III SA/KR 797/25

III SA/Kr 797/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch
Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 49
Art. 42 ust. 1  i ust. 2 oraz art. 43  ust. 1, 2  i ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. sprawy ze skargi F. C. na czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Myślenicach z dnia 31 marca 2025 r., znak DŚR-500-1/2025 w przedmiocie negatywnej wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Myślenicach na rzecz skarżącego F. C. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi F. C. (dalej: skarżący) jest czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy w Rodzinie w Myślenicach z 31 marca 2025 r. w przedmiocie negatywnej wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej.
Jak wynikała z akt sprawy, pismem z 21 lutego 2025 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Myślenicach III Wydział Rodzinny i Nieletnich, zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy w Rodzinie w Myślenicach (dalej: PCPR, organ) z prośbą o zaopiniowanie kandydatury skarżącego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej dla małoletniej L. C., która przebywa w zawodowej rodzinie zastępczej na terenie powiatu myślenickiego.
W następstwie powyższego organ podjął czynności zmierzające do wydania wnioskowanej opinii.
W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący złożył oświadczenia o: posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, braku zobowiązań alimentacyjnych oraz w zakresie władzy rodzicielskiej. Oświadczył też, że daje rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej oraz że nie był leczony odwykowo. Organ dokonał również analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej kandydata oraz pozyskał zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do sprawowania funkcji rodziny zastępczej. W przedmiocie ustalenia przesłanki braku karalności ustalono, że skarżący nie widnieje w Rejestrze Sprawców na Tle Seksualnym. Skarżący przedłożył zaświadczenie o niekaralności, odmówił złożenia oświadczenia, że nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo. Skarżący przedłożył też życiorys, świadectwo ukończenia technikum, PIT-11 za 2024 r., informację o ubezpieczeniu z ZUS oraz umowę o pracę.
Następnie 17 marca 2025 r. została sporządzona opinia pedagogiczna o skarżącym. W konkluzji tej opinii stwierdzono, że można mieć wątpliwości, czy daje on rękojmię właściwego pełnienia funkcji o którą się ubiega.
W dniu 27 marca 2025 r. sporządzono opinię psychologiczną w sprawie posiadanych predyspozycji i motywacji do posiadania funkcji rodziny zastępczej. Opinia została sporządzona przez psychologa mgr A. J. Opinia zawiera oświadczenie, że psycholog posiada wykształcenie wyższe na kierunku psychologia i w zawodzie pracuje 22 lata.
Jak wskazuje treść opinii, badania psychologiczne wykazały, że kompetencje skarżącego pozostają na wystarczającym poziomie do sprawowania funkcji, o którą się ubiega. Psycholog zwrócił jednak uwagę, że nie rozumie on istoty tego, iż dziecko zostało zabezpieczone w pieczy zastępczej, co pozostaje w sprzeczności z tym, że jak twierdzi, cały czas uczestniczył w jego życiu. Nadto w opinii specjalisty właściwą postawą rodzicielską jest umiejętność adekwatnej oceny sytuacji i wyczulenie na wszelkie niepokojące sygnały, które jak się wydaje zostały przez skarżącego nie zauważone pomimo cotygodniowych spotkań z małoletnią. Badający zwrócił również uwagę na ciągłe zmiany pracy i zatrudnienie się na umowę o pracę (u swojej siostry) przez skarżącego dopiero w trakcie procedury starania się o dziecko, co jest dla niego niejasne i świadczące o tym, iż może nie zapewnić dziecku właściwego poczucia bezpieczeństwa i stałości.
W dniu 31 marca 2025 r., po przeprowadzeniu wstępnej kwalifikacji, organ sporządził dokument wskazujący na negatywną wstępną kwalifikację do pełnienia przez skarżącego funkcji niezawodowej rodziny zastępczej. W dokumencie zawarto krótkie uzasadnienie, wskazując, ze szczegółowe uzasadnienie znajduje się w opinii stanowiącej załącznik do przedmiotowego pisma.
W opinii tej skrupulatnie przeanalizowano sytuację rodzinną, zdrowotną, zawodową, majątkową i bytową skarżącego. Wskazano na jego wcześniejszą karalność, która jednak uległa zatarciu. Szczegółowo zanalizowano historię relacji skarżącego z małoletnią.
