III SA/KR 730/19

III SA/Kr 730/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Barbara Pasternak
Halina Jakubiec
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 536/20 - Wyrok NSA z 2023-07-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 341
Art. 12 ust. 1 pkt 2  i ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Barbara Pasternak Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2019 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy skargę oddala
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez A. T. (dalej skarżący), decyzją z dnia 14 maja 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 341, zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2019 r., znak: [...], o odmowie zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie uprawnień kategorii C.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący zwrócił się do Starosty z wnioskiem z dnia 7 marca 2019 r. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie uprawnienia kategorii C.
Starosta decyzją z dnia [...] 2019 r., znak: [...], odmówił skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie uprawnień kat. C.
Organ pierwszej instancji ustalił, że Sąd Rejonowy Wydział Karny w wyroku z dnia 13 lutego 2017 r., sygn. akt [...], orzekł względem skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem kat. C na okres czterech lat. Starosta zatrzymał prawo jazdy kategorii B i C numer [...], seria i numer druku [...], wydane skarżącemu w dniu 22 marca 2007 r.
Prokuratura Rejonowa postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt [...], orzekła o zatrzymaniu prawa jazdy. Następnie Sąd Rejonowy Wydział Wykonywania Orzeczeń Karnych postanowieniem z dnia 21 grudnia 2018 r., sygn. akt [...], orzekł, że środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszystkich kategorii, z wyłączeniem kat. C, zastosowany wobec skarżącego w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 13 lutego 2017 r., sygn. akt: [...], na okres 4 lat, w dalszym ciągu będzie wykonywany w postaci zakazu prowadzenia niewyposażonych w blokadę alkoholową pojazdów, o której mowa wart. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
Do Starosty wpłynął nadto wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 16 kwietnia 2018 r., znak: [...], o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie kat. C, z którego wynika, że w okresie od dnia 9 sierpnia 2016 r. do dnia 8 sierpnia 2017 r. skarżący dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, uzyskując 25 punktów karnych.
Podstawą odmowy realizacji wniosku skarżącego był przepis art. art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.
Odwołując się od ww. decyzji, skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie artykułów: 50 ust 3, 50 ust 2 pkt 2 i 12 ust 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.
Opisaną na wstępie decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy SKO podzieliło ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, podnosząc, że z treści przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w sposób jednoznaczny wynika, że osobie, względem której orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii B, nie może być wydane ani też zwrócone (w okresie obowiązywania tego zakazu) prawo jazdy innych kategorii opisanych w punkcie 2 ust. 2 art. 12 tej ustawy, w tym także w zakresie kat. C. Przepis ten dotyczy zarówno osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy, jak i zwrot prawa jazdy zatrzymanego, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy opisanych w punktach 1 - 3 kategorii. Jak wskazał organ, celem tego przepisu było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji, jak na przykład osobę prowadzącą pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób zdaniem organu przyjąć, że dana osoba, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogła w okresie obowiązywania zakazu korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu. Racje celowościowe omawianych rozwiązań legislacyjnych, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji, nakazują przyjąć, że art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami statuuje jednoznaczny nakaz niewydawania przez organ administracyjny osobom ubiegającym się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - prawa jazdy tej kategorii, w czasie trwania orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B (w tym zakresie Kolegium odwołało się do wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2018r., sygn. akt: l OSK 1931/18).
Przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy kierujących pojazdami znajduje w ocenie Kolegium zastosowanie, gdyż orzeczony przez Sąd wobec skarżącego zakaz obejmuje kategorię uprawnień B, a skarżący domaga się zwrotu prawa jazdy kategorii C.
Wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii uzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdyby sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi, podkreśliło Kolegium.
