III SA/KR 763/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję o wymeldowaniu, uznając, że zakaz zbliżania się do żony, wynikający z wyroku sądu karnego, stanowi podstawę do wymeldowania, nawet wbrew woli skarżącego.
Skarżący J.S. zaskarżył decyzję o wymeldowaniu go z pobytu stałego, argumentując, że opuścił lokal przejściowo z powodu zakazu zbliżania się do żony i ma zamiar powrotu. Organy administracji oraz WSA uznały, że zakaz zbliżania się, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego, stanowi podstawę do wymeldowania, ponieważ uniemożliwia legalne przebywanie w lokalu i prowadzi do fikcji meldunkowej. Sąd podkreślił, że w takich sytuacjach wola strony jest irrelewantna, a opuszczenie lokalu jest wynikiem przymusu państwowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę J.S. na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Skarżący twierdził, że opuścił lokal przejściowo z powodu zakazu zbliżania się do żony, orzeczonego wyrokiem sądu karnego, i zamierza powrócić po jego wygaśnięciu. Organy administracji obu instancji oraz sąd uznały, że zakaz zbliżania się, który uniemożliwia skarżącemu legalne przebywanie w lokalu zamieszkiwanym przez żonę, stanowi podstawę do wymeldowania. Sąd administracyjny podkreślił, że w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika z prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego (zakaz zbliżania się), wola i zamiary osoby podlegającej wymeldowaniu są irrelewantne. Utrzymywanie zameldowania w takich okolicznościach prowadziłoby do fikcji meldunkowej. Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzje organów były zgodne z prawem, a ustalenia faktyczne i prawne były prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zakaz zbliżania się orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego, który uniemożliwia legalne przebywanie w miejscu zameldowania, stanowi podstawę do wymeldowania, nawet wbrew woli osoby.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opuszczenie lokalu wynikające z prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego (zakaz zbliżania się) jest traktowane na równi z dobrowolnym opuszczeniem i prowadzi do fikcji meldunkowej, jeśli osoba nie może zgodnie z prawem przebywać w miejscu zameldowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.e.l. art. 35
Ustawa o ewidencji ludności
Podstawa do wydania decyzji o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Pomocnicze
u.e.l. art. 25 § 1
Ustawa o ewidencji ludności
Definicja pobytu stałego jako zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
u.e.l. art. 25 § 2
Ustawa o ewidencji ludności
Definicja pobytu czasowego jako przebywania bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego.
u.e.l. art. 28 § 1
Ustawa o ewidencji ludności
Organ gminy właściwy do wydania decyzji o wymeldowaniu.
u.e.l. art. 28 § 2
Ustawa o ewidencji ludności
Podmioty uprawnione do złożenia wniosku o wymeldowanie.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 119 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opuszczenie lokalu na skutek prawomocnego orzeczenia sądu (zakaz zbliżania się) jest traktowane na równi z dobrowolnym opuszczeniem. Brak możliwości legalnego przebywania w lokalu z powodu zakazu zbliżania się prowadzi do fikcji meldunkowej. Wola i zamiary osoby podlegającej wymeldowaniu są irrelewantne, gdy opuszczenie lokalu wynika z przymusu państwowego. Ewidencja ludności ma charakter rejestrowy i powinna odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu.
Odrzucone argumenty
Opuszczenie lokalu miało charakter przejściowy i było wymuszone zakazem zbliżania się, a nie dobrowolne. Skarżący ma zamiar powrotu do lokalu po wygaśnięciu zakazu. Wspólność majątkowa małżeńska i nakłady na majątek żony świadczą o posiadaniu rzeczy w lokalu. Organy naruszyły przepisy K.p.a. poprzez niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego i nierozpatrzenie materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Opuszczenie lokalu na skutek prawomocnego wyroku sądu powszechnego, bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana. Utrzymywanie zameldowania w takich przypadkach prowadziłoby do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej. Wola i zamiary osoby fizycznej, która została wymeldowana, są irrelewantne dla stosowania art. 35 ust. 1 u.e.l.
