III SA/KR 720/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że opieka nad niepełnosprawnym mężem faktycznie uniemożliwiała podjęcie zatrudnienia przez skarżącą.
Skarżąca ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem, który stał się niepełnosprawny w stopniu znacznym po wypadku. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na brak związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką oraz na wiek powstania niepełnosprawności. Sąd administracyjny uchylił decyzje, stwierdzając, że zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, że zakres opieki nad mężem jest na tyle absorbujący, iż wyklucza podjęcie przez skarżącą zatrudnienia.
Sprawa dotyczyła skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza R. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem. Mąż skarżącej legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od 2018 roku, a skarżąca sprawowała nad nim całodobową opiekę od 2008 roku, po wypadku, któremu uległ. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że nie istniał bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją skarżącej z zatrudnienia a opieką nad mężem, a także wskazując na wiek, w którym powstała niepełnosprawność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że choć bezpośrednią przyczyną rezygnacji z pracy w 2009 roku mógł być stan zdrowia skarżącej, to obecna sytuacja, w której opieka nad mężem wymaga stałej, całodobowej obecności i jest na tyle absorbująca, że wyklucza podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, uzasadnia przyznanie świadczenia. Sąd uznał ocenę organu II instancji za dowolną, wskazując na pominięcie wyjaśnień skarżącej i wybiórczą analizę materiału dowodowego. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli opieka jest na tyle absorbująca, że wyklucza podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji błędnie oceniły materiał dowodowy, pomijając fakt, że całodobowa opieka nad mężem, wynikająca z jego znacznego stopnia niepełnosprawności i wypadku, faktycznie uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Opieka musi być stała i ciągła, wykluczająca podjęcie zatrudnienia lub powodująca konieczność zrezygnowania z pracy.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Nie jest dopuszczalne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 41 roku życia.
u.ś.r. art. 17 § ust. 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku z małżeńskim.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakres opieki nad niepełnosprawnym mężem jest na tyle absorbujący, że wyklucza podjęcie przez skarżącą zatrudnienia. Organy administracji dokonały dowolnej oceny materiału dowodowego, pomijając wyjaśnienia skarżącej. Przesłanki odmowy przyznania świadczenia oparte na wieku powstania niepełnosprawności i pozostawaniu w związku małżeńskim są niezasadne.
Godne uwagi sformułowania
Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej. Z tego też względu za dowolne należy uznać ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, że w świetle których ustalony w sprawie zakres opieki w połączeniu ze stanem zdrowia osoby wymagającej opieki, nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie przez skarżącą nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Skład orzekający
Ewa Michna
przewodniczący
Hanna Knysiak-Sudyka
członek
Marta Kisielowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza gdy opieka jest długotrwała i bardzo absorbująca."
Ograniczenia: Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny zakresu opieki i jej wpływu na możliwość podjęcia zatrudnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądowa interpretacja prawa może uwzględnić trudną sytuację życiową opiekuna i zapewnić mu należne wsparcie, nawet wbrew początkowym decyzjom administracyjnym.
“Czy całodobowa opieka nad mężem może być powodem do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 720/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2022-11-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-05-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewa Michna /przewodniczący/ Hanna Knysiak-Sudyka Marta Kisielowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 111 Art. 17 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Ewa Michna Sędziowie: S WSA Hanna Knysiak-Sudyka ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt SKO.NP/4115/57/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II) zasądza na rzecz skarżącej J. C. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt SKO.NP/4115/57/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza R. z dnia 2 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania J. C. (dalej: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem M. C. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. t. j. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: "u.ś.r."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 2 listopada 2021 r. skarżąca wystąpiła do Burmistrza R. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem. Skarżąca oświadczyła, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 7 lutego 2019 r. Z orzeczenia z dnia 12 grudnia 2018 r. wynika, że mąż skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a niepełnosprawność istnieje od 10 sierpnia 2018 r. Przyczyną niepełnosprawności są choroby psychiczne (02-P). Z orzeczenia wynika, że mąż skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przeprowadzonego w dniu 5 listopada 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad mężem. Opieka nad mężem polega na przygotowaniu i podawaniu posiłków pięć razy dziennie, podawaniu leków, pilnowaniu wizyt lekarskich. Skarżąca myje i ubiera męża, pilnuje go w toalecie. Mąż skarżącej wymaga pilnowania w dzień i nocy- może bowiem opuścić dom, zgubić się, odkręcić gaz. Mąż skarżącej nie może zostać sam w domu, gdyż nie przyjmie leków, ani jedzenia od nikogo innego. W wywiadzie wskazano, że z mężem skarżącej nie można racjonalnie porozmawiać, nie dopuszcza do opieki nad sobą nikogo innego niż żony. Mąż skarżącej uległ wypadkowi, a skarżąca musiała zrezygnować z pracy, ponieważ w wyniku wypadku stał się całkowicie niesamodzielny. Z oświadczenia skarżącej wynika, że od 7 lutego 2019 r. zrezygnowała ona z prowadzenia gospodarstwa rolnego celem opieki nad mężem. Mąż skarżącej uległ wypadkowi w czasie pracy w 2008 r. w Dani, w wyniku odniesionych obrażeń stał się osobą niepełnosprawną. Skarżąca w 2009 r. zwolniła się z pracy w szpitalu, gdzie pracowała jako pielęgniarka. Skarżąca całą dobę opiekuje się mężem, ponieważ może on odkręcić gaz, zasnąć z zapalonym papierosem. Mąż skarżącej bywa agresywny. Dzieci skarżącej w miarę możliwości pomagają w opiece nad ojcem, ale nie mają możliwości sprawowania jej w sposób ciągły. Skarżąca oświadczyła, że otrzymują rentę z Dani. Pismem z dnia 5 listopada 2021 r. Burmistrz R. przekazał wniosek skarżącej do Wojewody Małopolskiego wskazując, że mąż skarżącej pobiera rentę inwalidzką z Danii, a zatem do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego właściwy jest Wojewoda Małopolski. Pismem z dnia 2 grudnia 2021 r. Wojewoda Małopolski wskazał, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, a zatem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącej jest Burmistrz R. Decyzją z dnia 8 grudnia 2021 r. Burmistrz R. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem. Decyzją z dnia 13 stycznia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wskazało, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie jest dopuszczalna odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium wieku, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, każdorazowo organ ma obowiązek zbadać czy spełnione zostały pozostałe kryteria przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło ponadto, że nieuprawnione jest stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, w świetle którego pozostawanie męża skarżącej w związku małżeńskim wyklucza przyznanie świadczenia skarżącej. Zdaniem Kolegium ponownie rozpoznając sprawę organ powinien ustalić jaka jest wielkość gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni, czy rzeczywiście zaprzestała ona pracy w tym gospodarstwie. Organ powinien także zwrócić się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o informację czy skarżąca zwracała się o przyznanie dopłat bezpośrednich z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu konieczne jest również ustalenie, dlaczego skarżąca zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego po kilku miesiącach od przyznania mężowi orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ zwrócił również uwagę, że z oświadczenia skarżącej wynika, że zrezygnowała ona z pracy z powodu opieki nad mężem, tymczasem ze świadectwa pracy wynika, że przyczyną rozwiązania umowy była choroba skarżącej i jej niezdolność do pracy. Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 lutego 2022 r. wynika, że skarżąca nie figuruje w systemie ewidencji producentów rolnych, a mąż skarżącej ostatni raz składał wniosek o płatność w 2015 r. W aktach znajduje się również decyzja z dnia 1 lutego 2021 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 rok, której adresatem jest mąż skarżącej, z której wynika, że gospodarstwo rolne ma powierzchnię 0,42 ha. Z oświadczenia skarżącej wynika, że po wypadku męża w 2008 r. podjęła nad nim opiekę, musiała pilnować, aby mąż nie zrobił krzywdy sobie, skarżącej, ani małoletnim dzieciom w wieku: 11, 9 i 3,5 lat. W wyniku absorbującej opieki skarżąca podupadła na zdrowiu i przebywała na zwolnieniu oraz świadczeniu rehabilitacyjnym. W rezultacie, ze względu na konieczność opieki nad mężem i problemy ze zdrowiem skarżąca poinformowała o sytuacji pracodawcę i umowa została rozwiązana. W tym czasie skarżąca podjęła pracę w gospodarstwie rolnym o powierzchni 2,29 ha, ponieważ przy takiej pracy mogła poświęcić więcej czasu opiece nad mężem. W 2016 r. gospodarstwo rolne zostało sprzedane ponieważ opieka nad mężem skarżącej stała się coraz bardziej absorbująca. Skarżąca wyjaśniła, że w okresie do 27 kwietnia 2016 r. do 6 lutego 2019 r. była ubezpieczona dobrowolnie w KRUS ponieważ posiadała działkę z domem i ogrodem owocowo-warzywnym, o powierzchni 0,42 ha. We wrześniu 2018 r. skarżąca miała operację i przebywała na zwolnieniu w KRUS. Po zakończeniu zwolnienia wyrejestrowała się z KRUS i złożyła wniosek o ustalenie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca wskazała, że opiekę nad mężem sprawuje nieprzerwanie od czerwca 2008 r. Skarżąca podkreśliła, że opieka nad mężem wymaga jej nieustannej obecności i nie da się jej zamknąć w określonych godzinach. Skarżąca oświadczyła, że gdyby było to możliwe z radością podjęłaby zatrudnienie, choćby na kilka godzin w ciągu dnia. Decyzją z dnia 2 lutego 2022 r. Burmistrz R. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku z małżeńskim. Organ wskazał również, że w świetle art. 17 ust. 1b u.ś.r. niedopuszczalne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, skoro niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 41 roku życia. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Skarżąca podkreśliła, że ze względu na konieczność opieki nad mężem zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Podniosła, że nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia, ponieważ opieka nad mężem wymaga pełnej dyspozycyjności nawet w nocy. W oparciu o podniesione zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o przyznaniu świadczenia na rzecz skarżącej. Decyzją z dnia 9 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że zasadna odmowa przyznania skarżącej prawa do świadczenia, ponieważ pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad mężem nie istnieje związek przyczynowy. Kolegium wskazało, że opieka sprawowana przez skarżącą musi mieć charakter stały i nieprzerwany, natomiast ustalony w sprawie zakres opieki w połączeniu ze stanem zdrowia osoby wymagającej opieki, w ocenie Kolegium nie jest tego rodzaju, że wyklucza podjęcie zatrudnienia przez skarżącą choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. SKO w Tarnowie wskazało również, że rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia była wynikiem stanu zdrowia skarżącej, a nie konieczności opieki nad mężem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy- art. 17 u.ś.r. poprzez błędną interpretację i niezastosowanie w sytuacji, gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że mąż skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu w znacznym oraz, że skarżąca sprawuje na nim stałą opiekę od 2008 r., czyli od daty wypadku, któremu uległ mąż skarżącej. Bezsporny jest zakres opieki wykonywanej przez skarżącą. Sporną okolicznością jest natomiast istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją, czy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad mężem. W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji przyjęto, niezgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, że pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad mężem nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy. W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. przewiduje dwie przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – rezygnację z zatrudnienia oraz niepodejmowanie zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę. Podkreślić należy, że ustawodawca nie określa terminu do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem ocena spełnienia tej przesłanki musi być dokonywana na moment wydawania decyzji, ewentualnie na moment wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. art. 24 ust. 2 u.ś.r.). W rezultacie, nawet jeżeli bezpośrednią przyczyną (ujawnioną w świadectwie pracy), rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą w 2009 r. był stan zdrowia skarżącej, nie wyklucza to przyjęcia, że obecnie skarżącą zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź nie podejmuje innego zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad mężem. Podkreślić należy, że możliwe jest, że opieka sprawowana przez dłuższy okres czasu, w początkowym jej okresie nie była na tyle absorbująca, żeby opiekun musiał zrezygnować z zatrudnienia (czy prowadzenia gospodarstwa rolnego), a konieczność rezygnacji pojawia się w późniejszym czasie, w szczególności ze względu na pogorszenie stanu zdrowia osoby wymagającej opieki i związaną z tym konieczność większego zaangażowania opiekuna. W ocenie organu II instancji za przyjęciem braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad mężem świadczy fakt, że rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia w 2009 r. nie była spowodowana opieką nad mężem, lecz problemami zdrowotnymi skarżącej. Zdaniem Sądu, przyjęcie przez organ w zaskarżonej decyzji, że rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia była wynikiem stanu zdrowia skarżącej, a nie konieczności opieki nad mężem, jest wynikiem wybiórczej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podkreślić należy, że o dowolności oceny można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Organ II instancji całkowicie pominął wyjaśnienia skarżącej, w których wskazała ona na przyczyny pozostawania bez zatrudnienia. Skoro, organ nie uznał wyjaśnień i twierdzeń skarżącej za wiarygodne, winien był wskazać na jakiej podstawie dokonał przeciwnych ustaleń. Zwrócić należy uwagę, że skarżąca wyjaśniła w szczególności na czym polegało prowadzenie gospodarstwa rolnego po sprzedaży jego znacznej części w 2016 r. i rezygnacja z jego prowadzenia w 2021 r. Podkreślić należy, że w świetle art. 17 u.ś.r. ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i 1 a u.ś.r. komentowanego przepisu pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym należy odróżnić pojęcie niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia. Ten związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, musi bowiem się opiekować niepełnosprawnym. Drugi przypadek występuje w sytuacji, gdy potencjalny świadczeniobiorca rezygnuje z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, o którym stanowi art. 17 u.ś.r. (por. K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015). Tymczasem, organ II instancji nie rozważył przesłanki niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20, CBOSA). Pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21, CBOSA). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19, CBOSA). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, CBOSA). W niniejszej sprawie, zgodnie z oświadczeniami skarżącej oraz treścią wywiadu środowiskowego, opieka skarżącej nad mężem obejmuje: przygotowanie i podanie posiłków, leków, organizację wizyt lekarskich, mycie, ubieranie męża, pilnowanie w toalecie. Mąż skarżącej wymaga opieki w dzień i w nocy, ponieważ może opuścić dom i zgubić się, pozostawić odkręcony gaz, zasnąć z zapalonym papierosem. Z wywiadu środowiskowego wynika ponadto, że mąż skarżącej nie może zostać sam nawet na chwilę, nie akceptuje pomocy innych osób niż małżonka, a nadto nie można z nim racjonalnie porozmawiać. Z okoliczności sprawy wynika również, że niepełnosprawność męża skarżącej jest wynikiem wypadku, który miał miejsce w 2008 r., skarżąca od tego czasu zajmuje się mężem, a jedynie w okresie choroby samej skarżącej w 2018 r. w opiece tej uczestniczyły dzieci skarżącej oraz teściowie. Podnieść należy, że skarżąca oświadczyła, że aktualnie jej stan zdrowia nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, a skarżąca chętnie podjęła by zatrudnienie, żeby choć na chwilę odpocząć od obowiązków domowych. Zdaniem Sądu, z okoliczności przedstawionych przez skarżącą wynika, że zakres opieki nad mężem jest na tyle absorbujący, że wyklucza podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, ponieważ jego podjęcie wiązałoby się ze szkodą dla opieki nad mężem, zaspokajaniem jego potrzeb, a nawet zapewnieniem mu bezpieczeństwa. Z tego też względu za dowolne należy uznać ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, że w świetle których ustalony w sprawie zakres opieki w połączeniu ze stanem zdrowia osoby wymagającej opieki, nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie przez skarżącą nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko przyjęte w uzasadnieniu, ustalą zakres opieki, jakiej wymaga mąż skarżącej oraz jego stan zdrowia, czy niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia pozostaje w związku przyczynowym z opieką nad mężem oraz czy zakres opieki skarżącej nad mężem jest tego rodzaju, że wyklucza podjęcie przez skarżąca zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającym na przyjęciu przez Burmistrza R., że osobie pozostającej w związku małżeńskim świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje – tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. oraz, że świadczenie nie może być przyznane skarżącej ze względu na fakt, że niepełnosprawność męża powstała po ukończeniu wieku, o którym mowa w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. Zasadnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, że przesłanki odmowy przyznania świadczenia, którymi kierował się organ pierwszej instancji nie są zasadne. Co więcej, organ I instancji nie dokonał ustaleń dotyczących spełnienia przez skarżącą przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, zatem, aby zapewnić skarżącej dwuinstancyjne postępowanie administracyjne, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów w trybie art. 15zzs3 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018, poz. 265). Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI