III SA/Kr 723/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-11-09
NSApodatkoweWysokawsa
cłokodeks celnyzwolnienie celnedług celnynaruszenie warunkuużyczenieprzedawnieniestwierdzenie nieważnościprawo celnepostępowanie administracyjne

WSA w Krakowie uchylił decyzje organów celnych dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu długu celnego, uznając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało wszczęte z naruszeniem prawa i po upływie terminu przedawnienia.

Sprawa dotyczyła skarżącego M. S., który sprowadził samochód z Niemiec, korzystając ze zwolnienia celnego na podstawie art. 190 § 1 pkt 6a Kodeksu celnego, pod warunkiem nieodstępowania pojazdu przez 2 lata. Skarżący użyczył samochód, co organy celne uznały za naruszenie warunku i nałożyły dług celny. Po serii postępowań administracyjnych, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, zarzucając m.in. wydanie jej na podstawie nieobowiązującego przepisu i przedawnienie długu. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało wszczęte z naruszeniem prawa i po upływie terminu przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję i postanowienie, które dotyczyły stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] 2002 r. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego określała kwotę długu celnego w wysokości [...] PLN, wynikającą z naruszenia warunku nieodstępowania samochodu osobowego, który skarżący M. S. sprowadził z Niemiec i objął procedurą dopuszczenia do obrotu ze zwolnieniem celnym na podstawie art. 190 § 1 pkt 6a Kodeksu celnego. Skarżący użyczył samochód D. K. w dniu [...].1998 r., co organy celne uznały za naruszenie warunku. Spór dotyczył wykładni pojęcia "nieodstępowania", podstawy prawnej decyzji (czy obowiązywała w dacie jej wydania) oraz przedawnienia długu celnego. Sąd uznał, że użyczenie samochodu stanowiło naruszenie warunku, jednakże postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego zostało wszczęte z naruszeniem prawa, w szczególności po upływie 3-letniego terminu od dnia powstania długu celnego (który powstał w dniu zawarcia umowy użyczenia, a nie w dniu ujawnienia faktu organowi celnemu). Ponadto, decyzja Naczelnika Urzędu Celnego została wydana na podstawie przepisu, który nie obowiązywał w dacie jej wydania, a postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało wszczęte z naruszeniem art. 2652 Kodeksu celnego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, użyczenie pojazdu stanowi naruszenie warunku nieodstępowania.

Uzasadnienie

Zwolnienie celne jest wyjątkiem od zasady i wymaga ścisłego przestrzegania warunków. Użyczenie, nawet krótkotrwałe, oznacza przeniesienie posiadania lub użytkowania rzeczy, co narusza warunek nieodstępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

KC art. 212 § § 1 pkt.1

Kodeks celny

Przepis ten stanowi podstawę do określenia kwoty wynikającej z długu celnego w przypadku naruszenia warunku zwolnienia.

KC art. 230 § § 4

Kodeks celny

Przepis ten stanowi, że powiadomienie dłużnika o powstaniu długu celnego nie może nastąpić po upływie 3 lat od dnia jego powstania. Sąd uznał, że decyzja została doręczona po tym terminie.

KC art. 244 § pkt.3

Kodeks celny

Przepis ten stanowi, że dług celny wygasa przez przedawnienie. Sąd uznał, że nastąpiło przedawnienie.

KC art. 2652

Kodeks celny

Przepis ten stanowi, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd uznał, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z naruszeniem tego przepisu.

Pomocnicze

KC art. 190 § § 1 pkt.6a

Kodeks celny

Przepis ten stanowił podstawę zwolnienia od cła pod warunkiem nieodstępowania pojazdu przez 2 lata. Sąd uznał, że został on błędnie zastosowany w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, gdyż nie obowiązywał w dacie jej wydania.

KC art. 212 § § 2 i 3

Kodeks celny

Określają moment powstania długu celnego w przywozie (chwila nie wykonania obowiązku) i osobę zobowiązaną.

KC art. 262

Kodeks celny

Przepis ten określa stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w sprawach celnych.

Ustawa o przekształceniach w administracji celnej i zmianie niektórych ustaw

Ustawa ta spowodowała zmianę właściwości organów celnych.

Ustawa z dnia 22.12.2000 r o zmianie ustawy - Kodeks celny i ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 1 pkt.57 lit.a

Przepis ten skreślił art. 190 § 1 pkt.6a Kodeksu celnego.

