III SA/Kr 756/20

III SA/Kr 756/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-04-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 6400/21 - Wyrok NSA z 2025-01-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 96 poz 617
Art. 30 ust. 1
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
Dz.U. 2018 poz 2096
Art. 7, 77, 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
Art. 145  par. 1 lit. a i c, art. 135 i art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Ewa Michna WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] w W. na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki nieoznakowaną datą, nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. Zasądza na rzecz strony skarżącej - Instytutu [...] w W. – od Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki kwotę 200 (dwieście ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez Instytut [...] w W (zwany dalej stroną skarżącą) decyzją, znak: [...] (bez wskazania daty dziennej), nr [...], Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki, rozpatrując odwołanie od decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki nr [...] z dnia 18 grudnia 2019 r., odmawiającej przyznania stronie skarżącej, środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. "[...]", nr rejestracyjny: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 33 ust. 3 oraz art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz. U. z 2019 r. poz. 1384, zwanej dalej ustawą o NCN) utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Narodowego Centrum Nauki z dnia 18 grudnia 2019 r. nr [...], o odmowie przyznania stronie skarżącej środków finansowych na realizację ww. projektu badawczego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Strona skarżąca, będąca wnioskodawcą, wniosła w ramach konkursu SONATA BIS, organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki, wniosek o przyznanie środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. "[...]".
Organ pierwszej instancji - Dyrektor Narodowego Centrum Nauki - po przeprowadzeniu postępowania konkursowego, wydał w dniu 18 grudnia 2019 r. decyzję nr [...], którą odmówił przyznania stronie skarżącej środków finansowych na realizację tego projektu badawczego.
W odwołaniu od tej decyzji strona skarżąca podniosła zarzuty dotyczące naruszenia procedury konkursowej, tj.:
1) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać pominięcia zawartych we wniosku informacji o zgodzie na udział w projekcie wyrażonej przez członków Adyisory Board oraz jednoczesne wskazanie w uzasadnieniu oceny, że informacje o tej zgodzie nie znajdują się we wniosku;
2) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) w postaci rażących nieprawidłowości w ocenie wniosku, poprzez zignorowanie obszernej listy publikacji z grantu Sonata i jednoczesne wskazanie w uzasadnieniu oceny zaniżonej liczby publikacji z tego rozliczonego grantu, co spowodowało uchybienia w prawidłowej ocenie dorobku kierownika;
3) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać arbitralnego nadania oceny "3" ("osiągnięcia naukowe kierownika projektu, w tym publikacje w renomowanych wydawnictwach/czasopismach naukowych") na podstawie danych niezgodnych z zawartością wniosku, a tym samym będącej oceną wykraczającą poza margines uznania dopuszczalny w procedurze konkursowej i w podejmowaniu decyzji administracyjnych;
4) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać pominięcia faktu że zastosowano pięć, a nie dwie metody badawcze i w związku z tym naruszenie obowiązku wszechstronnej oceny okoliczności sprawy wymaganej na podstawie art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a., a tym samym wykroczenie poza margines uznania dopuszczalny w procedurze konkursowej;
5) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać rażącego przekroczenia marginesu uznania decyzji administracyjnej, tj. wskazanie że wniosek jest "w oczywisty sposób" za długi i "w oczywisty sposób" przekalkulowany, bez jakiegokolwiek uzasadnienia, bez skonkretyzowania oceny i bez odwołania się do całokształtu okoliczności sprawy wymaganego na podstawie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a.;
6) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać błędnego, nierzetelnego i pozbawionego jakiegokolwiek uzasadnienia stwierdzenia że budżet zawiera "niepotrzebne" podróże*służbowe - bez indywidualizacji umożliwiającej weryfikację tego stwierdzenia oraz z ewidentnym naruszeniem obowiązku wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a.
7) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać pominięcia zawartych we wniosku informacji o literaturze przedmiotu dotyczącej integracji imigrantów oraz jednoczesne postawienie zarzutu w uzasadnieniu oceny o braku odwołań do ww. literatury przedmiotu.
W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. wydanie decyzji przyznającej środki finansowe na realizację przedmiotowego projektu badawczego. Ewentualnie, o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Opisaną na wstępie decyzją Komisja Odwoławcza Rady NCN utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Komisja wskazała, że jak wynika z art. 18 pkt 7 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o NCN, ocena wniosków złożonych w konkursach organizowanych przez Narodowe Centrum Nauki została powierzona Zespołom Ekspertów powoływanym przez Dyrektora NCN, na wniosek Rady NCN.
Komisja wyjaśniła, że zgodnie z Regulaminem przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, stanowiącym załącznik do uchwały Rady NCN nr 60/2019 z dnia 13 czerwca 2019 r., zwanym dalej "Regulaminem" oraz Zarządzeniem Dyrektora NCN nr 42/2019 z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie określenia szczegółowego trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów, zwanym dalej "Zarządzeniem", ocena merytoryczna wniosków składa się z dwóch etapów:
etap l: Ocena dokonywana podczas l posiedzenia Zespołu Ekspertów polega na dyskusji ocen indywidualnych i stworzeniu rankingu, zgodnie z którym wnioski kwalifikowane są do II etapu;
etap II: Ocena dokonywana podczas II posiedzenia Zespołu Ekspertów, polega na dyskusji ocen indywidualnych, dokonywanych przez tzw. ekspertów zewnętrznych, powoływanych na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o NCN wyników rozmów kwalifikacyjnych przeprowadzanych z Kierownikiem projektu oraz stworzeniu rankingu, zgodnie, z którym wnioski kwalifikowane są do finansowania.
Wskazała, że w oparciu o sporządzone oceny Zespoły Ekspertów przygotowują listy rankingowe, które Koordynator Dyscyplin przedkłada do zatwierdzenia Dyrektorowi NCN (art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o NCN). Środki finansowe na badania zakwalifikowane do finansowania w ramach konkursu przyznaje Dyrektor w drodze decyzji (art. 33 ust. 1 ustawy o NCN), nie ma on jednak kompetencji do podważania ocen dokonanych przez Zespoły Ekspertów. Projekt badawczy został oceniony przez członków Zespołu Ekspertów na pierwszym etapie oceny merytorycznej na pomocniczą ocenę 58,17 pkt i nie został zakwalifikowany do II etapu oceny merytorycznej.
Komisja wskazała dalej, że strona skarżąca w odwołaniu podniosła, że w ramach procesu oceny wniosku wystąpiło szereg uchybień formalnych. Strona skarżąca podniosła, że opinia Eksperta nr 1: "Recruiting an Advisory Board is a good idea, however, no signs of letters of intention or other confirmation on participation of scholars mentioned in the work plan.", jest nierzetelna i nie ma oparcia w treści wniosku. Jak zauważyła strona skarżąca zarówno w skróconym jak i pełnym opisie projektu badawczego napisano, że wszystkie osoby wchodzące w skład Advisory Board wyraziły zgodę na uczestnictwo w tym organie doradczym. Ponadto strona skarżąca wskazuje, że błędnie uznano, iż wynikiem realizacji poprzedniego konkursu (Sonata) było jedynie osiem publikacji. Podkreśliła, że z ogólnodostępnej bazy projektów Narodowego Centrum Nauki wynika niezbicie, że w ramach projektu powstało 13 publikacji, natomiast w systemie OSF zamieszczono jedynie najważniejsze publikacje będące wynikiem realizacji grantu. Strona skarżąca twierdzi że błędnie oceniono dorobek Kierownika projektu na ocenę 3 pkt odnosząc się merytorycznie do opinii Eksperta nr 1 w tym zakresie. Podkreśliła również, że w konkursie OPUS te same publikacje i aspekty naukowe uzyskały ocenę 4 pkt. Strona skarżąca przedstawił także uwagi dotyczące opinii Eksperta nr 1 wskazującej, że projekt został oparty o zastosowanie "konwencjonalnej metodologii". Strona wskazał, że zarzut ten jest wynikiem niesolidnego i niestarannego zapoznania się z opisem metodologii. Odniosła się również do opinii Eksperta nr 1 wskazującej, że koszty realizacji projektu są przeszacowane w odniesieniu do przedstawionego we wniosku planu badań. Na koniec strona skarżąca odniosła się do opinii Eksperta nr 1 dotyczącej braków wniosku na temat stanu badań i refleksji teoretycznej nad mobilnością studentów. W opinii strony skarżącej zarzut ten wynika z braku starannego zapoznania się z treścią wniosku. Strona podkreśliła, że omawiany wniosek nie został oceniony rzetelnie, a na wynik oceny miało wpływ pominięcie istotnych informacji zawartych we wniosku, a uzasadnienie oceny jest wadliwe z uwagi na brak wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego.
