III SA/Kr 760/25

III SA/Kr 760/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
Art. 3  ust. 2, 2a, 5  ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 7  w zw. z art. 77  par. 1, 80, 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a  i c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 24 marca 2025 r. znak SKO-ŚR-4111-2/25 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez B. W., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 24 marca 2025 r., znak: SKO-ŚR-4111-2/25, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Limanowa z dnia 28 stycznia 2025 r., znak: 5200/000158/ZR/01/2025, o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia z dnia 28 stycznia 2025 r., znak: 5200/000158/ZR/01/2025, Burmistrz Miasta Limanowa odmówił skarżącej przyznania świadczenia w formie: zasiłku rodzinnego wnioskowanego na dzieci: V. W., A. W., G. W., K. W., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na: V. W., A. W., G. W., K. W., oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na G. W., K. W.
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji powołał przepisy art. art. 5 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 3 pkt 1 lit. a, b, c tiret 36 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) i podał, że roczny dochód rodziny wnioskodawczyni za rok 2023 r. wyniósł 73.649,68 zł, co w przeliczeniu na miesięczny dochód członka sześcioosobowej rodziny stanowi 1.753,56 zł. Kwota ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (674 zł), co powoduje, iż brak jest podstaw do przyznania wnioskowanych świadczeń.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca. W ocenie skarżącej dochód jej rodziny uprawnia ją do otrzymania wnioskowanych świadczeń, dlatego wniosła o wyrównanie jej świadczeń za zaległe miesiące.
Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, która określa warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania. Następnie organ powołał art. 2 i 3 ww. ustawy.
Kolegium wskazało, że prawo do zasiłku rodzinnego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, tzn. zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę (dochód członka rodziny) nie przekracza kwoty 674 zł (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych), a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł (art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dochód ten wylicza się na podstawie dochodu osiągniętego przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych), czyli w przypadku odwołującej się w roku 2023 r.
Kolegium zauważyło, z załączonych do akt sprawy dokumentów w tym z przedłożonego przez odwołującą zaświadczenia z urzędu skarbowego z 25 lutego 2025 r. wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Limanowej, informującego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm., zwanej dalej ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych), bezsprzecznie wynika, że odwołująca w 2023 r. nie osiągnęła dochodu o którym mowa w cytowanym wyżej art. 3 pkt 1 lit. a ustawy podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy czym istotne jest to, że zarówno w ww. zaświadczeniu jak i w przedłożonym PIT-36 oraz wydruku sytemu informacyjnego Ministerstwa Finansów znajduje się informacja, że w roku 2023 r. skarżąca uzyskała przychód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 75.848.38 zł, który to przychód zwolniony jest od podatku na podstawie art. 21 ust.1 pkt 153 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód w kwocie 75 848,38 zł w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c tiret 36 ww. ustawy jest dochodem, który ujmuje się przy określaniu uprawnienia wnioskodawcy do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z tym przepisem kwotę 75.848,38 zł, będącą przychodem wolnym od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanych według zasad określonych w art. 27 i art. 30c tej ustawy, należało pomniejszyć o wysokość składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne. Z akt sprawy wynika, że skarżąca z tytułu składek odprowadziła kotwę 2.198,70 zł. Załączony do akt sprawy wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej świadczy o tym, że wskazany powyżej dochód skarżąca uzyskała z tytułu prowadzonej od 2 czerwca 2023 r., działalności gospodarczej Ekologiczne Gospodarstwo [...] "M." która to działalność jest nadal przez skarżąca prowadzona. Zgodnie z zasadą przewidzianą w art. 5 ust 4a ww. ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że kwota 73.649,68 zł (tj. kwota powstała z arytmetycznych obliczeń wskazanych wyżej składników 75.848,38 zł - 2.198,70 zł) to dochód skarżącej za 2023 r. ustalony na podstawie art. 3 pkt 1 lit c tiret. 36 ustawy. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy jednoznacznie wskazują, iż w 2023 r. tylko skarżąca osiągnęła dochód który należy uwzględnić przy ustaleniu jej uprawnienia do wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Wobec powyższego kwotę 73.649,68 zł należało podzielić przez ilość miesięcy w których dochód był uzyskiwany ( tj. przez siedem miesięcy ) co daje kwotę 10.521,38 zł, tj. miesięczny dochód rodziny, który w przeliczeniu na osobę sześcioosobowej rodziny daje kwotę 1 753,56 zł, a więc miesięczny dochód w przeliczeniu na członka rodziny był wyższy ód kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 (674 zł) ustawy uprawniającego do zasiłku rodzinnego. Nadto ustalony dochód rodziny w kwocie 10.521,38 zł nie pozwala na przyznanie świadczenia na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, bowiem wskazana kwota dochodu przekracza kwotę, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, pomnożoną przez liczbę członków rodziny, tj. 4.044,00 zł ( 674 zł x 6 osób) o kwotę 6 477,38 zł (10.521,38 zł - 4.044,00 zł), która to kwota jest wyższa niż łączna kwota miesięcznych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami o jakie wnioskowała skarżąca w okresie zasiłkowym 2024/2025, tj. 719,20 zł (kwota uzyskana na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy 124 zł x 4 zasiłek rodzinny + dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 8,3 zł x4 + dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej 95zł x2 zł). Z powyższego wynika, że dochód rodziny skarżącej za rok 2023 przekraczał kryteria dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego, a co za tym dodatków do zasiłku rodzinnego.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła Kolegium naruszenie:
- art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną jego wykładnię, dokonaną z pominięciem reguł wynikających z tej ustawy co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia w sposób nieprawidłowy dochodu rodziny, prowadząc do odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego, mimo że dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę nie przekracza kwoty 674 zł,
- art. 7 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia pomimo braku dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy,
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania, a w rezultacie wydania rozstrzygnięcia w sposób niezgodny z zasadą rozpoznania sprawy administracyjnej w sposób obiektywny i budzący zaufanie do organów administracji publicznej, a także nierówne traktowanie interesów stron,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego poprzez pominięcie zgłaszanych przeze mnie wniosków dowodowych potwierdzających brak dochodu za 2023 r.,
- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i dokonanie "dowolnej" ich oceny niezgodne z normami obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd dokonując bowiem kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie stwierdził wprawdzie istnienia w nich kwalifikowanych wad skutkujących stwierdzeniem nieważności, czy wznowieniem postępowania, ale stwierdził naruszenie przepisów postępowania poprzez wadliwe (niepełne) ustalenia faktyczne pozostające w bezpośrednim związku z błędną wykładnią i wadliwym zastosowaniem prawa materialnego.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł.
Jak wynika z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Przy czym, w myśl art. 3 pkt 1 lit. c tiret 35 i 37 ustawy o świadczeniach rodzinnych – dochód oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób także:
- przychody wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 152 lit. c, pkt 153 lit. c oraz pkt 154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanych według zasad określonych w art. 27 i art. 30c tej ustawy, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne,
oraz
– dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152 lit. c, pkt 153 lit. c i pkt 154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustalone na podstawie oświadczenia dotyczącego każdego członka rodziny.
Wreszcie zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny; zaś w myśl pkt 2a tego przepisu dochód członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c.
Za uzyskanie dochodu uważa się natomiast uzyskanie dochodu spowodowane następującymi okolicznościami (art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych):
1) zakończeniem urlopu wychowawczego;
2) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych;
3) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło;
4) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego;
5) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania;
6) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W myśl art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych okresie zasiłkowym - oznacza to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych;
W przypadku gdy dochód rodziny, jak wskazuje treść art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a.
W myśl ust. 3a art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.
Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
Mając powyższe regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych na względzie stwierdzić należało, że orzekające w sprawie organy obydwu instancji nie ustaliły wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, które było spowodowane błędną wykładnią i zastosowaniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących pojęcia dochodu i przewidzianej przez ustawodawcę możliwości jego korekty.
Otóż, zdaniem Sądu, o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami decyduje rzeczywisty dochód rodziny, skoro ustawową podstawą do przyznania tego świadczenia wraz z dodatkami jest dochód rodziny, rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego bazowego. Ta zasada winna mieć również zastosowanie zarówno w przypadkach wskazanych w art. 5 ust. 4-4c, a więc w tym i utraty dochodu, jak i uzyskania dochodu w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, po tym roku i w innych sytuacjach (por. m. in wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 789/14; LEZX nr 1502706 z zastrzeżeniem konieczności uwzględnienia różnicy niektórych uregulowań ustawy).
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Kolegium przedstawiając wyliczenia dochodu w stanie faktycznym sprawy wskazało, że skarżąca osiągnęła dochód w wysokości - 75 848,38 zł - w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c tiret 36 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który jest dochodem ujmowanym przy określaniu uprawnienia wnioskodawcy do zasiłku rodzinnego. Kwota ta, jak dalej wskazało Kolegium, jest przychodem wolnym od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanych według zasad określonych w art. 27 i art. 30c tej ustawy, którą należało pomniejszyć o wysokość składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne, co dało kwotę 73.649,68 zł (75 848,38 zł - 2.198,70 zł. z tytułu składek = 73.649,68 zł). Dalsze wyliczenia dochodu rodziny skarżącej Kolegium zobrazowało w ten sposób, że wskazało następnie, iż "...wobec powyższego kwotę 73.649,68 zł należało podzielić przez ilość miesięcy w których dochód był uzyskiwany ( tj. przez siedem miesięcy) co daje kwotę 10.521,38 zł, tj. miesięczny dochód rodziny, który w przeliczeniu na osobę sześcioosobowej rodziny daje kwotę 1 753,56 zł, a więc miesięczny dochód w przeliczeniu na członka rodziny był wyższy ód kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 (674 zł) ustawy uprawniającego do zasiłku rodzinnego."
Zdaniem Sądu taki sposób wyliczenia dochodu rodziny jest nieprawidłowy. Ustalenie bowiem przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami, odbywać się powinno przez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, o którym mowa w art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie podzieleniu przez 12 (liczbę miesięcy) i ilość członków rodziny.
Taka jest zdaniem Sądu prawidłowa wykładnia przepisów art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2, 2a, 3 pkt 10, ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Już same te przedstawione powyżej przez Kolegium, a przytoczone przez Sąd, matematyczne wyliczenia dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie obarczone są błędem. O ile z akt wynika, że rodzina skarżącej składa się z sześciu osób, a mąż skarżącej jest bezrobotny, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, jest ubezpieczony w KRUS, a w 2023 r. nie pobierał zasiłku chorobowego, jak wynika z oświadczenia skarżącej, znajdującego się na k. 25 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, choć żaden z organów o tym nie wskazał, to podzielenie wskazanej kwoty 73.649,68 zł jedynie przez ilość miesięcy w których dochód ten był uzyskiwany ( tj. przez siedem miesięcy) co dało kwotę 10.521,38 zł, tj. miesięcznego dochodu rodziny, jak napisało Kolegium, a w przeliczeniu na osobę sześcioosobowej rodziny dało kwotę 1 753,56 zł, jest niewystarczające i wadliwe. Przecież w przypadku ustalania kwoty dochodu, o którym mowa w art. 5 ust. 4a, a więc w sytuacji uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się owszem przez - liczbę miesięcy - w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Niemniej jednak jest, to póki co jedynie składnik dochodu rodziny – dochód jednego członka rodziny uzyskany przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Uwzględniając więc nawet sytuację korekty dochodu, przewidzianą przez art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych wszystkie elementy składające się na dochód rodziny należy zsumować, tj. zsumować dochody wszystkich członków rodziny, by obliczyć dochód rodziny, a otrzymaną w ten sposób kwotę należy podzielić przez 12, a następnie przez liczbę osób w rodzinie, jak stanowią to przepisy art. 3 ust. 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, by ustalić dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie w roku kalendarzowym poprzedzającym okres bazowy. Zatem, mimo, że mąż skarżącej, jak się wydaje nie uzyskuje dochodu, to zabrakło podzielenia sumy dochodów poszczególnych członków rodziny przez 12, gdyż organ ma ustalić przecież przeciętny miesięczny dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie - w roku kalendarzowym - poprzedzającym okres zasiłkowy (zob. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1552/12; LEX nr 1557004, w którym NSA stwierdził, że: "Wynikająca z uzyskania dochodu aktualizacja sytuacji majątkowej rodziny, będącej podstawą przysługiwania zasiłku rodzinnego, uregulowana w art. 5 ust. 4a, nie może odbywać się na innych zasadach, niż sposób ustalania tej sytuacji przewidziany w art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sposób ten jest zaś logiczny, uwzględnia sumowanie wszystkich uzyskiwanych w okresie roku przez rodzinę dochodów oraz ich podział na liczbę członków rodziny i miesiące, po to, by ustalić przeciętny miesięczny dochód członków rodzin."
Nadto, istotnie w art. 5 ust. 4a ustawodawca uwzględnił sytuacje uzyskania przez członka rodziny dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dochód taki jest uwzględniany, jednakże tylko, gdy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
Wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że może zostać uwzględniony w obliczeniach dochodu tylko taki dochód uzyskany przezeń w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, który nadal jest uzyskiwany przez tego członka rodziny w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jest to zatem tzw. przesłanka kontynuacji uzyskiwania dochodu w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. A contrario, w sytuacji, gdy ów "dochód uzyskany", według stanu na dzień ustalania prawa do świadczeń rodzinnych nie jest już przez daną osobę uzyskiwany, nie podlega wliczeniu do jej dochodu. (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 844/15; LEX nr 1977126, czy WSA w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1950/23; LEX nr 3732116.
Wprawdzie Kolegium wskazało że określony dochód jaki skarżąca uzyskała w roku kalendarzowym poprzedzający rok zasiłkowy pochodzi z prowadzonej przez nią od 2 czerwca 2023 r., działalności gospodarczej Ekologiczne Gospodarstwo [...] "M." która to działalność jest nadal przez skarżąca prowadzona, to w tym względzie musi zostać przedstawiona pewność kontynuacji uzyskiwania tego dochodu w 2025 r. W aktach znajdują się jedynie dokumenty urzędowe w postaci zeznań podatkowych za rok 2023 potwierdzających, że z pewnością w tym roku działalność ta była prowadzona. Nie wiadomo natomiast, czy była kontynuowana i nie znajduje to potwierdzenia w materiale dowodowym. Samo więc stwierdzenie przez Kolegium ocenić należało jako niewystarczające, które należało poprzeć nie budzącymi wątpliwości dokumentami świadczącymi o kontynuacji i uzyskiwaniu w dalszym ciągu dochodu przez skarżącą w chwili ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.
Wreszcie ostatnia z kwestii, do której winny się też odnieść organy obydwu instancji, a mianowicie kwestia strat z działalności eksponowana przez skarżącą. Sąd jedynie w tym zakresie wskazuje, że treść art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie wskazuje, że przychody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a zatem m.in. przychody osiągane z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wchodzące w skład dochodu rodziny, na podstawie którego z kolei organ pomocy społecznej dokonuje ustalenia dochodu przypadającego na osobę w rodzinie, mogą zostać pomniejszone jedynie o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wyliczenie to ma charakter zamknięty, a nie przykładowy. Tym samym skoro strata powstała przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie została wymieniona w ww. regulacji, to nie jest uprawnione i możliwe odliczenie jej od dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Co więcej, to, co podlega odliczeniu od dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, celem ustalenia dochodu rodziny na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zostało pozostawione uznaniu organów administracji. Organy administracyjne są natomiast bezwzględnie związane obowiązującymi w tym zakresie przepisami, jako że błędne ustalenie dochodu rodziny i przyjęcie do wyliczenia zaniżonego dochodu członka rodziny, a w konsekwencji nieuprawnione przyznanie i wypłacenie stronie świadczenia rodzinnego, mogłoby stanowić okoliczność wypełniającą przesłanki do uznania takiego świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1246/22, LEX Nr 3503013).
Powyższe, w ocenie Sądu, dostatecznie obrazuje, że przy wydaniu kontrolowanych decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz., 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) poprzez niewystarczające i jednoznaczne ustalenia istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego sprawy wynikające z błędnej wykładni i zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych definiujących dochód rodziny (art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych), i przyznanie żądanego przez skarżącą świadczenia (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i mającym w pływ na wynik sprawy, co wyczerpuje przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a P.p.s.a., w konsekwencji stanowi podstawę do uchylenia kontrolowanych decyzji. Kolegium nie mogło więc utrzymać w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji organu pierwszej instancji. Wskazać również należy, że taki sposób zredagowania decyzji organu pierwszej instancji jak w niniejszym przypadku, nie może być aprobowany. Istotnie nawet przy sprzeczności uzasadnienia z rozstrzygnięciem, doniosłe znaczenie ma zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia organu, to zauważyć jednak należy, że treść uzasadnienia władczego objawu woli organu winna bezwzględnie obejmować przedstawienie okoliczności stanu faktycznego, ale także prawnego, w tym rozumienie przepisów obowiązujących i mających zastosowanie w sprawie, a więc ich wykładnię. Nie jest wystarczające jedynie zacytowanie treści przepisów. Najważniejsze jednak, że w motywach podejmowanej decyzji organ ma wskazać z jakich powodów, przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych, biorąc pod uwagę podpadanie ich pod określone przepisy prawne, podjął takie a nie inne rozstrzygnięcie. Stosownie bowiem do postanowień art. 11 k.p.a. organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Organy mają więc działać z uwzględnieniem zasad praworządności (art. 6 k.p.a.), dążąc do osiągnięcia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) budując w ten sposób zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), kierując się przy tym innymi naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego.
Wobec powyższego skarga musiała wywrzeć zamierzony skutek, choć nie ze wszystkich powodów w niej podniesionych.
W ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu oraz wykładnię przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a. i po dokonaniu ustaleń wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy, w tym po uzupełnieniu tych, dotychczas nieustalonych, na które zwrócił uwagę Sąd, zastosują wskazane przepisy we właściwym ich rozumieniu, wyciągając właściwe konsekwencje prawne.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekał o kosztach wobec ustawowego zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935).