Ustawa z dnia 22.12.2000 r o zmianie ustawy - Kodeks celny i ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 3

Przepis ten stanowił, że postępowania wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych.

op art. 68 § § 1 pkt.1

Ordynacja podatkowa

Skarżący powoływał się na ten przepis w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego.

op art. 21 § § 1 pkt.2

Ordynacja podatkowa

Skarżący powoływał się na ten przepis w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego.

op art. 247

Ordynacja podatkowa

Przepis ten reguluje tryb nadzwyczajny postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasadę związania sądu granicami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt.1 a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia o kosztach.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego została wydana na podstawie nieobowiązującego przepisu (art. 190 § 1 pkt 6a KC). Dług celny uległ przedawnieniu, ponieważ decyzja określająca ten dług została doręczona po upływie 3 lat od dnia jego powstania. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wszczęte z naruszeniem art. 2652 KC, gdyż upłynął 3-letni termin od powstania długu celnego.

Odrzucone argumenty

Użyczenie pojazdu nie stanowi naruszenia warunku nieodstępowania. Zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych z działu III. Niewłaściwa wykładnia pojęcia "nieodstępowania" przez organy celne.

Godne uwagi sformułowania

zwolnienie od cła stanowi wyjątek od zasady powszechności cła i jest przywilejem celnym nawet krótkotrwałe przeniesienie posiadania, czy użytkowania rzeczy, na której ciąży warunek nieodstępowania, stanowi naruszenie tego warunku dług celny w przywozie powstaje w chwili nie wykonania obowiązku powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat od dnia powstania długu celnego decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] 2002 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednak z uwagi na upływ 3-letniego terminu od dnia powstania długu celnego niedopuszczalne było wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji

Skład orzekający

Halina Jakubiec

przewodniczący

Bożenna Blitek

sędzia

Krystyna Kutzner

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących naruszenia warunków zwolnienia celnego, przedawnienia długu celnego oraz zasad prowadzenia postępowań w sprawach celnych, w tym postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów Kodeksu celnego obowiązujących w danym okresie. Interpretacja przedawnienia i naruszenia warunków może być odmienna w świetle aktualnych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność przepisów celnych i potencjalne pułapki dla podatników, nawet przy pozornie prostych czynnościach jak użyczenie pojazdu. Kluczowe jest tu przedawnienie i naruszenie procedury, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów.

Użyczyłeś samochód i straciłeś zwolnienie celne? Uważaj na przedawnienie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 723/04 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bożenna Blitek
Halina Jakubiec /przewodniczący/
Krystyna Kutzner /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Sygn. powiązane
I GZ 76/05 - Postanowienie NSA z 2005-05-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji oraz postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Krystyna Kutzner (Spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] 2004r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji -uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] oraz postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...] z dnia [...] 2003r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] z dnia [...] 2002r.-
Uzasadnienie
W dniu [...].1998 r. skarżący M. S. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym według dokumentu SAD [...] samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1998 r., przywieziony z Niemiec . Przedmiotowy pojazd został zwolniony od cła na podstawie art.190 § 1 pkt.6a Kodeksu celnego z zastrzeżeniem nie odstępowania przez okres 2 lat , licząc od dnia dopuszczenia do obrotu . Sprowadzony przez skarżącego samochód stanowił jego mienie przesiedlenia po czasowy pobycie za granicą .
Urząd Celny w [...] w dniu [...].2001 r. uzyskał informację z Komisariatu Policji w [...] , że prowadzone jest postępowanie karne skarbowe w sprawie nie zachowania przez skarżącego warunku nieodstępowania przedmiotowego pojazdu . Z przesłanej kopii umowy użyczenia ww. pojazdu wynikało , że w dniu [...].1998 r. skarżący oddał przedmiotowy samochód do nieodpłatnego używania w kraju i za granicą na czas nieokreślony D. K.
W związku z powyższym w dniu [...].2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wydał postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia warunku zwolnienia od cła ww. samochodu . W toku prowadzonego postępowania zmieniła się właściwość organu z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej i zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2002 r Nr 41, poz.265 ) i właściwy w sprawie był Naczelnik Urzędu Celnego w [...]
Decyzją z dnia [...].2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] , działając na podstawie art.212 § 1 pkt.1 , § 2 i § 3 Kodeksu celnego określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] PLN . W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ celny stwierdził , że w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie warunku zastosowanej procedury poprzez użyczenie pojazdu D. K. O fakcie tym organ celny dowiedział się w dniu [...].2001 r. i z tym dniem powstał dług celny Skarżący nie odwołał się od ww. decyzji , w związku z tym stała się ona ostateczna.
W dniu [...].2002 r. do Dyrektora Izby Celnej w [...] wpłynął wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] 2002 r. , w którym skarżący zarzucił , że została ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej , gdyż art.190§1 pkt.6a Kodeksu celnego nie obowiązywał w dacie orzekania . Niezależnie od tego - w ocenie skarżącego - organ celny dokonał niewłaściwej wykładnia pojęcia "nieodstępowania" , gdyż w jego przekonaniu użyczenie nie stanowiło odstąpienia . Umowa została zawarta przed notariuszem , który nie poinformował go o utracie zwolnienia celnego , tym bardziej więc skarżący nie mógł przypuszczać , że z zawartej umowy wynikną dla niego ujemne skutki.
Postanowieniem z dnia [...].2003 r. Dyrektor Izby Celnej wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] , a następnie decyzją z dnia [...].2003 r. odmówił stwierdzenia jej nieważności. W jej uzasadnieniu organ celny stwierdził , że zgodnie z art.69 Kodeksu celnego datą właściwą do stosowania przepisów regulujących procedurę celną , do której dokonano zgłoszenia celnego towarów , jest data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organ celny , chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W rozpatrywanej sprawie podstawą do stosowania zwolnienia był przepis art.190 § 1 pkt.6a Kodeksu celnego . Zmiana powyższego przepisu - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - nie powoduje zmiany nabytych praw i obowiązków . Dług celny określono na podstawie art.212 § 1 pkt.1 Kodeksu celnego . Dług celny w przywozie powstał w związku z niewykonaniem obowiązku wynikającego z zastosowanej procedury celnej , którą towar został objęty. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] , wbrew zarzutom skarżącego , było oparte na obowiązującej w dacie orzekania podstawie prawnej.
W związku z błędnym pouczeniem zawartym w ww. decyzji , skarżący złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego , który postanowieniem z dnia [...] 2003 r. odrzucił skargę , z uwagi na nie wyczerpanie środków zaskarżenia .
W dniu [...].2003 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...].2003 r. i wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku .
We wniosku skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa tj. art.68§1 pkt.1 Ordynacji podatkowej w związku z art.244 pkt.3 Kodeksu celnego i art.212 § 1 pkt.1 tej ustawy oraz powtórzył dotychczasowe zarzuty dotyczące art.190§ 1 pkt.6a Kodeksu celnego , który nie obowiązywał w dacie orzekania i błędnej wykładni pojęcia "nieodstępowania" .
