III SA/Kr 729/25

III SA/Kr 729/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-12-23
Data wpływu
2025-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) WSA Bogusław Wolas Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2025 r. nr SKO.UP/4121/5/2025 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego T. B. 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Ponownie wydaną decyzją z 20 grudnia 2024 r., nr KT5430.01848.05.24.III Starosta Myślenicki (również jako organ I instancji), działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2025 r., poz. 1126) zatrzymał skarżącemu (T. B.) prawo jazdy kategorii B. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Odpis decyzji skierowanej do skarżącego na adres: S. [...], [...] S., odebrała J. B. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 85 akt adm.).
Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r. skierował skarżącego na badania psychologiczne, jednakże skarżący do dnia 20 grudnia 2024 r. nie przedstawił orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem.
W odwołaniu skarżący podniósł, że skierowanie na badania nie zostało mu prawidłowo doręczone - organ wysłał je bowiem na nieprawidłowy adres. Zaznaczył, że kwestia prawidłowego doręczenia była już podnoszona w odwołaniu od decyzji z dnia 10 marca 2022 r., KT5430.01848.05.22. Tym samym decyzja organu I instancji został wydana bez podstawy prawnej.
Decyzją z 29 stycznia 2025 r. nr SKO.UP/4121/5/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium odnosząc się do zarzutu odwołania przyznało, że w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, uchyliło decyzję organu I instancji z 10 marca 2022 r., KT5430.01848.05.22 o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy w związku z brakiem przedstawienia orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdom i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia decyzji było nieprawidłowe doręczenie skarżącemu (tj. na nieprawidłowy adres ul. K. [...] w M.) decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne. Kolegium wskazało też, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne została ponownie przesłana i skutecznie doręczona skarżącemu przez organ I instancji w dniu 27 marca 2023 r., na adres: S. [...], [...] S., co znalazło potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia III SA/Kr 1495/23. Na ww. adres została przesłana również decyzja Kolegium z dnia 26 września 2024 r. – utrzymująca w mocy ww. decyzję Starosty oraz wezwanie do przedłożenia w terminie 7 dni badania psychologicznego, pod rygorem zatrzymania prawa jazdy. Tym samym, w ocenie Kolegium, skierowanie na badania psychologiczne zostało skutecznie doręczone, jednakże skarżący nie wywiązał się z obowiązku poddania badaniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz zwrot kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 103 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 108 k.p.a. przez zakreślenie skarżącemu nieproporcjonalnie krótkiego terminu do przedłożenia badania psychologicznego, tj. jedynie 7 dni,
2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 138 §2 k.p.a. w zw. z art. 61 §4 k.p.a. w zw. z art. 104 §1 i §2 k.p.a. w zw. z art. 107 §1 k.p.a. w zw. z art. 109 k.p.a. przez przyjęcie, że organ I instancji prawidłowo przyjął, że zaszły przesłanki do zatrzymania prawa jazdy kat. B, gdyż skarżący nie przedstawił zaświadczenia od psychologa pomimo, że w dniu 27 marca 2023 r. skarżącemu doręczono decyzję kierującą na badania psychologiczne, w sytuacji gdy organ I instancji pomimo uchylenia decyzji nr KT 5430.01848.05.21.II o skierowaniu na badania psychologiczne i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, z uwagi na wcześniejsze wadliwe doręczenie całości korespondencji w przedmiotowej sprawie, ponownie doręczył tą samą decyzję, opatrzoną tym samym numer, tą samą datą tym samym błędnym wadliwym adresem skarżącego, a powinien przeprowadzić postępowanie na nowo i wydać nową decyzję opatrzoną aktualną datą, gdyż poprzednia decyzja została usunięta z obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga została uwzględniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazywał pełnomocnik skarżącego.
Na wstępie należy zaznaczyć, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie została uchylona decyzja Starosty Myślenickiego z dnia 28 czerwca 2021 r. Nr KT 6430.01848.05.21.II (k. 82 akt administracyjnych) w przedmiocie skierowania skarżącego na badania psychologiczne. Decyzja ta rzeczywiście (jak twierdził pełnomocnik skarżącego) pierwotnie została wysłana na adres ul. K. [...] w M. (i nie została odebrana), a następnie powtórnie organ I instancji przesłał tę samą decyzję – na adres: S. [...] W S. Decyzję odebrała J. B. (żona i domownik adresata) 27 marca 2023 r. Okoliczność ta nie była kwestionowana.
Następnie skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji (w przedmiocie skierowania na badania). Początkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, ale wniesiona skarga została uwzględniona. Wyrokiem (prawomocnym) z dnia 27 lutego 2024 r., III SA/Kr 1495/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2023 r. znak SKO.UP/4121/102/2023. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję znak SKO.UP/4121/91/2024 z dnia 26 września 2024 r. utrzymującą w mocy ww. decyzję Starosty Myślenickiego z dnia 28 czerwca 2021 r. Nr KT 6430.01848.05.21.II (k. 82 akt administracyjnych) w przedmiocie skierowania skarżącego na badania psychologiczne (k. 68 akt administracyjnych). Decyzja Kolegium została wysłana na adres S. [...] w S. (razem z pozostałymi decyzjami: SKO.UP/4121/90/2024 i SKO.UP/4121/92/2024), ale przesyłka została zwrócona jako nieodebrana w terminie. Na kopercie znajdują się adnotacje o awizowaniu 4 października 2024 r; powtórnym awizowaniu 14 października 2024 r. i zwrocie do nadawcy 22 października 2024 r. Rzecz jednak w tym, że na kopercie nie ma jakichkolwiek adnotacji czy poinformowano adresata w którym urzędzie pocztowym należy odebrać przesyłkę. Na kopercie brak jest też widocznych śladów typowych po usunięciu naklejanych na kopertę, papierowych dowodów potwierdzających doręczenie, na których z reguły znajduje się adnotacja do miejscu złożenia pisma.
Powyższa okoliczność ma znaczenie w sprawie ponieważ kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji ma związek z faktem skutecznego doręczenia skarżącemu ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 26 września 2024 r. znak SKO.UP/4121/91/2024 utrzymującej w mocy ww. decyzję Starosty Myślenickiego z dnia 28 czerwca 2021 r. Nr KT 6430.01848.05.21.II w przedmiocie skierowania skarżącego na badania psychologiczne.
W aktach znajduje się jedynie elektroniczne potwierdzenie odebrania przez J. B. 13 września 2024 r. "zawiadomienia" dotyczącego m.in. decyzji Kolegium znak SKO.UP/4121/91/2024 (k. 74), co w praktyce oznacza, że najprawdopodobniej było to zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Skarżącemu doręczono również wezwanie organu I instancji z 25 listopada 2024 r. (odebrała J. B. 28 listopada 2024 r. - k.76 i 78 akt administracyjnych)o przedłożenie w terminie 7 dni orzeczenia z badania psychologicznego.
Z akt wynika, że jedyną uchyloną przez Kolegium decyzją była decyzja Starosty Myślenickiego nr KT 5430.01848.05.22 z dnia 10 marca 2022 r. o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B (k. 135). Nie jest więc tak, że decyzja o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne została uchylona.
Niemniej jednak z uwagi na przedwczesne przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że decyzja Kolegium z 26 września 2024 r. znak SKO.UP/4121/91/2024 została prawidłowo doręczona Sąd uznał, że zostały naruszone przepisy art. 44 § 1-4 k.p.a. w stopniu mającym znaczenie dla sprawy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że domniemanie doręczenia przewidzianego w art. 44 § 1- 4 k.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia jeśli wszystkie przesłanki przewidziane w tym artykule zostały spełnione, w tym dokonano adnotacji przez doręczyciela, czy i gdzie pozostawił zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Przepis art. 44 k.p.a. ustanawiając zastępczy tryb doręczenia korespondencji umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Co więcej, przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że aby jednak takie zwrotne poświadczenie odbioru stanowiło miarodajny dowód, musi odpowiadać rygorom art. 44 § 2 k.p.a. w szczególności zaś zawierać wymagane w tym przepisie adnotacje. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 września 2021 r., I GSK 288/21, możliwe jest obalenie domniemania skuteczności doręczenia zastępczego, "jeżeli okaże się, że samo zastosowanie art. 44 k.p.a. było wadliwe przez nieprzestrzeganie poszczególnych wymogów procedury doręczenia zastępczego. W związku z dotkliwością skutków doręczenia zastępczego zasady stosowania tej instytucji powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie jakiemukolwiek z wymogów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ administracji publicznej nie może skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia pisma z zastosowaniem konstrukcji fikcji prawnej doręczenia na podstawie k.p.a. Natomiast, jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W sytuacji, gdy strona kwestionuje doręczenie zastępcze z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia na podstawie art. 44 § 1-4 k.p.a. poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego".
Ustawodawca łączy z instytucją doręczenia zastępczego daleko idące skutki dla adresata przesyłki, zatem zawiadomienie o pozostawieniu pisma (awizo) musi w pełnym zakresie odpowiadać warunkom określonym w art. 44 § 2 k.p.a., należy do nich w szczególności wymóg, aby zawiadomienie zostało umieszczone w odpowiednim miejscu: w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Przytoczony powyżej wywód stanowi z kolei powtórzenie stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 28 czerwca 2023 r., I OSK 1259/22. W wyroku tym sąd kasacyjny uwzględnił zarzut, że sąd I instancji bezzasadnie podzielił ustalenie Kolegium, że korespondencja kierowane do skarżącego została doręczona w trybie art. 44 § 4 k.p.a., ponieważ ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynikają daty dwóch zawiadomień, a awizo zawiera informacje o miejscu możliwego odbioru przesyłki. Pominięto jednak, zdaniem sądu kasacyjnego, w tym zakresie ocenę ustalenia Kolegium, że zawiadomienie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej adresata. Natomiast znajdujące się w aktach kopie zawiadomienia nie wskazywały na to w sposób jednoznaczny. Jak bowiem podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny: "W treści zawiadomienia doręczyciel powinien bowiem zaznaczyć, gdzie zostawione zostało zawiadomienie o pozostawieniu pisma w filii UP W-wa (.). Poprowadzona odręczna linia na zwrotnym poświadczeniu odbioru nie zaznacza tego miejsca, za zaznaczone można uznać słowa: «zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP», natomiast wyliczone w dalszej kolejności miejsca nie zostały tą linią zaznaczone co prowadzić powinno do wniosku, że doręczenie zastępcze nie może zostać uznane za skutecznie dokonane".
Przytaczając powyższą wypowiedź Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą orzekający Sąd w pełni aprobuje i uznaje za swój pogląd w sprawie – należy podkreślić więc istotność ustalenia, czy została zakończona ostatecznie sprawa decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne. Jeżeli Kolegium ustali, że nie jest możliwe potwierdzenie tego faktu, to ponownie dokona doręczenia ww. decyzji znak SKO.UP/4121/91/2024 z 26 września 2024 r. z uwzględnieniem okoliczności aktualnych w dacie ponownego doręczenia tj. czy skarżący w sprawie występuje osobiście czy jest reprezentowany przez pełnomocnika. Skutecznie doręczona decyzja Kolegium dotycząca skierowania na badania psychologiczne będzie ewentualną podstawą do dalszych czynności organu I instancji.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I wyroku) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 697 zł (suma wpisu 200 zł, kosztów zastępstwa procesowego 480 zł oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 17 zł) na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 i 205 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). O wysokości należnego wynagrodzenia za pomoc prawną Sąd orzekł na podstawie §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).