III SA/Kr 813/09

III SA/Kr 813/09 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2010-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki
Krystyna Kutzner /sprawozdawca/
Tadeusz Wołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OSK 1006/10 - Wyrok NSA z 2011-04-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II instacji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
Art. 1 par. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Art. 134, art. 145, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
Art. 130 a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
Art . 102
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
Art. 61, art. 104, art. 262, art. 264
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania należności z tytułu holowania i dozoru samochodów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji – w częściach dotyczących odmowy przyznania należności, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego 357,- ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego działając na podstawie:
- art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005, Nr 229, poz. 1954 ze zm.)
- § 3 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) -
postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2009 r. przyznał skarżącej - A Spółka z o.o. w T., kwotę w wysokości 3.252,00 zł z tytułu wykonywania dozoru nw. samochodów i odmówił przyznania kwoty 27. 927,98 zł z tytułu holowania i wykonywania dozoru niżej wymienionych samochodów:
1. Opel Kadet o nr rej. [...]
2. Fiat 126 p o nr rej. [...]
3. Nissan Micra o nr rej. [...]
4. Mercedes 240D o nr rej. [...]
5. Fiat 126 p o nr rej. [...]
6. Polonez Caro o nr rej. [...]
7. Polonez o nr rej. [...]
8. Ford Escort o nr rej. [...]
9. Fiat 126 p o nr rej. [...]
10. Fiat 126 p o nr rej. [...]
11. Ford Transit o nr rej. [...].
W uzasadnieniu postanowienie organ podniósł, że w dniu 02 luty 2009r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia w kwocie 56.937,08 zł za dozór pojazdów w odniesieniu do 22 pojazdów.
Postanowieniem z dnia [...] 2009r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego uznał się właściwym do rozpoznania sprawy dotyczącej 12 pojazdów, natomiast co do pozostałych pojazdów uznając się za organ niewłaściwy pouczył skarżącą, iż należy wnieść odrębne podanie do właściwego urzędu skarbowego, który wydawał decyzje w przedmiocie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Na wezwanie organu skarżąca uzupełniła swój wniosek o dokumenty uzasadniające jej żądanie w odniesieniu do każdego z wymienionych wyżej pojazdów i oświadczyła, że domaga się zwrotów kosztów za okres od daty dyspozycji usunięcia pojazdu do daty wniosku właściwej jednostki Policji o przekazaniu pojazdu na własność Skarbu Państwa , ostatecznie ograniczając kwotę zwrotu do 31.179,98 zł.
Rozstrzygając wniosek skarżącej, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego dokonał analizy przepisów regulujących koszty przechowywania pojazdów usuniętych z drogi i umieszczonych na parkingu strzeżonym, a które nieodebrane przez uprawnioną osobę w terminie sześciu miesięcy od dnia ich usunięcia, przechodzą na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.
W rozpatrywane sprawie zastosowanie mają:
- ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , a to § 3 pkt. 1 c oraz § 6 ust. 1 i § 12 ust. 1 i 2.
- rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191. poz. 1377) i
- obowiązujące do dnia 17 października 2007r. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 02 sierpnia 2002r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.).
Z przepisów tych wynika, że w przypadku nieodebrania w terminie pojazdu z parkingu, jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (§ 7 ust. 2), a o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1).
Pojazd usunięty z drogi i nieodebrany w określonym terminie staje się własnością Skarbu Państwa z mocy prawa, a decyzja właściwego urzędu skarbowego o stwierdzeniu nabycia z tą chwilą własności pojazdu nie ma charakteru konstytutywnego, lecz wyłącznie deklaratoryjny, skoro potwierdza tylko to, co nastąpiło z mocy prawa.
Zatem początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru za pojazd winna być data, w której upłynął sześciomiesięczny termin, o którym mowa w art. 130a ust. 10 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym. Od tej bowiem chwili Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu i wchodzi w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela.
Wskazując na powyższe okoliczności Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego uznał, iż skarżącej należało przyznać zwrot kosztów przechowywania pojazdów za okres od dnia przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa do daty wniosku właściwej jednostki Policji o przekazaniu pojazdu na własność Skarbu Państwa, zgodnie z wnioskiem skarżącej .
Jeżeli chodzi o wysokość opłat za dozór , to w tym zakresie nie obowiązuje umowa zawarta pomiędzy Komendantem Policji, a skarżącą, która wiąże te dwa podmioty, lecz umowa z dnia 31 sierpnia 2004 r. zawarta pomiędzy skarżącą, a Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego, w której określono cenę parkingu za dobę pojazdów o DMC do 3,5 tony w wysokości 4,00 zł brutto i ta kwota stanowiła podstawę do rozliczeń w rozpatrywanej sprawie.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Naczelnik Drugiego urzędu Skarbowego szczegółowo odniósł się do wynagrodzenia skarżącej w odniesieniu do każdego z pojazdów objętych postanowieniem.
Według wyliczeń organu kwota zwrotu wydatków za sprawowanie dozoru pojazdów od momentu, gdy stały się własnością Skarbu Państwa wynosiła 3.252,00 zł .
W pozostałym zakresie organ odmówił zwrotu wydatków za sprawowanie dozoru, gdyż Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowych pojazdów.
Odmawia zwrotu wydatków za holowanie tych pojazdów wynika z braku podstawy prawnej do ich ponoszenia przez Skarb Państwa. Nabycie rzeczy niczyjej /art.181 kodeksu cywilnego/ jest nabyciem pierwotnym i w takim przypadku nabywca nie wywodzi swego uprawnienia od innej osoby, nie jest więc następcą prawnym, a zatem na nabywcę nie przechodzą zobowiązania poprzedniego właściciela związane z rzeczą porzuconą.
W ocenie organu, zobowiązanym do zapłaty należności za holowanie i parkowanie pojazdu do czasu nabycia własności przez Skarb Państwa jest osoba, która pojazd porzuciła z zamiarem wyzbycia się jego własności.
Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie wnosząc o jego uchylenie w części dotyczącej odmowy przyznania jej kwoty 27.927,98 zł z tytułu zwrotu kosztów holowania i dozoru pojazdów wymienionych w tym postanowieniu.
Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 130 a ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym, koszt usuwania pojazdów z drogi ponoszą ich właściciele. Pomiędzy właścicielem pojazdu, a prowadzącym parking nie zachodzi stosunek zobowiązaniowy o charakterze cywilno-prawnym w rodzaju umowy cywilnej przechowania, lecz zachodzi stosunek administracyjny wynikający z władczych działań organów administracji. Jednostka wytypowana przez starostę do prowadzenia strzeżonego parkingu dla pojazdów skierowanych na parking w trybie ww. art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym realizuje wiec zadania o charakterze publicznym.
Skoro zatem pomiędzy właścicielem pojazdu (niezależnie od tego czy jest to osoba fizyczna , czy też stał się nim Skarb Państwa po przepadku nieodebranego pojazdu), a prowadzącym parking zachodzi stosunek administracyjno-prawny - to przysługujące skarżącej roszczenia z tytułu holowania i parkowania pojazdów mogą być ustalane i realizowane tylko w trybie egzekucji administracyjnej. Wobec tego w takich sprawach, bez względu na to czy chodzi o okres przed przejściem pojazdów na rzecz Skarbu Państwa , czy po przejściu - droga sadowa jest niedopuszczalna.
Zgodnie z art. 102 § 2 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przyznaje zwrot wydatków i wynagrodzenia za dozór rzeczy ruchomych wydając w tym przedmiocie postanowienie.
Skarżąca oparła swoje żądanie na § 3 ust. 2 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz na przepisach działu II rozdziału 6 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z § 4 ust.1 pkt.3 i ust.3 ww. rozporządzenia rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r, przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji maja zastosowanie do naczelnika właściwego urzędu skarbowego jako organu egzekucyjnego w zakresie przechowywania ruchomości i likwidacji rzeczy nieodebranych i to również wtedy, gdy zobowiązanym jest: właściciel ruchomości niestanowiącej własności Skarbu Państwa lub ostatni właściciel ruchomości przed przejęciem jej na własność Skarbu Państwa".
Wskazane wyżej przepisy, zdaniem skarżącej, uzasadniały jej żądanie wydania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów holowania i wynagradzania za parking samochodów usuniętych z drogi na polecenie Policji za okres przed przejściem pojazdów na własność Skarbu Państwa.
Zdaniem skarżącej, wydane postanowienie po uprawomocnieniu się stanowiłoby podstawę do egzekucji administracyjnej przyznanych kwot od właścicieli pojazdów.
Skarżąca podniosła, że ustawodawca uregulował koszty pokrywania wydatków związanych z przechowaniem ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa, stanowiąc w § 12 ust. 2 powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r., że wydatki w części przekraczającej kwotę uzyskaną ze sprzedaży takich rzeczy pokrywa się z budżetu państwa.
Właściwym adresatem wniosku skarżącej o ustalenie kosztów holowania i dozoru pojazdów objętych tym wnioskiem jest właściwy miejscowo Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego.
Skarżąca zarzuciła, że organ nie poddał analizie stanu faktycznego sprawy w kontekście powołanych wyżej przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Rozporządzenia Rady Ministrów z 23.04.2002 r. i nie wyjaśnił w uzasadnieniu, dlaczego jego zdaniem przepisy te nie mają zastosowania w jego sprawie. Odmowa wydania postanowienia w przedmiocie ustalenia kosztów holowania i parkowania pojazdów za okres przed przejściem ich własności na Skarb Państwa w istocie pozbawia skarżącą możliwości odzyskania należnych jej pieniędzy. Niedopuszczalna jest sytuacja w której w wyniku realizacji zadań publicznych zleconych w trybie władczych dyspozycji organów administracji publicznej jaką było umieszczenie pojazdów na parkingu A, skarżąca ma ponosić straty.
Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podniósł, że z art. 130 a ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym wynika, iż koszty usunięcia pojazdu i jego parkowania obciążają właściciela. Zgodnie z art. 130 a ust. 10 tej ustawy Skarb Państwa staje się z mocy ustawy właścicielem pojazdu po upływie 6 m-cy od dnia usunięcia pojazdu, jeżeli w tym terminie pojazd nie został odebrany przez osobę upoważnioną.
Jednoznacznie wynika z treści przywołanego przepisu, że upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu skutkuje przejściem własności nieodebranego pojazdu na Skarb Państwa z mocy samego prawa. Zgodnie z uregulowaniem zawartym w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (do dnia 17 października 2007r. obowiązywało analogiczne rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów), o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. W świetle postanowień ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając to, co nastąpiło z mocy ustawy. Prawidłowo zatem przyjął organ pierwszej instancji, że terminem nabycia własności pojazdów, wymienionych na wstępie uzasadnienia niniejszego postanowienia, przez Skarb Państwa i momentem, od jakiego Skarb Państwa powinien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu jest dzień, w którym upłynął 6 - miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu.. Końcową datą ponoszenia przez Skarb Państwa opłat z tytułu dozoru tych pojazdów (przechowywania ich na parkingu przez A Spółkę z o. o.) była, w przedmiotowej sprawie, data pism właściwych jednostek Policji przekazujących pojazdy do Drugiego Urzędu Skarbowego wraz z wnioskiem o przejęcie ich na rzecz Skarbu Państwa oraz likwidację, o co wnosiła sama skarżąca.
Wskazując na powyższe organ odwoławczy stwierdził , że nie jest słusznym stanowisko skarżącej o obowiązku wydania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów holowania i wynagrodzenia za parking samochodów usuniętych z drogi na polecenie Policji za okres sprzed przejścia pojazdów na własność Skarbu Państwa.
Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko skarżącej, iż stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie (przechowywanie usuniętych pojazdów) nie ma charakteru cywilnoprawnego; jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych, polegających na tym, że po usunięciu pojazdu jego właściciel powiadamiany jest w trybie administracyjnym o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w razie nieodebrania pojazdu w ustawowym terminie, podstawą do odbioru pojazdu jest zezwolenie administracyjne, którego wydanie uzależnione zostało m.in. od uiszczenia opłaty za usunięcie pojazdu i parkowanie (§ 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów). Po nieodebraniu pojazdu przez uprawnioną osobę i przejściu jego własności na rzecz Skarbu Państwa pomiędzy jednostką prowadzącą parking, a nowym właścicielem pojazdu, którym stał się Skarb Państwa, nie dochodzi do zawarcia umowy przechowania pojazdu.
Nowy właściciel, którym jest Skarb Państwa w istocie wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking. Odnosi to jednak tylko skutek "na przyszłość", nie powodując przejęcia istniejących już zobowiązań dotychczasowego właściciela pojazdu względem podmiotu prowadzącego parking. Nabycie własności przez Skarb Państwa ma charakter pierwotny, a więc bez obciążeń.
Jeśli więc nie występuje następstwo prawne, nie można uznać, iż nowy właściciel jakim jest Skarb Państwa jest zobowiązany do zapłaty należności za holowanie i parkowanie pojazdów, czy też wydanie w tym przedmiocie postanowienia, za okres sprzed nabycia ich własności, skoro na gruncie prawa administracyjnego brak jest regulacji, które czyniły by Skarb Państwa odpowiedzialnym za wyżej wymienione koszty.
Zarzut nie wydania, w oparciu o art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów holowania i wynagrodzenia za parking samochodów usuniętych z drogi na polecenie policji za okres sprzed przejścia pojazdów na własność Skarbu Państwa, w ocenie organu odwoławczego , także nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotnie, § 4 pkt 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznaje naczelnika urzędu skarbowego za organ likwidacyjny i nakazuje stosować do niego odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ww. ustawy, dotyczące organu egzekucyjnego, jednakże § 3 pkt.1 tego rozporządzenia nakazuje stosowanie tych przepisów tylko do ruchomości, które stały się już własnością Skarbu Państwa .
W omawianej sprawie nie ma natomiast zastosowania § 3 pkt 2 tego rozporządzenia gdyż dotyczy on tylko tych ruchomości, które na podstawie określonych w nim przepisów podlegają likwidacji pomimo, że nie stanowią własności Skarbu Państwa, a więc bez pozbawienia dotychczasowego właściciela prawa własności. Tak określony zakres obowiązywania rozporządzenia przesądza o tym, że nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie jego przepis § 12 ust. 1 i 2.
Na powyższe postanowienie , w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącej kwoty 27.927,98 zł z tytułu holowania oraz wykonywania dozoru samochodów , wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 102 § 2 ww. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 3 ust. 2 , § 4 ust. 1 pkt. 3 w zw. z § 4 ust. 3 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - przez ich niezastosowanie do ustalonego stanu faktycznego sprawy , co miało wpływ na jej wynik.
Skarżąca wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w zaskarżonej części oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2009 r. w części odmawiającej przyznania skarżącej kwoty 27.927,98 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu złożonej skargi , skarżącą podniosła , że zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny na wniosek dozorcy przyznaje zwrot wydatków i wynagrodzenie za dozór rzeczy ruchomych wydając w tym przedmiocie postanowienie. Na to postanowienie wierzycielowi, dozorcy i zobowiązanemu przysługuje zażalenie.
Przepis ten na mocy § 4 ust.1 pkt. 3 powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. ma zastosowanie do naczelnika urzędu skarbowego jako organu egzekucyjnego w odniesieniu do przechowywania ruchomości innych niż określone w pkt. 1 i 2 i § 4. Zaś § 4 ust. 1 i 2 dotyczy wyłącznie ruchomości, które w różnym trybie przejęte zostały na własność Skarbu Państwa. Stąd wniosek, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym w odniesieniu do przechowywania rzeczy ruchomych niestanowiących własności Skarbu Państwa, do którego stosuje się przepis art. 102 §3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dopełnieniem § 4 ust. 1 pkt. 3 jest § 4 ust. 3 tego Rozporządzenia, który nakazuje stosowanie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do ostatniego właściciela ruchomości przed przejęciem jej na własność Skarbu Państwa. .Skarżąca podniosła, że wydanie w tym trybie przez naczelnika urzędu skarbowego postanowienia o zwrocie kosztów dozoru ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa nie oznacza , że obowiązek ponoszenia tych kosztów przechodzi z właściciela ruchomości na Skarb Państwa. Art. 130 a ustawy z dnia 20 czerwca - Prawo o ruchu drogowym (jedn. tekst Dz. U 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) stanowi, że koszt usuwania pojazdów z drogi ponoszą ich właściciele. Zobowiązanym pozostaje właściciel przechowywanej rzeczy ruchomej, w tym przypadku parkowanego pojazdu. Ostatecznie więc koszty dozoru poniesie właściciel pojazdu, a postanowienie o zwrocie wydatków wydane przez organ egzekucyjny- naczelnika urzędu skarbowego - ma stanowić tytuł prawny do wyegzekwowania, w trybie administracyjnym, należności od właściciela pojazdu.
Dodatkowo skarżąca podniosła, że odmowa wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów dozoru pojazdów pozbawia ją możliwości odzyskania przysługujących jej należności, a przecież nie można akceptować takiego stanu rzeczy, w którym półka prawa handlowego wykonując narzucone jej obowiązki publiczne ponosi tego koszty i narażona zostaje na straty finansowe.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji, czy postanowienia może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r Nr 153, poz.1270).
Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi, że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia), nawet, gdy dany zarzut nie został podniesiony (wyrok WSA w Warszawie, z dnia 25.02.2004 r , syg. akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej pod kątem wyżej wskazanych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono. Wyjaśnić należy, że skarga dotyczyła tylko odmowy przyznania kosztów holowania i parkowania pojazdów za okres od dnia usunięcia pojazdów z drogi do dnia ich przejścia na własność Skarbu Państwa i tylko w tym zakresie zaskarżone rozstrzygnięcia zostały objęte kontrolą sądową.
W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest bezsporny.
Skarżąca na podstawie Zarządzenia Starosty Nr [...] z dnia 17.01.2007 r została wyznaczona do usuwania, na polecenie Policji, pojazdów z drogi i prowadzenia dla nich parkingu strzeżonego. Pomiędzy właścicielem pojazdu, a prowadzącym parking nie zachodzi żaden stosunek zobowiązaniowy o charakterze cywilno-prawnym, lecz zachodzi stosunek administracyjny wynikający z władczych działań organów administracji. Dyspozycja usunięcia pojazdu z drogi i umieszczenia go na parkingu strzeżonym wydawana jest w trybie art. 130a ust. 1 i 5c ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, właściciela pojazdu powiadamia się w trybie administracyjnym o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w razie nieodebrania go w ustawowym terminie, zgodnie z § 7 ust.1 ww. rozporządzenia MSWiA z dnia 16.10.2007 r w sprawie usuwania pojazdów, (oraz wcześniej obowiązującego analogicznego rozporządzenia MSWiA z dnia 02.08.2002 r), wreszcie wydanie pojazdu następuje na podstawie zezwolenia administracyjnego, które uzależnione jest od uiszczenia opłaty za usunięcie i parkowanie, stosownie do § 6 ww. rozporządzenia, a w razie nie odebrania pojazdu w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, pojazd taki przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, zgodnie z art.130a ust.10 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Żądanie skarżącej o zwrot przysługujących jej należności wynikłych z tytułu holowania i parkowania pojazdu za okres od dnia usunięcia pojazdu z drogi do dnia poprzedzającego jego przejście z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa jest, jej zdaniem, uzasadnione, natomiast w ocenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego oraz Dyrektora Izby Skarbowej, brak jest podstaw normatywnych , aby uznać , że organ egzekucyjny obowiązany jest do uregulowania żądanych należności w trybie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , o co wnosiła skarżąca.
W ocenie organów obu instancji orzekających w niniejszej sprawie nabycie pojazdów na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym ma charakter pierwotny, zatem na nabywcę nie przechodzą zobowiązania poprzedniego właściciela. Zdaniem tych organów zobowiązanym do zapłaty za holowanie i parkowanie pojazdu do czasu nabycia własności przez Skarb Państwa jest osoba , która pojazd porzuciła z zamiarem wyzbycia się jego własności.
Z kolei skarżąca domagając się od organu egzekucyjnego zwrotu należnych jej kosztów na podstawie art. 102 § 2 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podniosła, że ostatecznie koszty te organ powinien wyegzekwować od właściciela pojazdu.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania art. 102 § 2 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z powodów niżej przedstawionych.
Obie strony sporu, zarówno skarżąca, jak i organ, dokonując oceny prawnej niespornego stanu faktycznego stoją na stanowisku, że w niniejszej sprawie toczyły się dwa postępowania: pierwsze – postępowanie prowadzone w celu zapewnienia bezpieczeństwa na drogach publicznych oraz drugie – postępowanie likwidacyjne.
Stronom sporu umknęła z pola widzenia istotna - z punktu widzenia żądań skarżącej – okoliczność , że pomiędzy pierwszym i drugim postępowaniem , toczyło się jeszcze jedno postępowanie administracyjne . A zatem od momentu usunięcia pojazdu z drogi do jego likwidacji po przejściu na własność Skarbu Państwa toczą się trzy odrębne postępowania.
Pierwsze postępowanie – prowadzone przez organy Policji w trybie art. 130a ww. ustawy o ruchu drogowym i ww. rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów. Postępowanie to rozpoczyna się wydaniem dyspozycji w sprawie usunięcia pojazdu z drogi, a następnie decyzji o umieszczeniu go na wyznaczonym parkingu strzeżonym; w ramach tego postępowania organ Policji wydaje zezwolenie do odbioru pojazdu z parkingu wraz z dowodem uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, które to koszty obciążają właściciela pojazdu.
Obie strony sporu zgodne co do właściwości organu prowadzącego to postępowanie, jak i obowiązku pokrycia kosztów wynikłych z tego postępowania przez właściciela pojazdu .
Drugie postępowanie – rozpoczyna się powiadomieniem przez prowadzącego parking strzeżony , na którym został umieszczony usunięty z drogi pojazd , właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz organ Policji , który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu - o nieodebraniu pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Procedura ta wynika z § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów.
Organ Policji przekazuje pojazd do dyspozycji naczelnika właściwego miejscowo urzędu skarbowego z wnioskiem o jego przejęcie na rzecz Skarbu Państwa i likwidację.
Naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego powiadamia zgodnie z § 8 ww. rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów, właściciela pojazdu o wszczęciu w trybie art. 61 § 4 kpa postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa , a następnie wydaje decyzję o przejęciu przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Organem właściwym do prowadzenia " drugiego" postępowania jest więc naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Postępowanie to prowadzone jest w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wszczęte poprzez wydanie postanowienia w trybie art. 61 § 4 tej ustawy, a kończy się wydaniem decyzji w rozumieniu art. 104 kpa.
Obie strony sporu zgodne są co do właściwości organu; jeżeli chodzi o koszty – stanowiska są podzielone.
Trzecie postępowania – to postępowanie egzekucyjne, którego podstawą wszczęcia jest tytuł wykonawczy – w rozpatrywanej sprawie będzie to prawomocna decyzja o przejęciu pojazdu na Skarb Państwa. Postępowanie to kończy sprzedaż pojazdu lub jego demontaż, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Obie strony sporu zgodne są co do tego , że organem egzekucyjnym jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego jako organ likwidacyjny , a koszty związane z parkowaniem pojazdu od dnia przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa ponosi Skarb Państwa ; koszty te na żądanie dozorcy przyznaje organ egzekucyjny (§ 6 ww. rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 102 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ).
Sąd podzielił stanowisko organów, że koszty dozoru pojazdów, o których mowa, obciążają Skarb Państwa dopiero od dnia ich przejęcia na własność i orzeka się o nich w ramach postępowania likwidacyjnego i na podstawie przepisów regulujących to postępowanie. Koszty powstałe przed tym dniem związane z usunięciem pojazdu z drogi i jego przechowaniem na parkingu strzeżonym, wbrew zarzutom skargi, nie stanowią kosztów postępowania likwidacyjnego i nie mają do nich zastosowanie przepisy dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji.
W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, koszty objęte żądaniem skarżącej stanowią koszty postępowania administracyjnego związanego z przejęciem pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (" drugie " postępowanie), o których należy rozstrzygać w trybie art. 264 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.
W związku z wątpliwościami skarżącej należy wyjaśnić, że okoliczność, iż "jednocześnie z wydaniem decyzji" stanowi zalecenie dla takiego właśnie postępowania organu, co nie oznacza, iż organ już po wydaniu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie może wydać postanowienia o kosztach postępowania ( wyrok NSA z dnia 25.09.2007 r , sygn. akt II GSK 137/07 , Lex nr 374835 ).
Zdaniem Sądu, nie ma uzasadnionych powodów, aby kwestionować, że koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi i jego przechowania do czasu przejścia na własność Skarbu Państwa, stanowią koszty postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o przejęciu takiego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Jest to postępowanie poprzedzające postępowanie egzekucyjne i z tych powodów nie mogą mieć zastosowania przepisy o zwrocie kosztów dozorcy przechowującemu pojazd na podstawie przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne.
Zgodnie z art. 262 pkt.1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania , które wynikły z jej winy . W rozpatrywanej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że koszty usunięcia pojazdu z drogi z uwagi na bezpieczeństwo ruchu drogowego, a następnie jego przechowywanie na parkingu strzeżonym są kosztami wynikłymi z winy właściciela pojazdu, który jest stroną postępowania i adresatem decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Wynika to wprost z art.13a a ust.1 i 5c ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Na marginesie należy zauważyć , że jednostka prowadząca parking strzeżony w momencie zawiadomienia właściwego miejscowo urzędu skarbowego w trybie § 7 ust.2 ww. rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów, zna swoje koszty związane z usunięciem i przechowaniem konkretnego pojazdu i może o nich powiadomić wskazany urząd skarbowy.
Z drugiej strony należy podkreślić , że właściwy urząd skarbowy wydając decyzję o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w trybie art.130a ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, "ustala" koszty postępowania wynikłe z winy strony , a zatem ma obowiązek odnieść do tej kwestii. Co prawda koszty żądane przez skarżącą powstały na podstawie odrębnych przepisów, z ustaw szczególnych, ale ta okoliczność nie zwalnia organu od obowiązku rozstrzygania o nich w rybie art. 264 kpa w drodze postanowienia .
W związku z uchyleniem rozstrzygnięć obu instancji, organ administracyjny zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku przy ponownym rozstrzyganiu wniosku skarżącej z dnia 26.02.2009r.
Uznając, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.