Postanowieniem z dnia [...].2004 r. Dyrektor Izby Celnej przywrócił termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy , a następnie decyzją z dnia [...].2004 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]2003 r. .
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ celny podniósł , że w niniejszej sprawie postępowanie toczyło się w trybie art.247 Ordynacji podatkowej , który jest trybem nadzwyczajnym . W postępowaniu tym przedmiotem badania jest decyzja ostateczna tj. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...]2002 r. pod kątem ustalenia , czy nie jest ona obarczona jedną z wad wymienionych w art.247 § 1 Ordynacji podatkowej.
W związku z zarzutem , że ww. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] została wydana bez podstawy prawnej , Dyrektor Izby Celnej przyznał , że art.190 § 1 pkt.6a Kodeksu celnego został skreślony na podstawie art.1 pkt.57 lit.a ustawy z dnia 22.12.2000 r o zmianie ustawy - Kodeks celny i ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2001 r Nr 12, poz.92 ), zwanej dalej ustawa zmieniającą , który wszedł w życie z dniem 01.01.2002 r . Dyrektor Izby Celnej podniósł jednak , że zgodnie z art.3 ustawy zmieniającej postępowania wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych . Fakt , że sporny samochód został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym z zastrzeżeniem warunku nieodstępowania przez okres 2 lat , od dnia dopuszczenia do obrotu oznacza , że w tym okresie zgłoszenie to podlegało kontroli pod kątem prawidłowości wykonania przez skarżącego zastosowanej procedury. Art.190 § 1 pkt.6a Kodeksu celnego stanowił podstawę określenia praw i obowiązków skarżącego , dlatego jego późniejsze skreślenie i wyeliminowanie z obrotu prawnego - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - nie ma znaczenia . W tym sensie nie można uznać , by decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...].2002 r. była wydana bez podstawy prawnej .
Dyrektor Izby Celnej powtórzył swoje stanowisko dotyczące wykładni pojęcia "nieodstępowania" , które oznacza również zakaz użyczenia , dodając , że chodzi tu o przywilej celny i jako wyjątek od zasady płacenia cła nie może być oderwane od zasad wykładni gramatycznej i odbywać się według wykładni rozszerzającej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego naruszenia art.68 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art.244 pkt.3 Kodeksu celnego tj. wygaśnięcia długu celnego z uwagi na przedawnienie , Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że wskazany przepis nie ma zastosowania w postępowaniu celnym , gdyż brak jest w Kodeksie celnym stosownego odesłania do tego przepisu Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art.230 § 4 Kodeksu celnego , powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat od dnia powstania długu celnego . W niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu [...].2001 r. tj. w dacie ujawnienia , że skarżący nie dochował warunku nieodstępowania samochodu , co wynikało z pisma Komisariatu Policji w [...] . Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] została wydana w dniu [...].2002 r. , a doręczona skarżącemu w dniu [...].2002 r. , a zatem z zachowaniem terminu określonego w art.230 § 4 Kodeksu celnego.
W związku z powyższym - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło wygaśnięcie długu celnego w rozumieniu art.244 pkt.3 Kodeksu celnego tj. przez przedawnienie.
Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - była zgodna z obowiązującymi przepisami .
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżący powtórzył dotychczasowe zarzuty . W jego ocenie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...].2002 r. została wydana na podstawie art.190§1 pkt.6a KC , który już nie obowiązywał w dacie orzekania . Możliwość zastosowania sankcji wynikających z tego przepisu istniałaby tylko wtedy , gdyby postępowanie w tej sprawie było wszczęte przed dniem [...].2002 r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy zmienionej i było nie zakończone . Możliwość taka nie istnieje , gdy postępowanie zostało wszczęte po dniu [...].2002 r. W rozpatrywanej sprawie postępowanie w sprawie naruszenia art.190 § 1 pkt.6a Kodeksu celnego nie toczyło się przed dniem 1.01.2002 r. .
Za takim stanowiskiem - zdaniem skarżącego - przemawia art.246§ 1 Kodeksu celnego , który stanowi , że należności celne są umarzane , jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie wynikała z obowiązujących przepisów . Z tego względu pozbawione podstaw jest stanowisko Dyrektora Izby Celnej powołującego art.212 § 1 pkt.1 Kodeksu celnego , jako podstawę długu .
W ocenie skarżącego Naczelnik Urzędu Celnego w [...] dokonał błędnej wykładni pojęcia "nieodstępowania" , przez które należy rozumieć nie tylko nie przenoszenie własności , lecz także nie oddawanie rzeczy we władztwo osób trzecich na podstawie np. umowy najmu , dzierżawy , czy użyczenia. Organ celny stwierdził , że ustawodawca użył tego pojęcia w potocznym znaczeniu , tak jak funkcjonuje ono w języku polskim . Pojęcie to w języku potocznym uznawane jest jako w istocie tożsame z przeniesieniem danego prawa , a zatem nie można tego pojęcia - zdaniem skarżącego - interpretować w oderwaniu od rzeczywistego jego znaczenia , a tym bardziej na niekorzyść obywatela. Jeżeli nawet istnieją rozbieżności co do znaczenia tego pojęcia , to wątpliwości te powinny być na korzyść obywatela.
W ocenie skarżącego zobowiązanie celne nie powstało z uwagi na jego przedawnienie . Przepisy celne nie odnoszą się do kwestii przedawnienia , dlatego zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej . Zgodnie z art.68§1 tej ustawy zobowiązanie podatkowe , o którym mowa w art.21 § 1 pkt.2 Ordynacji podatkowej nie powstaje , jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lata , licząc od końca roku kalendarzowego , w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli zobowiązanie powstało - jak twierdzi to organ celny - w wyniku zawarcia umowy użyczenia w dniu [...].1998 r. , to termin , do którego możliwe było " przyjęcie zobowiązania celnego upłynął w z dniem [...].2001 r. , a zatem znacznie przed wydaniem zaskarżonej decyzji ". Za sprzeczne z prawem należy uznać odesłanie Dyrektora Izby Celnej do art.230 § 4 Kodeksu celnego dotyczącego powiadomienia dłużnika o powstaniu długu celnego .
W ocenie skarżącego w rozpatrywanej sprawie organy celne rażąco naruszyły prawo , gdyż wydały decyzję na podstawie nieobowiązującego przepisu i bezpodstawnie nałożyły na obywatela obciążenia publicznoprawne .
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ celny podniósł , że postępowanie w kwestii zwolnienia od cła samochodu nie zostało zakończone z chwilą objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w dniu [...].1998 r. , bo zwolnienie zostało udzielone pod warunkiem Naruszenie warunku spowodowało powstanie długu celnego na podstawie art.212 § 1 pkt.1 Kodeksu celnego , którego dłużnikiem był skarżący . Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nie była więc wydana bez podstawy prawnej , a tym bardziej z rażącym naruszeniem prawa.
Organ celny odnosząc się do zarzutów dotyczących wykładni pojęcia "odstąpienia" , podtrzymując dotychczasowe stanowisko dodał , że argumentacja , iż fakt zawarcia umowy użyczenia przed notariuszem utwierdziło skarżącego w przeświadczeniu o prawidłowości swojego postępowania , jest nieprzekonywująca , a umowa użyczenia jest dowodem świadczącym na niekorzyść skarżącego.
Co do zarzutu przedawnienia długu celnego oraz rażącego naruszenia prawa organ celny w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270)
Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi , że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to , że Sąd ma prawo , a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa , a także wszystkie przepisy , które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji , nawet , gdy dany zarzut nie został podniesiony ( wyrok WSA w Warszawie , z dnia 25.02.2004 r , syg.akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ).
W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. W dniu [...].1998 r. skarżący dokonał zgłoszenia samochodu marki [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym ze zwolnieniem od cła na podstawie art.190 § 1 pkt.6a Kodeksu celnego. Przedmiotowy pojazd został objęty wnioskowaną procedurą po warunkiem nieodstępowania przez okres 2 lat od dnia dopuszczenia do obrotu. Wynika z tego , że warunek nieodstępowania obowiązywał do dnia [...].2000r.
Okolicznością bezsporną jest , że w dniu [...].1999 r. skarżący zawarł notarialną umowę użyczenia przedmiotowego samochodu na czas nieokreślony D. K.
Spór między stronami dotyczy tego , czy zawarta umowa użyczenia stanowiła naruszenie warunku nieodstępowania pojazdu , jak twierdzą organy celne, czy też z uwagi na okoliczności jej zawarcia ( przed notariuszem ) i wykładnię potoczną pojęcia " nieodstępowania" - warunek nie został naruszony.
Sąd w pełni podzielił stanowisko organów celnych , że zawarcie umowy użyczenia przedmiotowego pojazdu stanowiło naruszenie warunku wynikającego z zastosowanej procedury celnej wobec sprowadzonego przez skarżącego samochodu. Stanowisko Dyrektora Izby Celnej w [...] w tej kwestii , zawarte w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , jest zgodne z prawem. Potwierdzeniem tego są liczne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego , powołane w ww. decyzji. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tej kwestii jest jednolite i wynika z niego , że nawet krótkotrwałe przeniesienie posiadania , czy użytkowania rzeczy , na której ciąży warunek nieodstępowania , stanowi naruszenie tego warunku. Podnieść należy , że zasadą w prawie celnym jest obowiązek uiszczenia cła . Zwolnienie od cła stanowi wyjątek od zasady powszechności cła i jest przywilejem celnym. Przywilej ten jest ściśle związany z osobą , która aby mogła skorzystać z tego przywileju , musi spełniać określone wymogi. W rozpatrywanej sprawie zwolnienie od cła samochodu sprowadzonego przez skarżącego było zastosowane , gdyż pojazd ten stanowił składnik mienia przesiedlenia skarżącego , który po czasowym pobycie za granicą , po spełnieniu stosownych wymogów , posiadał status osoby przesiedlającej się . Statusu takiego nie posiadał D. K., który nie będąc osobą przesiedlającą się po czasowym pobycie za granicą , faktycznie korzystał z samochodu , który nie stanowił jego mienia przesiedlenia i za który nie były uiszczone należności celne.
Podnieść również należy , że towar dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym może być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem, ale również może być przedmiotem obrotu prawnego ( można przenieść jego własność , posiadanie , użytkowanie , może być przedmiotem zastawu , ... ). W rozpatrywanej sprawie zwolnienie od cła samochodu skarżącego nastąpiło pod warunkiem nieodstępowania w określonym czasie, a zatem pojazd mógł być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem , ale nie mógł być przedmiotem obrotu prawnego .
Reasumując należy stwierdził , że zawarcie umowy użyczenia w dniu 14.09.1998 r stanowiło naruszenie warunku procedury celnej , którą został objęty samochód zgłoszony do tej procedury przez skarżącego.
Naruszenie warunku , o którym wyżej mowa , skutkuje powstaniem długu celnego na podstawie art.212 § 1 pkt. 1 Kodeksu celnego . Zgodnie z § 2 i 3 ww. przepisu dług celny w przywozie powstaje w chwili nie wykonania obowiązku , a dłużnikiem jest osoba , która była zobowiązana do przestrzegania warunków wymaganych do udzielenia całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych. Wynika z tego , że datą powstania długu celnego powstałego na skutek naruszenia warunku , pod którym towar zwolniono od cła jest chwila naruszenia warunku ( nie wykonania obowiązku nieodstępowania ) . W rozpatrywanej sprawie jest to dzień zawarcia umowy użyczenia samochodu tj. [...].1998 r. , a nie jak twierdzą organy celne , dzień , w którym dowiedziały się z pisma Komisariatu Policji o fakcie naruszenia warunków procedury tj. w dniu [...].2001 r. Stanowisko organów celnych w tej kwestii należy uznać za nie zgodne z prawem.
Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej , że w niniejszej sprawie ( a także w ogóle w sprawach celnych ) nie mają zastosowania wskazane przez skarżącego przepisy Ordynacji podatkowej działu III , rozdziału 8 . Art.262 Kodeksu celnego stanowi , że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej , z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Oznacza to , że tylko przepisy z działu IV ,mogą być stosowane odpowiednio i niedopuszczalne jest stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej z innych działów , w tym ze wskazanego działu III .
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia , należy stwierdzić , że zgodnie z art.230 § 4 Kodeksu celnego powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat , licząc od dnia powstania długu celnego . Jak wyżej wskazano termin 3 lat należy liczyć w rozpatrywanej sprawie od dnia [...].1998 r. Powiadomienie skarżącego o długu celnym możliwe więc było do dnia [...].2001 r.
W niniejszej sprawie powiadomienie skarżącego o wysokości długu celnego określonego w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nastąpiło poprzez doręczenie tej decyzji w dniu [...].2002 r. , a zatem z naruszeniem art.230 § 4 Kodeksu celnego . W związku z tym , że zgodnie z art.244 pkt.3 dług celny wygasa przez przedawnienie , wydanie decyzji określającej dług celny i doręczenie jej skarżącemu po upływie 3-letniego terminu od dnia jego powstania , stanowi rażące naruszenie art.230 § 4 Kodeksu celnego.
Niezależnie od powyższego decyzja Naczelnika Urzędu Celnego narusza prawo , gdyż rozstrzygnięcie to oparto na art.190 § 1 pkt.6a Kodeksu celnego , który w dacie jej wydania nie obowiązywał. Strony zgodne są co do tego , że wskazany przepis nie obowiązywał od dnia 01.01.2002 r . Rozbieżne stanowiska stron dotyczą kwestii, czy przed tą datą postępowanie celne dotyczące samochodu sprowadzonego przez skarżącego było wszczęte i nie zakończone , jak twierdzą organy , czy też było zakończone przed tą datą - jak twierdzi skarżący.
Sąd podzielił stanowisko skarżącego . Twierdzenie Dyrektora Izby Celnej jest w oczywistej sprzeczności z postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego w [...] , który w dniu [...]2002 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia warunku zwolnienia towaru od należności celnych . Oznacza to , że przed 01.01.2002 r. postępowanie dotyczące ww. pojazdu było zakończone . Podnieść należy , że postępowanie to dotyczyło objęcia samochodu określoną procedurą. Stwierdzenie naruszenia warunku tej procedury związane było z kontrolą tego zgłoszenia po zwolnieniu towaru i obligowało organ celny do wszczęcia nowego , odrębnego postępowania , co wymagało wydania stosownego postanowienia o jego wszczęciu .
Art.2652 Kodeksu celnego stanowi , że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego , organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W niniejszej sprawie postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] zostało wydane w dniu [...].2003 r. , a zatem z naruszeniem ww. przepisu .
Mając na uwadze powyższe wywody należy stwierdzić , że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] 2002 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednak z uwagi na upływ 3-letniego terminu od dnia powstania długu celnego niedopuszczalne było wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji .
Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI