III SA/KR 808/22

III SA/Kr 808/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Hanna Knysiak-Sudyka /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 1631/23 - Wyrok NSA z 2024-03-12
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 kwietnia 2022 r. znak NP.9081.2.1.2021 w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala.
Uzasadnienie
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS) decyzją z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr NP.9081.2.1.2021 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 195) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2013 r. poz. 1367) po rozpatrzeniu odwołania T. Z. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie Nr [...] znak [...] z dnia 30 listopada 2020 r., w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie (dalej: PPIS) po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w dniu 30 listopada 2020 r. wydał decyzję Nr [...], znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych l, 2, i 3 kHz, wymienionej w pozycji 21 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.
Od powyższej decyzji odwołanie do Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniósł skarżący. W odwołaniu skarżący opisał przebieg swojego zatrudnienia i pokreślił, że wykonując czynności zawodowe pracy był narażony na hałas. Skarżący zarzucił, iż w decyzji organ I instancji nie podał wielkości ubytku słuchu dla ucha prawego jak to zrobił dla ucha lewego (dla UL = 83 dB, a dla UP = brak odpowiedzi). Ponadto skarżący nie zgodził się z stwierdzeniem podanym w decyzji, iż brak jest wyników badań audiometrycznych z okresu zatrudnienia bądź do dwóch lat od jego ustania, na dowód czego takie wyniki załączył do odwołania. Skarżący zarzucił, iż nie uwzględniono badań, które były dla niego korzystniejsze, tj. audiogramów z 24 sierpnia 2001 r. i 4 października 2001 r, wykonanych -w Przychodni Chorób Zawodowych Szpitala Klinicznego w S., które wskazują na wystąpienie ubytków słuchu powyżej 45 dB. Skarżący nie zgodził się również z twierdzeniem organu I instancji, iż nie skorzystał z ustawowego prawa do złożenia odwołania od orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia diagnostycznego tj. [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. Skarżący stwierdził, że z ww. prawa skorzystał, gdyż na jego prośbę z dnia 30 kwietnia 2001 r. były przeprowadzone badania w Instytucie w S. w 2001 roku.
Opisaną we wstępie decyzją Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
MPWIS w toku prowadzonego postępowania odwoławczego ustalił, że skarżący był zatrudniony w następujących zakładach pracy:
- od 10 lutego 1966 r. do 29 kwietnia 1970 r. na stanowisku operator urządzeń węglowni w Kombinacie [...] "Z.", Koksowni "Z.", ul. [...], Z. (obecnie: JSW K. SA, [...] Z., ul. [...]). Praca na ww. stanowisku polegała na mieleniu węgla na pył odlewniczy. Węgiel był mielony w specjalnych walcach obracających się (wewnątrz walców znajdowały się metalowe kule). Ponadto, skarżący pracował na stanowisku ładowacz/rafinator naftalenu (praca przy oczyszczaniu naftalenu). Z uwagi na brak wyników pomiarów hałasu z tego okresu, zważywszy na rodzaj wykonywanej pracy, nie można wykluczyć pracy w narażeniu na hałas;
- od 27 maja 1970 r. do 15 sierpnia 1970 r. na stanowisku kierowca samochodu ciężarowego w Krajowej Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział Towarowo-Spedycyjny w G., ul. [...] (aktualnie: Przedsiębiorstwo Przewozu [...] Spółka Akcyjna, [...] G., ul. [...]). Do obowiązków skarżącego należało przewożenie różnych towarów samochodami ciężarowymi, których silniki pracowały bardzo głośno. Skarżący podczas przesłuchania oświadczył, iż często przewoził wiązki drutu zbrojeniowego, które przy rozładunku na podłoże betonowe lub metalowe generowały wysoki hałas. Z uwagi na brak wyników pomiarów hałasu na stanowisku pracy, nie można wykluczyć pracy w tym okresie w narażeniu na hałas;
