III SA/Kr 768/25

III SA/Kr 768/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Michał Niedźwiedź /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1218
Art. 10a, art. 22  ust. 3  ust. 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędziowie WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi A. sp.k. w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2025 r. nr 1201-IOC.4823.6.2025 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. sp.k. w Ż. (dalej: "strona skarżąca" lub "spółka") była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 17.04.2025 r. (znak 1201-IOC.4823.6.2025 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z 22.01.2025 r. (znak 358000-CZC2.4823.103.2024) w przedmiocie kary pieniężnej.
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
1. W dniu 19.07.2023 r. w godz. od 08:55 do 09:54:22 na drodze krajowej nr DK94 w P. funkcjonariusze Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie przeprowadzili kontrolę środka transportu należącego do strony skarżącej o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...], który realizował transport paliwa do silników Diesla w ilości 19.841 litrów oraz benzyny w ilości 12.900 litrów, wg kodu CN 2710. Transport ten objęty był zgłoszeniem [...]. W toku kontroli funkcjonariusze ustalili, że w.w. pojazd w czasie całej trasy nie przekazuje danych geolokalizacyjnych do systemu SENT. W protokole kontroli zapisano oświadczenie kierującego pojazdem, iż załadunku towaru objętego zgłoszeniem dokonał w dniu kontroli w bazie paliw w W., z której wyjechał o godz. 8:37. Kierowca wskazał także, że nie ma dostępu do lokalizatora GPS rejestrującego trasę pojazdu – dostęp taki ma odpowiednia osoba w firmie. W protokole zapisano również, że w trakcie kontroli zgłoszenie SENT zostało zaktualizowane, a współrzędne pojazdu GPS pojawiły się w systemie.
2.1. Postanowieniem z 09.01.2024 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia spółce kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku określonego w ustawie z 9.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 1218.; dalej akt powoływany jako "ustawa o SENT").
2.2. W piśmie z 23.01.2024 r. spółka wskazała m.in., że brak zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu wynikał wyłącznie z chwilowych przyczyn technicznych i nie trwał dłużej niż godzinę. Kierowca wyjechał z siedziby załadowcy o godz. 8:37, a kontrola miała miejsce o godzinie 8:55 tak więc czas przejazdu to 18 minut. Z informacji kierowcy wynika, że lokalizator GPS został włączony z chwilą rozpoczęcia przewozu, a on sam nie miał możliwości ingerencji w jego działanie. Spółka podała również, że osoba odpowiedzialna za tego typu obowiązki (obsługa systemu SENT) raz jeszcze włączyła z poziomu firmy funkcjonalność przekazywania danych geolokalizacyjnych i sygnał został przywrócony. Również wszystkie dane odnośnie geolokalizacji za cały 18 minutowy przejazd zostały przekazane do systemu SENT przez operatora GPS. Tym samym, w ocenie strony skarżącej cała trasa przejazdu została udokumentowana, a wszystkie obowiązki w celu wywiązania się z procedur przewidzianych dla tego rodzaju przewozu w ustawie o SENT zostały przez spółkę zrealizowane.
2.2. W toku postępowania Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego pismem z 08.03.2024 r. wezwał stronę skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających prawdziwość wyjaśnień zawartych w piśmie z 23.01.2024 r. oraz o przesłanie wydruków z systemu lokalizacyjnego operatora obsługującego urządzenie dotyczących przebiegu trasy przejazdu, uwierzytelnionych kopi dokumentów potwierdzających odbiór towaru przez podmiot odbierający wskazany w zgłoszeniu SENT, jak również do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadany przez stronę skarżącą majątek nieruchomy i ruchomy, a także aktualną sytuację finansową informując, że dane te niezbędne są do stwierdzenia istnienia ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, a także stwierdzenia istnienia przesłanek wynikających z art. 26 ust. 3 tej ustawy. Ponadto, jeżeli przyczyną braku przekazywania danych geolokalizacyjnych była awaria urządzenia, organ poprosił o podanie informacji, kiedy strona skarżąca, a następnie kierowca zostali o niej poinformowani lub o przesłanie wyjaśnień w tym zakresie uzyskanych od operatora urządzenia.
2.3. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona skarżąca pismem z 21.03.2024 r. przesłała dokumenty w postaci wydruków z systemu lokalizacyjnego operatora obsługującego urządzenie i dotyczące przebiegu trasy pojazdu w okresie realizacji przewozu objętego ww. zgłoszeniem SENT, uwierzytelnione kserokopie dokumentów potwierdzających odbiór towaru (list przewozowy i dowody wydania), dokumenty finansowe w postaci bilansu sporządzonego na 31.12.2023 r., rachunku zysków strat za okres 01.01.2023 r. – 31.12.2023 r. i listy środków trwałych na dzień 31.12.2023 r.
Ponadto spółka przedłożyła informację od operatora urządzenia datowaną na 25.03.2024 r. (k. 92), w której wskazano, że wysyłanie danych do rejestrów SENT GEO zostało skutecznie uruchomione przez przewoźnika w dniu 19.07.2023 r. o godz. 9:19.
2.4. W toku postępowania organ I instancji pozyskał do akt:
a) zestaw koordynat dotyczących urządzenia [...] oraz informację od Centrum Informatyki Resortu Finansów, że w dniach 18-20.07.2023 r. nie odnotowano awarii systemu SENT GEO;
b) pismo z 08.10.2024 r. od S. sp. z o.o. (operatora urządzenia [...]) w którym wskazano, że transmisja danych do SENT dla tego urządzenia została aktywowana przez stronę skarżącą w dniu 19.07.2023 r. o godz. 9:19, w związku z czym wcześniejsza transmisja danych nie była możliwa (brak aktywacji usługi przez przewoźnika). Dalej operator wyjaśnił, że po aktywacji usługi o godz. 9:19, dane geolokalizacyjne były wysyłane z serwera operatora do serwera Ministerstwa Finansów. Operator wskazał również, że nie posiada narzędzi do weryfikacji tego, czy przewoźnik sprawdzał poprawność danych GPS wysyłanych do SENT za pomocą formularza 406. Podał także, że przewoźnik na platformie operatora ma zawsze możliwość sprawdzenia daty ostatniej lokalizacji przesłanej do Ministerstwa;
b) raport z analizy w zakresie sytuacji finansowej strony skarżącej, z której wynikało m.in., że:
- w 2023 r. strona skarżąca zatrudniała 116 osób;
- w okresie ostatnich 3 lat spółka była beneficjentem pomocy publicznej w łącznej wysokości 1 575 349,25 zł;
- na dzień 14.06.2024 r. strona skarżąca zaległość podatkową z PIT w kwocie 2 004,67 zł oraz VAT 845 772,64 zł;
- strona skarżąca posiada środki trwałe w postaci licznych ciągników samochodowych siodłowych wraz z naczepami oraz nieruchomość.