Komisja Odwoławcza, po dokładnym rozpoznaniu sprawy, nie znalazła podstawy do podważenia decyzji Dyrektora NCN.
Ustaliła, że zgodnie z wymogami konkursu, wniosek został oceniony przez dwóch ekspertów. Ich opinie stanowiły podstawę do dyskusji Zespołu Ekspertów, który na tle innych wniosków złożonych w konkursie nie zakwalifikował wniosku do finansowania. Komisja Odwoławcza ustaliła, że większość przedstawionych przez stronę skarżącą argumentów nie dotyczy uzasadnienia oceny końcowej wniosku sporządzonej przez Zespół Ekspertów, ale opinii Eksperta nr 1 lub Eksperta nr 2. Jest to kluczowe, ponieważ twierdzenia zawarte w opiniach ekspertów były następnie przedmiotem dyskusji Zespołu Ekspertów i nie musiały mieć wpływu na ocenę końcową wniosku.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu strony skarżącej Komisja wskazała, że Ekspert nr 1 wskazał: "Recruiting an Advisory Board is a good idea, however, no signs of letters of intention or other confirmation on participation of scholars mentioned in the work plan". Zdaniem Komisji, wbrew interpretacji strony skarżącej, zdanie to nie może być uznane za dowód pominięcia istotnych informacji zawartych w skróconym opisie projektu naukowego. W opinii Komisji Odwoławczej opinia ta odnosi się właśnie do informacji zawartych w skróconym opisie projektu badawczego. Ekspert odnosząc się do przedstawionych informacji wskazał na brak potwierdzenia we wniosku, że taka współpraca będzie miała miejsce np. w formie listów intencyjnych czy innego rodzaju potwierdzeń. Twierdzenie to jest zgodne z prawdą. Dodała, że zarzut Eksperta nr 1 nie został wzięty pod uwagę przez Zespół Ekspertów, który w uzasadnieniu oceny końcowej nie podtrzymał tej opinii. Oznacza to, że wskazany element oceny dokonanej przez Eksperta nr 1 nie stanowił elementu rozstrzygnięcia. Tym samym Komisja Odwoławcza nie znalazła podstawy do uznania, że w tym zakresie opinia Eksperta nr 1 została sporządzona nierzetelnie i z pominięciem istotnych informacji zawartych we wniosku.
Odnosząc się do drugiego zarzutu Komisja stwierdziła, że Ekspert nr 2 napisał w swojej opinii m.in.: "2 NCN projects, first one (Sonata) resulted in 8 articles (mainly in Polishspecialist journals, 2 in International joumals with IF)". Zgodnie z danymi podanymi we wniosku rezultatem realizacji projektu badawczego nr [...] zrealizowanego w ramach konkursu SONATA, było dziewięć publikacji w tym 8 artykułów naukowych oraz jedna monografia naukowa. Tym samym, zdaniem Komisji, opinia Eksperta nr 2 jest rzetelna i zgodna z informacjami podanymi przez stronę skarżącą we wniosku. Komisja dodała, że eksperci dokonują oceny wyłącznie treści wniosku. Eksperci nie są uprawnieni ani zobowiązani do poszukiwania w źródłach zewnętrznych informacji na temat dorobku naukowego Kierownika projektu. Funkcjonalność systemu OSF i rozbudowany formularz wniosku umożliwia przedstawienie wnioskodawcy wszystkich istotnych informacji również w zakresie aktywności naukowej Kierownika projektu. Fakt, że ekspert nie poszukiwał informacji na temat dorobku naukowego w innych źródłach nie tylko nie stanowi uchybienia, ale potwierdza, że ocena ta została dokonana na podstawie wiarygodnych danych przedstawionych przez stronę skarżącą.
Komisja wskazała, że strona skarżąca stwierdziła również, że błędnie oceniono dorobek Kierownika projektu na ocenę 3 pkt odnosząc się merytorycznie do opinii Eksperta nr 1 w tym zakresie. Podkreśliła również, że w konkursie OPUS te same publikacje i aspekty naukowe uzyskały ocenę 4 pkt.
Komisja Odwoławcza stwierdziła, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a., wskazującego, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Komisja Odwoławcza wyjaśniła, że stoi na stanowisku, iż ocena kilkakrotnie składanych wniosków do różnych edycjach konkursów NCN, stanowi odrębne i niezależne wobec siebie postępowania konkursowe. Co ważniejsze, w kolejnych edycjach Zespoły Ekspertów pracują w różnych składach, oceniając inne wnioski. Zgodnie z § 28 pkt. 4 Regulaminu ocena wniosku dokonywana jest przez Zespół Ekspertów na tle innych złożonych wniosków. W związku z powyższym ocena projektu, a także jego poszczególnych kryteriów konkursu może być odmienna w różnych edycjach w zależności od poziomu złożonych w edycji wniosków. Dodała, że obaj eksperci uznali zgodnie, że dorobek Kierownika projektu jest dobry tj. "kierownik jest rozpoznawany międzynarodowo w swojej dziedzinie.", co odpowiadało pomocniczej ocenie punktowej 3 pkt. Zespół Ekspertów przychylił się do tych opinii w związku z czym uzgodniona ocena Zespołu Ekspertów była tożsama z oceną obu Ekspertów oceniających wniosek. Ponieważ opinie ekspertów w tym zakresie zostały sporządzone prawidłowo i na podstawie danych zawartych we wniosku, nie istnieją, zdaniem Komisji, przesłanki do podważenia oceny w ww. zakresie.
Komisja wskazała, że w kolejnym zarzucie strona skarżąca przedstawiła uwagi dotyczące opinii Eksperta nr 1: "The methodology is based on conventional research methods (in-depth interviews and online guestionnaires). The added value of the project is rather Iow."
W opinii Komisji Odwoławczej nie sposób stwierdzić, że opinia eksperta jest nierzetelna ponieważ nie skomentował on wszystkich metod badawczych wymienionych we wniosku. Komisja podniosła, że ekspert wskazał na słabość metodologiczną wniosku i precyzyjnie wskazał na dwie metody jako konwencjonalne. Tym samym opinia ta jest zgodna ze stanem faktycznym oraz precyzyjna, a zarzuty strony skarżącej w tym zakresie stanowią wyłącznie polemikę merytoryczną i jako takie nie mieszczą się w zakresie odwołania dopuszczonym na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy o NCN. Tym samym Komisja uznała je za niedopuszczalne.
Dalej Komisja wskazała, że Zespół Ekspertów w uzasadnieniu oceny końcowej jako jedną ze słabych stron wniosku wskazał przeszacowany czas trwania wniosku. Zarzuty strony skarżącej w tym zakresie stanowią, zdaniem Komisji, wyłącznie polemikę merytoryczną i jako takie nie mieszczą się w zakresie dopuszczonym na podstawie art. 33 ust. 2 Ustawy o NCN. Tym samym Komisja uznała je za niedopuszczalne.
