III SA/Kr 751/22

III SA/Kr 751/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Jakub Makuch /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a, lit. c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
Art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
Art. 1  ust. 1, art. 2  ust. 1 pkt 2 lit. h, art. 33  ust. 4 pkt 1, art. 75  ust. 1  pkt 4 i 5
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 751/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 4 kwietnia 2022 r. znak: WP-VII.8640.111.2022 w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. znak: WP-VII.8640.111.2022 Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 690z późn. zm., dalej: ustawa o promocji zatrudnienia) utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu Bocheńskiego z dnia 4 lutego 2022 r. znak: ŚE/260400/0008/2022 orzekającą o utracie przez A. B. (dalej: skarżąca) z dniem 13 października 2021 r. statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Zaskarżona decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Bochni w dniu 26 lipca 2021 r. Na podstawie przedstawionych dokumentów oraz złożonego oświadczenia, decyzją Starosty Bocheńskiego z dnia 27 lipca 2021 r. orzeczono o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku przysługującym od dnia 26 lipca 2021 r.
Pismem z dnia 24 stycznia 2022 r. skarżąca poinformowała o otrzymaniu niezrealizowanego świadczenia po zmarłej matce w wysokości brutto 2245,79 zł, które zostało przekazane na rachunek skarżącej w październiku 2021 roku. W dniu 2 lutego 2022 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że kwotę świadczenia otrzymała w dniu 13 października 2021 r.
Z uwagi na powyższe Starosta Bocheński decyzją z dnia 4 lutego 2022 r. orzekł o utracie przez skarżącą statusu bezrobotnego oraz o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że statusu bezrobotnego nie może posiadać osoba, która uzyskuje miesięcznie przychód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca podniosła, że organ dokonał nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez niewłaściwą wykładnię. Z literalnej treści ww. przepisu wynika, że chodzi o przychód "uzyskiwany" czyli wielokrotny, a nie "uzyskany" czyli jednorazowy. Świadczenie, które przysługuje ustawowo wskazanym uprawnionym po zmarłym członku rodziny (art. 136 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), jest świadczeniem jednorazowym. W ocenie skarżącej otrzymanie takiego świadczenia powinno prowadzić do pozbawienia zasiłku dla bezrobotnych na okres za który wypłacono świadczenie, z zachowaniem statusu osoby bezrobotnej.
Wojewoda Małopolski uznał wniesione odwołanie za bezzasadne i opisaną na wstępie decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia "starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który: 1) nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 (...)".
W myśl przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy "ilekroć w ustawie jest mowa o: (...) bezrobotnym - oznacza to osobę, (...) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (...), jeżeli: (...) h) nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych".
Definicja przychodu w znaczeniu ustawy, została zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 24 - są to przychody z innego tytułu niż zatrudnienie, inna praca zarobkowa, zasiłek lub inne świadczenia wypłacane z Funduszu Pracy, o ile podlegają opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawodawca dodatkowo wskazał próg przychodów, którego przekroczenie powoduje skutek w postaci niemożności bycia bezrobotnym. Jest nim połowa minimalnego wynagrodzenia, określanego w myśl przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2015 r. poz. 2008). Począwszy od dnia 1 stycznia 2021 r., wynagrodzenie to wynosiło brutto 2800,00 zł (zatem połowa minimalnego wynagrodzenia to 1400,00 zł brutto).
Jak wynika z powyższego, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy o promocji zatrudnienia ogranicza zakres pojęcia bezrobotnego w taki sposób, że wskazuje, iż bezrobotnym jest nie tylko ten, kto nie pozostaje w zatrudnieniu i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, lecz także ten kto nie uzyskuje przychodu z innych źródeł, nieprzekraczającego połowy minimalnego wynagrodzenia. Osiągnięcie przychodu w wysokości połowy najniższego wynagrodzenia (lub mniejszego) stanowi wyjątek w obrębie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy, natomiast nie stanowi zasady odnoszącej się do generalnego pojęcia osoby bezrobotnej w rozumieniu omawianego przepisu. Wobec takiego brzmienia przepisu, utratę statusu osoby bezrobotnej może spowodować uzyskanie przychodu w takiej wysokości chociażby w jednym miesiącu. Zarówno wykładnia językowa, jak i celowościowa przepisu prowadzi do wniosku, że zawarta w nim norma prawna odnosi się do okoliczności uzyskania przez bezrobotnego przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę - miesięcznie, co oznacza, że miarodajnym okresem dla oceny spełnienia tego warunku jest pełny miesiąc kalendarzowy, w którym dla uzyskania bądź zachowania statusu osoby bezrobotnej nie jest dopuszczalne uzyskanie przychodów przekraczających połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jeśli więc w trakcie jednego miesiąca nawet jednorazowo - jak to miało miejsce w rozstrzyganym przypadku - uzyskana kwota przychodów przekroczy to kryterium, spełniona zostaje negatywna przesłanka określona w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy o promocji zatrudnienia.
Organ podkreślił, że przesłanki uzyskania i utrzymania statusu osoby bezrobotnej, są ściśle określone i rola organu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy zachodzą w sprawie okoliczności faktyczne wyliczone w art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy. W orzecznictwie sądów wskazuje się, że "termin utraty statusu bezrobotnego jest odesłany do momentu niespełniania przesłanek". W przypadku skarżącej jest to 13 października 2021 r., ponieważ w tym dniu skarżąca otrzymała dodatkowych przychód w wysokości 2245,79 zł brutto. Mając na uwadze powyższe Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy o promocji zatrudnienia. Ponadto w sprawie nie zostały ustalone wszystkie okoliczności faktyczne. Skarżąca wskazała, że podtrzymuje w całości argumenty podniesione w treści odwołania.
W oparciu o powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (dalej: u.p.z.), zawiera definicję bezrobotnego. Definicja ta została określona poprzez wskazanie przesłanek pozytywnych oraz negatywnych. Pierwsza grupa przesłanek określa warunki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegającą się o uzyskanie statusu bezrobotnego. Druga grupa wskazuje, w jakich przypadkach nie jest możliwe ustalenie, że dana osoba jest bezrobotnym, bądź też sytuacje, gdy możliwa jest utrata tego statusu.
Słusznie organy administracyjne w niniejszej sprawie przyjęły, że skarżąca spełniała pozytywne warunki do uznania jej za bezrobotną. Wątpliwości natomiast budzi to ustalenie organów administracyjnych, z którego wynika, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej z dniem 13 października 2021 r., co miało, zdaniem tych organów, znajdować podstawę w otrzymaniu niezrealizowanego świadczenia po zmarłej matce w wysokości brutto 2 245, 79 zł, które zostało przekazane na rachunek skarżącej w dniu 13 października 2021 r. Tym samym organy administracyjne przyjęły, że spełniona została negatywna przesłanka, określona w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którą, bezrobotnym może być osoba, która nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.
Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji, wskazał że podstawę prawną dla utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, stanowił przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także wyjaśnił, że wcześniejsza utrata statusu bezrobotnego związana jest nie z zatrudnieniem, ale uzyskaniem przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
W ocenie Sądu, wykładnia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy winna uwzględniać także cele, które legły u podstaw uchwalenia ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W art. 1 ust. 1 ustawy ustawodawca wskazał, że ustawa określa zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej. W kontekście niniejszej sprawy należy również uwzględnić czemu ma m.in. służyć status osoby bezrobotnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę, że "(...) ważnym elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej jest pozostawanie w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Przyczyną utraty statusu osoby bezrobotnej nie powinno być więc wykonywanie jakiejkolwiek pracy, ale tylko takiej, która koliduje z gotowością do podjęcia pracy w pełnym wymiarze" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. I OSK 1020/18, opubl. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z twierdzeń skarżącej wynika, że jej stosunek pracy wygasł lub został rozwiązany oraz że po uzyskaniu statusu bezrobotnego nie podjęła żadnego zatrudnienia, a organy administracyjne nie zgromadziły materiału dowodowego, które pozwoliłyby na zakwestionowanie stanowiska skarżącej.
W przywołanym powyżej wyroku NSA z dnia 25 lipca 2018 r. wskazano, że "należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 547/17 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), że organy administracji publicznej powinny dokonywać wykładni przepisów art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, mając na uwadze nie tylko ich literalne brzmienie, ale również wykładnię celowościową i funkcjonalną oraz zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przy czym nie chodzi o ich stosowanie w sposób uznaniowy. Celem ww. ustawy jest bowiem zwiększenie zatrudnienia i zahamowanie wzrostu bezrobocia, w tym rozwiązywanie problemów społecznych, zwłaszcza takich jak bezrobocie, ubóstwo i wykluczenie społeczne".
Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Stosownie natomiast do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, która nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca, decyzją z dnia 6 października 2021 r., w dniu 13 października 2021 r., otrzymała niezrealizowane świadczenie po matce, zmarłej w dniu 4 września 2021 r., za okres od 1 września 2021 r. do 30 września 2021 r. w kwocie 2 245, 79 zł brutto (1 863, 79 zł netto). Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 291 z późn. zm.), w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.
Kwestią sporną pozostawało natomiast, czy w okolicznościach tej sprawy można było uznać, że otrzymanie przez skarżącą tego świadczenia skutkować winno utratą statusu bezrobotnego.
Sąd wskazuje, iż w analogicznej sprawie, zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1753/20, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. III SA/Gl 1103/19 (oba opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stanowisko zawarte w tych wyrokach, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela, dlatego posłuży się argumentami tam zawartymi.
Jak powyżej wskazano, wykładni art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h u.p.z., należy dokonywać mając na uwadze nie tylko ich literalne brzmienie, ale również wykładnię celowościową i funkcjonalną oraz zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi "ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw".
Zasada proporcjonalności nakazuje:
1) stosowanie środków, które umożliwiają skuteczną realizację zamierzonych celów;
2) stosowanie środków niezbędnych, tzn. środków najmniej uciążliwych dla jednostki;
3) zachowanie odpowiedniej proporcji między korzyścią, którą przynoszą zastosowane środki a ciężarem nałożonym na jednostkę.
Status bezrobotnego nie zależy od uznania organów orzekających, bowiem brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. jest kategoryczne i żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć znaczenia przy określaniu tego statusu. Powyższe nie przekreśla jednak możliwości naruszenia zasady proporcjonalności przy pozbawianiu statusu bezrobotnego. Może to mieć miejsce w realiach zindywidualizowanego stanu sprawy, z którego wynika, że ingerencja w sferę praw jednostki, nie pozostaje w racjonalnej i właściwej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie praw. Należy przy tym pamiętać, że celem u.p.z. jest zwiększenie zatrudnienia i zahamowanie wzrostu bezrobocia, w tym rozwiązywanie problemów społecznych, zwłaszcza takich jak bezrobocie, ubóstwo i wykluczenie społeczne.
Dokonując wykładni przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h u.p.z., wskazać należy, że jego literalna treść posługuje się czasownikiem "uzyskuje" miesięcznie (tryb niedokonany, w domyśle – wielokrotnie), a nie "uzyskał" miesięcznie (tryb dokonany, w domyśle - jednorazowo). Co oznacza, że ratio legis tego przepisu polega na tym, że skoro zasiłek dla bezrobotnych ma zapewnić środki do życia w okresie przejściowym między utratą pracy a znalezieniem nowej, to jeżeli strona posiada co miesiąc stosowne środki z innych źródeł, to odpada uzasadnienie dla ich wypłacania ze środków publicznych. Ale w sytuacji, gdy przychód jest jednorazowy, a tak jest w niniejszej sprawie, to cel przyznania zasiłku istnieje nadal. Skutek przewidziany art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h u.p.z. "powstaje tylko wówczas, gdy uzyskany przychód jest tego rodzaju, że potencjalnie może być uzyskiwany cyklicznie, choćby był osiągnięty jednorazowo, nie zachodzi jednak w sytuacji, gdy z samego jego charakteru wynika, że ma on charakter jednorazowy... Odmiennie przedstawia się sytuacja w przypadku, gdy organ zatrudnienia posiada wiedzę, że osiągnięty przychód ze swej zasady w sposób oczywisty jest jednorazowy, np. stanowi niezrealizowane świadczenie po zmarłym członku rodziny tak jak to jest w przedmiotowej sprawie" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. III SA/Gl 1103/19, opubl. w CBOSA).
Konsekwencją utraty statusu bezrobotnego, jest nie tylko utrata prawa do zasiłku, ale także przede wszystkim utrata prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego i to z mocą wsteczną, kiedy skarżąca mogła z nich korzystać. W ocenie Sądu, konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego w powiązaniu z zasadą działania w zaufaniu do organów państwa, w okolicznościach niniejszej sprawy, powinno przeważać nad zasadą legalizmu i praworządności, gdyż w przeciwnym razie, zachwiana zostałaby zasada proporcjonalności wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przez brak uwzględnienia zasady proporcjonalności podczas wykładni przepisów art. 33 ust. 4 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h u.p.z., doszło do naruszenia tych przepisów, a także naruszenia art. 8 k.p.a.
Nie jest sporne w sprawie, że wypłacone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenie w kwocie 2 245, 79 zł brutto (1 863, 79 zł netto), miało charakter jednorazowy. Konsekwencje uzyskiwania jednorazowych świadczeń przez osoby bezrobotne ustawodawca zawarł w art. 75 ust. 1 pkt 4 i 5 w zw. z ust. 2 pkt 4 u.p.z. Wskazane przepisy dotyczą pozbawiania osób bezrobotnych prawa do zasiłku, ale z zachowaniem statusu osoby bezrobotnej oraz jedynie czasowego, tj. przez okres uzyskiwania przychodów. Stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 4 i 5 w zw. z ust. 2 pkt 4 u.p.z., prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który:
4) otrzymał przewidziane w odrębnych przepisach świadczenie w postaci jednorazowego ekwiwalentu pieniężnego za urlop górniczy, jednorazowej odprawy socjalnej, zasiłkowej, pieniężnej po zasiłku socjalnym, jednorazowej odprawy warunkowej lub odprawy pieniężnej bezwarunkowej;
5) otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę.
W takich sytuacjach – zgodnie z ust. 2 pkt 4 u.p.z., bezrobotnemu, o którym mowa w ust. 1, spełniającemu warunki określone w art. 71, zasiłek przysługuje po upływie okresu, za który otrzymał ekwiwalent, odprawę lub odszkodowanie, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5.
"Wykorzystywanie analogii w procesach stosowania prawa stanowi jeden ze sposobów eliminowania luk prawnych. Z uwagi na zasady praworządności i legalności w procesach wykładni przepisów prawa administracyjnego analogia stosowana jest wyjątkowo. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 maja 1985 r., sygn. akt II SA 112/85 (publ. ONSA 1985 Nr 1, poz. 27), jeżeli przepis szczególny wprowadza dla określonych w nim sytuacji i w przewidzianych w nim warunkach możliwość ograniczenia praw obywatela, stosowanie tego przepisu w drodze analogii do sytuacji innych niż w nim wymienione, choćby nawet były to sytuacje zbliżone, jest niedopuszczalne" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1753/20, opubl. w CBOSA). W realiach niniejszej sprawy, organ, na zasadzie analogii, powinien wyżej wskazane przepisy zastosować. Zauważyć bowiem należy, że zastosowanie analogii w rozpoznawanej sprawie nie pogorszy sytuacji skarżącej i nie będzie sprzeczne z celem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku, którym jest łagodzenie skutków bezrobocia.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy zobowiązane są do uwzględnienia stanowiska Sądu przedstawionego w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności co do jednorazowego charakteru świadczenia otrzymanego przez skarżącą, którego pobranie nie skutkuje pozbawieniem jej statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji także prawa do zasiłku zarówno wstecz, jak i na przyszłość, a jedynie pozbawianiem jej prawa do zasiłku w miesiącu, w którym taki przychód otrzymała, analogicznie do przypadku uzyskania innych przychodów o charakterze jednorazowym.
W tym stanie sprawy, uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.