Organizator Rodzinnej Pieczy Zastępczej po dokonaniu wstępnej analizy całokształtu sytuacji skarżącego zaopiniował negatywnie jego kandydaturę do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej uznając, iż na obecną chwilę nie spełnia wymogów formalnych stawianych przed osobami ubiegającymi się o przedmiotową funkcję. Jak stwierdzono w przypadku skarżącego nie zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki określone w art. 42 ust. 1 do 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zdaniem oceniających skarżący nie daje gwarancji właściwego zabezpieczenia potrzeb emocjonalnych, bytowych i rozwojowych dziewczynki, które są jednym z zadań rodzin zastępczych. Ma mylne wyobrażenie o tym, czego wymaga dobro dziecka. Nie rozumie istoty problemów występujących w rodzinie małoletniej. Bezrefleksyjnie wierzy w zapewnienia matki małoletniej w przedmiocie nieposzlakowanego pełnienia przez nią roli matki. Nie wiąże tego, że jej dotychczasowe funkcjonowanie (zmiany miejsca zamieszkania, wchodzenie w kolejne nieformalne związki, brak zatrudnienia, zadłużenia, niestabilna kondycja psychiczna) wpływa negatywnie na dziecko. Uważa natomiast, że to pobyt w obecnej pieczy zastępczej i oddzielenie od rodziny, za członka której się uważa, mogą przyczynić się do wystąpienia problemów emocjonalnych u dziecka. Podkreślono, że małoletnia przed skierowaniem do pieczy zastępczej wykazywała trudności emocjonalne oraz trudności z opanowaniem podstawowych wiadomości i umiejętności zawartych w podstawie programowej przewidzianej dla klasy II szkoły podstawowej. Kadra szkoły podkreśliła również, że dziewczynka podczas zajęć otwarcie dzieliła się swoimi doświadczeniami, a także trudnościami jakie jej towarzyszą. Zwróciła również uwagę na niezaspokojoną u małoletniej potrzebę przynależności, bezpieczeństwa, miłości. Uznano więc, że środowiska w jakich wychowywała się L., wbrew twierdzeniom opiniowanego, nie były właściwe. Podkreślono też, że skarżący nie jest do końca pogodzony z rozstaniem z matką małoletniej. Nie ma zatem żadnej gwarancji, że nie wprowadzi się ona do opiniowanego, gdy tylko ten przejmie ewentualną pieczę nad dzieckiem. Mając na względzie powyższe ustanowienie go rodziną zastępczą wraz z jej finansowym wymiarem mogło by, zdaniem organu, być pokusą do przerzucenia odpowiedzialności za dziecko z matki na opiniowanego (który czuje się ojcem dziecka, tak się przedstawia, chciałby móc go przysposobić na co ma zgodę jego matki) i uśpienia jej motywacji do podejmowania działań naprawczych ukierunkowanych na przejęcie opieki nad córką. Podkreślono również, że przez ostanie lata skarżący nie podjął żadnych kroków prawnych w celu uregulowania kwestii związanych z rolą ojca dla L., którą podkreśla że od jej urodzenia pełni. Organizator Rodzinnej Pieczy Zastępczej ma obawy także, co do sytuacji finansowej oraz mieszkaniowo-bytowej opiniowanego. Wskazano, że jako kawaler będzie jedynym żywicielem rodziny. Opiniowany wprawdzie zatrudniony jest u swojej siostry na umowę, niemniej jednak pracuje u niej zaledwie od miesiąca. Nie można zatem uznać, iż jego praca ma charakter stały. Nadto bierze pod uwagę możliwość jej zmiany i powrotu do wcześniejszego pracodawcy, u którego miał zagwarantowaną jedynie umowę zlecenie. W ocenie ORPZ również warunki w jakich aktualnie mieszka kandydat wymagają nieznacznej poprawy. Skarżący przymierza się dopiero do przeprowadzenia prac remontowych w domu (malowanie pomieszczeń, filizowanie łazienki, wymiana drzwi wewnętrznych, położenia paneli), nie określił jednak terminu ich realizacji. Wprawdzie małoletnia w domu opiniowanego ma wygospodarowane dla własnego użytku dwa pokoje (widoczne są w nich ślady zamieszkania dziecka w postaci zabawek, materiałów edukacyjnych), aczkolwiek wymagają one położenia posadzek. Mając powyższe na uwadze, uznano, że istnieją formalne podstawy do odmowy wydania skarżącemu pozytywnej wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny.
Na powyższą czynność skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej czynności zarzucił:
1/ naruszenie art. 43 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej poprzez wydanie negatywnej wstępnej kwalifikacji przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, bez wniosku kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej;
2/ naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art, 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego, brak wyczerpującego oraz rzetelnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszenie art. 42 ust. 1 i 2 - ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej, poprzez uznanie, że skarżący nie spełnia opisanych w ww. przepisie warunków do pełnienia funkcji rodziny zastępczej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że treść zebranego w sprawie materiału, w tym opinii psychologicznej, jak i sama treść opinii z 31 marca 2025 r. wskazuje, że skarżący spełnia wszystkie wymogi, o których mowa w art. 42 ustawy, a błędna i dowolna interpretacja okoliczności, dokonana przez pracowników PCPR w Myślenicach, prowadzi do przeciwnego, błędnego zdaniem skarżącego, wniosku. W dalszej części skargi skarżący odniósł się do zasadniczych zarzutów stawianych mu przez opiniujących. Rozwinął kwestię więzi uczuciowej z dzieckiem i obecności w jego życiu od urodzenia dziecka. Następnie odniósł się do swojej karalności w przeszłości podnosząc, że żadnych faktów nie ukrywał, natomiast nie jest prawdą aby w przeszłości był skazany za pobicie innej osoby. Podniósł, że w świetle prawa jest osobą niekaraną i za taką winien być uważany. Zarzucił, że opiniujący dokonują natomiast nieuprawnionych nadinterpretacji przedstawiając skarżącego w negatywnym świetle. Zakwestionował aby jego sytuacja zawodowa była zmienna i niestabilna. Wskazał, że posiada właściwe warunki lokalowe do pobytu dziecka, a pomieszczenia wymagają jedynie niewielkiego remontu. Wskazał też na istniejącą więź między dziewczynką, a jego matką. Końcowo powołał się na korzystną dla niego opinię kuratora zawodowego, którą dołączył do skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Uzasadniając na wstępie właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy ze skargi na negatywną wstępną kwalifikację do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej, wskazać należy, że przedmiot kontroli sądowej określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pkt 4 wymienia on inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
O tym, że negatywna wstępna kwalifikacja kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej stanowi tego rodzaju czynność przesądza brzmienie art. 43 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przewidującego prawo do złożenia skargi na taką czynność na zasadach i w trybie określonym dla rozstrzygnięć ze wskazanego art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Jeśli zaś chodzi o zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne to określa go ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym dokonując kontroli legalności zaskarżonych orzeczeń i aktów, czy czynności Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 sąd stwierdza bezskuteczność czynności, przy czym przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że przychylając się do złożonej skargi Sąd musi stwierdzić zaistnienie przyczyn z art. 156 k.p.a. (tj. nieważności) bądź też naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2025 r., poz. 49), dalej także jako "ustawa", a zwłaszcza jej art. 42 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 43 ust. 1, 2 i ust. 3.
Artykuł 42 ustawy określa wymagania, jakie stawiane są w stosunku do osób tworzących rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka. Zgodnie z jego ust. 1 pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które:
1) dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;
2) nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;
3) wypełniają obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;
4) nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;
5) są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone:
a) zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz.U. z 2022 r. poz. 2527), oraz;
b) opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym;
6) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z tym że w przypadku cudzoziemców ich pobyt jest legalny;
7) zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym:
a) rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego,
b) właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,
c) wypoczynku i organizacji czasu wolnego;
8) nie figurują w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym.
Pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo (art. 42 ust. 2 ustawy).
Z kolei stosownie do art. 43 ustawy, organizator rodzinnej pieczy zastępczej, na wniosek kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, przeprowadza na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2, wstępną kwalifikację kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Pozytywna wstępna kwalifikacja jest ważna przez okres 2 lat od dnia jej przeprowadzenia (ust. 1).
Po przeprowadzeniu wstępnej kwalifikacji, o której mowa w ust. 1, organizator rodzinnej pieczy zastępczej sporządza dokument potwierdzający przeprowadzenie tej wstępnej kwalifikacji, który zawiera w szczególności datę przeprowadzenia wstępnej kwalifikacji oraz wskazanie, czy wstępna kwalifikacja jest pozytywna czy negatywna. Dokument potwierdzający przeprowadzenie wstępnej kwalifikacji jest wydawany pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej (ust. 2).
Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 3 ustawy w przypadku gdy wstępna kwalifikacja, o której mowa w ust. 1, jest negatywna, w dokumencie potwierdzającym przeprowadzenie tej wstępnej kwalifikacji organizator rodzinnej pieczy zastępczej szczegółowo uzasadnia przyczyny negatywnej wstępnej kwalifikacji i wskazuje obszary wymagające poprawy, z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze tak zakreśloną podstawę prawną Sąd dopatrzył się przy wydaniu zaskarżonej czynności szeregu nieprawidłowości, co musiało skutkować stwierdzeniem jej bezskuteczności.
I tak w pierwszej kolejności Sąd zauważa, że wstępna kwalifikacja do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej dokonywana jest wyłącznie na wniosek kandydata do pełnienia ww. funkcji. Tym samym wykluczone jest działanie organu z urzędu, co wprost wynika z powołanych regulacji – art. 43 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie objęta skargą czynność została dokonana w taki właśnie sposób, tj. bez wniosku skarżącego, co zresztą potwierdza sam organ w odpowiedzi na skargę.
Z akt sprawy wynika natomiast, że pismem z 21 lutego 2023 r. Sąd Rejonowy w Myślenicach III Wydział Rodzinny i Nieletnich, w sprawie o sygn. akt [...] wystąpił do organu o zaopiniowanie kandydatury skarżącego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej dla małoletniej. Na tej podstawie organ podjął czynności mające na celu ustalenie opisanych przesłanek, w tym celu pozyskał od skarżącego wymagane oświadczenia, pozyskał zaświadczenia lekarskie oraz przeprowadził analizę sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej. Sporządzono dwie opinie pedagogiczną i psychologiczną, a następnie podjęto zaskarżoną czynność.
W ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że wniosek Sądu Rejonowego w Myślenicach III Wydział Rodzinny i Nieletnich mógł stanowić podstawę do wydania zaskarżonej czynności. Przywołany przepis art. 43 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jednoznacznie wskazuje, że wnioskodawcą może być wyłącznie kandydat do sprawowania funkcji rodziny zastępczej. Natomiast zawartości akt sprawy, w tym treść pisma Sądu Rejonowego z 21 lutego 2025 r., nie wskazuje na jakiej podstawie prawnej Sąd Rejonowy zwrócił się do PCPR w Myślenicach o zaopiniowanie skarżącego jako kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej dla małoletniej. Podstawa taka nie została wskazana też przez PCPR w treści negatywnej wstępnej kwalifikacji (k. 55), która zgodnie z rozdzielnikiem została przesłana do Sądu Rejonowego, jak i treści "załącznika" zatytułowanego "Opinia" (k. 53). Ponadto nawet jeśli podstawa prawna do wystosowania pisma przez Sąd Rejonowy wynikała z przepisów kodeksu postępowania cywilnego, co sugeruje organ w odpowiedzi na skargę, nie oznacza to sanowania uchybienia w postaci braku wniosku skarżącego.
Dalej Sąd zauważa, że stosownie do wymogów cytowanego wyżej art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy, kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej powinien legitymować się opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, zaś opinia ta musi być sporządzona na piśmie przez psychologa spełniającego wymogi określone w analizowanym unormowaniu, a zatem musi to być psycholog, który ma co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym (por. S. Nitecki (w:) A. Wilk, S. Nitecki, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, LEX/el. 2021, art. 42).
W aktach niniejszej sprawy znajdują się dwie opinie. Pierwsza pedagogiczna z 17 marca 2025 r. podpisana przez pedagoga A. P. oraz druga - opinia psychologiczna z 27 marca 2025 r., o posiadaniu przez skarżącego predyspozycji i motywacji do posiadania funkcji rodziny zastępczej, sporządzona przez psycholog A. J. W opinii tej zawarte jest oświadczenie o posiadaniu wymaganego wykształcenia i doświadczenia psychologa. Jednakże w ocenie Sądu jest to niewystarczające. Spełnienie wymogu określonego art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy, a odnoszącego się do kwalifikacji psychologa wystawiającego opinię w postępowaniu o pełnienie funkcji rodziny zastępczej, powinno być wykazane przez organ na etapie prowadzonego postępowania. Odpowiednie dokumenty potwierdzające kompetencje psychologa, bądź kopie tych dokumentów, powinny zostać złożone do akt, bowiem warunkują one prawidłowość prowadzonego postępowania, w tym odpowiednie zgromadzenie materiału służącego rozstrzygnięciu sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1306/17 oraz wyrok WSA w Warszawie z 9 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 381/25). W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższy wymóg nie został spełniony.
Kolejno Sąd w skazuje, że zgodnie z zaleceniami opinii psychologicznej (k.48) informacje w niej przedstawione "muszą zostać skontrastowane z danymi i ocenami pochodzącymi z innych źródeł (opinia o dziecku ze szkoły, opinia z pozyskanymi przez PCPR dokumentami w związku z zabezpieczeniem dziecka w pieczy zastępczej)". W ocenie psychologa dopiero "Wyniki tego porównania potwierdzą, podważą lub uszczegółowią i pozwolą uzyskać pełniejszą i bardziej zintegrowaną ocenę badanego".
Zdaniem Sądu zalecenia opinii psychologa nie zostały w pełni zrealizowane przez organ przy wydaniu zaskarżonej czynności. W treści "Opinii" - załącznika do negatywnej wstępnej kwalifikacji (strona 6 opinii) organ nawiązuje do opinii ze szkoły małoletniej, jednakże brak jest w aktach sprawy opinii szkolnej, przez co kwestie te nie poddają się weryfikacji przez Sąd. Natomiast brak jest jakichkolwiek odniesień i dokumentacji w związku z zabezpieczeniem dziecka w pieczy zastępczej. Tym samym biorąc pod uwagę cel pozyskania i skonfrontowania ww. dokumentów, jaki został wskazany w opinii psychologa, należy ocenić, że zaskarżona wstępna negatywna kwalifikacja nie została przeprowadzona w sposób kompleksowy.
W ocenie Sądu brak dostatecznych podstaw do przyjęcia w "Opinii" – załączniku do negatywnej wstępnej kwalifikacji, że w przeszłości skarżący był karany za rozbój i został za to skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata. Skarżący stanowczo temu zaprzecza, natomiast wzmianka o takim fakcie wynika jedynie z notatki służbowej z 27 lutego 2025 r. (k. 18). Wskazano tam z kolei, że wynika to z wcześniejszych rozmów skarżącego z pracownikami PCPR, jednakże brak jest w aktach sprawy na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów. Przeczy temu również dołączony do skargi dokument – kserokopia Informacji o Osobie z Krajowego Rejestru Karnego (k. 9 akt sadowych). Przy ponownej wstępnej kwalifikacji organ będzie zatem zobowiązany skorygować swoje stanowisko w tym zakresie.
Sąd zauważa również, że zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy wstępna kwalifikacja, o której mowa w ust. 1, jest negatywna, w dokumencie potwierdzającym przeprowadzenie tej wstępnej kwalifikacji organizator rodzinnej pieczy zastępczej szczegółowo uzasadnia przyczyny negatywnej wstępnej kwalifikacji i wskazuje obszary wymagające poprawy z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przepis art. 43 ust. 2 i ust. 3 jednoznacznie określa wymogi co do zawartości dokumentu sporządzanego w sytuacji gdy wstępna kwalifikacja jest negatywna. Musi się na nim znaleźć: data przeprowadzenia wstępnej kwalifikacji, jej wynik, szczegółowe uzasadnienie przyczyny negatywnej wstępnej kwalifikacji i wskazanie obszarów wymagających poprawy, z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Analiza treści dokumentu z 31 marca 2025 r. (k. 55) wskazuje, że zasadniczo zawiera on wszystkie wymagane elementy poza szczegółowym uzasadnieniem. Uzasadnienie jest skrótowe natomiast organ stwierdza w nim, że szczegółowe uzasadnienie negatywnej kwalifikacji znajduje się w opinii stanowiącej załącznik do tego pisma. W ocenie Sądu, organ zawierając szczegółowe uzasadnienie negatywnej wstępnej kwalifikacji w osobnym dokumencie zatytułowanym "Opinia", określonym jako załącznik do dokumentu negatywnej wstępnej kwalifikacji, stosuje formę, która nie została przewidziana przez ustawę. Można jedynie założyć, że w ten sposób organ próbuje wydać negatywną wstępną kwalifikację i jednocześnie opinię w odpowiedzi na wezwanie sądu rodzinnego. Taka postać dokumentu nie odpowiada jednak wymogom art. 43 ust. 3 albowiem uzasadnienie w nim zawarte nie jest szczegółowe.
Dodatkowo Sąd zauważa, że ani w treści uzasadnienia wstępnej negatywnej kwalifikacji ani w treści "Opini" organ nie wskazuje obszarów wymagających poprawy, do czego, w przypadku wydania negatywnej wstępnej kwalifikacji, zobowiązuje go treść art. 43 ust. 3 ustawy.
Wobec powyższych licznych wadliwości Sąd uznał, że odnoszenie się do zarzutu skargi odnośnie błędnego uznania, że skarżący nie spełnia warunków do pełnienia funkcji rodziny zastępczej należało uznać za przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na powyższe koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł.