III SA/Kr 732/23

III SA/Kr 732/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a  i c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1692
Art. 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
| | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 października 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 lutego 2023 r. znak SKO.Soc/4116/708/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. znak: SKO.Soc/4116/708/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 z późn. zm., dalej: u.d.w.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Alwernia z dnia 1 grudnia 2022 r. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania K. C. (dalej: skarżący), dodatku węglowego.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 2 września 2022 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącego o wypłatę dodatku węglowego w kwocie 3 000 zł.
Burmistrz Gminy Alwernia decyzją z dnia 1 grudnia 2022 r. orzekł o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego.
Organ wskazał na treść art. przepis art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że na podstawie zgromadzonych w sprawie informacji, zawartych we wniosku o dodatek węglowy oraz na podstawie danych uzyskanych z rejestrów publicznych ustalono, że zgodnie z danymi zawartymi w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, źródło ogrzewania dla budynku wskazanego we wniosku zostało określone jako kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) na paliwo stałe z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem, w którym spalanym paliwem jest węgiel i paliwa węglopochodne.
Ponadto organ I instancji przeprowadził w dniu 30 listopada 2022 r. wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego. Z jego ustaleń wynika, iż użytkowany piec opalany jest wyłącznie drewnem, a uszkodzony piec na ekogroszek znajdował się na zewnątrz budynku. Podczas wywiadu skarżący oświadczył, że dokona zakupu węgla po otrzymaniu dodatku węglowego.
W odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że w kotłowni znajduje się obecnie jedynie drewno (zgodnie z treścią przeprowadzonego wywiadu), co jest spowodowane brakiem środków na zakup węgla. Podniósł również, że według jego wiedzy dodatek węglowy jest przyznawany osobom, które posiadają piec węglowy, a ta przesłanka jest przez niego spełniona. Podkreślił, że dokona zakupu węgla po przyznaniu dodatku węglowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że w dniu 12 sierpnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, a z dniem 17 sierpnia 2022 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 sierpnia 2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Powołana ustawa reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatku węglowego oraz właściwość organów w tych sprawach.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Dodatek węglowy jest przyznawany na podstawie pisemnego wniosku i wynosi on jednorazową kwotę 3.000 zł. Wniosek o wypłatę dodatku węglowego - w myśl art. 2 ust. 12 ustawy o dodatku węglowym - składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Przy ustalaniu prawa do dodatku węglowego, organ administracji publicznej uprawniony do załatwiania tego rodzaju spraw, tj. wójt, burmistrz, prezydent miasta jest obowiązany do weryfikacji wniosku, w szczególności w oparciu o: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2519); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022 r. poz. 1191).
W ocenie Kolegium, dla rozstrzygnięcia o uprawnieniu do dodatku węglowego znaczenie mają dane wynikające z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków odnośnie źródeł ciepła i spalania paliw. W aktach sprawy znajduje się dokument - deklaracja dotycząca źródeł ciepła i spalania paliw wypełniony i złożony w dniu 8 listopada 2022 r., w której skarżący wskazał jako źródło ciepła zainstalowane i eksploatowane - kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem ze stosowanym paliwem węgiel i paliwa węglopochodne do ogrzewania wody i jako źródło ogrzewania domu.
W odniesieniu do złożonej po dniu 11 sierpnia 2022 r. deklaracji w zakresie stosowanego w kotle paliwa stałego Kolegium zauważyło, iż z dniem 3 listopada 2022 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o dodatku węglowym dokonana ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2236), którą w art. 2 u.d.w. dodano ust. 15g, który znajduje zastosowanie w stosunku do wnioskujących o przyznanie dodatku, którzy nie dokonali zgłoszenia głównego źródła ciepła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r. W ocenie organu odwoławczego w tej grupie wnioskujących mieszczą się zarówno osoby, które złożyły deklarację do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków po 11 sierpnia 2022 r., jak i osoby, które takiej deklaracji nie złożyły w ogóle, czy też nie dokonały zgłoszenia głównego źródła ogrzewania - jeżeli w trakcie wywiadu środowiskowego zostanie potwierdzone, że lokal mieszkalny jest ogrzewany jednym ze źródeł ogrzewania spełniających kryteria ustawowe.
Odmienny pogląd stawiałby w gorszym położeniu osoby, które dokonały zgłoszenia do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (choć w późniejszym terminie niż 11 sierpnia 2022 r.) od tych osób, które nie złożyły jej wcale i za które obowiązku tego dokonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta z urzędu. W pierwszym bowiem przypadku, brak byłoby możliwości przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. Natomiast strona, która nie złożyła w ogóle deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, po stwierdzeniu przez organ spełnienia przesłanek warunkujących objęciem tą formą pomocy, otrzymywałaby świadczenie.
Kolegium zaznaczyło, że nie neguje stanowiska skarżącego, iż wykorzystywany aktualnie piec jest również dostosowany do spalania węgla. Jednakże organ zwrócił uwagę na dowód pozyskany przed wydaniem decyzji w postaci wywiadu środowiskowego z dnia 30 listopada 2022 r. (protokół z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w celu weryfikacji prawa do wypłaty dodatku węglowego oraz dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła - w aktach sprawy), który został podpisany również przez skarżącego. Wynika z niego bezspornie, iż skarżący nie używa węgla do ogrzewania domu, lecz stosowanym paliwem jest drewno. Organ stwierdził w tym miejscu, że aby został przyznany dodatek węglowy, nie wystarczy posiadanie kotła, który dostosowany jest do spalania węgla, ale faktyczny rodzaj stosowanych w kotle paliw stałych (w przedmiotowej sprawie węgiel i paliwa węglopochodne) wskazanych w deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. W tym stanie faktycznym sprawy, Kolegium przychyliło się do stanowiska organu I instancji, iż do ogrzewania domu nie jest stosowany węgiel, zgodnie z deklaracją z 8 listopada 2022 r., a tym samym brak jest podstaw do przyznania dodatku węglowego w świetle cytowanych powyżej przepisów ustawy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:
- naruszenie przepisów postępowania, t.j. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji pominięcie faktu, że brak węgla w kotłowni był spowodowany tym, że w dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 30 listopada 2022 r. skarżący go nie posiadał, co powodowało konieczność używania do opału drewna, co nie jest jednoznaczne z tym, że wcześniej węgiel nie był używany do opału – powyższe naruszyło interes skarżącego i spowodowało utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji,
- naruszenie przepisów postępowania, t.j. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji pominięcie faktu, że zgodnie deklaracją do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków do opału kotła na paliwa stałe był używany węgiel, zatem przysługiwał dodatek węglowy, co naruszyło interes skarżącego i spowodowało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji,
- naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j. art. art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym, poprzez błędną interpretację bez odwołania się do intencji ustawodawcy i niewłaściwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, którego celem ma być ustalenie ogólnej sytuacji wnioskodawcy, tj. czego używał do opału, a nie jedynie tego czego używa lub jest zmuszony używać w dniu przeprowadzenia takiego wywiadu, co naruszyło interes skarżącego i spowodowało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z faktury VAT nr FA 19/12/22 z dn. 23 grudnia 2022 r. na fakt wykazania, że do ogrzewania budynku był używany i potrzebny węgiel, a opalanie go wyłącznie drewnem w dniu wywiadu środowiskowego w dniu 30 listopada 2022 r. było spowodowane jedynie wyczerpaniem się zapasu węgla i nie potwierdzało opalania budynku drewnem.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w czasie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 30 listopada 2022 r. wyraźnie wskazywał, że aktualnie pali drewnem, ponieważ nie ma węgla, ale zamierza go zakupić, gdy dostanie dodatek węglowy. Wcześniej do opału był używany węgiel - jego brak końcem listopada 2022 nie powinien dziwić, bowiem powszechnie wiadomo, że ceny węgla były wówczas wygórowane i ogólnie na składach był jego brak. Zważywszy, że z poprzedniego sezonu nie zostało za wiele węgla, ten do dnia 30 listopada 2022 r. zdążył się wyczerpać. Fakt, że zapas węgla został wyczerpany, nie oznacza, że skarżący wcześniej nim nie palił i nie ma prawa do dodatku węglowego. Przeciwnie, gdyby skarżący miał odpowiedni zapas węgla na zimę, nie składałby wniosku o taki dodatek, bo zwyczajnie nie potrzebowałby go. W ocenie skarżącego, na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ I instancji błędne wywiódł wnioski o braku podstaw do przyznania dodatku węgłowego, które niestety zostały zaaprobowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie pomimo uwag zgłoszonych w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego są przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, w tym art. 2 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
W celu otrzymania dodatku węglowego warunkiem koniecznym do spełnienia jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Stąd ustalenie w toku sprawy, że paliwem używanym w gospodarstwie domowym skarżącego jest drewno kawałkowe, istotnie wykluczałoby możliwość przyznania dodatku węglowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że intencją ustawodawcy było objęcie pomocą finansową jak największej liczby gospodarstw domowych poprzez uprawnienie, a jednocześnie zobligowanie organów gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej w zakresie źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego lub dodatku dla gospodarstw domowych, ale także w tych gospodarstwach domowych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę jednego z powyższych dodatków, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Na organie spoczywa zatem obowiązek ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminy, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach, a następnie przyznanie przysługującego dodatku (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. II SA/Po 126/23, z dnia 25 maja 2023 r., sygn. IV SA/Po 184/23, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Należy podkreślić, że oprócz ustawy o dodatku węglowym obowiązuje równolegle ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1772), która wyposaża właściwe organy gminy w wachlarz uprawnień procesowych, analogicznie jak w przypadku ustawy o dodatku węglowym, po to by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku dla gospodarstw domowych, jak największej liczbie osób spełniających warunki ustawowe. Należy także podkreślić, że tożsamy był termin składania wniosków, tj. do 30 listopada 2022 r.
Zgodnie z art. 24 ust. 25a ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła, w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do dodatku dla gospodarstw domowych. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 25 ust. 2 stosuje się.
Należy więc zauważyć, że jeżeli organ I instancji ustalił, że skarżący spełnia przesłanki wynikające z ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła, rolą organu było przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych skarżącemu w drodze decyzji administracyjnej z urzędu. W takiej sytuacji decyzja mogła więc zostać wydana bez konieczności składania wniosku przez skarżącego. Jeżeli natomiast organ ustalił, że skarżący spełniał przesłanki do przyznania dodatku węglowego, to powinien był ów dodatek przyznać.
W niniejszej sprawie organ odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego, stwierdzając że materiałem, który służy do ogrzewania domu jest drewno kawałkowe. Organ nawet nie rozważał przyznania mu dodatku wynikającego z ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, i ewentualnie działania z urzędu celem objęcia gospodarstwa domowego skarżącego pomocą finansową, którą wszak Państwo zaoferowało. Należy przy tym zauważyć, że ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, nie jest tak szeroko znana społeczeństwu, jak właśnie ustawa o dodatku węglowym.
Co więcej ustawodawca w ustawie o dodatku węglowym nie zinterpretował jak należy rozumieć sformułowanie, że głównym źródłem ogrzewania ma być piec na węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Może bowiem zaistnieć sytuacja, taka jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, że wnioskodawca chciałby ogrzewać swój dom węglem, jednak z różnych przyczyn nie stać go na uprzedni jego zakup i stąd czeka na dodatek węglowy, który ma być przeznaczony na ten właśnie cel. Ustawodawca nie wymaga bowiem od wnioskodawców wykazania, że posiadają już zakupiony węgiel, który ma służyć do ogrzewania domu, celem przyjęcia, że głównym materiałem, który do tego służy jest właśnie węgiel. Organ w ramach prowadzonego postępowania ma ustalić, czy faktycznie wnioskodawca używa węgla zgodnie z celem określonym w ustawie o dodatku węglowym.
Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania, tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie organy nie sprostały wskazanym obowiązkom w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a.
Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie wyjaśnia, czy dla skarżącego głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem kamiennym, brykietem lub peletem zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Nie budzi wątpliwości, że piec użytkowany przez skarżącego może być zasilany zarówno węglem, jak i drewnem kawałkowym i jedynie ten fakt został przez organ ustalony w sposób niebudzący wątpliwości. Skarżący jasno wskazuje, że używa węgla, gdy temperatura spada poniżej zera. Stąd organ powinien dokładnie ustalić, ile dni w roku skarżący ogrzewa dom i odnieść to do dni, w których wykorzystuje do tego celu węgiel. Wtedy można ewentualnie ustalić, co jest głównym źródłem ogrzewania. Ponadto organ powinien ustalić, na ile zgormadzony materiał starczyłby skarżącemu do ogrzewania. Zgromadzenie bowiem materiału, który nie wystarczy skarżącemu do ogrzewania na długi czas, nie świadczy o tym, że skarżący wykorzystuje do tego celu głównie drewno. Stąd organ powinien jeszcze raz przeprowadzić w tym zakresie wyczerpujące postępowanie dowodowe.
Ponadto ustawodawca przewiduje, że dodatek węglowy przysługuje gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, t.j. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Istotne jest więc ustalenie czym skarżący ogrzewałby, gdyby miał taką możliwość. Skarżący wskazuje, że nie było go stać na zakup węgla ze względu na brak środków, wysokie ceny i braki węgla w składach. Stąd liczył na dodatek węglowy, który mógłby przeznaczyć właśnie na taki zakup. Ustawodawca nie wymaga natomiast, by wnioskodawca okazał pracownikom organu zakupiony już wcześniej węgiel na nowy sezon grzewczy. Natomiast we wniosku o wypłatę dodatku węglowego skarżący pod groźbą odpowiedzialności karnej wskazał, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe i to na węgiel, gdyż o taki dodatek skarżący się starał.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wykazanie przez osobę wnioskująca o dodatek węglowy, że faktycznie chce i może ogrzewać swój dom właśnie węglem, a nie robi tego tylko z przyczyn losowych, jest wystarczające do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Należy jednak w tym kierunku przeprowadzić odpowiednie postepowanie dowodowe, czego organ zaniechał.
W sytuacji, gdyby jednak ustalenia były niekorzystne dla skarżącego, organ z urzędu powinien rozważyć zastosowanie rozwiązania przewidzianego w ustawie o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.
W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.