III SA/Kr 681/11

III SA/Kr 681/11 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Danielec
Krystyna Kutzner
Maria Zawadzka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
Art. 30 ust. 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. S. - Kancelaria Adwokacka K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił B. G. umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz uprawnionych A. G., U. G. i M. G., reprezentowanych przez matkę D. J. – G., które na dzień sporządzenia niniejszego wniosku wynosiły 23.310 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 25 października 2007 r. wpłynął wniosek B. G. o umorzenie zadłużenia wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Zadłużenie objęte wnioskiem o umorzenie, powstało z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a zatem są to należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wobec powyższego, zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. znak: I OW 21/10 organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie w/w należności jest organ właściwy dłużnika.
Komornik przy Sądzie Rejonowym poinformował organ o wysokości zadłużenia B. G., w szczególności komornik stwierdził, że skarżący dokonuje dobrowolnych, nieregularnych wpłat w wysokości 150,00 zł miesięcznie, począwszy od miesiąca maja 2007 r. Wysokość zasądzonych alimentów na rzecz osób uprawnionych wynosi łącznie 600 zł miesięcznie, co oznacza, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego nie było skuteczne przez okres co najmniej trzech lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Na podstawie zgromadzonej dokumentacji, w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdzono, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Organ właściwy dłużnika orzekający w sprawie nie ma możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie jest możliwe umorzenie zadłużenia z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na rzecz osób uprawnionych w sytuacji, gdy nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone ustawą.
W odwołaniu skarżący B. G. podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana nieludzko i chaotycznie. Nadto wskazał, że stan jego zdrowia nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej i "choćby nawet chciał, to nie jest w stanie spłacić tego zadłużenia".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 marca 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 pkt 9, art. 30 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajdują się pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 7 grudnia 2010 r., stwierdzające, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko dłużnikowi B. G. zaległości wynoszą: na rzecz wierzycieli alimentacyjnych 12.200,00 zł plus 7 598,43 zł, na rzecz FAL 7 935,47 zł plus 51,91 zł, na rzecz Urzędu Miasta z tytułu zaległości alimentacyjnych 23 310,00 zł
Do pisma dołączono kartę rozliczeniową, z której wynika, że w okresie od 21 maja 2007 r. do dnia 19 listopada 2010 r. B. G. dokonywał głównie w odstępach około jednego miesiąca wpłat w wysokości 150,00 zł.
W aktach sprawy znajdują się także kserokopie wyroków:
- Sądu Okręgowego z dnia [...] 2005 r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż B. G. został zobowiązany do łożenia na rzecz: A. G., U. G. i M. G. po 200,00 zł miesięcznie,
- Sądu Apelacyjnego z dnia [...] 2005 r. sygn. akt [...] oddalającego apelację od w/w wyroku Sądu Okręgowego.
Kolegium wskazało, iż nastąpiła zmiana stanowiska sądów administracyjnych w kwestii stosowania przepisów dotyczących umarzania zaległości z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Do umarzania należności wynikających z tych zaliczek stosuje się art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Warunkiem koniecznym zastosowania art. 30 ust. 1 ustawy, a więc umorzenia zaległych zaliczek alimentacyjnych jest skuteczna egzekucja alimentów. Kolegium przytoczyło stanowisko zawarte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 289/10. W podobnym duchu wypowiedziały się WSA w Białymstoku w wyrokach z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 216/10, z 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 116/10, WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 972/08 , WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 368/10 oraz WSA w Lublinie w wyroku z dnia 8 października 2009r., sygn. akt II SA/Lu 292/09.
Ponieważ egzekucja prowadzona wobec B. G. jest częściowo skuteczna, oraz nie pokrywa wysokości miesięcznie zasądzonych alimentów, nie zachodzą przesłanki umorzenia przewidziane w art. 30 ust. 1 ustawy. W związku z czym organ I instancji w sposób prawidłowy orzekł o odmowie umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. G. podniósł, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i wydana bez zastosowania właściwych przepisów, z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, a także z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Skarżący stwierdził, że ponieważ sprawa dotyczy zaliczek alimentacyjnych wypłaconych uprawnionym na podstawie ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, to ta ustawa powinna mieć w przedmiotowej sprawie zastosowanie, gdyż przemawia za tym art. 41 i art. 43 ust. 1 powołanej ustawy. Nawet jeżeli przyjąć, iż w sprawie zaliczek alimentacyjnych wypłaconych uprawnionym, będzie miała zastosowanie ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, to nie można się zgodzić, że nie ma w sprawie podstaw prawnych do przychylenia się do prośby o umorzenie zaległości na podstawie przepisów tej ustawy. Organ odmówił umorzenia zaległości ponieważ nie zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ustalenie organu jest prawdziwe, jednak organ pominął art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Artykuł ten daje możliwość ubiegania się przez osoby, w sytuacji innej niż opisana w art. 30 ust. 1, o umorzenie zaległości. W sytuacji skarżącego jako, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 1 organ powinien wydać decyzję na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu powinna być właśnie decyzją uznaniową, a organ powinien uwzględnić sytuację dochodową i rodzinną skarżącego.
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje, czego nie zauważa organ, możliwość umorzenia zaległości dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w następujących sytuacjach:
1. jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3, 5 lub 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów - tu decyzję wydaje organ właściwy dłużnika, a wielkość umorzenia zaległości uzależniona jest od okresu skutecznej egzekucji w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów,
2. ze względu na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika - decyzję wydaje organ właściwy wierzyciela.
W sytuacji skarżącego organ obowiązany był szczegółowo i wnikliwie zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania, co w sprawie nie nastąpiło.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 – dalej jako p.p.s.a.) Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.169), nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi, zarzutami, wnioskami oraz powołana podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.
W pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć jakie przepisy organy winny zastosować w przedmiotowej sprawie. Bezsporne jest, że zaległości alimentacyjne skarżącego powstały z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w trybie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz pod rządami nowej ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 października 2008 r. Z tym też dniem utraciła moc ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), co wynika z art. 47 nowej ustawy. Wskazane powyżej ustawy w odmienny sposób regulują zarówno właściwość organu jak i zasady rozpatrywania wniosku dłużnika alimentacyjnego o umorzenie należności, jak i same zasady umarzania.
Zdaniem Sądu organ II instancji prawidłowo uznał, że w niniejszej w sprawie nie powinna mieć zastosowanie ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z przepisem przejściowym tj. art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, sprawy o zaliczki alimentacyjne do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Powołany przepis nie jest jedynym przepisem przejściowym. Ustalając stan prawny sprawy trzeba pamiętać, że reguły intertemporalne zawarte są również w przepisach art. 42 i art. 43 tej ustawy. Art. 42 ust. 2 ustawy stanowi, że sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne podlegają rozpatrzeniu i dochodzeniu na zasadach i w trybie określonych w dotychczasowych przepisach, zgodnie zaś z art. 43 ust. 1 egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów. Treść cytowanych przepisów wskazuje do jakich rodzajów spraw mają zastosowanie dotychczasowe przepisy, a są to: sprawy o zaliczki alimentacyjne (art. 41), sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne (art. 42), sprawa egzekucji należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (art. 43). Tym samym zakres przepisu art. 41 określony jako "sprawy o zaliczki alimentacyjne" nie może być interpretowany w sposób rozszerzający obejmujący m.in. sprawy należności dłużnika alimentacyjnego. Gdyby ustawodawca chciał zakresem tego przepisu objąć wszelkie sprawy jakie mogą powstać w związku z zaliczkami alimentacyjnymi, wówczas wskazanie w kolejnych przepisach rodzajów spraw i reguł intertemporalnych byłoby zbędne. Zatem w przepisach art. 41, art. 42, art. 43 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, pośród wymienionych rodzajów spraw nie ma spraw dotyczących należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, stąd też do tych spraw nie mają zastosowania przepisy dotychczasowe, tylko aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem jest wniosek dłużnika o umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, a nie sprawa o zaliczkę (wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 października 2010r. sygn. akt III SA/Kr 319/10 oraz wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 31/11 - orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji, skoro wydane w sprawie decyzje dotyczyły odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym (dzieciom skarżącego: A., U. i M.), jako podstawę rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.).
Zastosowanie przez organ art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji, a w konsekwencji odmowa zastosowania art. 30 ust. 2 tej ustawy jest drugą sporną kwestią w rozpoznawanej sprawie.
Zdaniem Sądu stanowisko organu, że w sprawie może znaleźć zastosowanie wyłącznie regulacja zawarta w art. 30 ust. 1 w/w ustawy jest nieprawidłowa.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1 poz. 7, ze zm.): organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 tej ustawy w łącznej wysokości:
1) 30% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Natomiast w myśl art. 30 ust. 2 powołanej ustawy: organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3).
W ocenie Sądu, użycie przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 ustawy określenia "świadczenia z funduszu alimentacyjnego", nie oznacza możliwości umorzenia w tym trybie jedynie należności wypłaconych wierzycielowi alimentacyjnemu w oparciu o przepisy obowiązującej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wynika to z faktu, że fundusz alimentacyjny i świadczenia z niego wypłacane istniały również pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (j.t. Dz. U. z 1991 r., nr 45, poz. 200, ze zm.). Literalne, zatem odczytywanie art. 30 ust. 2 musiałoby prowadzić do wniosku, że możliwość umorzenia należności dotyczy świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego obecnego i dawnego z pominięciem zaliczek alimentacyjnych. Tego rodzaju interpretacja w sposób nieuzasadniony dyskryminowałaby natomiast jedną kategorię dłużników alimentacyjnych. Ponadto stosowanie, jak w niniejszej sprawie, przepisów nowego prawa do należności powstałych pod rządami przepisów obowiązujących poprzednio, wymaga konsekwentnego uznania, że wskazana regulacja obejmuje określone stany faktyczne w swym całokształcie.
W ocenie Sądu, hipotezą art. 30 ust. 1, jak i ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów objęte są również należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (podobnie: Wojewódzki Sąd Alimentacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 559/10, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2064/10, postanowienie z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OW 173/09, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w całości popiera stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1095/11 r. wskazał, że treść art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy wyjaśniać mając na uwadze funkcję tego przepisu w całej ustawie. Art. 30 powołanej ustawy reguluje bowiem całościowo kwestię możliwości umorzenia dłużnikowi alimentacyjnemu należności powstałych z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń alimentacyjnych.(...). Oznacza to, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe we wszystkich trzech sytuacjach, czyli: z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaliczek alimentacyjnych oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 30 ust. 2 organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Przypomnieć należy, że w zasadzie tożsame z tą regulacją prawną rozwiązania zawierały poprzednio obowiązujące w tym zakresie przepisy prawne. W ustawie z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (j.t. z 1991 r. Dz. U. Nr 45, poz. 200, ze zm.) art. 17 stanowił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może w szczególnie uzasadnionych wypadkach umorzyć należności funduszu alimentacyjnego od osób zobowiązanych do alimentów oraz od osób, które bezpodstawnie pobrały świadczenia z tego funduszu. Zgodnie z art. 68 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w szczególnie uzasadnionych przypadkach związanych z sytuacją zdrowotną lub rodzinną osoby, przeciwko której jest prowadzona egzekucja alimentów, lub osoby zobowiązanej do zwrotu bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu, likwidator może umorzyć, rozłożyć na raty lub odroczyć termin płatności należności likwidowanego funduszu z tytułu wypłaconych lub bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu (ust. 1). Likwidator, za zgodą ministra właściwego do spraw finansów publicznych, może umorzyć należności likwidowanego funduszu z tytułu wypłaconych lub bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu (ust. 2). Od decyzji likwidatora, w sprawach określonych w ust. 1, przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych (ust. 3). Odwołanie, o którym mowa w ust. 3, wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej Zakładu wskazanej w decyzji. Jeżeli odwołanie nie zostało uwzględnione podlega przekazaniu niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia, do sądu wraz z uzasadnieniem (ust. 4). Natomiast zgodnie z treścią art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.) organ właściwy wierzyciela mógł umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób.
Analiza powołanych przepisów wskazuje jednoznacznie, że do tej pory istniała możliwość umorzenia powstałych należności dłużnika alimentacyjnego ze względu na sytuację dochodową i życiową. W szczególności możliwość ta istniała pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli w czasie, w którym powstały przedmiotowe zaległości alimentacyjne.
W tej sytuacji NSA, biorąc pod uwagę powyższe uregulowania prawne obowiązujące dotychczas oraz art. 2 i 32 Konstytucji, zgodnie z którymi Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, stanął na stanowisku (...), że norma art. 30 ust. 2 pod pojęciem "z funduszu alimentacyjnego" obejmuje również należności powstałe pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Brak takiej prokonstytucyjnej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów spowodowałby, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają. NSA uznał, że odkodowanie treści normy prawnej wymaga zastosowania nie tylko wykładni językowej, ale w niektórych sytuacjach również ważną i równoważną jest wykładnia funkcjonalna i wykładnia systemowa. Przy czym stosując odpowiednią wykładnię należy pamiętać, że nie jest dopuszczalna interpretacja normy prawnej w oderwaniu od kontekstu całej ustawy, w której jest ona zamieszczona, jak i całego systemu prawa, w którym norma ta istnieje.
Podkreślić również należy, że NSA w powołanym wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. (sygn. akt I OSK 1095/11) nie podzielił stanowiska NSA dotyczącego zakresu stosowania art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przedstawionego w wyroku z dnia 27 października 2010r. sygn. akt. I OSK 980/10, jako opartego jedynie na wykładni językowej analizowanego przepisu. (patrz: wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1095/11 r., jak również w wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 505/11 - orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.)
Organy winny ponownie rozpoznać sprawę, oceniając również podstawy do zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględniając oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W świetle powyższych okoliczności, ze względu na naruszenie w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.