III SA/KR 599/23

III SA/Kr 599/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 31 stycznia 2023 r., nr SKO-NP-4115-511/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z 31 stycznia 2023 r. znak: SKO-NP-4115-511/22 działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 615, dalej jako: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania E. P. (dalej jako: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Rabki-Zdrój z 5 października 2022 roku znak: OPS.DŚR.5211.19.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. O.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 12 września 2022 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J.O., która orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Targu z 26 lutego 2014 r. nr PZO-71-15/2014 zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności przy czym niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 kwietnia 2001 r. i został orzeczony na stałe.
Po rozpoznaniu ww. wniosku Burmistrza Rabki-Zdrój decyzją z 5 października 2022 roku odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia.
Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że skarżąca nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na fakt, że nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Organ stwierdził, że skarżąca E. P. faktycznie opiekuję się niepełnosprawną w stopniu znacznym J. O., która jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie a wnioskodawczyni jest ustanowiona jej opiekunem prawnym. Niepełnosprawna nie ma bliskiej rodziny, ponieważ rodzice nie żyją, jest jedynaczką, a ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, jednakże z uwagi na fakt, że na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej, bowiem nie jest jej krewną ani rodzeństwem, jak i nie można jej zaliczyć do żadnych pozostałych podmiotów wymienionych w art. 17 ustawy uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne odmówił wnioskowanego świadczenia.
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosła skarżąca, która zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że pełniąc funkcję opiekuna J. O. nie pełni funkcji analogicznej jak matka
naruszenie art. 175 k.r.i.o. poprzez brak uwzględnienia, że do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnim;
naruszenie art. 155 k.r.i.o. poprzez brak uwzględnienia, że opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką;
naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 18 Konstytucji RP oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, naruszenie nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Opisaną we wstępie decyzją SKO w Nowym Sączu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W swoich rozważaniach Kolegium stwierdziło, że skarżącą nie łączą więzy pokrewieństwa z J. O., w tym przypadku nie mamy również do czynienia z ustanowieniem rodziny zastępczej. Ustawodawca wskazał, że w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, uwzględnia się tylko osobę tworzącą rodzinę dla niepełnosprawnego tworzącą status rodziny zastępczej spokrewnionej, co zgodnie z przytoczonym przepisem wymaga sięgnięcia do definicji zawartej w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Jak natomiast stanowi art. 39 ust. 1 pkt 1 a tej ustawy rodzina zastępcza spokrewniona jest formą rodzinnej pieczy zastępczej, przy czym zgodnie z art. 41 ust. 2 ww. ustawy rodzinę zastępczą spokrewnioną tworzą małżonkowie lub osoba, niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka.
W świetle powyższych przepisów zdaniem Kolegium nie budzi wątpliwości to, że skarżąca nie mogła być rodziną zastępczą spokrewnioną, gdyż nie jest ani wstępnym, ani rodzeństwem dla J.O., przez co nie znajduje się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ stwierdził również, że skarżąca nie jest obciążona wobec J. O. obowiązkiem alimentacyjnym.
Dalej Kolegium stwierdziło, że mając na względzie treści przywołanych przepisów organ I instancji kierując się treścią norm prawnych wynikających z tych przepisów, zobligowany był odmówić przyznania skarżącej wnioskowanego przez nią w realiach rozpoznawanej sprawy świadczenia pielęgnacyjnego. W powołanych przepisach został zawarty ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a skarżaca do wyznaczonego w ten sposób kręgu osób uprawnionych się niestety nie zalicza .
Organ powołał się przy tym na orzecznictwo Naczelnego Sadu administracyjnego oraz Trybunału Konstytucyjnego dotyczące przedmiotowej problematyki. Odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu skarżącej, jak również potwierdził, że w niniejszej sprawie nie występują inne negatywne przesłanki, które uniemożliwiłyby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez organ II instancji na skutek braku prawidłowej oceny materiału dowodowego oraz wadliwą ocenę przedłożonych w postępowaniu I instancyjnym dowodów, w przedmiocie przyjęcia, że rezygnacja przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie pozostaje w związku ze sprawowaniem opieki nad J. O., a zakres tej opieki umożliwia Skarżącej podjęcie pracy, choćby w niepełnym jej wymiarze;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023, poz. 390) ["u.ś.r."] poprzez przyjęcie, że E. P. pełniąc funkcję opiekuna J. O. nie pełni funkcji analogicznej jak matka;
art. 175 k.r.i.o. poprzez brak uwzględnienia, że do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnim;
art. 155 k.r.i.o. poprzez brak uwzględnienia, że opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką;
art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 18 Konstytucji RP oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, naruszenie nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
W oparciu o wskazane wyżej zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasadzenie od organu na rzecz Skarżącej
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 31 stycznia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Rabki-Zdrój z 5 października 2022 roku w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. O., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.
Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020.111 ze zm., dalej będzie stosowany skrót u.ś.r.). Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi innym osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19).
Przyczyną odmowy przyznania świadczenia zarówno przez organ I jak i II instancji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu – było nie spełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest brak uprawnienia skarżącej, do bycia podmiotem świadczenia pielęgnacyjnego.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Skarżąca nie zalicza się do żadnej z tych wyżej wymienionych grup. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 29 listopada 2013r. skarżąca została ustanowiona opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej J. O., ur. 15 kwietnia 1985r.
Przede wszystkim nie ulega wątpliwości w stanie faktycznym niniejszej sprawy, że skarżąca nie jest osoba spokrewnioną z J. O.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 z późn. zm., dalej jako "k.r.i.o.") obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej, a w linii bocznej wyłącznie rodzeństwo (art. 128 k.r.i.o.). Na podstawie art. 23 i 27 k.r.i.o. także małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ponadto obowiązek alimentacyjny - zgodnie z treścią art. 131 k.r.i.o. - powstaje w przypadku nawiązania stosunku przysposobienia, a także - w myśl art. 144 k.r.i.o. - dotyczy ojczymów, macoch i pasierbów. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie ustanawia przy tym wzajemnego obowiązku alimentacyjnego względem innych osób aniżeli małżonkowie oraz krewni - w linii prostej (niezależnie od stopnia pokrewieństwa, tj. rodzice, dzieci, wnuki, prawnuki, dziadkowie, pradziadkowie) lub w linii bocznej (do II stopnia, tj. rodzeństwo), a także powinowaci w wypadkach określonych w art. 144 k.r.i.o.
W jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny (Wyrok NSA z 6.07.2023 r., I OSK 677/21, LEX nr 3592287) zwrócił uwagę, że pogląd o konieczności istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy opiekunem a osobą niepełnosprawną, jako warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, formułowany był w starszym orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wprost wskazywano, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym (vide: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 5/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jakkolwiek podsumowująca ówczesne orzecznictwo ww. uchwała została podjęta na tle przepisów u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 r., to jednak powszechnie przyjmuje się, że zachowała ona aktualność także w obowiązującym stanie prawnym (vide: wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2022 r., I OSK 911/21; wyrok NSA z dnia 12 lipca 2022 r., I OSK 1761/21; wyrok NSA z dnia 28 września 2022 r., I OSK 2293/21; wyrok NSA z dnia 4 października 2022 r., I OSK 2335/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Trafnie więc Naczelny Sąd Administracyjny w innym wyroku z 12.07.2022 r. (I OSK 1761/21, LEX nr 3400186) zauważył, że wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazuje, że do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie wchodzą osoby, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny (jedyny wyjątek przewidziano w przypadku opiekuna faktycznego dziecka - które to określenie w rozumieniu definicji ustawowej zawartej w art. 3 pkt 14 ustawy - oznacza osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka; z tym podkreśleniem, że przysposobienie powoduje powstanie obowiązku alimentacyjnego). Co więcej wpływ na kształtowanie rozwiązań prawnych dotyczących określenia uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego miało orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zarówno w wyroku z 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05, jak i w wyrokach z 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 oraz z 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07, Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego, wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że celem tych regulacji jest, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny.
Stąd też ukształtowana jest już obecnie jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych, iż przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyraźnie wskazuje na konieczność istnienia ustawowego obowiązku alimentacyjnego, stąd nawet "szczególna więź prawna i faktyczna" łącząca skarżącą z osobą wymagającą opieki, a nawet wykonywanie przez nią czynności wypełniających treść obowiązku alimentacyjnego, ale mające miejsce między osobami, na których nie ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, nie może być traktowane jako wypełnienie dyspozycji wskazanego przepisu.
W konsekwencji skarżąca jako osoba obca, nieobciążona obowiązkiem alimentacyjnym, nie jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Należy również wskazać, że skarżąca nie jest spokrewnioną rodziną zastępczą dla J. O.
Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1426 z późn. zm.) formami rodzinnej pieczy zastępczej są:
1) rodzina zastępcza:
a) spokrewniona,
b) niezawodowa,
c) zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna;
2) rodzinny dom dziecka.
Z kolei art. 41powołnej ustawy przewiduje, że rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka tworzą małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej, z zastrzeżeniem art. 55 i 58. Dalej przepis stanowi, iż rodzinę zastępczą spokrewnioną tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. Z kolei rodzinę zastępczą zawodową lub rodzinę zastępczą niezawodową tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, niebędący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka.
W powołanym już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.07.2023 r. zwraca się uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. (P 41/07), w którym wskazano, że norma wynikająca z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r., w zakresie, w jakim wyłącza możliwość uzyskania zasiłku przez rodzinę zastępczą, na której jednocześnie ciąży obowiązek alimentacyjny, stanowi naruszenie zasady równości i jest niezgodna z konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny wynikającymi z art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, oraz nie jest niezgodny z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. Tym samym, również w przypadku rodzin zastępczych odwołano się do przesłanki obowiązku alimentacyjnego w rozumieniu przepisów k.r.o. Tak więc kwestia istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobami tworzącymi rodzinę zastępczą okazała się istotna z punktu widzenia stwierdzonej niekonstytucyjności ww. przepisów u.ś.r.
Jak wynika z powołanych wyżej przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej krąg osób tworzących rodzinę zastępczą spokrewnioną stanowią osoby, na których jednocześnie spoczywa obowiązek alimentacyjny. Obowiązek ten nie jest natomiast kreowany wskutek umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (niespokrewnionej rodzinie zastępczej), to bowiem stanowi wyłącznie formę ograniczenia władzy rodzicielskiej w trybie art. 109 k.r.o. (zob H.Dolecki, Ingerencja sądu opiekuńczego w wykonywanie władzy rodzicielskiej, Warszawa 1983, s. 30 i nast.). Powyższe znajduje potwierdzenie także w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r., który wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w razie umieszczenia dziecka m.in. w rodzinie zastępczej, czyniąc wyjątek jedynie dla rodzin zastępczych spokrewnionych, właśnie z uwagi na istnienie obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobami tworzącymi ową rodzinę zastępczą.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej objęcie dziecka jedną z form pieczy zastępczej następuje na okres nie dłuższy niż do osiągnięcia pełnoletności. W sytuacji bowiem gdy dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy uprawniony jest do wydania odpowiedniego zarządzenia (art. 109 § 1 k.r.o.), którym jest także umieszczenie osoby małoletniej w pieczy zastępczej. W niniejszym przypadku skarżąca nie była ustanowiona rodziną zastępczą niezawodową dla J. O., co i tak wobec faktu jej obecnej pełnoletności nie ma znaczenia prawnego.
Powyższe okoliczności wyraźnie wskazują, iż skarżąca nie tylko nie jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej J. O., ale także nie stanowi dla niej rodziny zastępczej. Z kolei sama więź łącząca opiekuna prawnego i osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną nie stanowi na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. podstawy prawnej do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
.