W odniesieniu do kolejnego zarzutu strony skarżącej Komisja odniosła się do opinii Eksperta nr 1: "The budget contains unnecessary business trips.". Komisja wyjaśniła, że Ekspert nr 1 istotnie uznał, ze planowane koszty realizacji projektu w stosunku do przedmiotu i zakresu badań nie są uzasadnione. Zespół Ekspertów nie przychylił się do tej opinii i nie odrzucił wniosku z tej przyczyny. Również w uzasadnieniu oceny końcowej wniosku, kwestia ta nie została w ogóle poruszona. Natomiast sam zarzut strony skarżącej, w tym zakresie należy uznać należało, zdaniem Komisji, wyłącznie za polemikę z oceną merytoryczną Eksperta nr 2 (która nie została podzielona przez Zespół Ekspertów) i dlatego na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy o NCN, również zarzut ten Komisja uznała za niedopuszczalny.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nr 7 Komisja stwierdziła, że wbrew twierdzeniu strony skarżącej Ekspert nr 1 nie zarzucił braku odwołań do literatury w zakresie, a jedynie ich niedostatek. Jak strona skarżąca podniosła w odwołaniu, na dziewiętnaście tekstów wymienionych w bibliografii skróconego opisu badawczego, tylko cztery dotyczyły mobilności studenckiej i jej roli na lokalnych rynkach pracy. Dyskusja, czy te cztery wymienione publikacje są wystarczające, stanowi wyłącznie polemikę merytoryczną z niezależną oceną dokonaną przez Eksperta nr 1 i w opinii Komisji Odwoławczej nie można jej uznać za dopuszczalną z uwagi na zapis art. 33 ust. 2 ustawy o NCN.
Komisja podkreśliła, że omawiany wniosek został oceniony przez dwóch ekspertów. Jak wykazano powyżej, oceny te były wykonane rzetelnie, na podstawie danych zawartych we wniosku i zgodnie z kryteriami oceny w konkursie SONATA BIS. Strona skarżąca choć zarzuca naruszenie procedury konkursowej oceny wniosku, nie przedstawiła, które z warunków konkursu zostały złamane. Powołuje się jedynie na ogólne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Komisji żaden z zarzutów strony skarżącej, nie mógł zostać uznany za zasadny, a część z nich stanowi wyłącznie polemikę merytoryczną z opiniami Eksperta nr 1. Podkreśliła Komisja, że w treści odwołania strona skarżąca odnosiła się prawie wyłącznie do opinii tego eksperta będącej jedynie podstawą do dalszej dyskusji Zespołu Ekspertów. Zespół Ekspertów po dyskusji uzgodnił oceny w poszczególnych kryteriach i uzgodnił ocenę końcową wniosku. W uzasadnieniu oceny końcowej wniosku przedstawiono zarówno mocne jak i słabe strony Wniosku. Tym samym Zespół Ekspertów w sposób jasny i precyzyjny wskazał na wszystkie przesłanki stojące u podstawy podjętej przez siebie oceny.
Komisja Odwoławcza Rady NCN nie dopatrzyła się więc uchybień w procedurze konkursowej prowadzonej przez organ pierwszej instancji i utrzymała w mocy kwestionowaną decyzję Dyrektora NCN.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję strona skarżąca zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o NCN - poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że podczas oceny wykonywanej przez indywidualnego eksperta (recenzenta) nie musi nastąpić rzetelne wszechstronne rozważenie wszystkich sześciu opisanych tam kryteriów oceny wniosków oraz że ocena ta może być obarczona dowolnością.
naruszenie art. 33 pkt 2 ustawy o NCN - poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że pewne części uzasadnienia decyzji (recenzje "ekspertów") nie mogą być kwestionowane w odwołaniu, ponieważ rzekomo dopuszczalna jest ich niezgodność z procedurą konkursową oraz pominięcie przez nie wszechstronnego rozważenia kryteriów konkursowych zdefiniowanych w ustawie o NCN i uchwale 48/2019 Rady NCN;
naruszenie § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu Sonata Bis - przez niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że podczas oceny wykonywanej przez indywidualnego eksperta (recenzenta) nie musi nastąpić rzetelne wszechstronne rozważenie wszystkich sześciu opisanych tam kryteriów oceny wniosków oraz że ocena ta może być obarczona dowolnością.
II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. art. 8 k.p.a. - poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnikliwej i dogłębnej analizy sprawy, tj. rozważenia naruszeń procedury konkursowej
w recenzjach ekspertów będących częścią uzasadnienia - co spowodowało wydanie przez organ postanowienia niezgodnego z prawem.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu drugiej instancji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie wniosku o finansowanie projektu badawczego w określonym terminie oraz wskazanie przez Sąd sposobu rozstrzygnięcia sprawy, poprzez przyznanie stronie skarżącej środków finansowych na projekt badawczy o numerze rejestracyjnym [...], będący przedmiotem niniejszego postępowania.
Strona skarżąca podtrzymała wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wskazała na uchybienia w decyzji organu drugiej instancji.
Strona skarżąca podniosła, że w jej ocenie, sformułowanie "uwzględnia się" oznacza obowiązek uwzględnienia rzeczonych kryteriów zarówno przez poszczególnych ekspertów oceniających wniosek, jak i przez cały panel (Zespół Ekspertów). Każdy z ekspertów oceniających wniosek musi przeprowadzić ocenę każdego z kryteriów przewidzianych ustawą. Ewaluacja ta nie może zawierać błędów, nie może też być dowolna, nieskonkretyzowana, pozbawiona merytorycznego uzasadnienia. Nie spełnia warunków prawidłowej procedury konkursowej sytuacja, kiedy jeden z ekspertów lub niektórzy z ekspertów zaniedbują prawidłowej oceny, tzn. przeprowadzonej zgodnie z art. 30 ust. 1.
Jak wskazała strona skarżąca jasno w odwołaniu (i co zostało de facto przyznane przez organ drugiej instancji), eksperci dokonujący oceny nie dokonali oceny zgodnej z procedura konkursową, tj. nie spełnili warunków procedury konkursowej zdefiniowanych w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN oraz w uchwale nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu Sonata Bis.
Podczas gdy w art. 30 ust. 1 użyto ogólnego sformułowania "uwzględnia się [kryteria]", oznacza to, że kryteria te powinny zostać uwzględnione przez a) każdego z ekspertów; b) panel (Zespół Ekspertów). Gdyby uznać (jak chciałaby Komisja Odwoławcza NCN), że obowiązek dokonania prawidłowej oceny zgodniej z art. 30 ust. 1 ustawy o NCN nie dotyczy każdego eksperta, oznaczałoby to przyzwolenie, aby fundament podejmowania decyzji w sprawach grantowych NCN był obarczony całkowitą dowolnością, arbitralnością i niemerytorycznością. W związku z tym w pełni uzasadnione są zarzuty odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, wskazujące, że w przedmiotowej sprawie doszło do następujących (wskazanych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji) naruszeń procedury konkursowej:
a) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać pominięcia zawartych we wniosku informacji o zgodzie na udział w projekcie wyrażonej przez członków Advisory Board oraz jednoczesne wskazanie w uzasadnieniu oceny, że informacje o tej zgodzie nie znajdują się we wniosku;
Wbrew stanowisku organu drugiej instancji, zarówno recenzja ekspercka, jak i panel (tzw. Zespół Ekspertów) pominęli zawarte we wniosku informacji o zgodzie na udział w projekcie wyrażonej przez członków Advisory Board, a uzasadnienie błędnie przyjmowało, że informacje o tej zgodzie nie znajdują się we wniosku.
b) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3) i 6) ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) w postaci rażących nieprawidłowości w ocenie wniosku, poprzez zignorowanie obszernej listy publikacji z grantu Sonata i jednoczesne wskazanie w uzasadnieniu oceny zaniżonej liczby publikacji z tego rozliczonego grantu, co spowodowało uchybienia w prawidłowej ocenie dorobku kierownika;
Wbrew stanowisku organu drugiej instancji, zarówno recenzja ekspercka, jak i panel (tzw. Zespół Ekspertów) zignorowali listę publikacji i wskazali zaniżoną liczbę publikacji z grantu Sonata.
c) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3) i 6) ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać arbitralnego nadania oceny "3" ("osiągnięcia naukowe kierownika projektu, w tym publikacje w renomowanych wydawnictwach/czasopismach naukowych") na podstawie danych niezgodnych z zawartością wniosku, a tym samym będącej oceną wykraczającą poza margines uznania dopuszczalny w procedurze konkursowej i w podejmowaniu decyzji administracyjnych;
Wbrew stanowisku organu drugiej instancji, zarówno recenzja ekspercka, jak i w konsekwencji panel (Zespół Ekspertów) naruszyły procedurę konkursową zaniżając ocenę dorobku kierownika niezgodnie z ustawa o NCN i cytowaną uchwałą Rady NCN. Wszystkie dane i informacje potrzebne do stwierdzenia publikacji w renomowanych czasopismach były zawarte w oryginalnym wniosku (wbrew twierdzeniom Komisji Odwoławczej NCN).
naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać pominięcia faktu że zastosowano pięć, a nie dwie metody badawcze i w związku z tym naruszenie obowiązku wszechstronnej oceny okoliczności sprawy wymaganej na podstawie art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a., a tym samym wykroczenie poza margines uznania dopuszczalny w procedurze konkursowej;
Wbrew stanowisku organu drugiej instancji, zarówno recenzja ekspercka, jak i panel (tzw. Zespół Ekspertów) nie dokonali wszechstronnej analizy materiału zawartego z wniosku, czym naruszyli art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a.
naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1) i 4) ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać rażącego przekroczenia marginesu uznania decyzji administracyjnej, tj. wskazanie że wniosek jest "w oczywisty sposób" za długi i "w oczywisty sposób" przekalkulowany, bez jakiegokolwiek uzasadnienia, bez skonkretyzowania oceny i bez odwołania się do całokształtu okoliczności sprawy wymaganego na podstawie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a.;
Wbrew stanowisku organu drugiej instancji, zarówno recenzja ekspercka, jak i w konsekwencji panel (Zespół Ekspertów) naruszyli procedurę konkursową we wskazanym zakresie.
f) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1) i 4) ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać błędnego, nierzetelnego i pozbawionego jakiegokolwiek uzasadnienia stwierdzenia że budżet zawiera "niepotrzebne" podróże służbowe - bez indywidualizacji umożliwiającej weryfikację tego stwierdzenia oraz z ewidentnym naruszeniem obowiązku wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a.
Wbrew stanowisku organu drugiej instancji, zarówno recenzja ekspercka, jak i panel (Zespół Ekspertów) naruszyli procedurę konkursową we wskazanym zakresie.
g) naruszenie procedury konkursowej (art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1), 2) i 5) ustawy o NCN w związku z § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać pominięcia zawartych we wniosku informacji o literaturze przedmiotu dotyczącej integracji imigrantów oraz jednoczesne postawienie zarzutu w uzasadnieniu oceny o braku odwołań do ww. literatury przedmiotu.
Wbrew stanowisku organu drugiej instancji, zarówno recenzja ekspercka, jak i panel (Zespół Ekspertów) naruszyli procedurę konkursową we wskazanym zakresie.
Zdaniem strony skarżącej nie można zgodzić się z argumentacją organu drugiej instancji, jakoby błędy popełniane w recenzjach eksperckich nie mogły być kwestionowane. Należy podkreślić, że recenzje zamieszczone w systemie OSF nie zostały w żaden sposób zakwestionowane przez panel (Zespół Ekspertów). Stanowią fragment uzasadnienia decyzji, z którego strona skarżąca dowiaduje się o przesłankach podjęcia decyzji administracyjnej. Nie można zatem uznać, że znalezione w tych recenzjach błędy w procedurze konkursowej nie mogą być podstawa zarzutów.
Strona skarżąca podniosła, że ocena wniosku oznacza zarówno jego ocenę przez indywidualnych ekspertów, jak i przez panel. W rzeczonej sprawie nie wyjaśniono w sposób dokładny stanu faktycznego, a ocena ekspertów nie była zgodna z kryteriami I-III i nie znalazła potwierdzenia w aktach administracyjnych sprawy. Podczas gdy organ drugiej instancji nie zaprzecza błędom w ustaleniach faktycznych, które to błędy ekspertów wynikają jednoznacznie z akt administracyjnych sprawy - jednocześnie nieprawidłowo uznaje, że błędy te mogą być popełniane przez ekspertów, którzy mają prawo do dowolnych ocen i nie są związani art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. Taka argumentacja jest absolutnie nie do przyjęcia i stanowi rażące naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o NCN.
Co więcej, Komisja Odwoławcza całkowicie pomija fakt niezastosowania art. 30 ust. 1 ustawy o NCN również przez panel ekspertów. Zarzuty odwołania jasno wskazywały, że kwestionowane są nie tylko oceny ekspertów, ale również całego panelu.
Twierdzenia organu drugiej instancji, że "Panel nie podtrzymał opinii Eksperta nr 1 [odnośnie rzekomego braku informacji we wniosku o Advisory Board]" absolutnie nie znajdują odzwierciedlenia w ocenie panelu przedstawionej w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Wręcz przeciwnie, w ocenie panelu nie ma żadnych wskazówek, jakoby panel rzekomo "nie podtrzymywał" opinii eksperta, lub rzekomo nie uwzględniał jej, rzekomo zaprzeczał jej, czy rzekomo polemizował z nią. Panel podtrzymał opinie ekspertów, w tym "eksperta l", która była niezgodna z procedurą konkursową. Tym samym również decyzja panelu konkursowego była całkowicie niezgodna z procedurą konkursową. Jeśli recenzje ekspertów były przedmiotem dyskusji panelu i panel miałby rzekomo nie zgodzić się z ich elementami, powinno to znaleźć odbicie w uzasadnieniu. Strona skarżąca podkreśliła, że uzasadnienie decyzji nie wskazuje w żaden sposób, jakoby opinia panelu na temat kwestionowanych spraw różniła się od decyzji ekspertów, a ewaluacja ekspertów dotycząca tej kwestii jest jedyną przedstawioną w uzasadnieniu decyzji (toteż jedyną, która może być kwestionowana w odwołaniu). Jeśli decyzja rzeczywiście - jak twierdzi Komisja Odwoławcza - została podjęta na podstawie przesłanek i kwestii, które nie znalazły odbicia w uzasadnieniu, to tym bardziej decyzja jest wadliwa i może być skutecznie kwestionowana.
Dalej strona skarżąca podniosła, że wydana przez organ drugiej instancji decyzja narusza § 9 uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu Sonata Bis - przez niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że podczas oceny wykonywanej przez indywidualnego eksperta (recenzenta) nie musi nastąpić rzetelne wszechstronne rozważenie wszystkich sześciu opisanych tam kryteriów oceny wniosków oraz że ocena ta może być obarczona dowolnością. Wskazany § 9 uchwały nr 48/2019 powtarza warunki i kryteria procedury konkursowej przewidziane w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN, tym samym wskazując ich kluczowe znaczenie dla konkursu Sonata Bis. Wskazane kryteria i tryb postępowania obowiązują nie tylko cały panel (Zespół Ekspertów), ale także poszczególnych ekspertów sporządzających recenzje. Uznanie - jak chciałaby Komisja Odwoławcza - że eksperci sporządzający recenzje nie muszą się stosować do warunków konkursu, ponieważ wystarczy, że stosuje się do nich panel - jest całkowicie sprzeczna z uregulowaniami dotyczącymi konkursu, które zakładają ścisłe działanie według procedur zarówno ekspertów sporządzających recenzje, jak i całego panelu.
