III SA/Kr 720/24

III SA/Kr 720/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 784/25 - Wyrok NSA z 2025-12-09
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant: po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. D. na akt Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 lutego 2024 r. znak ML-02.7140.186.2024.IM w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 lutego 2024 r., znak: ML-09.7140.186.2024.IM, Prezydent Miasta Krakowa negatywnie rozpatrzył wniosek W. D. o pomoc mieszkaniową. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową są uprawnione do ubiegania się o najem lokalu w przypadku braku tytułu prawnego do lokalu oraz udokumentowania faktu osiągania niskich dochodów (§ 12 uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń). Wnioskodawczyni nie spełnia obu tych przesłanek łącznie. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza przyniosła w okresie trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc złożenia wniosku stratę w wysokości 6578,14 zł i dlatego jest ona na utrzymaniu rodziców, którzy wspierają ją finansowo. Jednakże potrzeby mieszkaniowe wnioskodawczyni są zaspokojone, skoro ma ona tytuł prawny (umowa użyczenia zawarta w sposób dorozumiany) do lokalu mieszkalnego (trzy pokoje, kuchnia i przynależności o łącznej powierzchni użytkowej 53,50 mkw.) przy ul. K. [...] w K., w którym jest zameldowana na pobyt stały od 2001 r. (data otrzymania przydziału mieszkania przez rodziców) i mieszka z rodzicami, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu.
W skardze z dnia 26 marca 2024 r. W. D. wniosła o uchylenie aktu i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie: 1) § 2 pkt 5, § 4 ust. 1 i § 12 uchwały oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że samo zamieszkiwanie w lokalu wraz z rodzicami oraz oświadczenie przez rodziców, że "użyczają" skarżącej lokal (a właściwie pokój) grzecznościowo, spełnia przesłanki posiadania tytułu prawnego do lokalu zaspokajającego potrzeby mieszkaniowe, co skutkowało błędnym uznaniem, że skarżąca nie ma prawa do ubiegania się o najem socjalny lokalu, podczas gdy skarżąca używa lokalu na podstawie stosunku grzecznościowego, a przebywanie w nim nie zaspokaja jej potrzeb mieszkaniowych; 2) § 1 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 i 3 załącznika nr 1 do uchwały oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak ustaleń co do braku możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej w lokalu, w którym przebywa i nieuwzględnienie przytoczonego we wniosku faktu, że mająca 27 lat skarżąca będzie dążyć do założenia rodziny i w związku z tym wskazane jest, aby nie zamieszkiwała razem z rodzicami. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła w szczególności, że nie jest stroną umowy najmu (co potwierdziła administracja budynku), a rodzice "użyczają" część lokalu w sensie potocznym (grzecznościowo), a nie w sensie prawnym, o czym świadczy to, że nie ponosi ona w związku z tym żadnych opłat.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc przy tym, że skarżąca jest stroną zawartej z rodzicami umowy użyczenia, a nie prekarzystą. Użyczenie charakteryzuje się nieodpłatnością, motywami bezinteresowności, zazwyczaj chęcią pomocy członków rodziny. Z kolei prekarium to stosunek grzecznościowy wobec osób trzecich, który charakteryzuje się krótkotrwałością i brakiem stosunku prawnego łączącego strony prekarium. Tymczasem skarżąca mieszka w spornym lokalu od urodzenia, od 2001 r. jest w nim zameldowana, a to, że nie ponosi żadnych opłat, jest zrozumiałe, skoro nie osiąga dochodów i jest na utrzymaniu rodziców, którzy wspierają ją finansowo. Organ podkreślił, że weryfikacja wniosku dotyczyła aktualnej (a nie przyszłej) sytuacji skarżącej, a spornego lokalu (11,40 mkw. pokoju na osobę) nie sposób uznać za zbyt mały dla funkcjonowania dwóch gospodarstw domowych (jednoosobowego skarżącej i dwuosobowego jej rodziców).
W piśmie z dnia 16 maja 2024 r. skarżąca podniosła w szczególności, że nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego, a okazjonalne wsparcie rodziców było efektem tego, że jej rozwojowa działalność gospodarcza (przynosząca dochód głównie w miesiącach letnich) akurat ostatnio przyniosła stratę.
W piśmie z dnia 24 maja 2024 r. skarżąca zwróciła uwagę na to, że od urodzenia mieszka w lokalu rodziców i nigdy nie zawierała z nimi umowy użyczenia, a nadto podkreśliła, jak istotne jest usamodzielnianie się młodych ludzi w kontekście sytuacji demograficznej i na rynku mieszkaniowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt, a przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje odpowiednio. Do uchylenia aktu konieczne jest uznanie przez sąd, że akt ten narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, zaskarżony akt w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej ma znamiona aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Akt ten jest zatem objęty zakresem właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i może być przedmiotem skargi. W ocenie Sądu, legitymacja skargowa skarżącej również nie budzi wątpliwości.
Determinantą prawną zaskarżonego aktu jest uchwała Nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (obecnie t.j. Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z 2024 r. poz. 1923), w szczególności jej § 12, który stanowi, że osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową są uprawnione do ubiegania się o najem lokalu w przypadku braku tytułu prawnego do lokalu oraz udokumentowania faktu osiągania niskich dochodów w rozumieniu niniejszej uchwały. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest spełnianie przez skarżącą pierwszej przesłanki udzielenia pomocy mieszkaniowej w postaci braku tytułu prawnego do lokalu. Prezydent Miasta przyjął w zaskarżonym akcie, że skarżącej przysługuje tytuł prawny (umowa użyczenia zawarta w sposób dorozumiany) do lokalu mieszkalnego (trzy pokoje, kuchnia i przynależności o łącznej powierzchni użytkowej 53,50 m2) przy ul. K. [...] w K., w którym jest zameldowana na pobyt stały od 2001 r. i mieszka z rodzicami, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu – i że dzięki temu potrzeby mieszkaniowe skarżącej są zaspokojone. Skarżąca zaś twierdzi, że używa przedmiotowego lokalu jedynie na podstawie stosunku grzecznościowego, a przebywanie w nim nie zaspokaja jej potrzeb mieszkaniowych. W ocenie Sądu rację ma organ. Skarżąca ma tytuł prawny do lokalu i jej potrzeby są zaspokojone.
Nie można podzielić poglądu skarżącej, jakoby używała przedmiotowego lokalu jedynie na podstawie stosunku grzecznościowego (prekarium), które zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa cywilnego ma charakter stosunku faktycznego, polegającego na oddaniu pewnej rzeczy lub prawa innej osobie do używania z zastrzeżeniem każdoczesnej odwołalności. Ustawodawca nie odniósł się do zagadnienia władztwa prekaryjnego w kodeksie cywilnym. Władztwo prekaryjne jest w doktrynie opisywane jako faktyczne władanie cudzą rzeczą w sytuacji, gdy jedna osoba wyświadcza przysługę drugiej, kierując się grzecznością lub względami humanitarnymi (np. umożliwienie komuś noclegu w mieszkaniu jako gościowi, grzecznościowe udostępnienie komuś samochodu, laptopa itp. – z zastrzeżeniem, że nie ma to charakteru użyczenia). Prekarium cechuje ponadto brak stosunku prawnego łączącego dającego i prekarzystę oraz nieograniczona odwołalność przez dającego rzecz (zob. M. Fras (red.), M. Habdas (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe (art. 126-352), LEX WKP 2018). Używanie przez skarżącą przedmiotowego lokalu nie ma opisanych znamion prekarium, lecz odbywa się na podstawie uregulowanej w art. 710 i n. k.c. umowy użyczenia. Na podstawie umowy użyczenia, użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Elementami umowy użyczenia są nieodpłatność oraz motyw bezinteresowności (por. J. Gudowski, Kodeks cywilny. Komentarz Tom IV Zobowiązania. Część szczegółowa, WKP 2017, LEX). Rodzice skarżącej, którym przysługuje do przedmiotowego lokalu spółdzielcze prawo własnościowe, zezwolili jej używać tego lokalu nieodpłatnie (zamieszkiwać w nim), a skarżąca czyni użytek z tego prawa. W świetle ugruntowanego stanowiska doktryny i orzecznictwa nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju długotrwałe (trwające ponad 20 lat) udostępnianie lokalu do korzystania, mające miejsce między najbliższymi członkami rodziny, kwalifikuje występujący między nimi stosunek prawny jako umowę użyczenia, do zawarcia której dochodzi zazwyczaj w sposób dorozumiany, przy czym nie wymaga ona dla swej ważności nawet formy pisemnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2019 r., III SA/Gl 1226/18, CBOSA). O długotrwałym charakterze stosunku użyczenia pomiędzy rodzicami a skarżącą świadczy również fakt zameldowania skarżącej w przedmiotowym lokalu od urodzenia. W świetle art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 736) zameldowanie potwierdza fakt zamieszkiwania w lokalu z zamiarem stałego pobytu. (analogiczną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sformułował w wyroku z dnia 25 kwietnia 2022 r., III SA/Kr 1649/21, CBOSA).
W ocenie Sądu, nie ulega też wątpliwości, że przedmiotowy lokal – zważywszy na jego właściwości, w tym powierzchnię – zaspokaja potrzeby mieszkaniowe skarżącej. W tym kontekście organ zasadnie zwraca uwagę na to, że weryfikacja wniosku dokonywana jest w odniesieniu do aktualnej, a nie przyszłej czy zamierzonej sytuacji rodzinnej i socjalno-mieszkaniowej wnioskodawcy. W. D. o pomoc mieszkaniową ubiegała się sama, złożonym wnioskiem nie objęła nikogo innego. Lokal o nadmiernym zaludnieniu to lokal, w którym na jedną osobę zamieszkującą z zamiarem stałego pobytu przypada mniej niż 5 m2 powierzchni pokoi (§ 2 pkt 11 uchwały). Tymczasem w przedmiotowym lokalu, w którym zamieszkują trzy osoby, na jedną osobę przypada znacznie większa powierzchnia pokoi.
Zdaniem Sądu, zaskarżony akt odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w zarzutach skargi. Zarzuty te są zatem niezasadne.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.