III SA/Kr 776/24

III SA/Kr 776/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Ewelina Dziuban /sprawozdawca/
Jakub Makuch
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 marca 2024 r., nr SKO.ŚR/4111/120/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w postanowieniu z 8 marca 2024 r., nr SKO.ŚR/4111/120/2024, działając na podstawie art. 129 § 2 w związku z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej k.p.a.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Prezydenta Miasta Krakowa w decyzji z dnia 12 października 2023 r. nr SO-04.8252.329.2019-10/23 uznał, że świadczenie pielęgnacyjne pobrane w okresie od 10 lutego 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. w kwocie 37 375,90 zł przyznane na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 8 listopada 2019 r. nr SO-04.8252.329.2019-1/19 jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał A. W. do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Decyzja ta zawierała pouczenie, że służy od niej stronie odwołanie do SKO w Krakowie (...) za pośrednictwem Prezydenta Miasta Krakowa - w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (k. 36 akt administracyjnych).
Wyżej wymieniona decyzja została doręczona A. W. w dniu 27 grudnia 2023 r. (k. 38 akt administracyjnych).
Pismem opatrzonym datą 10 stycznia 2024 roku A. W. wniosła odwołanie od wskazanej decyzji. Przesyłka zawierająca wskazane pismo (rejestrowana, tzw. polecona) została nadana w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w dniu 11 stycznia 2024 roku (k. 39 a.a.).
W tej sytuacji, postanowieniem z dnia 8 marca 2024 r. nr SKO.ŚR/4111/120/2024, Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując w uzasadnieniu swego stanowiska, że skoro decyzja organu I instancji z dnia 12 października 2023 r., zawierająca prawidłowe pouczenie o przysługującym od niej środku odwoławczym i jego ustawowym terminie, została skutecznie doręczona stronie w dniu 27 grudnia 2023 r., to ustawowy 14-dniowy termin do jej zaskarżenia upływał z końcem dnia 10 stycznia 2024 r. Przesyłka zawierająca odwołanie została tymczasem nadana w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w dniu 11 stycznia 2024 r., a zatem dzień po upływie ustawowego terminu.
W konsekwencji wskazano, że zgodnie z przepisem art. 134 k.p.a., wniesienie odwołania po terminie skutkuje stwierdzeniem przez organ odwoławczy uchybienia terminu do jego wniesienia. Upływ terminu do wniesienia odwołania powoduje ten skutek, że decyzja nieostateczna wydana przez organ l instancji nabiera waloru decyzji ostatecznej. Tym samym, w ocenie Kolegium rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu jest niedopuszczalne i stanowiłoby rażące naruszenie prawa, oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości.
Na powyższe postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania A. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie jej odwołania do merytorycznego rozpoznania. Skarżąca wskazała, że odwołanie wniosła w terminie, zatem sprawa powinna być rozpoznana merytorycznie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie z dnia 25 lipca 2024 r. pt.:"Replika na odpowiedź na skargę i uzupełninie skargi" profesjonalny pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
W uzasadnieniu ww. pisma podniesiono, że nawet przyjmując hipotetycznie, iż odwołanie skarżącej zostało wniesione po upływie ustawowego 14-dniowego terminu, to organ administracji publicznej - w kontekście przedmiotu sprawy administracyjnej, sytuacji życiowej podmiotu skarżącego, jak i przede wszystkim w kontekście obowiązków wynikających z zasady informowania stron w rozumieniu art 9 k.p.a. - winien przed wydaniem zaskarżonego postanowienia pouczyć skarżącą o przysługującym jej prawie do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i dopiero po wyczerpaniu tych obowiązków i nieskorzystaniu przez skarżącą z tego uprawnienia, byłby legitymowany do skutecznego wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Na poparcie swojego stanowiska profesjonalny pełnomocnik powołał poglądy zawarte wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt: I SA/Rz 22/22 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2023 r. sygn. akt: I GSK 1739/22).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną na zasadzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakwie rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonego postanowienia pod względem jego celowości czy słuszności.
Kwestią kluczową w tej sprawie była odpowiedź na pytanie czy Kolegium prawidłowo stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 12 października 2023 r. nr SO-04.8252.329.2019-10/23 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 129 § 2 w zw. z art. 134 k.p.a. Jak wynika z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne. Stosownie zaś do treści art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Ponadto, w myśl art. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, Lex nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 9, Lex 2010 r.).
W świetle powyższego, wskazać należy, że organ administracyjny orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania. W przedmiotowej sprawie obie te przesłanki - jak wynika z akt sprawy - zostały ustalone przez organ odwoławczy i – co istotne - nie były one w ogóle kwestionowane ani przez skarżącą ani przez jej pełnomocnika, a zatem zarówno skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 42 § 1 k.p.a., jak też sama data wniesienia odwołania pozostają w sprawie bezsporne. Jedynie zaś wykazanie uchybień w tym zakresie mogłoby ewentualnie prowadzić do konkluzji, że stwierdzenie uchybienia terminu było nieprawidłowe.
Przypomnieć zatem w tym miejscu trzeba, że z ustaleń faktycznych Kolegium wynikało, iż decyzja organu I instancji z dnia 12 października 2023 r., zawierająca pouczenie o przysługującym od niej środku odwoławczym i jego ustawowym terminie, została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 27 grudnia 2023 r. (k. 38 a.a.).
W związku z tym organ odwoławczy zasadnie przyjął, że ustawowy 14-dniowy termin do jej zaskarżenia upływał z końcem dnia 10 stycznia 2023 r. (środa). W konsekwencji prawidłowo również stwierdził, że nadanie przesyłki, zawierającej odwołanie w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w dniu 11 stycznia 2024 r. (czwartek), k. 39 a.a., stanowiło czynność dokonaną po upływie terminu, co uzasadniało wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Nie można natomiast zgodzić się z poglądem pełnomocnika skarżącej, że o niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia świadczył brak stosownego pouczenia A. W. przez organ I instancji o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z samym odwołaniem. Przede wszystkim kwestie związane z prawidłowością pouczenia strony jako takie pozostają bowiem poza zakresem badania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 134 k.p.a. Już zatem z tej tylko przyczyny stanowisko zawarte w piśmie z 25 lipca 2024 r. w tym zakresie było błędne.
Ponadto zwrócić także należy uwagę na fakt, iż zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z 12 października 2023 r. zawierała wszystkie ww. wymagane prawem elementy, w tym prawidłowe pouczenie czy i w jakim trybie służyło od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania (art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 sierpnia 2024 r., I OSK 1748/23 wskazał, że "brak jest jakiejkolwiek normatywnej podstawy do pouczania przez organ I instancji strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Takiego wymogu nie przewiduje ani cytowany art. 107 § 1 ani żaden inny przepis k.p.a. Z tych też przyczyn niepoinformowanie strony przez organ I instancji w treści pouczenia, o którym mowa w art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. o kwestii dotyczącej przywrócenia terminu nie mogło - wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego - stanowić podstawy do uchylenia wydanego przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. (...)
Irrelewantna dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia pozostawała także (...) kwestia braku poinformowania strony z urzędu przez organ odwoławczy o okoliczności ustalenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, jak też o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie. Abstrahując od tego, że powody, z powodu których doszło do uchybienia terminu nie były przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, należy jedynie zauważyć (...) iż tryb postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu oraz inicjatywa wszczęcia takiego postępowania zostały w sposób jednoznaczny uregulowane w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Przywrócenie terminu może więc nastąpić tylko i wyłącznie na wniosek samego zainteresowanego złożony w przewidzianym prawem terminie wraz z dokonaniem czynności, której terminowi uchybiono. W k.p.a. brak jest przepisu, który nakładałby na organ odwoławczy obowiązek niejako uprzedniego poinformowania strony o "stwierdzeniu uchybienia terminu" i zmotywowania jej do wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie. Natomiast poczynienie przez organ odwoławczy takiego ustalenia obliguje go - zgodnie z dyspozycją art. 134 k.p.a. — do wydania ostatecznego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia." WSA w Krakwie w całości zgadza się i podziela wyżej przytoczone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zapadłe na kanwie sprawy podobnej pod względem formalnym i prawnym do rozpoznawanej.
Przytoczone przez profesjonalnego pełnomocnika w piśmie z 25 lipca 2024 r. orzeczenia sądów administracyjnych nie mogły mieć znaczenia dla wyniku rozpoznawanej sprawy, bowiem zapadły na gruncie innego stanu prawnego, który nie obowiązywał w przedmiotowej sprawie ( orzeczenia dotyczyły bowiem kwestii obowiązku informowania strony o skutkach związanych z uchybieniem terminu, na podstawie obowiązującego od 16 grudnia 2020r. przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych).
W sprawie nie doszło do naruszenia zarzucanych w skardze (oraz w jej uzupełnieniu zawartym w piśmie z 25 lipca 2024 r.) przepisów k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a.