- od 26 sierpnia 1970 r. do 31 sierpnia 1984 r. na stanowisku maszynista żurawi samojezdnych w [...] Przedsiębiorstwie [...] "M.", K., ul. [...] (zakład zlikwidowany). Skarżący był kierowcą i operatorem żurawi samojezdnych. Zgodnie z jego oświadczeniem duże żurawie (tj. podnoszące przedmioty o dużej masie) miały bardzo duże silniki, generując wysoki hałas. Dodatkowo zajmował się załadunkiem i rozładunkiem konstrukcji stalowych z wagonów kolejowych na samochody, które pracowały na budowie. Z uwagi na likwidację zakładu pracy oraz brak wyników pomiarów hałasu na stanowisku pracy, nie można wykluczyć pracy w tym okresie w narażeniu na hałas;
od 1 września 1984 r. do 6 listopada 1987 r. oraz od 23 grudnia 1993 r. do 30 czerwca 1994 r. skarżący prowadził gospodarstwo rolne w miejscowości B. (gospodarstwo zlikwidowane). Zgodnie z jego oświadczeniem (protokół przesłuchania strony z dnia 16 lipca 2019 r. oraz odwołanie z dnia 22 grudnia 2020 r.) wykonywane czynności w gospodarstwie to praca przy uprawie roli, praca przy budowie budynków gospodarstwa, przy użyciu ciągnika Ursus C-330 (rok produkcji 1971), który generował hałas. Z uwagi na rodzaj wykonywanych czynności, brak wyników pomiarów hałasu na stanowisku pracy oraz uwzględniając dane literaturowe (Przemysłowy Instytut Maszyn Rolniczych, Poznań "Hałas
ciągników w warunkach polowych" - Florian Adamczyk 2005 r.) nie można wykluczyć pracy w narażeniu na hałas. Zgodnie z przekazanym w postępowaniu odwoławczym oświadczeniem, skarżący również od 8 stycznia 1964 r. do 10 lutego 1966 r. prowadził ww. gospodarstwo rolne;
od 9 listopada 1987 r. do 22 grudnia 1993 r. na stanowisku maszynista żurawi samojezdnych w Przedsiębiorstwie Z. w K., K., ul. [...] (zakład zlikwidowany). Skarżący był kierowcą i operatorem żurawi samojezdnych. Praca w wysokim hałasie pracującego silnika pojazdu i dźwigu. Pomiary hałasu z dnia 28 listopada 1994 r. dla poszczególnych typów dźwigów samojezdnych wykazały zakres 83,0 dB (0,08xNDN) - 97,0 dB (l,98xlSfDN). Z uwagi na rodzaj wykonywanej pracy, brak pomiarów hałasu z okresu zatrudnienia oraz uwzględniając cytowane wyżej pomiary z roku 1994 (rok po zakończeniu pracy) należy przyjąć, że praca była wykonywana w narażeniu na hałas;
od 1 lipca 1994 r. do 30 czerwca 2002 r. nie pracował.
od 1 lipca 2002 r. do 11 października 2002 r. na stanowisku dozorca nocny w Żłobku Samorządowym nr [...], K., ul. [...]. Do obowiązków m. in. należało sprawdzenie zamknięcia drzwi wyjściowych oraz sprawdzenie pomieszczeń żłobka, ochrona mienia żłobka przed kradzieżą, włączanie/wyłączanie pieców w sezonie grzewczym, codzienne zamiatanie, zimą odśnieżanie i posypywanie piaskiem terenu. Z uwagi na rodzaj wykonywanych czynności brak narażenia na hałas w środowisku pracy;
od 12 października 2002 r. do 29 maja 2007 r, nie pracował.
od 30 maja 2007 r. do 16 lipca 2007 r. na stanowisku rozbieracz-wykrawacz w W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, C., ul. [...]. Wykonywał ręczny rozbiór mięsa za pomocą noża. W razie konieczności ostrzył nóż przy użyciu szlifierki taśmowej. Z uwagi na brak wyników pomiarów hałasu nie można wykluczyć pracy w narażeniu na hałas w tym okresie;
od 17 lipca 2007 r. do 31 października 2007 r. nie pracował.
od 1 listopada 2007 r. do 14 marca 2008 r. w "D" S.,
P., Czech Republik, miejsce pracy: fabryka P. w P., na stanowisku pracownika linii produkcyjnej telewizorów. Wykonywane czynności - montaż telewizorów, praca na taśmie, praca na hali, elementy do montażu telewizorów dowoziły wózki widłowe (jedyne źródło hałasu). Firmą pośredniczącą w zatrudnieniu w ww. zakładzie pracy była I. sp. z o.o. z siedzibą w K. przy ulicy [...], K. W miejscu wykonywania ww. czynności, nie było źródła hałasu;
od 15 marca 2008 r. do czerwca 2008 r. nie pracował;
od czerwca 2008 r. do kwietnia 2009 r. (przez okres trwający ok. rok) w Wielkiej Brytanii na dwóch farmach: 1) E., H., R. 2) H., B., K. Praca polegała na zbiorze owoców: truskawki, jeżyny i jagody, które były uprawiane w tunelach foliowych. Zbieranie owoców odbywało się ręczne bez udziału maszyn. Każdy zbieracz miał swój wózek, z pojemnikami na owoce, które po zapełnieniu odwoził do miejsca odbioru. W miejscu wykonywania ww. czynności, nie było źródła hałasu;
od kwietnia 2009 r. nie pracuje.
Ustalenia dotyczące pracy za granicą dokonano w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego na podstawie protokołu przesłuchania skarżącego z dnia 12 stycznia 2022 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż podczas zatrudnienia w Czechach oraz Wielkiej Brytanii warunki pracy nie stwarzały ryzyka powstania choroby zawodowej narządu słuchu.
Z uwagi na rodzaj wykonywanej pracy w następujących zakładach pracy: Kombinacie [...] "Z.", Koksowni "Z.", Krajowej Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział Towarowo-Spedycyjny w G., [...] Przedsiębiorstwie [...] "M." w K., gospodarstwie rolnym w miejscowości B., Przedsiębiorstwie [...] w K., a także W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w C. w latach 1966-1994 oraz w okresie od 30 maja 2007 r. do 16 lipca 2007 r., oraz z uwagi na brak wyników pomiarów natężenia dźwięku z tego okresu zatrudnienia — nie można wykluczyć pracy w tych okresach w narażeniu na hałas.
W sprawie orzekał [...] Ośrodek Medycyny Pracy w K. W dniu 28 maja 2019 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania obustronnego trwałego odbiorczo ubytku słuchu typu ślimakowego łub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz.
Poprzednie postępowanie w kierunku choroby zawodowej narządu słuchu (wg przepisów z 1983 r.) przeprowadzono także w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K. w okresie kwiecień 2000 r. - styczeń 2001 r. i zakończono wydaniem orzeczenia z dnia 28.02.2001 r. ([...]) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Stwierdzany wówczas niedosłuch po uwzględnieniu ubytku słuchu związanego z wiekiem wynosił dla UP-37 dB, dla UL-27 dB. Następnie pacjent był orzekany w trybie odwoławczym w IMPiZS w S., gdzie również nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej słuchu - stwierdzany ubytek wynosił dla UP-35 dB, dla UL-25 dB (orzeczenie lekarskie z dnia 28.11.2001 r., nr rejestru [...]).
W ramach aktualnego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w OMP przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, diagnostykę audiologiczną, badania laboratoryjne, EKG. Wykonana diagnostyka audiologiczna (badanie audiometrii impedancyjnej, badanie otoemisji akustycznej, badanie potencjałów słuchowych wywołanych z pnia mózgu ABR - latencje) wykazały obustronny niedosłuch odbiorczy znacznego stopnia.
W uzasadnieniu wydanego orzeczenia lekarskiego jednostka wskazuje, że stwierdzone u pacjenta podwyższenie progu słuchu w badaniu audiometrii tonalnej, obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz wynosiło dla UP = brak odpowiedzi, UL = 83 dB. Zgodnie z wykazem chorób zawodowych zawodowe uszkodzenie narządu słuchu można rozpoznać do 2 lat od zaprzestania pracy w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Pacjent zakończył pracę w potencjalnym narażeniu na hałas w 1993 r. Brak jest wyników badań audiometrycznych z okresu zatrudnienia bądź do dwóch lat od jego ustania. Analiza dokumentacji medycznej [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. wskazuje, że podwyższenie progu słuchu stwierdzane w dostępnych audiogramach (od 1996 r.) nie spełniały wyżej wymaganych warunków do uznania go za chorobę zawodową (to znaczy, że trwały obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego wyrażony podwyższeniem progu słuchu w uchu lepiej słyszącym, wynosił mniej niż 45 dB). Biorąc pod uwagę powyższe brak jest, w ocenie jednostki orzeczniczej, podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Skarżący w tym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie złożył wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia diagnostycznego.
PPIS w Krakowie, w prowadzonym postępowaniu przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zebrania materiału dowodowego na potrzeby rozstrzygnięcia w sprawie. Przekazaną przez skarżącego w dniu 14 października 2019 r. dokumentację zawierającą dane związane z narażeniem na hałas na zajmowanych stanowiskach pracy (karty oceny narażenia zawodowego z dnia 16 lipca 2019 r. oraz pisma z dnia 13 września 1996 r.) przekazał do jednostki orzeczniczej I stopnia, z wnioskiem o jej uwzględnienie oraz wydanie opinii medycznej, czy ta dokumentacja może mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu. OMP w przesłanej pismem z dnia 5 grudnia 2019 r. (data wpływu do organu I instancji - 17 czerwca 2020 r.) odpowiedzi poinformował; że uzupełnione informacje dotyczące narażenia na hałas skarżącego na zajmowanych stanowiskach pracy, pozostają bez wpływu na treść wydanego w sprawie orzeczenia. Jak podano bowiem w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 28 maja 2019 r. zawodowe uszkodzenie narządu słuchu można rozpoznać do 2 lat od zaprzestania pracy w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Pacjent zakończył pracę w potencjalnym narażeniu na hałas w 1993 r. Brak jest dokumentacji medycznej (wyników badań audiometrycznych) z okresu zatrudnienia bądź do dwóch lat od jego ustania, która potwierdzałaby występowanie u pacjenta ubytku słuchu spełniającego kryteria do rozpoznania choroby zawodowej.
W związku z faktem ustalonym na podstawie analizy akt administracyjnych, iż jednostki orzecznicze, tj. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. przeprowadziły postępowanie diagnostyczno-orzecznicze w latach 2000-2001 (OMP w K. w dniu 28 lutego 2001 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...], a Instytut w S. w dniu 28 listopada 2001 r., wydał orzeczenie lekarskie nr [...]), pismem z dnia 1 marca 2021 r. zwrócił się do organu I instancji o przekazanie informacji, czy w przypadku Pana T. Z. było prowadzone postępowanie i wydana decyzja w przedmiocie choroby zawodowej narządu słuchu w latach wcześniejszych w związku z wyżej cytowanymi orzeczeniami lekarskimi i przekazanie całości dokumentacji z tego postępowania.
PPIS w odpowiedzi z dnia 6 kwietnia 2021 r. poinformował, że nie posiada w swoich zasobach archiwalnych dokumentacji z postępowania administracyjnego w przedmiocie choroby zawodowej skarżącego.
Skarżący w odpowiedzi na wezwanie PPIS w Krakowie, pismem z dnia 18 maja 2021 r. przesłał kserokopie dokumentacji medycznej z lat: 1970, 1981, 1988, 1990, 1994, 1996,1997, 2001, 2006, 2009, 2011 oraz 2015. Dodatkowo, przesłał dokumentację medyczną z leczenia szpitalnego w Szpitalu Specjalistycznym [...] w K. i leczenia w Szpitalu Specjalistycznym [...] w K. (lata 2001, 2002, 2005, 2007 i 2019) oraz orzeczenia lekarskie OMP i IMPiZŚ w S. z 2001 roku. Zainteresowany przy niniejszym piśmie nie przedłożył decyzji administracyjnej wydanej w związku z orzeczeniami lekarskimi jednostek orzeczniczych I i II stopnia z lutego i listopada 2001 r.
MPWIS pismem z dnia 21 czerwca 2021 r. przekazał do OMP w K. przedstawioną przez skarżącego dokumentację medyczną oraz załączoną do odwołania z dnia 22 grudnia 2020 r., z prośbą ojej analizę z uwzględnieniem przedstawionej oceny narażenia zawodowego. MPWIS zaznaczył także, iż w ocenie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej narażenie na hałas ponadnormatywny w przypadku Pana T. Z. nie zakończyło się w roku 1993, a w 2007. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego w rozpatrywanym przypadku narażenie zawodowe na hałas ponadnormatywny występowało w następujących okresach: od 10 lutego 1966 r. do 29 kwietnia 1970 r. (operator urządzeń węglowni), od 27 maja 1970 r. do 15 sierpnia 1970 r. (kierowca samochodu ciężarowego), od 26 sierpnia 1970 r. do 31 sierpnia 1984 r. (maszynista żurawi samojezdnych), od 1 września 1984 r. do 6 listopada 1987 r. (prowadzenie gospodarstwa rolnego w miejscowości B., obsługa ciągnika rolniczego Ursus C-330), od 9 listopada 1987 r. do 22 grudnia 1993 r. (maszynista żurawi samojezdnych), oraz od 30 maja 2007 r. do 16 lipca 2007 r. (rozbieracz-wykrawacz, wykonywanie ręcznego rozbioru mięsa za pomocą noża, ostrzenie noża przy użyciu szlifierki taśmowej). Z uwagi na rodzaj wykonywanych czynności w ww. okresach zatrudnienia oraz brak wyników pomiarów hałasu z tego okresu przyjęto, że względu na rodzaj wykonywanych czynności narażenie zawodowe na ponadnormatywny hałas w tych okresach. Dodatkowo, MPWIS w przedmiotowym piśmie wystąpił o odniesienie się do badań z postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w 2001 r., gdzie został stwierdzony u skarżącego ubytek słuchu dla UP-35 dB, dla UL-25 dB (orzeczenie z dnia 28 listopada 2001 r., nr [...]) w kontekście przekazanych przez skarżącego audiogramów wykonanych w Przychodni Chorób Zawodowych Szpitala Klinicznego w S. w dniach 24 sierpnia 2001 r. i 4 października 2001 r., które wskazują na wystąpienie u niego ubytków słuchu powyżej 45 dB. Ponadto, MPWIS poprosił jednostkę orzeczniczą o odniesienie się do zarzutów stawianych przez skarżącego, w kontekście braku określenia wielkości ubytku słuchu dla UP, tj. brak wskazania konkretnej wartości liczbowej szacującej wielkość ubytku (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 25 maja 2019 r.).
OMP w K. w odpowiedzi na powyższe wezwanie wskazał, że nie znajduje podstaw do zmiany treści orzeczenia nr [...] z dnia 25 maja 2019 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Odnosząc się do badań wykonanych w Instytucie Medycyny Pracy w i Zdrowia Środowiskowego w S. należy zwrócić uwagę na wpis znajdujący się w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia 25 listopada 2001 r., gdzie odnotowano brak współpracy pacjenta w badaniach subiektywnych (dodatkowo na badaniu audiometrycznym z dnia 24 sierpnia 2001 r. znajduje się wpis: nie znajduje podstaw do zmiany treści orzeczenia nr [...] z dnia 25 maja 2019 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Odnosząc się do badań wykonanych w Instytucie Medycyny Pracy w i Zdrowia Środowiskowego w S. należy zwrócić uwagę na wpis znajdujący się w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia 25 listopada 2001 r., gdzie odnotowano brak współpracy pacjenta w badaniach subiektywnych (dodatkowo na badaniu audiometrycznym z dnia 24 sierpnia 2001 r. znajduje się wpis: "agrawacja") i określono rzeczywisty próg słuchu na podstawie obiektywnego (niezależnego od współpracy pacjenta) badania potencjałów wywołanych z pnia mózgu ABR, który wynosił dla UP- 35dB; dla UL-25dB, co nie dało podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Wielkość ubytku słuchu nie spełnia również aktualnych kryteriów do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Przeprowadzone postępowanie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. miało miejsce w 2001 roku czyli około 8 lat po ustaniu potencjalnego narażenia na hałas w grudniu 1993 roku. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej przyjęły, że w okresie od 30 maja 2007 r. do 16 lipca 2007 r. w trakcie półtoramiesięcznego zatrudnienia na stanowisku rozbieracz-wykrawacz skarżący mógł być narażony na ponadnormatywne natężenia hałasu. Przyjmując zatem takie narażenie należy zwrócić uwagę na załączony przez pacjenta w dokumentacji medycznej audiogram z dnia 2 czerwca 2006 r., wykonany rok wcześniej w Oddziale Otolaryngologii, w którym stwierdzono obustronny niedosłuch z ubytkiem dla UP-95dB; i UL-73dB. Zatem potencjalne półtoramiesięczne narażenie na hałas w trakcie zatrudnienia na stanowisku rozbieracz-wykrawacz w okresie od 30 maja 2007 r. do 16 lipca 2007 r. nie można uznać za zawodowy czynnik uszkodzenia słuchu. Odnosząc się do zarzutów stawianych przez pacjenta dotyczących braku określenia wartości liczbowej szacującej wielkość niedosłuchu ucha prawego informuję, że wpis "UP = brak odpowiedzi", wynika z faktu, że w trakcie badania audiometrycznego przy testowaniu ucha prawego pacjent nie reagował na żadne dźwięki do wartości 120 dB (granice możliwości aparatu), a to właśnie odnotowywanie odpowiedzi pacjenta jest istotą badania audiometrycznego. Również w załączonym przez pacjenta w dokumentacji audiogramie z dnia 17 kwietnia 2015 r. wykonanym w Oddziale Otolaryngologicznym Szpitala Specjalistycznego [...], nie odnotowywano reakcji pacjenta na testowane dźwięki w zakresie UP, co może świadczyć o głębokim niedosłuchu (głuchocie) ucha prawego. Zgodnie z wiedzą medyczną narażenie na ponadnormatywny hałas wiąże się z wybiorczym uszkodzeniem komórek słuchowych zewnętrznych, co może skutkować ubytkiem słuchu do 70 dB. Ponieważ hałas nie uszkadza komórek słuchowych wewnętrznych (lub uszkadza je w niewielkim stopniu) zatem ekspozycja na ponadnormatywny hałas nie powoduje głębokiego uszkodzenia słuchu ani całkowitej głuchoty. Występujące u pacjenta schorzenia ogólnoustrojowe mogą stanowić samoistny, pozazawodowy czynnik uszkodzenia słuchu."
MPWIS w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, wezwał skarżącego do przedłożenia informacji o sytuacji zawodowej w następujących okresach: od 22 grudnia 1993 r. do 30 czerwca 2002 r., od 12 października 2002 r. do 29 maja 2007 r., następnie od 17 lipca 2007 r. do chwili obecnej. Z przesłanej pismem z dnia 7 grudnia 2021 r. odpowiedzi skarżącego wynika, iż w następujących okresach: od 8 stycznia 1964 r. do 10 lutego 1966 r. oraz od 23 grudnia 1993 r. do 30 czerwca 1994 r. pracował w gospodarstwie rolnym w gminie B., od 1 lipca 1994 r. do 30 czerwca 2002 r. nie pracował, od 1 lipca 2002 r. do 11 października 2002 r. w Żłobku w K., od 12 października 2002 r. do 29 maja 2007 r. oraz od 17 lipca 2007 r. do 31 października 2007 r. nie pracował, od 1 listopada 2008 r. do 14 marca 2008 r. pracował w firmie D. w Czechach, od 15 marca 2008 r. do czerwca 2008 r. nie pracował, od czerwca 2008 r. do kwietnia 2009 r. na farmie w Wielkiej Brytanii, od kwietnia 2009 r. do dnia dzisiejszego nie pracuje. W związku z przekazaniem nowych danych o zatrudnieniu MPWIS ponownie wezwał Skarżącego do złożenia szczegółowych wyjaśnień dotyczących wykonywanych czynności w okresie od 1 listopada 2007 r. do 14 marca 2008 r. (Firma D., P. w Czechach) oraz od czerwca 2008 r. do kwietnia 2009 r. (B. Farma Wielka Brytania), ze szczególnym uwzględnieniem narażenia na hałas. Ponadto tut. Inspektor zwrócił się do Strony o przedłożenie dokumentacji oryginalnej oraz tłumaczenia na język polski, potwierdzającej zatrudnienie w Czechach i Wielkiej Brytanii w ww. okresach,
Następnie w swoich rozważaniach przytoczył treść art. 235 kodeksu pracy i podał, aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2013.1367) określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami, organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.
Z kolei zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W przypadku choroby zawodowej narządu słuchu czynnikiem szkodliwym, który wywołuje chorobę jest hałas. Przepisy w zakresie chorób zawodowych dokładnie precyzują jakie przesłanki uprawniają do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu.
Zgodnie z obowiązującym wykazem chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., chorobę zawodową narządu słuchu można rozpoznać pod warunkiem wystąpienia w okresie do 2 lat od zakończenia narażenia zawodowego na hałas (kryterium czasowe) udokumentowanych objawów chorobowych spełniających warunki określone w punkcie 21 wykazu, tj. : obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego (kryterium jakościowe ) oraz ubytek wynoszący co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym (kryterium ilościowe). Spełnienie tych trzech kryteriów jednocześnie jest warunkiem koniecznym do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.
W przedmiotowej sprawie pomimo uznania narażenia zawodowego na hałas stwarzający ryzyko rozwoju trwałego uszkodzenia słuchu (praca w latach 1966-1993 oraz w okresie od 30 maja 2007 r. do 16 lipca 2007 r.) nie zostały spełnione przesłanki, stanowiące podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej.
OMP rozpoznał u skarżącego obustronny niedosłuch odbiorczy znacznego stopnia z ubytkami słuchu dla ucha prawego - brak odpowiedzi, dla ucha lewego 83 dB. Rozpoznanie to postawiono w dniu 28 maja 2019 r., czyli ok. 12 lat od zakończenia pracy w narażeniu na hałas, a zatem nie zostało spełnione kryterium czasowe. Odnosząc się do kryterium ilościowego należy podkreślić, iż u Skarżącego stwierdzono ubytki słuchu powyżej 45 dB, jednakże jak wskazała jednostka orzecznicza, zgodnie z wiedzą medyczną narażenie na ponadnormatywny hałas może skutkować ubytkiem słuchu do 70 d.B. Ponieważ hałas nie uszkadza komórek słuchowych wewnętrznych (lub uszkadza je w niewielkim stopniu) zatem ekspozycja na ponadnormatywny hałas nie powoduje głębokiego uszkodzenia słuchu ani całkowitej głuchoty. W opinii jednostki orzekającej występujące u Skarżącego schorzenia ogólnoustrojowe mogą stanowić samoistny, pozazawodowy czynnik uszkodzenia słuchu. Nowa dokumentacja medyczna przedłożona przez Skarżącego w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego nie zawiera dowodów pozwalających na przyjęcie, iż u Skarżącego wystąpił trwały obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, i 3 kHz w trakcie pracy w narażeniu na hałas (lata 1966-1993 oraz w okres od 30 maja 2007 r. do 16 lipca 2007 r.) lub do dwóch lat od jej zakończenia.
Zdaniem MPWIS w niniejszej sprawie zostało spełnione kryterium jakościowe. Zasadniczą jednak przyczyną braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego zawodowego charakteru uszkodzenia słuchu, jest brak spełnienia kryterium ilościowego i czasowego określonego w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Czyli brak wystąpienia ubytku słuchu wynoszącego co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, w trakcie pracy w narażeniu na hałas lub do dwóch lat od jej zakończenia.
Końcowo, MPWIS odniósł się do zarzutów odwołania uznając, je za bezzasadne.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Z treści skargi wynika, że skarżący jest niezadowolony z wydanych decyzji, gdyż jak twierdzi zaczynał pracę jako zdrowy człowiek, z dobrym słuchem, a w całym okresie pracy do roku 2008 pracował w dużym hałasie i to jest przyczyną, że stracił słuch. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i pozytywne rozpatrzenie jego skargi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 kwietnia 2022 r., a także - z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019.2325 ze zm. – dalej nazywanej p.p.s.a). – poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2020 r., w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga skarżącego T. Z. nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Z chorobą zawodową mam więc do czynienia, gdy zostaną spełnione następujące dwie przesłanki: występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a czynnikami szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić po przeprowadzeniu postępowania na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, które odnosi się do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania (Wyrok NSA z 19.03.2021 r., II GSK 52/21, LEX nr 3195523). W niedawno wydanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z 22.02.2022 r., II OSK 567/19, LEX nr 3327922).
Z kolei zgodnie z art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Tak więc decyzje wydawane w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej stanowią zatem wyjątek od zasady aktualności, zgodnie z którą organ stosujący prawo administracyjne powinien działać na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w momencie realizowania danego działania, a więc wydawania decyzji. Organ stwierdza, czy choroba zawodowa została rozpoznana w czasie zatrudnienia pracownika w warunkach narażenia zawodowego lub po ustaniu narażenia, w ściśle określonym dla każdej z chorób przez ustawodawcę czasie (Wyrok NSA z 20.01.2022 r., II OSK 654/19, LEX nr 3331119). "Nie jest więc możliwe stwierdzenie choroby zawodowej u byłego pracownika, u którego objawy schorzenia odpowiadającego określonej pozycji wykazu chorób zawodowych wystąpiły w późniejszym, niż ustalony w tym wykazie, okresie. Natomiast pojawienie się udokumentowanych objawów chorobowych w okresie zatrudnienia, czyli u pracownika, nie wymaga zachowania terminów określonych w wykazie chorób zawodowych. Terminy te, nazwane w wykazie okresami, w których wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej mimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, są przyporządkowane poszczególnym 26 jednostkom chorobowym, i obejmują różne przedziały czasu od 1 dnia do 10 lat. W przypadku niektórych chorób przewiduje się natomiast indywidualne oznaczenie lub stwierdzenie, że okresu tego nie można określić" (T. Wyka [w:] Kodeks pracy. Komentarz. Tom II. Art. 94-304(5), wyd. VI, red. K. W. Baran, Warszawa 2022, art. 235(2)). Terminy, w których wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej mimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, nie są przywracalne, gdyż są terminami prawa materialnego.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej zostało uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem podejrzenie wystąpienia choroby zawodowej należy zgłosić odpowiedniemu organowi państwowemu, którym jest miedzy innymi państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych. Z kolei jednostkami orzeczniczymi I stopnia są:
1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy,
2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych)
- w zakresie wszystkich chorób zawodowych;
3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych;
4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby.
Właściwy lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Z kolei narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do:
1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego;
2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika;
3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika;
4) czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji;
5) sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydaje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a organ prowadzący postępowanie nie może jej odrzucić. Organ administracji nie jest - co do zasady - upoważniony do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która mogłaby prowadzić do odmiennego rozpoznania czy zaklasyfikowania schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów. Innymi słowy, skoro organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, to są związane orzeczeniami lekarskimi (Wyrok NSA z 21.01.2021 r., II OSK 1408/18, LEX nr 3124099). Sąd podziela także pogląd, że nie jest uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06 i wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, Wyrok WSA w Gliwicach z 22.09.2022 r., III SA/Gl 483/22, LEX nr 3419289)
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący choruje na obustronny niedosłuch odbiorczy znacznego stopnia z ubytkiem słuchu dla ucha prawego – brak odpowiedzi, dla ucha lewego – 83 dB. W odniesieniu do ucha prawego uznano więc głęboki niedosłuch (głuchotę). Rozpoznanie to miało miejsce 28 maja 2019r., a więc 12 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.
Organy uznały bowiem, że z uwagi na rodzaj wykonywanej pracy w latach 1966-1994 oraz w okresie od 30 maja 2007 r. do 16 lipca 2007 r. skarżący pracował w warunkach narażenia zawodowego na hałas.
Trafnie jednak przyjęły, że nie zostało spełnione zarówno kryterium ilościowe i czasowe określone w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.
W odniesieniu do kryterium ilościowego należy stwierdzić, że w trakcie pracy w narażeniu zawodowym na hałas oraz w okresie 2 lat od jej zakończenia nie wystąpił u skarżącego ubytek słuchu wynoszący co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. W badaniach przeprowadzonych w 2001r. wykazano u skarżącego ubytek słuchu dla ucha prawego – 35 dB, a dla ucha lewego – 25 dB. Z kolei z dokumentacji dostarczonej przez skarżącego wynika, że w 2006r. obustronny niedosłuch wynosił: z ubytkiem dla ucha prawego – 95 db, a dla ucha lewego – 73 dB. Stąd uznano, że półtoramiesięczna praca skarżącego na stanowisku rozbieracz-wykrawacz w 2007r. nie mogła zostać uznana za zawodowy czynnik uszkodzenia słuchu.
Co więcej w opinii uzupełniającej z dnia 15 lipca 2021r. [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. stwierdzono, że narażenie na ponadnormatywny hałas wiąże się z wybiorczym uszkodzeniem komórek słuchowych zewnętrznych, co może skutkować ubytkiem słuchu do 70 dB. Ponieważ hałas nie uszkadza komórek słuchowych wewnętrznych (lub uszkadza je w niewielkim stopniu) zatem ekspozycja na ponadnormatywny hałas nie powoduje głębokiego uszkodzenia słuchu ani całkowitej głuchoty. Stąd uznano, że występujące u skarżącego schorzenia ogólnoustrojowe mogą stanowić samoistny, pozazawodowy czynnik uszkodzenia słuchu. Uznano więc, ze czynniki zawodowe nie są w stanie wywołać tak głębokiego niedosłuchu, jaki występuje u skarżącego.
Nie zostało również spełnione kryterium czasowe w niniejszej sprawie. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem chorobę zawodową narządu słuchu można rozpoznać pod warunkiem wystąpienia w okresie 2 lat od zakończenia pracy w warunkach narażenia zawodowego na hałas. Z uwagi więc na fakt, że ostatni okres zatrudnienia skarżącego skończył się 16 lipca 2007r., a obecne rozpoznanie miało miejsce w 2019r. minęło 12 lat zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.
Art. 2351 K.p. wyraźnie zakłada konieczność występowania związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy, a ujawnionym schorzeniem. Zatem w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (tak wyrok WSA z 19 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 538/11, wyrok WSA z 12 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 134/12, publ.: orzeczenia. nsa.gov). Zgodnie z orzecznictwem naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 21.10.2020 r., II OSK 2217/18, LEX nr 3106836) dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje, nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Stąd zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanym orzeczeniu, istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest więc ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest więc pogląd, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r., sygn akt II OSK 3175/19 oraz z 9 maja 2018 r. sygn akt II OSK 1502/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego 13 marca 2019 r., sygn akt II OSK 993/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy jednak zauważyć, że owo domniemanie istnienia związku przyczynowo-skutkowego ulega zerwaniu na skutek upływu czasu. W odniesieniu do choroby narządu słuchu, o której mowa w poz. 21 wykazu chorób zawodowych wynosi on 2 lata od momentu ustania zatrudnienia w warunkach narażenia zawodowego. Termin ten jest z kolei nie przywracany, gdyż jest to termin prawa materialnego. Po jego upływie nie ma więc możliwości stwierdzenia choroby zawodowej. Trafnie jednak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, że rozpoznanie choroby zawodowej (art. 235 (2) Kodeksu pracy) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych - stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane (Wyrok NSA z 3.03.2015 r., II OSK 1872/13, LEX nr 1775445). W niniejszej sprawie w wymaganym okresie – 2 lat od momentu ustania zatrudnienia w warunkach narażenia zawodowego - brak jest jednak udokumentowanych objawów chorobowych.
Należy także podkreślić, że w trakcie postępowania organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i podjęły wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również w sposób wyczerpujący uzasadniły swoją decyzję.
W ocenie Sądu organ ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w art. 80 k.p.a. Ponadto organ II instancji dokonał powtórnej, wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. przedstawił okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Również postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek zaistnienia choroby zawodowej zostało przeprowadzone przez organy administracji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., która wymaga ażeby organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.