3. Decyzją z 22.01.2025 r. organ I instancji nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niewywiązanie się przez przewoźnika z obowiązku o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
W motywach rozstrzygnięcia przywołał ustalenia kontroli oraz pozyskane do akt informacje, w tym te dotyczące sytuacji finansowej skarżącego (por. punkty 1, 2.1., 2.2. ,2.3, 2.4 uzasadnienia). Wskazał, że niesporne jest niewykonanie przez spółkę obowiązku określonego w art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Podał, że trasa przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT, począwszy od jej rozpoczęcia, do miejsca przeprowadzonej kontroli (P.) była niewidoczna w systemie.
Jednocześnie wyjaśnił, że pomimo stwierdzonego naruszenia, należy wziąć pod uwagę kwestię możliwości odstąpienia od nałożenia na stronę kary pieniężnej z tego tytułu, określoną w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. W myśl tego przepisu, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Organ podkreślił, że możliwość skorzystania z ulgi w zakresie "ważnego interesu przewoźnika" uzależniona jest w głównej mierze od inicjatywny strony postępowania. To przewoźnik powinien wykazać, że jego dobrze rozumiany interes przemawia za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem strony o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Naczelnik zaakcentował, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu.
W tym aspekcie organ wyjaśnił, że dokonał analizy sytuacji finansowej spółki i w jego ocenie ustalenia te pozwalają stwierdzić, że dalsze funkcjonowanie firmy nie jest zagrożone, a nałożenie kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia, nie spowoduje zagrożenia jej płynności finansowej, czy też konieczności postawienia w stan likwidacji. Organ przedstawił tabelaryczne dane dotyczące dokonywanej przez skarżącą sprzedaży opodatkowanej podatkiem Vat (2021 r. – ok. 60 mln zł, 2022 – ponad 82 mln zł, 2023 r. – ok. 70 mln zł, 2024 r. – ponad 25 mln zł). Nadto wskazał, że spółka posiada liczne ciągniki samochodowe z naczepami, zatrudnia 116 pracowników, jest właścicielem nieruchomości oraz była beneficjentem pomocy publicznej w ostatnich 3-ch latach na ponad 1,5 mln zł.
Ponadto, w toku prowadzonego postępowania strona skarżąca nie wykazała swego ważnego interesu w postaci - dotyczących jej, konkretnych, nadzwyczajnych losowych sytuacji skutkujących brakiem możliwości uregulowania ewentualnie nałożonej kary.
Odnosząc się do drugiej przesłanki (interes publiczny) organ wskazał, że rozważenie tej przesłanki powinno nastąpić z uwzględnieniem celów ustawy SENT, która ma chronić legalny handel towarami "wrażliwymi", ułatwić walkę z szarą strefą oraz ograniczyć uszczuplenia w podatku Vat i akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w newralgicznych obszarach. Organ podkreślił, że kary określone w ustawie nie mają charakteru fiskalnego ale przede wszystkim prewencyjny. Natomiast represyjny charakter tych przepisów winien odnosić się do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych. Organ, wskazując na orzecznictwo sądowe akcentował, że przy ocenie odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes publiczny oceniać należy to, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków lub chociażby do narażenia na uszczerbek interesu fiskalnego państwa. Nie leży w interesie publicznym nakładanie na przewoźnika kary pieniężnej jedynie dlatego, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia.
Organ, za orzecznictwem sądów administracyjnych wskazał także, iż nakładanie kar na podstawie ustawy o SENT w związku z oczywistymi omyłkami lub uchybieniami formalnymi, może naruszać zasadę proporcjonalności. Przy analizie tej przesłanki nie można pomijać okoliczności w jakich powstało naruszenie (incydentalny charakter naruszenia, znamiona celowego działania lub lekceważenia).
W ocenie organu, niezapewnienie przez stronę skarżącą przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu świadczy o niedbalstwie zakresie wykonywania przez spółkę obowiązków określonych w ustawie SENT. Naczelnik podkreślił, że zbadał zaistnienie okoliczności podnoszonych w wyjaśnieniach strony skarżącej i ustalił, że awaria urządzenia nie miała miejsca (informacja od operatora systemu).
Organ przywołał art. 10c ustawy SENT (dot. postępowania przy niesprawności lokalizatora trwająca dłużej niż godzinę) i wskazał, że powodem nieprzekazywania danych do systemu był brak zarejestrowania urządzenia w usłudze SENT-Geo. Usługa została aktywowana 19.07.2023 r. o godz. 9:19.
Organ podkreślił znaczenie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na całej trasie jego przejazdu – wskazując, iż jest to jeden z elementów składających się na mechanizm integralności rejestrowania i monitorowania przewozu. Naruszenie zaś, którego dopuściła się spółka ma kluczowe znaczenie dla systemu monitorowania. Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu uniemożliwia ciągłość monitorowania pojazdu. Nie jest wykluczone, że w tym okresie, gdy pojazd nie podlega monitoringowi, może dojść do naruszenia prawa mającego wpływ na kluczowe podatki (VAT, akcyza). Może bowiem wystąpić obrót poza ewidencją, a to ma bezpośredni wpływ na dochody budżetu. Naruszenie to jest istotne z perspektywy działania całego systemu monitorowania i nie było to nieistotne uchybienie formalne. Dane o położeniu pojazdu, które uzyskują służby mają umożliwić realizację podstawowego celu ustawy - tj. sprawne i skuteczne organizowanie kontroli przewozu, pozwalając organom śledzić towar na każdym etapie transportu i z tego powodu sankcjonowane jest utrudnianie monitorowania i stwarzanie przez to ryzyk uszczupleń podatkowych, a nie sam skutek w postaci tych uszczupleń.
4. W odwołaniu od opisanej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
a) art. 121 §1, art. 122, art. 124, art. 125 art. 187 § 1 oraz art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej - poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i wyprowadzenie z niego niewłaściwych wniosków; niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego; niezastosowanie zasady, iż fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi podatkowemu z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi podatkowemu z urzędu należy zakomunikować stronie, zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; organ podatkowy może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu;
b) art. 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, nie jest zgodne z interesem publicznym nakładanie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku, jeżeli zaistniało ono w warunkach niedoprowadzenia do żadnych negatywnych skutków w zakresie uszczuplenia jakichkolwiek należności publicznoprawnej oraz dokonano usunięcia usterki urządzenia przekazującego geolokalizację w trakcie kontroli przed upływem 1 godziny od wyjazdu w trasę, czym naprawiono błąd w obowiązku określonym w ustawie o SENT;
c) art. 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary z uwagi na fakt, iż strona skarżąca aktualnie nie posiada zaległości podatkowych i nie są prowadzone w stosunku do niej inne postepowania egzekucyjne i że nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych oraz nie posiada zaległości w ZUS, podczas gdy takie ustalenia organu powinny prowadzić do wniosku przeciwnego, tj. skoro skarżąca nie ma żadnych zaległości podatkowych, a nałożona kara ma charakter incydentalny, to tym bardziej organ powinien odstąpić od jej nałożenia ze względu na właściwą postawę skarżącego, respektującego przepisy prawa;
d) art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy o SENT poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że przemawiał za tym zarówno interes strony, jak i interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1 , art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i 4 Ordynacji podatkowej, w szczególności zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny oraz celu i funkcji ustawy jako, że w sprawie nie zaistniało chociażby najmniejsze, a nawet hipotetyczne zagrożenie uszczupleniem należności publicznoprawnych;
e) art. 30 ust. 1 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie i brak umorzenia postępowania pomimo ustalenia, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług ani uszczuplenia w podatku akcyzowym w postepowaniu w sprawie o nałożenie kały pieniężnej. Organ wydający decyzję nieprawidłowo rozpatrzył stan faktyczny i bezzasadnie wskazał odpowiedzialność przedsiębiorcy za zaistniałe naruszenie.
W uzasadnieniu spółka wskazała m.in., że brak zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu wynikał wyłącznie z chwilowych przyczyn technicznych i nie trwał dłużej niż godzinę. Chwilowa niefunkcjonalność działania urządzenia nie może prowadzić do ukarania.
Spółka podała, że miejsce kontroli [W (...)] jest oddalona od miejsca załadunku o ok. 26 km. Kierowca wyjechał z siedziby załadowcy o godz. 8:37, a kontrola miała miejsce o godzinie 8:55 tak więc czas przejazdu to 18 minut. Podała, że lokalizator GPS został włączony z chwilą rozpoczęcia przewozu, a kierowca nie miał możliwości ingerencji w jego działanie. Strona skarżąca wskazała ponadto, że osoba odpowiedzialna za tego typu obowiązki w zakresie obsługi systemu SENT raz jeszcze włączyła z poziomu firmy funkcjonalność przekazywania danych geolokalizacyjnych i ta została przywrócona. Również wszystkie dane odnośnie geolokalizacji za cały 18 minutowy przejazd zostały przekazane do systemu SENT przez operatora GPS. Tym samym, w ocenie strony skarżącej cała trasa przejazdu została udokumentowana, a wszystkie obowiązki w celu wywiązania się z procedur przewidzianych dla tego rodzaju przewozu w ustawie o SENT zostały przez spółkę zrealizowane.
Spółka zwróciła uwagę na art. 10c ustawy o SENT. Podkreśliła, że dzięki współdziałaniu z organem udało się przywrócić sprawność lokalizatora w pojeździe. Akcentowała, że brak danych w systemie wynikał z błędu w funkcjonowaniu urządzenia. Zwróciła uwagę na cele ustawy (m.in. walka z szarą strefą i ograniczenie uszczupleń podatkowych). W przypadku spółki nie doszło do żadnych tego rodzaju uszczupleń.
5. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie decyzją z 17.04.2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Podał, że geolokalizaotor wskazany przez spółkę w zgłoszeniu SENT nie przekazywał danych do systemu SENT-Geo od rozpoczęcia przewozu o 8:37 kiedy nastąpił wyjazd z bazy paliw w W. (co wynika z dowodu wydania oleju napędowego) do 9:19, kiedy transmisja danych została aktywowana. Organ podał, że zewnętrzny operator S. sp. z o.o. wyjaśnił, że wcześniejsza transmisja danych nie była możliwa z powodu braku aktywacji usługi przez przewoźnika. Po tej aktywacji (co nastąpiło o godz. 9:19) dane były wysyłane z serwera firmy do serwera Ministerstw Finansów. Organ podał, że sygnał geolokalizacyjny nie był nadawany przez 32 minuty. Nie odnotowano przy tym awarii systemu SENT-Geo.
Organ odwoławczy podkreślił, że istotne znaczenie dla sprawy ma to, że przewoźnik aktywował usługę przekazywania danych – w dniu kontroli o godz. 9:19 i nie był to czas rozpoczęcia przewozu. Przekazywanie danych nastąpiło 32 minuty po rozpoczęciu przewozu, czego nie można uznać za wywiązanie się przewoźnika z ustawowego obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. Ustawy SENT. Tym samym art. 10c ust. 1 ustawy SENT nie znajduje zastosowania, gdyż brak nadawania sygnału geolokalizacyjnego nie był wynikiem stwierdzenia niesprawności zewnętrznego systemu lokalizacji i nie była to przerwa w nadawaniu sygnału ale zaniechanie jego nadawania poprzez brak aktywacji usługi operatora zewnętrznego w stosownym czasie rozpoczęcia przewozu. Następnie Dyrektor podkreślił, że ustawa o SENT nakazuje organowi jedynie obowiązek ustalenia czy, w jakim zakresie i w jakim czasie odpowiedzialny podmiot dopuścił się naruszenia przepisów ustawy i wskazuje wymierzenie odpowiedniej kary za obiektywnie stwierdzone naruszenie ustawy, bez konieczności analizowania przyczyn tego naruszenia. Powołując wyrok WSA w Białymstoku z 29.11.2018 r. (II SA/Bk 569/18) wskazał, że brak zagrożenia interesów Skarbu Państwa nie stanowi okoliczności łagodzącej. Organ wskazał, że obligatoryjne nałożenie kary należy rozpatrywać w kontekście zasady proporcjonalności. Jest to zasada adresowana do ustawodawcy, który sam zdecydował o wysokości, współmierności i proporcjonalności kar narzuconych ustawą o SENT, nie przewidując miarkowania tych kar, jak i do organu, który nakłada adekwatne do naruszenia kary (NSA w wyroku z 16.01.2024 r., II GSK 767/20).
Dyrektor podkreślił uznaniowy charakter odstąpienia od nałożenia kary. W zakresie pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" – wskazał, iż możliwość skorzystania z ulgi zależy głównie od inicjatywy strony, który ma wykazać interes w odstąpieniu od wymierzenia kary (np. trudności finansowe, zagrożenie potrzeb bytowych osób zatrudnionych) – a więc względy nadzwyczajne, mogące zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Z kolei "interes publiczny" – to wartości wspólne dla całego społeczeństwa jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania Państwa.
Organ II instancji wskazał, że sytuacja finansowa strony skarżącej jest stabilna, a działalność ta jest rentowna. Uregulowanie kary nie będzie skutkować utratą płynności finansowej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, że konieczność uregulowania wymierzonej kary nie będzie skutkować konsekwencjami w postaci np. utraty płynności finansowej, ograniczenia działalności czy redukcji zatrudniania, które to przesłanki wskazywałyby na istnienie interesu podmiotu w odstąpieniu od nałożenia kary.
Organ zwrócił przy tym uwagę na potrzebę uwzględniania w sprawie zasady proporcjonalności, tj. oceny czy sankcja w konkretnym stanie faktycznym nie jest niewspółmiernie dolegliwa z uwagi na cel jej wprowadzenia. Podkreślił, że nie jest w interesie publicznym karanie przewoźnika, gdy dopuścił się on pewnych uchybień formalnych o nieistotnym znaczeniu, a uchybienia te nie stanowiły realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa. W tym aspekcie organ II instancji podkreślał, że brak przekazywania danych geolokalizacyjnych ma istotne znaczenie dla przestrzegania przepisów ustawy o SENT. Jest to kluczowy element zapewnienia możliwości monitorowania przewozu towaru wrażliwego na całej trasie. Naruszenie natomiast którego dopuścił się przewoźnik ma doniosłe znaczenie dla systemu monitorowania, gdyż brak danych, wprost to monitorowanie uniemożliwia. Podkreślał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, że faktem jest, iż dane geolokalizacyjne nie były przekazywane przez 32 minuty, ale także istotny jest fakt, że naruszenie to spowodowane było brakiem aktywowania usługi przekazywania danych lokalizacyjnych, a nie stwierdzoną podczas przewozu niesprawnością lokalizatora. Organ wskazał na wyjaśnienia operatora, że na jego platformie przewoźnik zawsze może sprawdzić datę ostatniej lokalizacji przesłanej do Ministerstwa Finansów. Zatem, nie można tu mówić o nieistotnym uchybieniu. Nie jest bowiem wykluczone, że w tym okresie, gdy pojazd nie podlega monitoringowi, może dojść do naruszenia prawa mającego wpływ na kluczowe podatki (VAT, akcyza). Może mieć miejsce obrót poza ewidencją, a to ma bezpośredni wpływ na dochody budżetu. Naruszenie to jest istotne z perspektywy działania całego systemu monitorowania i stanowi poważne uchybienie. Przekazywanie danych ma umożliwić realizację podstawowego celu ustawy o SENT – tj. sprawna i skuteczna kontrola przewozów, umożliwiając śledzenie transportu na każdym jego etapie i z tego powodu sankcjonowane jest utrudnianie monitorowania i stwarzanie przez to ryzyk uszczupleń podatkowych. Takiego uchybienia nie można postrzegać jako zgodnego z interesem publicznym.
W ocenie organu odwoławczego, brak aktywacji w odpowiednim czasie przekazywania danych do systemu świadczy o niedbalstwie w zakresie wykonywania przez zawodowego przewoźnika swoich obowiązków ustawowych, który winien mieć świadomość konieczności przestrzegania przepisów.
Ponadto w ocenie organu II instancji, brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie stanowiłby o zachwianiu zasady proporcjonalności do założeń i celów ustawy i stawianiem skarżącego w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów stosujących się do obowiązujących przepisów lub, w razie ich naruszenia, obciążanych sankcjami z tego tytułu. Nałożenia kary nie można traktować jako dyskryminacji przedsiębiorcy, gdyż funkcją kary nie jest utrudnienie prowadzenia działalności, tylko skłonienie do wiązywania się z nałożonych na przedsiębiorcę obowiązków ustawowych. W tych okolicznościach nałożenie kary pieniężnej nie narusza zarówno ważnego interesu skarżącego, gdyż nie jest sankcją nadmiernie dla niego dolegliwą, jak również nie narusza interesu publicznego, bowiem nie stawia strony w nieuzasadnionej, uprzywilejowanej pozycji wobec innych podmiotów.
6. W skardze na opisaną decyzję zawarto zarzuty zbieżne z podniesionymi w odwołaniu (por. punkt 4 niniejszego uzasadnienia), a nadto sformułowano zarzut naruszenia art. 6 oraz art. 7 k.p.a.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów.
W uzasadnieniu skargi powtórzyła zasadniczo argumentację zawartą w odwołaniu, akcentując m.in., że brak przekazywania danych geolokalizacyjnych był wynikiem chwilowych przyczyn technicznych, zwykłej chwilowej niefunkcjonalności w działaniu urządzenia. Wskazano, że czas dojazdu z siedziby nadawcy towaru do miejsca kontroli mógł wynosić ok 25 minut. Kierowca wyjechał z bazy o 8:37, a kontrola miała miejsce o 8:55, tj. czas przejazdu wynosił 18 minut. Podkreśliła, że lokalizator GPS został włączony z chwilą rozpoczęcia przewozu, a kierowca nie miał możliwości ingerencji w jego działanie. Zdaniem strony skarżącej, wszelkie oświadczenia S. sp. z o.o w tym zakresie są wręcz niewiarygodne. Osoba odpowiedzialna u skarżącej za obsługę systemu SENT, jeszcze raz włączyła z poziomu firmy funkcjonalność przekazywania danych i ta została przywrócona. Wskazywała spółka, że nawet gdyby uznać informacje z S. za wiarygodne, to transmisja danych została aktywowana o 9:19, tj. poniżej ustawowej godziny w czasie nieprzekazywania danych. Ponownie zwrócono uwagę na cele ustawy o SENT. Brak przekazywania danych wynikał z przekonania, że wszelkie dane zostały wprowadzone prawidłowo, geolokalizator podaje pozycję, a na najbliższym postoju zostanie to ewentualnie zweryfikowane.
Strona skarżąca podkreśliła również, że kara wpłynie negatywnie na jej kondycję finansową oraz możliwość sprawnego i terminowego regulowania zobowiązań, czy skutecznego wywiązywania się z obowiązków pracodawcy. Zwróciła uwagę, że istotne dla ocen czynionych w sprawie jest to, że spółka terminowo płaci podatki i składki ZUS.
7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
8. Na rozprawie w dniu 16.10.2025 r. pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
9. Skarga podlegała oddaleniu.
10. Stosownie do art. 10a ust. 1 ustawy z 9.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 1218, dalej: "ustawa o SENT") przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (ust. 2). Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3).
Z kolei art. 22 ust. 2a ustawy o SENT stanowi, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Odstępuje się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru (ust. 2b).
Określona cytowaną wyżej regulacją sankcja, ma charakter kary administracyjnej, co oznacza, że do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie czynu określonego przepisem, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających na jego rzecz.
11. Jak ustalono w toku kontrolowanej sprawy, w dniu 19.07.2023 r., strona skarżąca transportowała produkty paliwowe (olej napędowy - ok. 20 tys. litrów oraz benzynę ok. 13 tys. litrów), środkiem transportu o nr [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Miejscem załadunku była Baza Paliw w W. W związku z tym transportem w systemie SENT dokonane zostało zgłoszenie nr [...], w którym wskazano numer lokalizatora GPS. W wyniku przeprowadzonej przez funkcjonariuszy organu I instancji kontroli drogowej środka transportu na drodze krajowej nr 94 w P. stwierdzono brak przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych pojazdu objętego w.w. zgłoszeniem. W trakcie tej kontroli drogowej, zgłoszenie SENT zostało jednak zaktualizowane, a współrzędne pojazdu pojawiły się w systemie, co również odnotowano w protokole kontroli. Zwrócić należy uwagę na ustalenie organu z którego wynika, że wyjazd pojazdu strony skarżącej z Bazy Paliw w W. nastąpił o godz. 8:37, zaś zatrzymanie środka transportu do kontroli drogowej miało miejsce o godz. 8:55. Nadto, z poczynionych w sprawie ustaleń wynikało, że sygnał w systemie SENT pojawił się o godz. 9:19.
12. W toku postępowania strona skarżąca wskazywała, iż dokonała zgłoszenia poprawnie, natomiast brak danych w systemie wynikał z chwilowych przyczyn technicznych, jak też nie trwał dłużej niż godzinę, a okoliczność ta, stosownie do art. 10c ustawy o SENT, zostałaby zweryfikowana na najbliższym postoju. Akcentując krótkotrwałość, jak też nieistotność tego naruszenia oraz brak uszczupleń finansowych Skarbu Państwa i wywiązywanie się spółki z należności publicznoprawnych, kwestionowała ona zaniechanie przez organy administracji odstąpienia od nałożenia na nią kary pieniężnej.
13. W realiach sprawy należy zauważyć, że organ administracji w toku prowadzonego postępowania – mając na uwadze treść wyjaśnień strony skarżącej zawartych w piśmie z 23.01.2024 r. (k. 21 akt adm.) podjął czynności mające na celu ustalenie, czy w dniu kontroli pojazdu spółki, system SENT działał prawidłowo. W tym celu organ pozyskał informacje od Centrum Informatyki Resortu Finansów z 18.03.2024 r. (k. 35 akt adm.), z którego wynikało, iż w dniach 18.07. - 20.07.2024 r. (czyli w okresie obejmującym dzień kontroli – 19.07.2024 r.) nie odnotowano awarii systemu SENT GEO. Pozyskał także pismo z 08.10.2024 r. (k. 121 akt adm.) od operatora urządzenia OBU-ZSL o nr [...], z którego wynika, iż transmisja danych do SENT dla tego urządzenia została aktywowana przez stronę skarżącą w dniu kontroli dopiero o godz. 9:19, w związku z czym wcześniejsza transmisja tych danych (od rozpoczęcia spornego transportu) nie była możliwa. Jednocześnie należy dostrzec, że z akt sprawy wynika, iż spółka przedłożyła organowi pismo operatora ww. urządzenia z 25.03.2024 r. (k. 92 akt adm.) wprost w istocie wskazujące na zaniedbanie spółki w zakresie skutecznego i terminowego uruchomienia systemu wysyłania danych do rejestru SENT w dniu kontroli (nastąpiło to, jak wskazano wyżej, dopiero o godz. 9:19, tj. już w trakcie czynności kontrolnych). Nie budziło zatem wątpliwości Sądu, że strona skarżąca nie zapewniła przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu od momentu rozpoczęcia transportu (tj. od godz. 8:37), zaś uruchomienie przekazu tych danych (o 9:19) miało związek z przeprowadzonymi przez funkcjonariuszy organu I instancji czynnościami. Tym samym, w sprawie nie ulegało wątpliwości, iż strona skarżąca naruszyła obowiązek określony cytowanym na wstępie art. 10a ust. 1 ustawy o SENT i wobec niezaistnienia przesłanki niedostępności rejestru, nie mogło być mowy o zastosowaniu cytowanego na wstępie art. 22 ust. 2b ustawy.
14. Dla złagodzenia sankcji określonych przepisami ustawy o SENT ustawodawca przewidział w art. 22 ust. 3 okoliczności umożliwiające uwzględnienie indywidualnych uwarunkowań, mogących uzasadniać możliwość odstąpienia od nałożenia kary. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Organowi administracji publicznej pozostawiono w tym przypadku "luz decyzyjny", albowiem rozstrzygnięcie w kwestii odstąpienia od nałożenia kary ma charakter uznaniowy.
W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji poprawnie zidentyfikowały znaczenie przywołanych wyżej klauzul generalnych i w uwarunkowanych tej sprawy niewadliwie nie skorzystały z kompetencji ustanowionej w art. 22 ust. 3 ustawy.
15. W zakresie "ważnego interesu przewoźnika" wskazać należy, iż o istnieniu tego interesu decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem strony, że jego sytuacja uzasadnia zastosowanie ulgi. Waga interesu przewoźnika musi być na tyle istotna, aby jego pominięcie powodowało dla niego wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki, np. w postaci nadmiernych utrudnień w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, czy w zachwianiu płynności finansowej firmy. O wystąpieniu "ważnego interesu przewoźnika" w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy, niewątpliwie przesądzają np. nadzwyczajne, losowe sytuacje jak: utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu przewoźnika, w szczególności zagrożeniu płynności finansowej, czy też konieczności postawienia podmiotu w stan likwidacji, tudzież wystąpienia trudności w realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin - skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary.
Takie sytuacje, w kontrolowanej sprawie jednak nie występowały.
Podniesiona dopiero w skardze okoliczność, że nałożona na spółkę kara negatywnie wpłynie na jej kondycję finansową, nie została w ogóle uprawdopodobniona. Ponadto, jak trafnie wskazały organy obu instancji, dalszego funkcjonowania spółki nie można postrzegać jako zagrożonego, gdyż nie ma podstaw do zasadnego twierdzenia, że nałożenie kary pieniężnej za przypisane naruszenia spowoduje zagrożenia płynności finansowej spółki, czy też postawienie jej w stan likwidacji. Jak wynika bowiem z dokumentów finansowych przedłożonych przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego oraz z analizy sytuacji finansowej przeprowadzonej przez organ I instancji, spółka posiada liczny majątek w postaci kilkuset pojazdów. Dysponuje też nieruchomością (lokalem użytkowym w Warszawie o pow. 244 m2). Majątek ten, w zestawieniu z przychodniami spółki opodatkowanymi podatkiem Vat (2021 r. – ok. 60 mln zł, 2022 – ponad 82 mln zł, 2023 r. – ok. 70 mln zł, 2024 r. – ponad 25 mln zł) – przy braku zaoferowania przez stronę bliższych danych obrazujących jej sytuację finansową – przeczy twierdzeniu, że nałożona kara (10 tys. zł) wpłynie negatywnie na dalsze funkcjonowanie tej firmy. W nawiązaniu do powyższego wskazać trzeba, że w toku prowadzonego postępowania strona skarżąca nie zaprezentowała także żadnej argumentacji mogącej przemawiać za jej ważnym interesem, np. w postaci wystąpienia takich nadzwyczajnych i losowych sytuacji, które mogłyby zostać uwzględnione przy ocenie analizowanej przesłanki odstąpienia od kary. W tych warunkach, logiczny był wniosek organu, iż wielkości prowadzonej przez stronę skarżącą działalności, a wynikającej z liczby zatrudnionych pracowników (ponad stu), wysokości obrotów i majątku (por. wyżej) - nie wskazywała na zaistnienie tak złej sytuacji ekonomicznej, w tym też np. braku płynności finansowej spółki – że aktualizującej zasadność odstąpienia od kary z uwagi na ważny interes przewoźnika.
16.1. Zagadnienie dotyczące "interesu publicznego" określonego w art. 22 ust. 3 ustawy postrzegać należy jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, czy sprawność działania aparatu państwowego. W określonych bowiem sytuacjach, odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie niewątpliwie zbieżne z tym interesem. Ustalenie natomiast przez organ administracji istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od tej zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności, czy też zastosowanie ulgi (wyroki NSA: z 27.02.2013 r., II FSK 135/11; z 28.08.2019 r., II GSK 360/19; z 22.01.2020 r., II GSK 629/19; z 7.12.2019 r., II GSK 1696/19). Dokonując ocen w powyższym względzie trzeba mieć na uwadze, że z perspektywy interesu publicznego nie jest zasadne nakładanie przez organy administracji kar na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych, czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT lub uchybień formalnych. W tym też aspekcie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że odczytanie klauzuli interesu publicznego powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, co nakazuje rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia (podkreślenie Sądu), czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (zob.m.in. wyrok NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 2219/22).
Oceniając z kolei sygnalizowany wyżej, w kontekście zasady proporcjonalności - cel wprowadzenia sankcji administracyjnej za naruszenie przepisów ustawy o SENT zwrócić należy uwagę na racje, które towarzyszyły wprowadzeniu tej ustawy. Celem ustawy jest bowiem ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. System kontroli powinien być bowiem szczelny, skuteczny i bezpieczny, a podmioty trudniące się obrotem towarami objętymi systemem monitorowania powinny dochować należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków (por. wyrok NSA z 18.05.2020 r., sygn. akt. II GSK 220/20).
Ustalonym w ustawie o SENT sankcjom pieniężnym, zasadniczo przyświeca funkcja prewencyjna, która przez samą groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów. Jak wskazywał NSA np. w wyroku z 13.11.2024 r. (sygn. akt II GSK 1068/21) - kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków, zaś przez zapowiedź negatywnych konsekwencji motywują do ich wykonywania (por. wyrok TK z 25 marca 2010 r. w sprawie P 9/08). Przez zapowiedź negatywnych konsekwencji sankcja administracyjna (kara pieniężna) zapewnia poszanowanie i efektywne urzeczywistnianie obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, zaś jej sens tkwi w przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów, dzięki czemu norma sankcjonująca motywuje adresatów norm sankcjonowanych do poszanowania prawa, zaś sama ustawowa groźba jej nałożenia ma charakter dyscyplinujący, przez co przyczynia się do realizacji celów, którym służy wykonywanie sankcjonowanych obowiązków, a także wzmacnia poczucie praworządności (por. wyrok TK z 15 października 2013 r. w sprawie P 26/11). Skoro więc – argumentował NSA we wskazanym wyżej wyroku – system monitorowania drogowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi został oparty na założeniu o samokontroli i samodyscyplinie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność podlegającą ustawie SENT, to uzasadniony jest wniosek, że ustanowienie na gruncie tej ustawy sankcji administracyjnych w postaci kar pieniężnych oraz ich nakładanie przez uprawnione organy administracji zostało zdeterminowane ich funkcją motywacyjną pozostającą w związku z prewencyjnym oddziaływaniem w wymiarze indywidualnym, jak i generalnym, co odnosi się do wpływu na zachowanie podmiotu, wobec którego jest (może być) stosowana, i w odniesieniu do którego ma wywoływać motywację do zachowań zgodnych z prawem i przeciwdziałać zachowaniom niepożądanym. Ich wysokość zaś, stanowi konsekwencję uwzględnienia znaczenia funkcji ochronnej oraz funkcji pomiaru wagi chronionego dobra mierzoną stopniem dolegliwości w relacji do wagi dobra chronionego.
16.2. Analizując uwarunkowania kontrolowanej sprawy przez pryzmat zaprezentowanych wyżej rozważań, stwierdzić należało, iż niewadliwie przyjęły organy administracji brak podstaw do odstąpienia od kary z uwagi na interes publiczny.
16.3. Zauważyć należy, iż przewożony przez spółkę towar, z woli ustawodawcy objęty był szczególnym nadzorem służb Państwa. Taki charakter przewożonego ładunku wymusza na przewoźniku przestrzeganie konkretnych obowiązków, co w kontrolowanej sprawie oznaczało powinność zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na całej trasie realizowanego przewozu. Z tego, ustawowego obowiązku (art. 10a ust. 1 ustawy) skarżąca spółka bez wątpienia się nie wywiązała. Skoro natomiast, z uwagi na powyższe zaniechanie, służby celno-skarbowe nie dysponowały wiedzą o położeniu "wrażliwego" ładunku, albowiem spółka nie uruchomiła sygnalizatora GPS, to zakłócona została możliwość przeprowadzenia sprawnej i rzeczywistej kontroli tego transportu, objętego – jak wyżej wskazano – szczególną uwagą i nadzorem Państwa. Uznać zatem należało, że stwierdzone (przypisane spółce) uchybienie godziło w elementarne zasady i cel funkcjonowania sytemu monitorowania, co zasadnie wyeksponowały orzekające w sprawie organy administracji publicznej. Jak zaś akcentowano powyżej, ratio ustawy SENT sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów, a cel ten nie może zostać osiągnięty w sytuacji braku zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu.
W tym miejscu zwrócić należy uwagę na te okoliczności stanu faktycznego sprawy, z których wynika, że włączenie przez spółkę systemu geolokalizacji nastąpiło dopiero w trakcie kontroli drogowej. Z ustalenia tego płynie z kolei wniosek, iż przez cały czas realizowanego przewozu (podkreślenie Sądu) towar "wrażliwy" nie był objęty monitorowaniem służb. Inaczej mówiąc, cała trasa przebyta przez ten towar, od momentu opuszczenia Bazy Paliw do chwili kontroli drogowej – nie podlegała monitorowaniu służb celno-skarbowych. Choć spółka umniejszała znaczenia tego naruszenia wskazując, że czas przejazdu (nieobjęty monitoringiem SENT) trwał jedynie 18 minut (kierowca opuścił bazę paliw o 8:37, a kontrola rozpoczęła się o 8:55), to dostrzec należy, że z protokołu kontroli wynika, iż w trakcie kontroli drogowej sygnał GSP pojazdu pojawił się w systemie SENT. Stwierdzenie to jest spójne z ustaleniami poczynionymi w postępowaniu. Z wyjaśnień operatora systemu S. wynika bowiem, iż aktywowanie usługi przez przewoźnika miało miejsce o godz. 9:19. Choć organ obliczył, że brak transmisji danych do systemu trwał 32 minuty, to jednak zestawienie godziny rozpoczęcia transportu (8:37), z godziną pojawienia się sygnału w systemie SENT (9:19) wskazuje, że były to w istocie 42 minuty. Ani rodzaju tego uchybienia, ani też czasu jego trwania, nie sposób jest natomiast postrzegać jako marginalnego, czy nieistotnego mogącego uzasadniać odstąpienie od ukarania z uwagi na interes publiczny.
Po pierwsze, w interesie publicznym leży to, aby monitoringiem obejmować wszystkie operacje transportowe towarów wrażliwych na całej trasie ich realizacji, albowiem brak monitoringu przewozu, choćby potencjalnie stwarza ryzyko uszczupleń podatkowych wynikające z możliwego obrotu towarem wrażliwym poza ewidencją. Trafnie organ I instancji wskazywał, że sankcjonowane jest stwarzanie ryzyk uszczupleń finansowych, a nie sam skutek w postaci tych uszczupleń. Sąd podziela argumentację organów administracji, że z uwagi na brak włączenia lokalizatora, brak było możliwości wykluczenia tego, że w okresie niepodlegania przez pojazd monitoringowi, dochodzić może do naruszenia prawa mającego wpływ na kluczowe podatki (VAT, akcyza), a w takim stanie rzeczy nie aktualizuje się interes publicznych mogący przemawiać za odstąpieniem od ukarania.
Po drugie, w stanie kontrolowanej sprawie nie można wykluczyć i tego, że gdyby nie kontrola drogowa pojazdu spółki przez funkcjonariuszy organu I instancji, to brak monitorowania spornego transportu mógłby trwać znacznie dłużej, tj. przez całą zamierzoną trasę jego przewozu, aż do dostarczenia towaru w miejsce docelowe. Wskazać bowiem należy, że okoliczności sprawy dowodzą, że mimo rozpoczęcia spornego transportu, nie istniał skuteczny nadzór nad nim ze strony pracowników firmy odpowiedzialnych za obsługę systemu SENT. Jak wyjaśnił bowiem operator S., użytkownik ich sytemu ma stałą możliwość sprawdzenia daty ostatniej lokalizacji pojazdu przesłanej do Ministerstwa Finansów (por. pismo z 8.10.2024 r., k. 121). Takich sprawdzeń nikt z centrali spółki nie realizował w dniu 19.07.2023 r., skoro aktywowanie zgłoszenia w systemie nastąpiło dopiero w momencie kontroli (tj. po upływie 23 minut od rozpoczęcia tej kontroli). Pamiętać przy tym trzeba, iż spółka zawodowo zajmuje się działalnością transportową, przez co obowiązki w zakresie realizacji wymogów ustawy o SENT winny być postrzegane z perspektywy profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego, którego działalność winna być tak zorganizowana, aby nie dopuszczać do sytuacji naruszeń przepisów prawa. Jak słusznie wskazywał NSA w wyroku z 31.08.2023 r. (II GSK 14/21) nałożenie kary nie godzi w interes publiczny, zwłaszcza że dotyczy działań profesjonalnego podmiotu, na którym ciążą większe obowiązki w zakresie przestrzegania prawa niż ma to miejsce w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z profesjonalną działalnością zarobkową.
W stanie sprawy nie mogło zasługiwać na uwzględnienie stanowisko spółki, iż brak przekazywania danych geolokalizacyjnych wynikał wyłącznie z przyczyn technicznych. Dostrzec bowiem należy, iż sugerowane przyczyny nie uniemożliwiały jednak aktywowania zgłoszenia do systemu w trakcie kontroli drogowej, tj. już po wykryciu przez funkcjonariuszy faktu niezapewnienia przesyłania danych do systemu przez przewoźnika.
W ocenie Sądu, zaniechanie aktywowania przekazu danych do sytemu SENT nie wpisuje się w przedstawione na wstępie niniejszych rozważań, a uwzględniane w ramach badania interesu publicznego w odstąpieniu od ukarania – uchybienia nieistotne, czy też oczywiste omyłki lub uchybienia formalne. Tego rodzaju przypadków (np. tzw. czeski błąd w zakresie wprowadzania danych do systemu, literówki w numerach rejestracyjnych, czy listach przewozowych), nie sposób jest porównywać z naruszeniem stwierdzonym w kontrolowanej sprawie, które – jak już akcentowano, godziło w samą istotę regulacji zawartej w ustawie i cel jej wprowadzenia. W sprawie doszło do poważnego naruszenia, które niweczy sens ustawy i które nie mogło być postrzegane jako nieistotne.
W tym miejscu odnieść się należy do stanowiska spółki, iż popełnione przez nią uchybienie przepisom ustawy o SENT było nieistotne albowiem nie doszło do uszczuplenia należności podatkowych, a ona sama rzetelnie płaci podatki i składki ZUS. Jak już wyżej akcentowano, sankcjonowane jest samo stwarzanie ryzyk uszczupleń finansowych S.P., a nie skutek w postaci ich powstania (por. wyrok NSA z 14.05.2025 r., II GSK 1638/21). Te ostatnie bowiem mogą być sankcjonowane na gruncie przepisów karnoskarbowych. W tym, analizowanym względzie przywołać też należy trafny wyrok NSA z 16.07.2024 r. (sygn. akt II GSK 269/24), w którym wskazano, że samoistnej podstawy odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie stanowi, ani też nie uzasadnia okoliczność, że podmiot prowadzi działalność zgodną z prawem oraz, że nie działał w zamiarze dokonania przestępstwa, ani też okoliczność, że nie doszło do uchybienia obowiązkowi zapłaty należnego podatku, czy też uszczuplenia podatku, czy też okoliczność, że wysokość nałożonej kary pieniężnej jest wyższa, niż wynagrodzenie uzyskane za wykonaną usługę przewozu. Także w wyroku z wyroku z 22.02.2024 r. (sygn. akt II GSK 1251/23) NSA wskazywał, że obwiązki z ustawy o SENT, z racji na cel ich wprowadzenia i konieczność stałej i prawidłowej realizacji przez absolutnie każdego przewoźnika, z uwagi na wieloaspektową i wielopoziomową potrzebę pozyskiwania przez organy danych związanych z ruchem towarów wrażliwych, nie mogą być bagatelizowane, czy też osłabiane twierdzeniem o drobnym charakterze uchybień, jego krótkotrwałością, czy brakiem powstania uszczuplenia. Docelowy bowiem model systemu jest taki, że nie dochodzi w nim do jakichkolwiek naruszeń, a każdy przewóz towarów wrażliwych pozostający poza monitoringiem jest natychmiast wychwytywany. Jak celnie wyjaśnił NSA w przywołanym już wyżej wyroku z 16.07.2024 r. (II GSK 269/24) rozpoznając "interes publiczny", o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT w kontekście, który w relacji do okoliczności rozpatrywanej sprawy nakazuje uwzględniać przedmiot regulacji oraz cele tej ustawy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że nie jest w interesie publicznym akceptowanie działań, zachowań, zaniechań i zaniedbań, które realizacji tych celów - a mianowicie pełnego monitorowania operacji przewozowej - nie służą, a wręcz je w nieodwracalny sposób niweczą.
Strona skarżąca wskazując na art. 10 c ust. 1 ustawy myli niesprawność lokalizatora z brakiem jego uruchomienia. Brak uruchomienia sygnalizatora nie jest objęty hipotezą wskazanego przepisu. Nadto, kierowca w takcie kontroli nie sygnalizował, że lokalizator ma być niesprawny. Nie ma w protokole kontroli informacji, że kierowca sam się zorientował lub uzyskał od pracownika firmy informację o usterce lokalizatora – a tylko taka sytuacja mogłaby być objęta regulacją art. 10 c ust. 1 ustawy.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skoro naruszenie obowiązku objętego art. 10a ust. 1 ustawy godzi w istotę i podstawowe cele ustawy SENT, to sięganie po instytucję odstąpienia od kary powinno następować w wyjątkowych sytuacjach, których jednak nie sposób było doszukać się było w kontrolowanej sprawie, o czym trafnie wypowiedziały się orzekające organy administracji.
17. Przedstawione rozważania stanowią ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które Sąd uznał za niezasadne.
18. Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935).