W ocenie SKO nie zmienia powyższej konstatacji okoliczność, że decyzją Starosty z dnia [...] 2019 r., znak: [...], przywrócono skarżącemu uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych w kategorii B, a to w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 21 grudnia 2018 r. (sygn. akt [...]) stwierdzającym, że środek karny w postaci dalszego wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszystkich kategorii, z wyłączeniem kategorii C, zastosowany wobec skarżącego w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 13 lutego 2017 r. sygn. akt: [...] na okres 4 lat, wykonywany będzie w postaci "zakazu prowadzenia niewyposażonych w blokadę alkoholową pojazdów, o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym".
Rozstrzygnięcie takie było możliwe, gdyż art. 12 ust. 1a omawianej ustawy stanowi, że przepisu ust. 1 pkt 2 (stanowiącego o negatywnej przesłance wydania prawa jazdy osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu") nie stosuje się w przypadku orzeczenia sądu o wykonywaniu zakazu prowadzenia pojazdów w postaci, o której mowa w art. 182a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy, tj. w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową, o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Kolegium wskazało ponadto, że niezależnie od powyższego skarżącemu nie może również zostać zwrócone prawo jazdy w zakresie uprawnień kat. C, do czasu zdania egzaminu sprawdzającego, potwierdzającego uprawnienia do prowadzenia pojazdów tej kategorii.
Z mocy art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. W takim zaś przypadku prawo jazdy wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje (art. 49 ust. 2 ustawy).
Skarżący jest obowiązany do złożenia egzaminu również z tego względu, że Komendant Wojewódzki Policji wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2018 r., znak: [...], wystąpił o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie kat. C, z tego powodu, że skarżący w okresie od dnia 9 sierpnia 2016 r. do dnia 8 sierpnia 2017 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, uzyskując 25 punktów karnych, co stanowi o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji, o których mowa w art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że art. 50 ust 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami nie dotyczą odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący podniósł zarzuty naruszenia przez organy przepisów artykułów: 50 ust 3, 50 ust 2 pkt 2 i 12 ust 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyprowadził odmienne od organu wnioski, odwołując się do treści przepisu art. 50 ust. 2, 3 i 3a ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182a § 1 i 2 Kodeksu karnego wykonawczego, podnosząc, że osoba, mająca orzeczony zakaz kierowania pojazdami mechanicznymi niewyposażonymi w blokadę alkoholową, o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy Prawo o ruchu drogowym ma prawo i może przystąpić do egzaminu sprawdzającego kwalifikację co do kierowania pojazdem kategorii C. W sposób jednoznaczny ma, zdaniem skarżącego, świadczyć o tym treść ust. 3a art. 50 ustawy o kierujących pojazdami, w którym ustawodawca zapisał, że zakaz egzaminowania nie dotyczy osób, które orzeczeniem Sądu mogą kierować pojazdami mechanicznymi wyposażonymi w blokadę alkoholową. Z Kodeksu karnego wykonawczego wynika z kolei, że osoby, które mają uprawnienia do kierowania pojazdami z blokadą alkoholową, mogą kierować pojazdami bez takiej blokady podczas egzaminowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Dokonana kontrola według wyżej wskazanych kryteriów, wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć wykazała bowiem, że nie tkwią w nich kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie dopatrzył się też takich naruszeń przez orzekające organy przepisów postępowania – ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), jak i przepisów prawa materialnego – ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 341, zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), które by skutkowały uchyleniem tych decyzji.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.
Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, wskazany wyżej przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:
1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;
2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.
Wskazać przy tym należy, że przytoczony przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, został nadany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970), obowiązującą od dnia 25 października 2014 r. Wcześniej, tj. przed nowelizacją regulacja art. 12 ust. 2 ustawy stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot.
Skoro przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym mu ustawą nowelizującą wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej) i ma w świetle art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami, zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po dniu 25 października 2014 r., to nie ulega wątpliwości, że w niniejszym przypadku, mógł być on podstawą kontrolowanej decyzji. Jest bowiem rzeczą bezsporną w niniejszej sprawie, że Sąd Rejonowy Wydział Karny wyrokiem z dnia 13 lutego 2017 r., sygn. akt [...], orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (tj. kat. B), z wyłączeniem kat. C na okres czterech lat. W konsekwencji więc miały zastosowanie przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, a obowiązującym już w chwili wydawania zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Sądu orzekające organy dokonały więc prawidłowej wykładni powyższych przepisów ustawy o kierujących pojazdami.
W żaden też sposób nie można im też skutecznie zarzucić ich błędnego zastosowania.
Wniosek skarżącego z dnia 7 marca 2019 r. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C nie mógł być przez organy pozytywnie załatwiony.
Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy.
W art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami ustawodawca wskazał bowiem okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z nich stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.
Z kolei art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy, określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. W aktualnym zatem stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy.
Analiza treści art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie sądowadministracyjnym, m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14, z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, m.in. wyrokach WSA w Krakowie: z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 679/15, czy z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 719/17, w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2139/15, wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1024/15. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi zatem skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. ustawie. Przemawia za tym nie tylko wykładnia językowa (która ma pierwszeństwo przed innymi metodami wykładni przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej), ale także i wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi bowiem wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t (kat. C). Wskazane przepisy służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. W pełni podzielić więc należy stanowisko WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że za tym przemawiał interes społeczny. "Taki interes społeczny, w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (dopuszczającego ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób) został wskazany i należy się z nim zgodzić. Chodziło bowiem o ochronę tak istotnych społecznych dóbr i wartości nadrzędnych, jak życie i zdrowie ludzkie." (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 313./18; LEX nr 2513889).
Wobec powyższego za trafne należało ocenić stanowisko orzekających organów, zaprezentowane w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji, że w sytuacji, gdy orzeczony przez sąd karny wobec skarżącego zakaz obejmował kategorię uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B, a skarżący domagał się zwrotu prawa jazdy kategorii C, taki dokument potwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, nie mógł być skarżącemu zwrócony.
Orzeczenie prawomocnym wyrokiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii (B), nie oznacza przecież, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w wyżej przytoczonym art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przy czym adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny, co należy szczególnie podkreślić. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym (nie zależy od uznania rozstrzygającego organu i rozważenia przez niego różnych okoliczności życiowych wskazanych przez skarżącego, np. okresu posiadania prawa jazdy, wykonywania działalności gospodarczej, itp.), lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia więc prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii C i wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Tym samym dokument prawa jazdy dla powyższej kategorii nie mógł być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny są zatem obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami.
Racje ma Kolegium podnosząc, że nic w zakresie treści podjętego rozstrzygnięcia, nie mogło zmienić wydanie decyzji przez Starostę w dniu 11 lutego 2019 r., znak: [...], mocą której przywrócono skarżącemu uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych w kategorii B, a to w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 21 grudnia 2018 r. (sygn. akt [...]) stwierdzającym, że środek karny w postaci dalszego wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszystkich kategorii, z wyłączeniem kategorii C, zastosowany wobec skarżącego w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 13 lutego 2017 r., sygn. akt: [...], na okres 4 lat, wykonywany będzie w postaci "zakazu prowadzenia niewyposażonych w blokadę alkoholową pojazdów, o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym".
Zwrócić należy uwagę, że Sąd powszechny dokonał jedynie modyfikacji treści, czy też formy środka karnego (vide: postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 21 grudnia 2018 r., sygn. akt [...], stwierdzające, że środek karny w postaci dalszego wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszystkich kategorii, z wyłączeniem kategorii C, zastosowany wobec skarżącego w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 13 lutego 2017 r., sygn. akt: [...] na okres 4 lat, wykonywany będzie w postaci "zakazu prowadzenia niewyposażonych w blokadę alkoholową pojazdów, o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.).
Blokada alkoholowa, to urządzenie uniemożliwiające uruchomienie silnika pojazdu silnikowego w przypadku gdy zawartość alkoholu w wydychanym przez kierującego powietrzu wynosi co najmniej 0.1 mg alkoholu w 1 dm 3.
Podnieść w związku z tym należy, że środek karny - zakazu prowadzenia pojazdów - wykonywany jest jednak w dalszym ciągu. Nie ma on co prawda już charakteru bezwzględnego, gdyż jego zakres zostaje zawężony wyłącznie do pojazdów niewyposażonych w wyżej wymienioną blokadę.
Wskazane postanowienie wydane przez sąd powszechny, na podstawie art. 182a § 1 k.k.w., nie modyfikuje natomiast czasu, na jaki został orzeczony środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. "Prawomocne orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów stanowi podstawę decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami (art. 103 ust. 1 pkt 4 u.o.k.p.), a starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień dopiero po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie (art. 103 ust. 3 u.o.k.p.). Ponadto nie może być szkolona oraz nie może być egzaminowana osoba, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 22 ust. 1 pkt 2 i art. 50 ust. 2 pkt 2 u.o.k.p.). Przedmiotowe unormowania stałyby tym samym na przeszkodzie efektywnej realizacji postanowienia sądu wydanego na podstawie art. 182a § 1 k.k.w., skoro bowiem zakaz jest wykonywany w dalszym ciągu, to oczywiste jest, że nie sposób mówić o ustaniu przyczyny uniemożliwiającej przywrócenie uprawnień oraz zakazującej szkolenia i egzaminowania osoby ubiegającej się o uprawnienia. Potencjalny konflikt, jaki mógłby powstać na tle wyżej wymienionych unormowań, został rozwiązany poprzez dodanie do ustawy z 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami nowych jednostek redakcyjnych, odpowiednio w art. 22 ust. 2a, art. 50 ust. 3a oraz w art. 103 ust. 3a u.o.k.p. Stosownie do dwóch pierwszych regulacji przepisu art. 22 ust. 1 pkt 2 oraz art. 50 ust. 2 pkt 2 u.o.k.p. nie stosuje się w przypadku orzeczenia sądu o wykonywaniu zakazu prowadzenia pojazdów w postaci, o której mowa w art. 182a § 1 k.k.w. Z kolei art. 103 ust. 3a u.o.k.p. określa, że przywrócenie uprawnień następuje również w przypadku orzeczenia sądu o wykonywaniu zakazu prowadzenia pojazdów w postaci, o której mowa w art. 182a § 1 k.k.w. W pewnym sensie dopełnieniem wyżej wymienionych nowych rozwiązań wprowadzonych do ustawy o kierujących pojazdami jest regulacja zawarta w art. 182a § 2 k.k.w., zgodnie z którą w przypadku orzeczenia sądu o dalszym wykonywaniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową, zakazu tego nie stosuje się w przypadku prowadzenia pojazdów wykorzystywanych do nauki jazdy i egzaminowania, jeżeli skazany jest osobą szkoloną lub egzaminowaną w trybie przewidzianym przez przepisy ustawy o kierujących pojazdami lub ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm.)" (zob. komentarz do art. 182a k.k.w. Dąbkiewicz Krzysztof, Kodeks karny wykonawczy. Wydanie IV; LEX).
Wobec powyższego podniesione przez skarżącego argumenty związane z treścią art. 50 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami są słuszne, tyle tylko, że z racji, iż nie były one materialnoprawną podstawą wydawanych rozstrzygnięć, nie mogły w żaden sposób odnieść zamierzonego skutku.
Również i treść art. 12 ust. 1a ustawy o kierujących pojazdami, z której wynika, że przepisu ust. 1 pkt 2 (art. 12) nie stosuje się w przypadku orzeczenia sądu o wykonywaniu zakazu prowadzenia pojazdów w postaci, o której mowa w art. 182a § 1 k.k.w., nie mogła przesądzić o niezgodnym z prawem rozstrzygnięciu orzekających w tym przypadku organów, których obowiązuje wszakże zasada praworządności wyrażająca się w działaniu na i w granicach obowiązującego prawa.
Sąd dostrzega pewną niespójność systemu, ale jako sąd administracyjny został wyposażony w kompetencje kontroli legalności aktów administracyjnych.
To w decyzji administracyjnej, którą Sąd w tym przypadku ocenia, został skonkretyzowany zakaz zwrotu dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa jazdy kat. C.
Zwróceniu skarżącemu tego dokumentu, sprzeciwiają się zatem kategoryczne postanowienia ust. 2 pkt 2 art. 12 ustawy o kierujących pojazdami.
W przepisie tym (art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami) ustawodawca nie uwzględnił przypadku modyfikacji środka karnego w trakcie jego wykonywania). Powtórzyć więc należy powtórnie, że, zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych(kat. B.), nie może być zwrócone prawo jazdy m. in. kat. C, jak w tym przypadku.
W związku z tym Sąd uznał, że decyzje organów orzekających w pierwszej, jak i w drugiej instancji, nie naruszają prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Trafnie więc rzecz ujmuje WSA w Kielcach w wyroku z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 392/19; (dostępne w CBOiIS), że: "Skonkretyzowany decyzją o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy ustawowy zakaz wydania lub zwrotu dokumentu prawa jazdy został bowiem rozciągnięty na te kategorie, które nie zostały objęte orzeczonym w wyroku środkiem karnym - zakazem prowadzenia pojazdów. Ustawodawca dysponuje bowiem znaczną swobodą regulacyjną w zakresie wyboru form, metod oraz drogi prawnego sankcjonowania tych nielegalnych zachowań adresatów norm, które ze względu na przyjęte założenia i cele polityki państwa oraz zasady i wartości konstytucyjne wymagają odpowiedniej i nierzadko skumulowanej reakcji prawodawczej (por. np. rozważania Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148, uzasadnienie: pkt 7.2 i n.). Sankcja administracyjna odnosi się bowiem do tych kategorii prawa jazdy, które nie były objęte prawomocnym wyrokiem karnym, a ponadto realizuje ona odmienne funkcje i cele. Nie są to zasadniczo cele i funkcje represyjne (odwetowe), lecz prewencyjne i zabezpieczające. Jak celnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 258/17, Lex nr 2309038), wartością chronioną konstytucyjnie jest również bezpieczeństwo publiczne, co wynika z art. 31 ust. 3 Konstytucji, dopuszczającego ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw."
Zgadzając się w pełni z powyższym stanowiskiem po raz wtóry podkreślić, należy, że regulacje art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami mają bardzo istotne uzasadnienie celowościowe. Chodzi bowiem o czasowe wykluczenie z ruchu drogowego tych spośród kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu publicznemu (bezpieczeństwu ruchu drogowego). "Z punktu widzenia chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, która swoim działaniem (np. prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwym) stwarza realne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym, mogłaby nadal być użytkownikiem ruchu drogowego prowadząc bez ograniczeń" tak WSA w Kielcach w ww. wyroku).
Racje te uwzględnił również Sąd w procesie kontroli prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego w odniesieniu do istniejącego w tej sprawie stanu faktycznego oraz trafności wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne, sprawując wymiar sprawiedliwości, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2107; w sensie podmiotowym), pośrednio również powinny mieć na względzie ochronę wartości uznanych za istotne w danej społeczności. Ich równorzędnym ze sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej celem jest przecież ochrona praw i wolności jednostki - w tym wypadku chodzi o zasadę bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego, a więc o ochronę ich życia i zdrowia przed innym uczestnikiem ruchu, który stwarza realne dla nich zagrożenie. (zob. P. Przybysz, Funkcje sądownictwa administracyjnego w Polsce, w: J. Sługocki (red.), Administracja publiczna i prawo administracyjne wobec integracji europejskiej, Szczecin 2003, s. 237).
W ocenie więc Sądu organy wydały prawidłowe rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.