Skład orzekający
Maria Zawadzka
przewodniczący sprawozdawca
Renata Czeluśniak
sędzia
Ewa Michna
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wymeldowania w sytuacjach, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem przymusu państwowego, np. zakazu zbliżania się, nawet wbrew woli osoby."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wynikającej z zakazu zbliżania się orzeczonego przez sąd karny. Interpretacja przepisów o ewidencji ludności w kontekście przymusu państwowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak orzeczenia sądów karnych mogą mieć bezpośrednie konsekwencje w postępowaniach administracyjnych, takich jak wymeldowanie, nawet jeśli strona deklaruje chęć powrotu.
“Zakaz zbliżania się do żony doprowadził do wymeldowania. Sąd wyjaśnia, dlaczego wola strony nie miała znaczenia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 763/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2024-10-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewa Michna Maria Zawadzka /przewodniczący sprawozdawca/ Renata Czeluśniak Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Hasła tematyczne Ewidencja ludności Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 1191 Art. 25 ust. 1, ust. 2, art. 35 Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 lutego 2024 r. nr WO-II.621.1.123.2023 w przedmiocie wymeldowania skargę oddala. Uzasadnienie Decyzją z dnia 29 lutego 2024 r. nr WO-II.621.1.123.2023 Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 11 grudnia 2023 r. nr EL.5343.9.11.2023 o wymeldowaniu J. S. (zwanego dalej także skarżącym) z pobytu stałego pod adresem: K., ul. [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. nr EL.5343.9.11.2023 Wójt Gminy B. wymeldował skarżącego z pobytu stałego pod adresem: K., ul. [...]. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że w dniu 10 sierpnia 2023 r. D. S. (właścicielka budynku mieszkalnego) złożyła wniosek o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego pod adresem [...] K. ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że skarżący w dniu 17 stycznia 2022 r. po interwencji Policji opuścił miejsce stałego zameldowania. Wyrokiem z dnia 10 maja 2022 r. orzeczono wobec niego zakaz zbliżania się do niej na okres trzech lat. Wobec powyższego wnioskodawczyni nie widzi możliwości powrotu męża do budynku położonego w K. przy ul. [...]. Obecnie skarżący mieszka pod adresem [...] P. [...]. Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, zeznań świadków i stron postępowania organ ustalił, że skarżący opuścił budynek mieszkalny o nr porządkowym K. ul. [...] w styczniu 2022 r. i po opuszczeniu przedmiotowego budynku już do niego nie powrócił. Nie przyjeżdża do przedmiotowego budynku z uwagi na orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz zbliżania się do właścicielki budynku D. S. W budynku nie ma rzeczy stanowiących jego własność. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że fakt opuszczenia przez skarżącego budynku o nr porządkowym K. ul. [...] na skutek prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Wadowicach orzekającego zakaz kontaktowania się z D. S. i zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej na odległość mniejszą niż 20 metrów na okres trzech lat, spełnia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu i stanowi podstawę do wymeldowania go z budynku nr porządkowy K. ul. [...]. Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego w zeznaniu do protokołu w dniu 18 września 2023 r. zamiaru powrotu do budynku mieszkalnego o numerze porządkowym K. ul. [...], organ podkreślił, że wobec skarżącego orzeczono sądowy zakaz zbliżania się do D. S., na okres trzech lat (od daty uprawomocnienia się wyroku, tj. od dnia 18 maja 2022 r. do 18 maja 2025 r.). Do tego czasu skarżący nie ma uprawnienia do przebywania w przedmiotowym budynku. W ocenie organu brak możliwości przebywania skarżącego w budynku na skutek sądowego zakazu zbliżania się nosi znamiona trwałego opuszczenia lokalu. Nie można bowiem opierać zamiaru powrotu skarżącego do w/w budynku do zdarzeń przyszłych i niepewnych. Na dzień bowiem wydania decyzji o wymeldowaniu nie wiadomo, czy powyższy zakaz nie zostanie przedłużony i czy w 2025 r. skarżący nadal będzie podtrzymywał zamiar powrotu do budynku. Zdaniem organu I instancji, to że zakaz ma charakter czasowy, nie ma znaczenia dla istoty sprawy, ponieważ czasowość ta wyraża się w okresie tak długim, że skarżący nie ma już miejsca pobytu stałego w budynku. W takiej sytuacji bez względu na podnoszony przez skarżącego zamiar powrotu do budynku w K. przy ul. [...] opuszczenie tego budynku należy traktować jako trwałe. Organ I instancji uważa także, że nie bez znaczenia dla istoty sprawy pozostaje również fakt, że skarżący mieszka w P. w budynku o nr [...] i w tym budynku znajduje się jego centrum spraw życiowych, co sam wnioskowany do wymeldowania potwierdził w zeznaniu do protokołu w dniu 18 września 2023 r. Z uwagi na powyższe dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącego w przedmiotowym budynku stanowiłoby, według organu, fikcję meldunkową. Organ I instancji zwrócił także uwagę na fakt, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego: zeznań stron postępowania ustalono, że skarżący nie składał do sądu wniosku o przywrócenie naruszonego prawa posiadania. Organ podkreślił przy tym, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że opuszczenie lokalu ma charakter dobrowolny wówczas, gdy osoba zameldowana, po opuszczeniu mieszkania nie podejmowała żadnych kroków prawnych mających na celu przywrócenie dostępu do mieszkania. Podsumowując organ stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że centrum życiowe skarżącego znajduje się w P. [...]. Tam skarżący nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy osobiste i rzeczy niezbędne do codziennego użytku, przyjmuje i nadaje korespondencję. Zdaniem organu, nie bez znaczenia dla istoty sprawy pozostaje również fakt, że pod w/w adresem w P. skarżący odbierał kierowaną do niego korespondencję w prowadzonym postępowaniu o wymeldowanie. W odwołaniu od powyższej decyzji Wójta Gminy B. skarżący wniósł o jej uchylenie. Decyzji organu I instancji odwołujący zarzucił naruszenie: 1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez niewłaściwe wyjaśnienie i uwzględnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego dotyczącego sprawy. 2) art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. 3) prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez przyjęcie, że istnieją podstawy do wymeldowania. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że nie posiada w lokalu swoich rzeczy, gdyż strony postępowania są małżeństwem, łączy je wspólnota majątkowa małżeńska, a całość wyposażania domu przy ul. [...] w K. stanowi majątek dorobkowy obu stron. Wobec powyższego skarżący posiada udział majątkowy małżeński w całości wyposażenia domu (meble, dywany, sprzęt rtv i agd), ponadto w lokalu tym przechowuje swoje rzeczy osobiste oraz garażuje pojazd. Przez cały okres trwania małżeństwa czynił nakłady na majątek odrębny żony inwestując w dom w K. Wobec powyższego skarżący uważa, że organ I instancji dokonał błędnych ustaleń stanowiących przesłankę do wydania decyzji. Odwołujący podkreślił, że nigdy nie opuścił miejsca zamieszkania z zamiarem jego stałego opuszczenia. Opuszczenie miejsca ma jego zdaniem charakter przejściowy spowodowany zakazem zbliżania i nie miało charakteru dobrowolności. W opinii skarżącego, nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu miejsca zamieszkania, kiedy jest ono wymuszone, a osoba, która lokal opuściła, podejmuje próby powrotu. W związku z tym nie można wymeldować takiej osoby z lokalu uznając, że zmieniła ona miejsce zamieszkania. Skarżący stwierdził, że nie przebywa stale w miejscu zameldowania. Okoliczność sporadycznego jego przebywania w tym miejscu, spowodowana zakazem zbliżania, nie może jednak przesądzać o braku spełnienia przesłanki zameldowania w nim na pobyt stały. Jest bowiem oczywiste, że jego sprawy życiowe od momentu opuszczenia domu skupiają się czasowo w innym miejscu, obecnie zaś w miejscowości, w którym strona korzysta z użyczonego pokoju, jest to jednak pobyt czasowy, związany z wykonywaniem orzeczenia, zaś skarżący deklaruje chęć powrotu pod wskazany adres zameldowania stałego po jego wykonaniu. Skarżący uważa zatem, że dopóki trwa usprawiedliwiony powód do czasowego zamieszkiwania w innym miejscu, a strona wyraża wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania, dopóty uzasadnione jest utrzymywanie stałego meldunku w miejscu, w którym strona faktycznie nie przebywa na stałe. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 29 lutego 2024 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda Małopolski powołał się na treść art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 4 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do tego, aby uznać, że aktualnie związki skarżącego z lokalem nr [...] przy ul. [...] w K. ustały - nie mieszka on bowiem pod adresem stałego zameldowania, co wynika z poczynionych przez organ l instancji ustaleń i nie ma możliwości w nim przebywania z uwagi na zastosowane środki zapobiegawcze. Oznacza to, że ziściły się przesłanki, o których mowa w art 35 ustawy o ewidencji ludności, warunkujące wymeldowanie z pobytu stałego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych, bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze organ II instancji zaznaczył, że organy administracji publicznej są związane prawomocnymi orzeczeniami sądów powszechnych i nie są uprawnione do kwestionowania skutków prawnych jakie wynikają z takich orzeczeń. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że skoro skarżący nie mieszka w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości K., aby nie naruszyć nałożonego na niego zakazu kontaktowania się z D. S. oraz zakazu zbliżania się do niej na odległość mniejszą jak 20 metrów, to od 18 maja 2022 r. (data prawomocności wyroku sądu) spełnia on przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W ocenie Wojewody Małopolskiego, w tej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność, że skarżący deklaruje wolę powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały. Organy administracji publicznej rozstrzygają bowiem sprawy zgodnie ze stanem faktycznym w dacie orzekania. Organ II instancji zauważył przy tym, że ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie organ II instancji nie miał natomiast żadnych wątpliwości, że skarżący aktualnie koncentruje swoje sprawy życiowe poza budynkiem nr [...] przy ul. [...] w miejscowości K. Jednocześnie Wojewoda Małopolski podkreślił, iż przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie, czy doszło do opuszczenia lokalu (tj. jedynej przesłanki warunkującej wymeldowanie, w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności), którą to przesłankę - w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy - organ l instancji ustalił prawidłowo. Zdaniem organu, skoro aktualnie skarżący nie wykonuje wszystkich czynności dnia codziennego w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości K., to zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie może pozostawać tam zameldowany. Istotą ewidencji ludności jest bowiem odzwierciedlenie w rejestrach państwowych faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym Wojewoda Małopolski nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji. W skardze na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego skarżący wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie : 1) art 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez niewłaściwe wyjaśnienie i uwzględnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego dotyczącego sprawy. 2) art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. 3) prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez przyjęcie, że istnieją podstawy do wymeldowania. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz podtrzymał zamiar powrotu do budynku mieszkalnego w K. przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie pełnomocnik organu w treści dołączonego do odpowiedzi na skargę pisma z dnia 27 lutego 2024 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. O treści wniosku zostali poinformowani zarówno skarżący, jaki uczestniczka postępowania, jednak żadne z nich nie zażądało przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 29 lutego 2024 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 11 grudnia 2023 r. o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego pod adresem: K., ul. [...]. W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając sprawę, organ odwoławczy nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm., zwanej dalej u.e.l.). Zgodnie z treścią art. 35 tej ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z definicją zawartą w art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei w myśl ust. 2 tego przepisu pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że podstawowe znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Pierwsza z przesłanek jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest, co do zasady, dobrowolne. Chodzi zatem o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest zasadniczo wynikiem jej woli. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje jednak nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy (por. wyroki NSA: z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3780/19; z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2075/21; z 21 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 579/20; wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła kroków prawnych w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności lub działania te okazały się nieskuteczne. Nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki NSA: z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3780/19; z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2075/21; z 21 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 579/20). W okolicznościach kontrolowanej sprawy istotne znaczenie ma jednak pogląd prawny utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania, przesłanka "dobrowolności" nie może być brana pod uwagę w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika ze zgodnego z prawem władczego działania organów państwa (wyrok NSA z 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 234/19; por. też wyroki NSA: z 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1641/13; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 531/17; z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 988/18; z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 136/20). W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu zakaz zbliżania się do członków rodziny). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w takiej sytuacji chęć strony skarżącej ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania (tak m.in. wyroki NSA: z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2337/19; z 17 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2418/18; z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17). Przy wykładni omawianych pojęć nie może ujść uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania mają charakter rejestrowy, ewidencyjny, a zatem odmowa wymeldowania (utrzymywanie zameldowania) w takich przypadkach prowadziłaby do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej (zob. wyrok WSA z 13 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1933/20), czyli do, co do zasady, nieakceptowanej rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem rzeczy, a stanem zapisanym w ewidencji (por. wyrok NSA z 17 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1878/21). Powodem opuszczenia lokalu przez skarżącego było wydanie środka zapobiegawczego, jakim był trzyletni zakaz kontaktowania się oraz zbliżania się do żony (uczestniczki postępowania) zamieszkującej w przedmiotowym lokalu. Zakaz ten został orzeczony w pkt II wyroku Sądu Rejonowego w Wadowicach, II Wydział Karny z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt [...]. Od powyższego wyroku skarżący nie wniósł apelacji w związku z czym stał się on prawomocny z dniem 18 maja 2022r. (k. 7-9 akt adm.). Zatem opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego pobytu, o którym mowa w art. 35 u.e.l. w tej sprawie było wynikiem zastosowania przymusu realizowanego przez upoważnione do tego organy państwa. W takiej sytuacji wola i zamiary osoby fizycznej, która została wymeldowana, są irrelewantne dla stosowania art. 35 ust. 1 u.e.l. Dopóty trwa stan prawny wykreowany przez zarządzenia/orzeczenia właściwych organów przyjmuje się, że zgoda osoby zainteresowanej nie jest wymagana do przeprowadzenia czynności wymeldowania z pobytu stałego. Wystarczający jest element obiektywny, tj. opuszczenie lokalu przez osobę objętą przymusem państwowym. Wyłączenie wymogu dobrowolności przy wymeldowaniu stanowi wyjątek i jako taki wymaga precyzyjnego ustalenia oraz ścisłego stosowania. Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że okoliczności sprawy uzasadniały wymeldowanie skarżącego wbrew jego woli. Opuszczenie bowiem przez niego lokalu, co bezspornie nastąpiło, było wynikiem realizacji przymusu prawnego wynikającego z obowiązującego środka zapobiegawczego, tj. zakazu kontaktowania się i zbliżania się do żony. Skoro bowiem zamieszkuje ona w spornym lokalu, to w świetle zastosowanego środka prawnego, skarżący nie może w nim jednocześnie przebywać. Pozostawienie zatem jego meldunku stanowiłoby niedopuszczalne utrzymywanie fikcji prawnej zameldowania. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały wymeldowanie skarżącego. Zarzuty skargi w tym względzie są więc nieuzasadnione. Reasumując, zaskarżona decyzja Wojewody Małopolskiego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione przez organy ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych przez nie decyzji. Decyzje te zawierają wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętych przez organy rozstrzygnięć, które w ocenie Sądu w całości odpowiadają prawu. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI