III SA/Kr 664/16

III SA/Kr 664/16 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2016-08-31
Data wpływu
2016-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Bociąga /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
Art. 246 par. 1 , art. 260 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Kraków, dnia 31 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego
Uzasadnienie
W dniu 3 czerwca 2016 r. (data prezentaty sądu) Z. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami, a na jego majątek składa się mieszkanie, które określił jako "norę". Skarżący nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016 r., referendarz sądowy oddalił wniosek o ustanowienie adwokata i umorzył postępowanie w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie przedstawił w sposób przekonujący swojej sytuacji materialnej mimo, że wiedział jakie informacje należy podać we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jakie dokumenty do niego dołączyć, gdyż już wcześniej składał takie wnioski w innych postępowaniach sądowych. W związku z powyższym referendarz sądowy nie wezwał skarżącego o nadesłanie dodatkowych informacji, gdyż powodowałoby to tylko zbędne przedłużenie postępowania.
Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw.
Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, podanie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 19 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego), w którym wskazał, że jest bezrobotny, niedożywiony i nie otrzymuje żadnych zasiłków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 zwanej dalej P.p.s.a.) stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z treścią § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Artykuł art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy.
Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży, zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04).
Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z zawartego w art. 246 § 1 P.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I FZ 378/13, LEX nr 1363532). W orzecznictwie podkreśla się, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, LEX nr 1335108). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 260/13, LEX nr 1320697).
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał jedynie, iż jest osobą bezrobotną, na jego majątek składa się mieszkanie, które określił jako "norę", a jego rodzina nie posiada praktycznie żadnych dochodów. Uznając powyższe informacje za niewystarczające Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, podanie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał jedynie pismo, w którym wskazał, że jest bezrobotny i nie posiada żadnych dochodów. Skarżący nie nadesłał wymaganych przez sąd dokumentów, w tym rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy. W związku z powyższym sąd nie może rozpatrzyć wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie jest w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Z. Ś. swoją sytuację majątkową przedstawia w sposób wybiórczy, który niewątpliwie jest dla niego wygodny.
Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14.01.2011 r. II OZ 1361/10, lex nr 743829).
Należy zauważyć, że w swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł również o zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a.