Strona skarżąca podniosła, że wskazane elementy niewłaściwej wykładni prawa materialnego wiążą się też z zaniechaniem przeprowadzenia wnikliwej i dogłębnej analizy sprawy, tj. rozważenia naruszeń procedury konkursowej w recenzjach ekspertów będących częścią uzasadnienia. Organ II instancji nie rozważył starannie zarzutów 1) - 7) podniesionych w odwołaniu. Argumenty Komisji Odwoławczej sprowadzają się w gruncie rzeczy do deklaracji, że dana część uzasadnienia nie stanowi uzasadnienia, toteż nie może być kwestionowana. Jednak w rzeczywistości każda część uzasadnienia decyzji pierwszej instancji może być skutecznie kwestionowana, jeśli stanowi naruszenie procedury konkursowej.
Strona skarżąca zarzuciła, że z niewiadomych przyczyn Komisja Odwoławcza Rady NCN wskazuje, że w zarzutach nie wskazano konkretnych przepisów procedury konkursowej, które zostały naruszone oraz że rzekomo w odwołaniu powołano się jedynie na ogólne przepisy k.p.a. Jest to całkowicie błędne i nie znajduje zupełnie odzwierciedlenia w treści odwołania. Wbrew twierdzeniom organu drugiej instancji, w odwołaniu wskazano dokładnie przepisy prawa, które zostały naruszone przez podjęcie decyzji, odwołując się zarówno do ustawy o NCN, jak i uchwały nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu Sonata Bis. Odwołanie przytacza ponadto również przepisy k.p.a. (co - wbrew stanowisku organu II instancji - nie jest błędem), ponieważ przepisy te obowiązują również w postępowaniu administracyjnym toczącym się w Narodowym Centrum Nauki.
W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza Rady NCN podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie,
lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie składu Sądu sprawowana przez sąd administracyjny kontrola decyzji wydawanych w trybie art. 33 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz. U. z 2019 r., poz. 1384, zwanej dalej ustawą o NCN) rzeczywiście ograniczona jest wyłącznie do kryterium legalności. Nie oznacza to jednak, że poza tą kontrolą pozostaje zgodność działania organu Narodowego Centrum Nauki z przepisami materialnoprawnymi, determinującymi wydawane rozstrzygnięcia oraz zgodność dokonanej przez ekspertów oceny wniosku z przepisami określającymi jej przeprowadzenie.
W kwestii tej wypowiedział się jednoznacznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2827/16; LEX nr 2570947, stwierdzając, że sąd administracyjny nie może zastępować oceny ekspertów, co do liczby punktów przyznanych w danej kategorii, swoją oceną i punktacją. "Nie oznacza to jednak, że prawidłowość ich wystawienia przez ekspertów w ramach postępowania konkursowego oraz akceptacji tego dowodu przez organy NCN (dyrektora i Komisję Odwoławczą) pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. W odmiennym przypadku regulacja art. 33 ust. 4 (obecnie ust. 5) ustawy o NCN, że na decyzję Komisji Odwoławczej Rady przysługuje skarga do sądu administracyjnego, byłaby rozwiązaniem jedynie pozornie gwarantującym jednostce prawo do sądu, skoro kluczowy proces subsumpcji przez organ pozostawałby poza zakresem kontroli sądu, podobnie jak prawidłowość przeprowadzenia determinującego rozstrzygnięcie sprawy dowodu w postaci oceny wniosku przez powołanych ekspertów. Taka interpretacja prowadziłaby do niezgodności ww. przepisu z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji, zatem konieczne jest wyłożenie normy art. 33 ust. 4 (obecnie ust. 5) ustawy o NCN w sposób nienaruszający regulacji konstytucyjnych." Podobnie rzecz się ma z kwestią dotyczącą wykładni art. 33 ust. 2 ustawy o NCN, stanowiącym, że odwołanie do Komisji Odwoławczej przysługuje "w przypadku naruszenia procedury konkursowej lub innych naruszeń formalnych". Zdaniem NSA rozumienie pojęcia "procedury konkursowej" musi obejmować także zgodność oceny wniosku, w tym przeprowadzenia podstawowego dowodu w sprawie jakim jest ocena sporządzona przez ekspertów, z określonymi przez przepisy prawa kryteriami, zasadami i trybem jej przeprowadzania, gdyż w innym przypadku prawo zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji, zagwarantowane w art. 78 Konstytucji i art. 15 k.p.a., byłoby iluzoryczne (por. A. Jakubowski, Decyzje w przedmiocie grantów naukowych, ZNSA 2015, nr 5, s. 92)." W tym więc względzie myli się Komisja Odwoławcza.
Sąd podziela wobec tego w pełni wskazane stanowisko NSA. Tylko ocena wniosku dokonana z uwzględnieniem kryteriów wynikających z przepisów prawa materialnego - art. 30 ust. 1 ustawy o NCN - sporządzona w przepisanym trybie i przez odpowiedni skład (art. 20 ust. 2, art. 21 in fine, art. 22 ust. 1-2, art. 30 ust. 3, art. 32 ustawy o NCN) oraz poprzedzona dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, znajdującym swoje potwierdzenie w aktach administracyjnych, a więc w zgodzie z postanowieniami art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), może determinować wynik konkursu oraz decyzję Dyrektora NCN. Taka ocena wówczas nie może być skutecznie podważona w postępowaniu odwoławczym, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Skoro sąd administracyjny, w świetle postanowień art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, a w tym wypadku przepisy ustawy o NCN, ani nie ustanawiają odmiennego kryterium kontroli, ani nie zawężają jej zakresu, to Sąd rozpoznając skargę na decyzję Komisji Odwoławczej zobowiązany jest do przeprowadzenia kontroli, czy ocena ekspertów wniosku była przeprowadzona zgodnie z wszystkimi określającymi ją przepisami prawa.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. przy ocenie wniosków składanych w konkursach na realizację projektów badawczych uwzględnia się: 1) poziom naukowy badań lub zadań przewidzianych do realizacji; 2) nowatorski charakter problemu naukowego, którego rozwiązanie jest proponowane; 3) osiągnięcia naukowe zespołu wykonawców; 4) zasadność planowanych kosztów w stosunku do przedmiotu i zakresu badań; 5) wpływ realizacji projektu badawczego na rozwój dyscypliny naukowej; 6) ocenę wykonania przez wnioskodawcę projektów badawczych uprzednio finansowanych ze środków finansowych na naukę.
Dokonując zatem kontroli decyzji organów NCN według kryterium zgodności z tym przepisem, sąd administracyjny rozpoznający skargę obowiązany jest rzetelnie zweryfikować, czy przy ocenie wniosku, którego dotyczy zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca:
1) ustalono, jak przedstawia się poziom naukowy badań lub zadań przewidzianych do realizacji we wniosku;
2) sprawdzono, w jakim stopniu charakter problemu naukowego, którego rozwiązanie jest proponowane, jest nowatorski;
3) uwzględniono wszystkie przedstawione osiągnięcia naukowe zespołu wykonawców;
4) rozważono zasadność planowanych kosztów zarówno w stosunku do przedmiotu, jak i zakresu badań;
5) określono, jaki może być wpływ realizacji projektu badawczego na rozwój dyscypliny naukowej;
6) uwzględniono ocenę wykonania przez wnioskodawcę projektów badawczych uprzednio finansowanych ze środków finansowych na naukę.
Powtórzyć zatem należy za NSA, że "wynik oceny wniosku przez eksperta, aby przyczyniał się do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 k.p.a., nie może być arbitralny, lecz musi poddawać się weryfikacji, a tym samym powinien być przez oceniającego adekwatnie i w sposób zindywidualizowany uzasadniony w świetle danego kryterium, co sprzyja też realizacji art. 11 k.p.a. (por. A. Jakubowski, jw., s. 87-88)."
Ponadto, jak wskazał w przywołanym wyroku NSA, "...skoro Dyrektor NCN określa szczegółowy tryb sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów, (art. 30 ust. 3 ustawy o NCN), to sąd administracyjny powinien dokonać kontroli, czy oceny wniosku zostały sporządzone przez zespół ekspertów zgodnie z tą regulacją szczegółową określoną przez Dyrektora NCN. W związku z art. 30 ust. 3 ustawy o NCN określa ona bowiem przeprowadzenie dowodu w sprawie."
Biorąc pod uwagę wskazany powyżej wzorzec kontroli decyzji wydawanych w trybie art. 33 ustawy o NCN, Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie decyzje organów obydwu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów materialnoprawnych, determinującymi wydawane rozstrzygnięcia, jak i przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o NCN Dyrektor NCN, na wniosek Rady, powołuje Zespoły Ekspertów, dokonujące ocen wniosków złożonych w konkursach i przygotowujące na tej podstawie listy rankingowe oraz dokonujące ocen merytorycznych związanych z rozliczeniem przyznanych środków. Eksperci powoływani są spośród, jak wskazuje art. 18 pkt 7 ustawy o NCN, wybitnych naukowców polskich i zagranicznych. W myśl art. 24 ustawy o NCN organizację i obsługę prac Zespołu Ekspertów zapewnia Koordynator Dyscypliny. Z kolei tryb sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów określa Dyrektor NCN (art. 30 ust. 3 ustawy o NCN).
Trafnie więc zwraca uwagę A. Jakubowski w Prawo nauki. Zagadnienia wybrane; LexisNexis 2014, że takie ukształtowanie pozycji ustrojowej Zespołów Ekspertów pozwala stwierdzić, iż stanowią one wyspecjalizowaną część aparatu NCN, stworzoną do dokonania merytorycznej oceny wniosków konkursowych. Zespoły te nie spełniają więc kryterium wyodrębnienia ustrojowego, niezbędnego dla zastosowania do jego opinii lub oceny art. 106 k.p.a., zawierającego procesową instytucję współdziałania. Nie mniej jednak zakres merytorycznej oceny wniosków dokonywanych przez Zespół Ekspertów wskazany został w art. 30 ustawy o NCN.
Biorąc pod uwagę treść wskazanego art. 22 ust. 1 ustawy o NCN, z którego wynika, że Zespoły Ekspertów, dokonują ocen wniosków złożonych w konkursach i przygotowują na tej podstawie listy rankingowe, należy przyjąć, iż Dyrektor NCN związany jest przy wydaniu decyzji oceną dokonaną przez Zespół. Konstrukcja związania Dyrektora tą oceną służy realizacji celu – m. in. przekazaniu środowisku naukowemu kompetencji w zakresie podejmowania decyzji w sprawie finansowania określonych badań.
W takim razie kryteria oceny wniosku, wynikające z art. 30 ustawy o NCN, winny znaleźć niewątpliwie swoje odzwierciedlenie w ocenie ekspertów, którzy wyniki tej oceny z uwzględnieniem wskazanych kryteriów powinni uzasadnić.
W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że kryteria poziomu naukowych badań lub badań przewidzianych do realizacji ( pkt 1 ust. 1 art. 30 ustawy o NCN) oraz sprawdzenia, w jakim stopniu charakter problemu naukowego, którego rozwiązanie jest proponowane, jest nowatorski ( pkt 3 ust. 1 art. 30 ustawy), były przez ekspertów uwzględnione. Zarówno Ekspert 1, jak i Ekspert 2, wypowiedzieli się co do pierwszego z kryteriów. W uzasadnieniu tego kryterium Ekspert 1 zarzucił w szczególności, że projekt nie uwzględnia ważnej kwestii – obywatelstwa migrantów w państwach Unii Europejskiej i spoza Unii Europejskiej, które z prawnego punktu widzenia stanowi czynnik decydujący. Nadto Ekspert stwierdził, ze Zjednoczone Królestwo nie jest najlepszym przykładem kraju reprezentatywnego. Podstawy teoretyczne i stan zaawansowania projektu są, jak się wyraził - raczej słabe, ale Ekspert nie uzasadnił tej tezy. Na koniec Ekspert stwierdził, że międzynarodowe badania porównawcze bez współpracy międzynarodowej osłabiają wykonalność i wiarygodność projektu nie wyjaśniając dla czego tak uważa.
Również Ekspert 1, jak i Ekspert 2 odnieśli się do potencjału nowatorskiego projektu. Pierwszy z nich stwierdził, że projekt pozbawiony jest elementów nowatorskich, drugi natomiast, iż projekt zawiera elementy nowatorskie. Ekspert 1 w uzasadnieniu tego kryterium podniósł, że metodologia opiera się na konwencjonalnych metodach badawczych, a wartość dodana projektu jest niska. Nie uzasadnił jednakże postawionych tez, podobnie jak Ekspert 2, który stwierdził jedynie tyle, że nowe dane empiryczne będą stanowić dodatkową wartość projektu i że mogą wypełnić lukę w wiedzy empirycznej w badaniach nad emigracją. Taki sposób uzasadnienia jest, w ocenie Sądu, tylko z pozoru uzasadnieniem stanowiska ekspertów, gdyż brak w nim argumentów za poparciem dokonanej oceny, zaś uzasadnienie sprowadza się do jednozdaniowego stwierdzenia. Uzasadnienie nie popiera więc tezy o nowatorskim charakterze projektu lub braku takiej cechy projektu.
Podobnie, pozostałe kryteria.
W odniesieniu do kryterium wpływu realizacji projektu badawczego na rozwój dyscypliny naukowej – to Ekspert 1, jak i Ekspert 2 stwierdzili, ze projekt będzie miał umiarkowany wpływ na rozwój dyscypliny naukowej. Kryterium zasadności planowanych kosztów w stosunku do przedmiotu i zakresu badań ( pkt 4 ust. 1 art. 30 ustawy o NCN) także było brana pod uwagę, ale bez uzasadnienia. Kryterium uwzględnienia wszystkich przedstawionych osiągnięć naukowych zespołów wykonawców sprowadzono natomiast do kwestii oceny dorobku kierownika projektu. Kryterium to nie odpowiada więc stricte kryterium ustawowemu, wskazanemu w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN.
W tym zakresie doszło zatem, zdaniem Sądu, do naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 30 ustawy o NCN) w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy poprzez nieustalenie, że przepis ten ma zastosowanie, nieprzeprowadzenie jego wykładni i niezastosowanie w sprawie. Brak ustalenia niektórych ze wskazanych kryteriów stanowi zarazem naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Trafnie też zarzuca strona skarżąca, że ewaluacja nie może być nieskonkretyzowana i pozbawiona merytorycznego uzasadnienia. Jednostkowe, zdawkowe, czy też jednozdaniowe oceny zachowania określonych, branych pod uwagę przez ekspertów kryteriów, bez odniesienia ich do merytorycznych kwestii nie spełniają wymogu rzetelnego uzasadnienia podjętej oceny eksperckiej.
Zdaniem Sądu nie jest uprawnione twierdzenie, że ocena merytoryczna wniosku należy tylko i wyłącznie do drugiego Zespołu Ekspertów, o którym mowa w art. 18 pkt 7 i 22 ust. 1 ustawy o NCN.
Analiza art. 18 pkt. 7 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o NCN nie daje podstaw do takich twierdzeń i takiego podziału ocen wniosku konkursowego na część "niemerytoryczną" i "merytoryczną", z uwagi na zakres dokonywanej w tych etapach kontroli wniosku. Kryteria wskazane w art. 30 ustawy o NCN muszą być brane pod uwagę na każdym etapie, a nie tylko na drugim etapie, a to wobec zawartego w art. 18 pkt 7 zdanie końcowe sformułowania "odpowiedzialnych za ocenę merytoryczną związaną z rozliczeniem przyznanych środków". Przyjęcie odmiennego stanowiska przeczyłoby nie tylko postanowieniom art. 22 ust. 1 w zw. z art. 18 pkt 7 ustawy o NCN, z którego wprost wynika, że Dyrektor, na wniosek Rady, powołuje Zespoły Ekspertów, o których mowa w art. 18 pkt 7, w celu dokonywania ocen wniosków złożonych w konkursach i przygotowania na tej podstawie list rankingowych oraz dokonywania ocen merytorycznych związanych z rozliczeniem przyznanych środków, ale przede wszystkim podważałoby sens regulacji art. 34 ust. 4 ustawy o NCN. W świetle tego ostatniego przepisu "Dyrektor dokonuje rozliczenia umowy o realizację i finansowanie projektu badawczego finansowanego przez Centrum po przyjęciu sprawozdania finansowego przedłożonego przez podmiot, o którym mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1-7 i 9, oraz po uzyskaniu pozytywnej oceny merytorycznej projektu dokonanej przez Zespół Ekspertów oraz Radę." Najpierw zatem właściwy Zespół Ekspertów musi ocenić wniosek konkursowy przy uwzględnieniu kryteriów wskazanych w art. 30 ustawy o NCN, czego efektem powinna być merytoryczna ocena wniosku, a następnie jeszcze na tej podstawie powinien przygotować listę rankingową.
Nie można nadać sformułowaniu zawartemu w art. 18 pkt 7 ustawy o NCN - "odpowiedzialnych za ocenę merytoryczną związaną z rozliczeniem przyznanych środków" - innego normatywnego znaczenia, jak tylko takie, że sformułowanie to stanowi część treści normy zadaniowej Rady NCN wyboru tego rodzaju Zespołu Ekspertów. Z treści zaś art. 22 ust. 1 oraz art. 34 ust. 4 ustawy o NCN wynika norma zadaniowa i kompetencyjna Dyrektora do powołania określonych rodzajów Zespołów Ekspertów i rozliczenia umowy o realizację i finansowanie projektu badawczego. Ze wskazanych przepisów wynika, że Zespół Ekspertów odpowiedzialnych za ocenę merytoryczną, związaną z rozliczeniem przyznanych środków sporządza właśnie opinię (merytoryczną) po zawarciu umowy o realizację i finansowanie tego projektu z konkretnym podmiotem, w ramach nadzoru nad realizacją projektu badawczego, sprawowanego przez Dyrektora, jak to stanowi art. 34 ust. 3 i 4 ustawy o NCN - w zakresie związanym z rozliczeniem przyznanych środków finansowych. Do tego to zadania Zespół ten winien być więc powołany.
Wobec powyższego rację ma strona skarżąca podnosząc, że zarówno poszczególni eksperci, jak i Zespół Ekspertów muszą dokonać oceny wniosku, zgodnie z kryteriami wskazanymi w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. W niniejszym przypadku to jednak nie nastąpiło. Stąd stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w ocenie Komisji Odwoławczej, "...została zachowana procedura oceny wniosku, wynikająca z ustawy o NCN, Regulaminu oraz Zarządzenia" jest nieprawidłowe.
Wiąże się z tym również i inny aspekt. Mianowicie, zdaniem Sądu, uchwała nr 48/2019 Rady NCN z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu SONATA BIS nie może stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięć konkursowych. Na kwestię tę zwrócił uwagę NSA w przywołanym już wyroku z dnia 4 września 2018 r. ( sygn. akt I OSK 2827/16; LEX nr 2570947) odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt P 1/11, OTK ZU 2011, seria A, Nr 10, poz. 115). Co prawda wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. nr 84, poz. 712 ze zm.), ale problem w nim poruszony jest analogiczny na gruncie ustawy o NCN, co trafnie zaakcentował NSA. Trybunał w wyroku tym podkreślił, że "akty powszechnie obowiązujące to akty, do stanowienia których prawodawca musi się legitymować kompetencją udzieloną mu przez Konstytucję (lub-w wypadku rozporządzeń - przez przepis ustawy spełniający wymagania wskazane w art. 92 ust. 1 Konstytucji), mające formę przewidzianą w ustawie zasadniczej, ustanowione w procedurze określonej w Konstytucji lub ustawie i takie, których normy mogą być adresowane do każdego podmiotu: osób fizycznych, organów władzy publicznej, organizacji publicznych i prywatnych oraz mogą wyznaczać im prawa i obowiązki. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że dla działalności prawotwórczej wynika z tego bezwzględnie wiążący wniosek: jeżeli prawodawca zamierza unormować sytuację prawną wskazanych wyżej podmiotów, musi legitymować się kompetencją udzieloną przez Konstytucję i uczynić to w formie aktu normatywnego wskazanego w Konstytucji (np. w ustawie, rozporządzeniu z mocą ustawy, rozporządzeniu, akcie prawa miejscowego), a ponadto-należycie go ogłosić (por. art. 88 Konstytucji)."
Zdaniem składu orzekającego Sądu wydane przez organy NCN, choć na podstawie upoważnienia ustawowego, akty (uchwała zawierająca regulamin i warunki konkursu oraz zarządzenie Dyrektora NCN) nie są aktami wewnętrznymi. Nie zostały wydane przez wskazane w Konstytucji podmioty i nie należą do tych rodzajów aktów w niej wskazanych. Nie mieszczą się zatem w konstytucyjnym katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. "Normy kompetencji prawodawczej nie można wywodzić z pozycji ustrojowej, zadań bądź funkcji danego organu, nie można także poddawać jej wykładni rozszerzającej, domniemając uprawnienia do stanowienia prawa (zob. TK – K 25/99, U 5/06)." (por. P. Radziewicz w Tuleja P.(red.) Czarny P., Florczak-Wątor M., Naleziński B. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. WKP 2019; komentarz do art. 87 w LEX).
Działanie w ramach upoważnienia ustawowego nic w tej materii nie mogło więc zmienić. NSA w ww. wyroku wyraźnie podkreślił, że "...art. 21, czy art. 30 ust. 2 ustawy o NCN nie mogą być wykładane w taki sposób, który prowadziłby do ich niezgodności z art. 87 Konstytucji, tj. że przepisy ustawowe mogą rozszerzać katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego względem określonego w Konstytucji."
Sąd nie jest wobec tego, w myśl art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, związany w tej sprawie postanowieniami wskazanej uchwały. Nie jest również rzecz jasna związany Regulaminem przyznawania środków na realizację zadań finansowych przez NCN w zakresie projektów badawczych, stanowiącym załącznik do uchwały Rady NCN nr 60/2019 z dnia 13 czerwca 2019 r., jak i Zarządzeniem Dyrektora NCN nr 42/2019 z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie określenia szczegółowego trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów, skoro także i te regulacje zostały utworzone przez te same podmioty (Radę i Dyrektora NCN) niewskazane w Konstytucji, a przez to niemające kompetencji prawotwórczych.
W konsekwencji, skoro podjęte w niniejszej sprawie decyzje, zaskarżona i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, były wynikiem stosowania wskazanej uchwały, regulaminu, jak i również wskazanego zarządzenia, to Sąd nie mógł uznać je za decyzje administracyjne wydane na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Argument Komisji Odwoławczej Rady NCN, że została w tym przypadku zachowana procedura oceny wniosku, jest niezasadny.
W tym aspekcie doszło również do obrazy przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy. Sąd nie może jednak oceniać prawidłowości przeprowadzenia samej oceny dokonanej przez Zespół Ekspertów. Pozostaje to poza kognicją sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach. Oceniając zgodność decyzji z prawem, sąd powinien zbadać, czy organy ustaliły uwzględnienie przez ekspertów kryteriów wskazanych w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN.
Uzasadniony jest zatem i procesowy zarzut strony skarżącej, że żaden z orzekających w sprawie organów nie wskazał materialnoprawnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia – art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. Podstawę prawną decyzji tworzą bowiem wszystkie przepisy prawne powszechnie obowiązujące - prawa materialnego, jak i postępowania - mające zastosowanie w sprawie.
Ponadto, przy wydawaniu kontrolowanych decyzji doszło w ocenie Sądu także do naruszenia przepisów postępowania.
Związanie Dyrektora NCN oceną Zespołu Ekspertów oznacza, że organ ten wydając decyzję w pierwszej instancji, powinien należycie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie. Nie jest prawidłowe stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, że odmowa przyznania środków finansowych nastąpiła w związku z negatywną oceną zespołu ekspertów – niezakwalifikowaniem wniosku do finansowania. Zdaniem Sądu nie można zaakceptować jako dopuszczalnego na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzenia Dyrektora NCN, że ze szczegółowym uzasadnieniem oceny wniosku, sporządzonym przez Zespół Ekspertów, można się zapoznać poprzez system ZSUN/OSF na wskazanej stronie internetowej. Sąd stoi na stanowisku, że nawet wyłączenie w art. 33 ust 4 ustawy o NCN stosowania w tego rodzaju postępowaniach art. 77 i 107 k.p.a., nie zwalnia i nie może zwalniać ani Dyrektora, ani Komisji Odwoławczej, od obowiązku sporządzenia rzetelnego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie każdej decyzji powinno zawierać przedstawienie pełnego, jasnego, logicznego i spójnego wnioskowania, które doprowadziło organ do podjęcia rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie decyzje organów konkursowych nie byłyby weryfikowalne. Organ pierwszej instancji powinien więc przedstawić ocenę wraz z jej szczegółowymi motywami, zawierającymi wyjaśnienie wszystkich kryteriów wymienionych w art. 30 ustawy o NCN w odniesieniu do wniosku. Pod tym względem uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji w ogóle nie zawiera przedstawienia w sposób wymagany przepisami motywów podjętego rozstrzygnięcia. W żaden sposób nie można uznać, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji zawierało wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 k.p.a., w tym uzasadnienie prawne oraz wskazanie dowodów, w sytuacji, gdy w uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż z uzasadnieniem oceny można się zapoznać na stronie internetowej, a oceny sporządzone zostały w języku angielskim.
W tym kontekście wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I GSK 164/11; LEX nr 1218806, wskazał, że z konstytucyjnej zasady wyrażonej w art. 27 Konstytucji RP, której odzwierciedleniem są przepisy ustawy o języku polskim, nakładającej na organy administracji publicznej obowiązek dokonywania wszelkich czynności urzędowych w języku polskim, nie można wprawdzie wywodzić bezwzględnego zakazu dopuszczenia nieprzetłumaczonego dokumentu obcojęzycznego, jako dowodu w postępowaniu przed organami administracji. Dopuszczenie takiego dowodu nie jest sprzeczne z prawem. Zauważył jednak NSA, że czym innym jest dopuszczenie obcojęzycznego środka dowodowego, jako dowodu w postępowaniu, a czym innym wynikający z Konstytucji RP i ustawy o języku polskim wymóg dokonywania czynności urzędowych przez organy administracji publicznej w języku polskim. Wymóg ten jest realizowany w ten sposób, że czynność urzędowa organu polegająca na badaniu treści dokumentu obcojęzycznego wymaga dokonania tłumaczenia dokumentu. W uchwale z dnia 14 maja 1997 r. (sygn. akt W 7/96, OTK z 1997 r. Nr 2, poz. 27), Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, zachowujący aktualność na gruncie obecnego stanu prawnego, że czynności urzędowe to wszelkie czynności organów i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, związane z realizacją ich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, chyba że z istoty tych czynności wynika konieczność posłużenia się językiem obcym.
Wprawdzie organy NCN nie są organami stricte administracji publicznej, ale w znaczeniu funkcjonalnym pełnią taką rolę, zatem powyższe wymogi również ich dotyczą. Skoro organy NCN związane są ocenami ekspertów, jako podstawowego dowodu w sprawach o przyznanie środków finansowych na projekty badawcze, to tym bardziej w uzasadnieniach decyzji winna się znaleźć treść tych ocen wraz z uzasadnieniem w języku polskim. Wymogi te nie zostały dochowane w niniejszej sprawie. Dopiero na wezwanie Sądu zostało przedłożone do akt niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, za pismem z dnia 15 stycznia 2021 r. przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego uzasadnienie oceny przedmiotowego wniosku konkursowego.
Uzasadnienie decyzji Komisji Odwoławczej także powinno, oprócz odniesienia się do postawionych zarzutów odwołania, zawierać przede wszystkim przedstawienie procesu ponownego rozpoznania i rozpatrzenia sprawy. Decyzja organu odwoławczego nie polega bowiem tylko na kontroli prawidłowości działań organu pierwszej instancji, ale w świetle zasady dwuinstancyjności, na ponownym rozpoznaniu i rozpatrzeniu sprawy tak, by zapadły dwa rozstrzygnięcia - każde w danej instancji. Organy NCN są związane oceną ekspertów - podstawowego dowodu w tego rodzaju sprawach. Konstrukcja merytorycznej oceny wniosku konkursowego stanowi bowiem odstępstwo od obowiązującej na gruncie postępowania administracyjnego koncepcji swobodnej oceny dowodów na rzecz legalnej teorii dowodowej (tj. nakazującej podporządkowanie się ustalonym w ustawie regułom oceny dowodów; por. A. Jakubowski w Prawo nauki. Zagadnienia wybrane LexisNexis 2014). Brak merytorycznego ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji Komisji Odwoławczej do prawidłowości przeprowadzonej przez ekspertów oceny wniosku z punktu widzenia spełnienia wymogu wyjaśnienia wszystkich kryteriów wskazanych w art. 30 ustawy o NCN (własne stanowisko), brak wskazania powodów uznania za prawidłowego stanowiska organu pierwszej instancji w tym zakresie (ocena stanowiska organu pierwszej instancji), czyni tę decyzję nie tylko za naruszającą zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), ale i naruszającą postanowienia art. 7 k.p.a. i 138 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Nabiera bowiem szczególnego znaczenia przedstawienie w decyzji Komisji Odwoławczej starannego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia odwoławczego w sytuacji, gdy decyzja dotyczy kwestii przydzielenia środków finansowych na badania jednemu spośród konkurujących ze sobą podmiotów. W tym Komisja daje wyraz prymatowi indywidualnego interesu określonego podmiotu nad interesem publicznym. W tym zakresie doszło więc do obrazy przepisów postępowania, w stopniu skutkującym uchyleniem kontrolowanych decyzji.
W ocenie Sądu, powyższe obrazuje w dostateczny sposób, że przy wydaniu kontrolowanych decyzji Dyrektor NCN i Komisja Odwoławcza naruszyli nie tylko prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez nieustalenie zastosowania art. 30 ustawy o NCN, ale również i przepisy postępowania – art. 7 i 138 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Art. 7 k.p.a. nakłada obowiązek uwzględnienia interesu strony. Zasada ta dotyczy więc nie tylko zakresu ale i wnikliwości postępowania wyjaśniającego (dowodowego). Odzwierciedla bowiem, w treści rozstrzygnięcia zastosowane prawo materialne. Komisja Odwoławcza nie miała wobec tego podstaw do skorzystania z kompetencji wskazanych w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Wobec powyższego skarga musiała odnieść zamierzony skutek.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku.