III SA/Kr 655/20

III SA/Kr 655/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Ewa Michna /przewodniczący/
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
I OSK 1517/22 - Wyrok NSA z 2025-07-03
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 276
art. 7b ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi Ł. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 5 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego Ł. Ł. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "WINGiK") decyzją z dnia 5 maja 2020 r., znak sprawy: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 276 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Ł. Ł. od decyzji Starosty z dnia [...] 2020 r. znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 7 stycznia zostało wszczęte postępowanie przez Starostę w sprawie "o uwidocznienie i zmianę przebiegu granicy pomiędzy dz. [...] i [...] zgodnie z położeniem punktów granicznych które je tworzą (tj. pkt Bi E), które uwidocznione są w operacie Pana F. C. i Pana biegłego sądowego J. H.", o jest o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, z wniosku Pana S. P. spisanego w formie notatki służbowej dnia 23 października 2018r. w siedzibie Wojewódzkiej Inspekcji Geodezyjnej i Kartograficznej.
W dniu 4 października 2018 r. Starosta zaktualizował w drodze czynności materialno-technicznej dane ewidencyjne dotyczące przebiegu granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...] i nr [...] wykorzystując do tego współrzędne punktów granicznych ujawnione w operacie [...].
Wobec powyższego decyzją z dnia [...] 2019 r. znak: [...] Starosta orzekł o umorzeniu w całości postępowania wszczętego na wniosek, uznając je za bezprzedmiotowe.
W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez S. P. od ww. decyzji, WINGiK decyzją z dnia 24 maja 2019 r. nr [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, z uwagi na to, iż Starosta dokonał uprzednio aktualizacji ewidencji gruntów i budynków (zmiana nr [...]) w niewłaściwym trybie (czynnością materialno-techniczną), niezgodnie z przepisami art. 24 ustawy, ale także "niezgodnie z przepisami § 36, § 37 ust.1, § 61 ust. 1 oraz 85 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 393, dalej: "rozporządzenia").
Starosta, uwzględniając zalecenia WINGiK zawarte w ww. decyzji, przeprowadził ponownie postępowanie wyjaśniające a następnie decyzją z dnia 17 stycznia 2020 r., znak: [...] orzekł o: o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie D, jednostka ewidencyjna K, powiat w, polegającej na ujawnieniu:
1. numerycznego opisu przebiegu granic z działkami nr: [...], [...] i [...] w punktach granicznych nr: g1, g14, g10, g3, g4, g5, g6, g2, g7, g8, g9;
2. pola powierzchni działki wynoszącej 0,1274 ha w miejsce dotychczas wykazanego pola powierzchni 0,13 ha;
3. danych opisowych i geometrycznych dla budynku o numerze ewidencyjnym [...]; zgodnie z operatem technicznym nr [...], włączonym do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego (PZGiK) dnia 27 września 2019 r., sporządzonym przez geodetę uprawnionego Pana J. S.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Ł. Ł. wraz z pełnomocnikiem U. Ł.
Skarżący wniósł o przywrócenie poprzedniego stanu pasa drogowego wskazując przy tym, że 31 stycznia 2011 r. odbyły się pomiary działki [...] przez geodetę M. K., a także wskazując na zapisy aktu notarialnego z 22 kwietnia 1913 r. (którego kopię załączono do odwołania) ustanawiającego służebność gruntową przechodu i przejazdu w pasie szerokości 3m do działki nr [...] (obecny nr). W 1999 r. zostało przeprowadzone rozgraniczenie działki [...] z działką [...]. Stwierdził, że nie zgadza się z ustalonymi w 20 września 2019 r. granicami działek, ponieważ został utrudniony dojazd do działki nr: [...], [...] i [...], [...]. Skarżący do odwołania załączył kopie następujących dokumentów: decyzji z 17 stycznia 2020 r., zdjęcia fotograficznego sytuacji terenowej, aktu notarialnego z 22 kwietnia 1913 r., mapy uzupełniającej rozgraniczenia działki nr [...] od działki [...] wpisanej do zasobu 21 kwietnia 1998 r. pod nr [...], postanowienia Sądu Rejonowego o sygn. akt [...] z 22 kwietnia 1999 r. o rozgraniczeniu działki nr [...] z działką nr [...], planu realizacyjnego zagospodarowania działki nr [...], mapy uzupełniającej podziału działki nr [...] wpisanej do zasobu 2 marca 1990 r. pod nr [...]; protokołu z 31 stycznia 2011 r. przyjęcia granic działki [...] z działkami sąsiednimi z operatu [...].
Rozpatrując powyższe odwołanie oraz całość materiału dowodowego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w pierwszej kolejności podkreślił, iż przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się zgodnie z § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 393). W przypadku jej braku lub gdy dane zawarte w tej dokumentacji nie są wiarygodne lub nie odpowiadają standardom technicznym, dane dotyczące przebiegu granic pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub fotogrametrycznych, poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (§ 37) w trybie czynności, o których mowa w § 39 rozporządzenia.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że z mapy ewidencyjnej w skali 1:2000 (karta 75 akt) wynika, że działka ewid. nr [...] z obrębu D, gmina K graniczy z następującymi działkami ewid. nr: [...], [...], [...]. Z kolei budynek mieszkalny o adresie: D jest ujawniony w niej jako zlokalizowany na działce nr [...] oraz częściowo na działce nr [...].
Aktualnie w rejestrze gruntów jako właściciel działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,13 ha położonej w obrębie D, jednostka ewidencyjna K, w jednostce rejestrowej [...] ujawniony jest S. P. Stan prawny dla przedmiotowej działki nr [...] wykazany w ewidencji jest zgodny ze stanem wieczystoksięgowym. Z kolei w jednostce rejestrowej nr [...] jako współwłaściciele w cz. ułamkowych do działki nr [...] oraz działki nr [...] ujawnieni są: G. K., D. Z., Ł. Ł. Natomiast w księdze wieczystej [...], widnieje jeszcze dawny numer działki – [...] przed jej podziałem, a jako właściciel - nieżyjąca już S. P. Współwłaścicielami działki nr [...] (objętej KW [...]) są: J. S., D. S., E. W. oraz M. W.
Z "kartoteki budynków" dla jedn. rej. [...] wynika, że przedmiotowa działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o identyfikatorze [...], adr.: D, dla którego ujawniono m.in.: rodzaj budynku - budynek mieszkalny, powierzchnia zabudowy: 75 m2, rok zakończenia budowy - 2000; liczba kondygnacji nadziemnych: 2.
Działka nr [...] powstała z podziału działki ewidencyjnej nr [...] na działki: nr [...] i nr [...], czego dowodzi operat techniczny id [...], sporządzony przez geodetę uprawnionego F. C., przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 8 marca 1990 r. za nr [...]. Projekt podziału działki nr [...] zatwierdzony został ostateczną decyzją administracyjną Wójta Gminy z [...] 1991 r., znak: [...] (karta 62 akt). Nowopowstała granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] przedstawiona na "Mapie uzupełniającej podziału działki nr [...]" (karta nr 5 ww. operatu i nr 8 akt), stanowiącej załącznik do ww. decyzji Wójta Gminy, wykazana była jako biegnąca wzdłuż zachodniej ściany budynku położonego na działce [...]. Również szkic polowy nr 1 z pomiaru sytuacyjnego wykonanego 10 stycznia 1991 r. (karta 11 akt) oraz szkic zawarty w protokole granicznym spisanym w obecności stron 15 stycznia 1991 r. (karta 10 akt), potwierdzają wyżej opisany przebieg przedmiotowej granicy wyznaczonej przez punkty graniczne oznaczone w nim jako nr B i nr E.
Wyniki ww. podziału zostały ujawnione na obowiązującej wówczas analogowej mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 (karta 69 akt).
Następnie, co wynika z operatu technicznego nr [...] działka nr [...] podzieliła się na działkę nr [...] i nr [...]. Z kolei działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] i nr [...] (operat techniczny nr KERG [...]), co zostało zatwierdzone decyzją Wójta Gminy nr [...] z [...] 2001 r.
W 1999 r., na podstawie wektoryzacji map zasadniczych i map ewidencji gruntów oraz danych z operatów jednostkowych, została opracowana numeryczna mapa ewidencji gruntów i budynków dla obrębu D. W wyniku tych prac na mapie ewidencyjnej (karta 66 akt) granicę pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] (dawniej [...]) przedstawiono, jako przecinającą budynek dotychczas wykazywany, jako w całości zlokalizowany na działce nr [...]. Zaistniała zatem na mapie kolizja budynku położonego na działce nr [...] z granicą działki nr [...].
W 2008 roku w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków operatem [...] zaktualizowano mapę ewidencyjną przy wykorzystaniu danych zawartych w operatach jednostkowych oraz zweryfikowano informacje w niej zawarte w oparciu o dawne mapy ewidencyjne. W wyniku modernizacji granicę między działką nr [...] i działką nr [...] wykazano, w oparciu o wektoryzację map, po ścianie budynku położonego na działce nr [...]. Natomiast budynek na działce nr [...] przedstawiono wykorzystując dane z operatu nr [...] z inwentaryzacji powykonawczej. Z kolei dane dotyczące budynku położonego na działce nr [...] pochodziły z pomiaru bezpośredniego w terenie wykonanego w ramach prac modernizacyjnych.
Na mapie numerycznej po modernizacji, punkty graniczne działki nr [...], oznaczone w operacie [...] literami C, D, E, były wykazane na podstawie danych (współrzędnych punktów granicznych) zawartych w tym operacie podziałowym (karta 108 akt). Natomiast współrzędne punktu granicznego oznaczonego w operacie [...] literą B, usytuowanego na granicy podziałowej między działką nr [...] i nr [...], zostały odrzucone przez wykonawcę modernizacji. Zamiast punktu B wykonawca modernizacji, na podstawie ekranowej wektoryzacji rastrowej mapy ewidencyjnej, wprowadził trzy punkty graniczne (zlokalizowane między punktami C i E), należące do działek nr [...] i nr [...], oznaczone numerami: 9334, 859, 9333. Punkty graniczne nr 859 i nr 9333 były zlokalizowane w narożach wschodniej ściany budynku położonego na działce nr [...]. Do wykazania w operacie ewidencyjnym tego budynku wykorzystano wyniki geodezyjnych pomiarów terenowych (miar liniowych) zawartych w operacie [...] z inwentaryzacji powykonawczej (karta 114 akt).
Na skutek powyższego mapa ewidencyjna po modernizacji nie przedstawiała kolizji budynku z granicą działki. Granica pomiędzy przedmiotowymi działkami przebiegała wzdłuż ścian sąsiadujących ze sobą budynków.
Następnie w dniu 3 lutego 2011 r. został wpisany do materiałów powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operat techniczny nr [...], który został sporządzony w celu podziału działki nr [...] do toczącego się postępowania przed Sądem Rejonowym sygn. akt [...] o zniesienie współwłasności. Operat ten zawiera protokół przyjęcia granic nieruchomości oraz szkic przebiegu przyjętych granic z 31 stycznia 2011 r. przedstawiający ponownie kolizję budynku położonego na działce nr [...] z granicą wschodnią działki. Dane zawarte w tym opracowaniu nie zostały ujawnione w operacie ewidencyjnym z uwagi na brak wydania stosownego postanowienia sądu w tym zakresie. Na skutek oceny dokonanej przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, operat nr [...] został uznany za wadliwy.
W wyniku ponownego na skutek uchylenia decyzji postępowania organ I instancji zlecił sporządzenie analizy materiałów źródłowych znajdujących się w zasobie PZGiK oraz ustalenie przebiegu granic do celów aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. W związku z tym geodeta J. S. przeprowadził 20 września 2019 r. na gruncie czynności mające na celu ustalenie granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi nr: [...], [...], [...] w trybie §§ 37-39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Uczestniczyli w nich Państwo: S. P., U. Ł. - pełnomocnik Ł. Ł., D. S., J. S. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik E. W. oraz M. W. Jak wynika z protokołu granicznego, szkicu granicznego nr 1 stanowiącego jego integralną część: granicę działki nr [...] z działkami nr [...] oraz nr [...] wykonawca ustalił, cyt.: "według ostatniego spokojnego stanu użytkowania na gruncie"; granicę działki nr [...] z działką nr [...] (9 wykonawca ustalił cyt.: według ostatniego spokojnego stanu użytkowania na gruncie oraz miar czołowych z operatów: [...], [...] przy jednoczesnym uwzględnieniu "Analizy materiałów archiwalnych do wykonania ustalenia granic (...)" stanowiącej kartę nr 4 i nr 4a operatu technicznego. W sprawozdaniu technicznym geodeta uprawniony przedstawił rezultaty ww. dokonanych czynności: Przeanalizowano pkt z EGiB, mapy ewidencji gruntów, w/w operatów zapisy w KW [...] "prawo przejazdu, przechodu i przegonu oraz instalacji urządzeń technicznych podziemnych i nadziemnych przez d. nr [....] (obecnie [...]) szlakiem 3m szer. wzdłuż północnej granicy od drogi publicznej. Operat [...] uznano za przydatny do wykorzystania w zakresie miar czołowych na szkicu. Współrzędne pkt B,C,D,E zostały narzucone błędnie prawdopodobnie na skutek błędu w nawiązaniu do osnowy pp4101, pp4100. Operat [...] uznano za przydatny do wykorzystania w zakresie miar czołowych na szkicu i w protokole granicznym. Poddano w wątpliwość obliczenie współrzędnych pkt z podanych w operacie miar kątowoliniowych /brak spójności/. Operat [...] odrzucono w całości. W w/w operacie punkty E,B,C zostały przyjęte z operatu [...], brak analizy operatu [...], brak pomiaru budynku nr [...] na dz. nr [...]. Granica dz. nr [...] z dz. nr [...] przebiega od pkt nr g1 - 5,1 m na północ od narożnika ogrodzenia poprzez pkt nr g14, g10 - 10,95 m na północ od narożnika budynku nr [...] następnie pkt g3, g4, g5, g6 stanowiące wschodnią ścianę budynku nr [...] do pkt g2 na Unii ogrodzenia. Granica dz. nr [...] z dz. nr [...] przebiega od pkt nr g2 do pkt nr g7 i pokrywa się z istniejącym 5 ogrodzeniem. Granica dz. nr [...] z dz. nr [...] przebiega od pkt nr g2 poprzez g8, g9, do pkt nr g1. Na odcinku g7-g9 granica pokrywa się z istniejącym ogrodzeniem. Mając na względzie niemożność w przedmiotowym przypadku ustalenia granicy stosownie do § 39 ust. 1 rozporządzenia na podstawie zgodnego oświadczenia stron oraz obowiązek jednoczesnego spełnienia dwóch warunków zawartych w § 39 ust. 2 tego aktu, w tym przy uwzględnieniu zasięgu prawa własności określonego ostateczną decyzją Wójta Gminy K zatwierdzającą podział działki nr [...], granica została ustalona przez geodetę na podstawie § 39 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. S. P., U. S. oraz M. S. tak ustalony przebieg granic zaakceptowali bez zastrzeżeń składając podpisy w protokole oraz na szkicu granicznym, natomiast U. Ł. odmówiła podpisania protokołu - jak odnotował geodeta w protokole (cyt.): uznała granicę, lecz odmówiła podpisania protokołu.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że geodeta uprawniony analizując dostępne materiały uwzględnił m.in. dokumentację, które kopię skarżący dołączył do odwołania. Z uwagi na dołączoną do odwołania fotografię sytuacji terenowej wymaga wyjaśnienia, iż podstawą zmian w operacie ewidencyjnym nie może być tylko odmienna ocena stanu faktycznego na gruncie, ale przede wszystkim przewidziana prawem dokumentacja. Zasięg faktycznego użytkowania gruntu, który obrazuje m.in. załączona dokumentacja fotograficzna, sam w sobie nie stanowi podstawy do zmiany przebiegu granic nieruchomości ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków. Przepis § 39 ust. 2 rozporządzenia, który określa okoliczności, jakie muszą zaistnieć, by przebieg granicy ustalić według ostatniego spokojnego stanu posiadania (czyli według stanu użytkowania czyli stanu faktycznego), równocześnie wskazuje, że ten stan posiadania nie może być sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach działek. Ponadto Starosta w zaskarżonej decyzji zawarł już stosowne wyjaśnienia, iż odległość pomiędzy granicą (północną) działki nr [...] określoną punktami granicznymi nr g1, g14, g10, a granicą (południową) działki nr [...] opisaną punktami granicznymi nr: 35 i B' (B*) (operat nr [...]) wynosi 3,00 m, czyli dokładnie tyle ile wynika z dołączonego do odwołania aktu notarialnego z 1993 r. ustanawiającego służebność przejazdu, a także z mapy uzupełniającej z 21.04.1998 r. nr [...] do postanowienia Sądu Rejonowego o rozgraniczeniu z 22.04.1999 r., sygn. [...].
Z uwagi na zmiany wynikające z wykonanych ustaleń geodeta uprawniony sporządził w ramach przedmiotowego operatu:
* wykaz zmian danych ewidencyjnych w zakresie numerycznego opisu granic działki
nr [...] dot. atrybutów punktów granicznych: g1 - g10, g14 (karta nr 5 operatu);
* wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki nr [...] (karta nr 15 operatu)
- wykaz zmian danych ewidencyjnych dla budynku położonego na działce nr [...] (karta nr 17 operatu). Identyfikator tego budynku w operacie ewidencji gruntów i budynków to: [...].
Dla ww. budynku oznaczonego w przedmiotowym operacie jako IDB: [...] ujawniono nowe atrybuty: klasę budynku wg Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych jako: budynki mieszkalne jednorodzinne i główną funkcję budynku jako: budynek jednorodzinny. Zmienia się natomiast pole powierzchni zabudowy budynku (PEZ) z dotychczas ujawnionych 75 m2 na 70 m2. Starosta stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż pozyskane dane dot. budynku były niezbędne na potrzeby prawidłowego ustalenia przebiegu granic.
Wyniki opisanych prac geodezyjnych zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 27 września 2019 r. z numerem [...].
Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą w odwołaniu nieprawidłowości w ustaleniach dotyczących ostatniego spokojnego stanu posiadania organ odwoławczy stwierdził, że to wykonawca pracy geodezyjnej decyduje o tym, które materiały zasobu geodezyjnego wykorzysta do wykonania danej pracy geodezyjne oraz dokonuje wyboru trybu ustalenia granic, natomiast kolejność i zasady wyboru tego trybu ściśle określa § 39 rozporządzenia. Z kolei do kompetencji starosty jako organu właściwego w sprawach ewidencji gruntów i budynków nie należy rozstrzyganie, który dokument ma moc wiążącą oraz który dokument wskazuje właściwy przebieg granic. Organ odwoławczy podkreślił, że strona skarżąca obecna na ustaleniu nie złożyła do protokołu swojego oświadczenia co do przebiegu granicy. Oświadczenia złożone (lub ich brak) przez obecne na ustaleniu strony w trybie § 39 rozporządzenia, co zostaje zaprotokołowane, stanowią element postępowania prowadzącego do ustalenia przebiegu granic działek dla celów ewidencyjnych, poprzedzającego terenowy pomiar geodezyjny lub fotogrametryczny, mieszczący w sobie elementy oświadczenia wiedzy tych osób co do przebiegu przedmiotowych granic. Ustalenie przebiegu granicy ewidencyjnej kończy się z chwilą opracowania operatu technicznego i przyjęcia go do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zatem to operat techniczny sporządzony przez uprawnionego geodetę jest dokumentem geodezyjnym stanowiącym podstawę decyzji, a nie późniejsze oświadczenia zainteresowanych składane na etapie prowadzenia administracyjnego postępowania ewidencyjnego.
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organ l instancji zasadnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w oparciu o całokształt materiału dowodowego w tym operat techniczny [...] przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 27 września 2019 r., a także przy zachowaniu zasięgu prawa własności określonego w ostatecznej decyzji Wójta Gminy z [...] 1991 r., znak: [...], orzekł o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniósł skarżący Ł. Ł., reprezentowany przez pełnomocnika U. Ł. Z treści skargi wynika, że skarżący nie zgadza się z wydanym w sprawie rozstrzygnięciem. Skarżący powtórzył zarzuty i argumentację odwołania.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.) Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 15 stycznia 2021r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące gruntów to jest ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Z kolei sama ewidencja gruntów i budynków została zdefiniowana w art. 2 pkt 8 u.p.g.k. jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zasadniczo w ramach ewidencji gruntów obszar kraju został podzielony na jednostki ewidencyjne, które są obszarami gruntów położonych w granicach administracyjnych gminy, a w przypadku gdy w skład gminy wchodzi miejscowość o statusie miasta, również w granicach administracyjnych miasta. Z kolei jednostka ewidencyjna została podzielona na obręby ewidencyjne, które są określane przez nazwę i numer lub przez sam numer. W ramach obrębów ewidencyjnych funkcjonują działki ewidencyjne. (zob. E. Stefańska [w:] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, wyd. II, red. J. Lang, J. Maćkowiak, T. Myśliński, Warszawa 2018, art. 20). Zgodnie z obowiązującym w czasie wydawania decyzji przez organ II instancji §9 ust. 1 rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 393), zwanego daje r.e.g.b., działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.
W orzecznictwie przyjęto, że rejestr ewidencji gruntów ma być wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (zob. uzasadnienie wyroku NSA z 19.10.2011 r., I OSK 1764/10, LEX nr 1131488). Na jej podstawie strona nie nabywa więc prawa. W orzecznictwie podkreśla się, że ewidencja nie rozstrzyga więc sporów co do gruntów, organy ewidencyjne nie są zaś uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji. Ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą natomiast księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach (zob. uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi z 14.03.2012 r., III SA/Łd 24/12, LEX nr 1139539).
Stąd na podstawie art. 24 ust. 2a u.p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji albo z urzędu labo na wniosek ściśle określonych podmiotów. Z urzędu podlegają one aktualizacji jedynie, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, ściśle określonych w art. 23 ust. 1-4 u.p.g.k. dokumentów, materiałów zasobu, bądź wykrycia błędnych informacji. Tymi dokumentami, które powodują aktualizację danych w ewidencji gruntów i budynków, sa dokumenty otrzymywane bądź z sądów, bądź notariuszy, bądź od organów administracji publicznej. Zgodnie z art. 23 ust. 3 pkt 1 u.p.g.k. organy administracji publicznej przekazują odpisy ostatecznych decyzji administracyjnych, wraz z załącznikami oraz innymi dokumentami stanowiącymi integralną ich część, w sprawie o:
a) nabyciu, zmianie lub utracie prawa własności do nieruchomości, a w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego także o nabyciu, zmianie lub utracie prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania tą nieruchomością,
b) podziale nieruchomości,
c) scaleniu i podziale nieruchomości,
d) scaleniu gruntów,
e) wymianie gruntów,
f) rozgraniczeniu nieruchomości,
g) zatwierdzeniu gleboznawczej klasyfikacji gruntu,
h) ustaleniu linii brzegu,
j) pozwoleniu na użytkowanie budynku, drogi lub linii kolejowej,
k)rozbiórce budynku,
l)zmianie sposobu użytkowania gruntu.
Z kolei sama aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje już albo w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie m.in. dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, albo w przypadkach nie wyszczególnionych wprost w art. 24 ust. 2b pkt 1 u.p.g.k. następuje ona w drodze decyzji.
Sposób prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych został określony w obowiązującym w czasie wydawania decyzji zarówno przez organ I, jak i II instancji rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z § 35. r.e.g.b. źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są:
1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;
2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych;
3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych;
4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne;
5) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne;
6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej;
7) wyniki oględzin.
Z kolei zgodnie z § 36. r.e.g.b. przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego
1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;
2) w celu podziału nieruchomości;
3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;
4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;
7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;
8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
Z kolei jeżeli brak jest wyżej wymienionej dokumentacji lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Natomiast w ust. 2 tegoż paragrafu stwierdzono, że ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, może nastąpić w oparciu o zobrazowania lotnicze, satelitarne lub ortofotomapę, jeżeli te zobrazowania lub ortofotomapa charakteryzują się rozdzielczością zapewniającą wizualizację szczegółów sytuacyjnych, które mogą mieć znaczenie przy ustaleniu przebiegu tych granic. Przed przystąpieniem do ustalania przebiegu granic konieczne jest zawiadomienie wszystkich właścicieli oraz użytkowników wieczystych tych działek, a także osoby władające tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania (§ 38 ust. 1 r.e.g.b.). W/w zawiadomienie powinno ono być doręczone za zwrotnym poświadczeniem odbioru lub za pokwitowaniem, nie później niż 7 dni przed wyznaczonym terminem.
Kolejny § 39 r.e.g.b. odnosi się do sposobu postępowania przy ustalaniu przebiegu granic działek ewidencyjnych i położenia punktów granicznych. W pierwszym rzędzie, ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca (uprawniony geodeta) na podstawie zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. W przypadku, gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, (na przykład z powodu nieobecności w momencie dokonywania pomiarów), o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Dopiero w sytuacji, gdy spokojnego stanu posiadania nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków. Ustalane punkty graniczne wykonawca oznacza na gruncie w sposób umożliwiający ich pomiar. Trwała stabilizacja tych punktów może nastąpić wyłącznie z inicjatywy i na koszt zainteresowanych i może dotyczyć wyłącznie punktów ustalonych w oparciu o zgodne oświadczenie. Następnie wyniki ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca utrwala w protokole, a integralną jego częścią są szkice graniczne.
Jak z powyższego wynika w/w rozporządzenie ustala w sposób klarowny postępowanie mające na celu ustalenie przebiegu granic między działkami, jak również aktualizacje danych zawartych w rejestrze gruntów i budynków.
Sednem sporu w niniejsze sprawie jest kwestia ustalenia granicy między działkami [...] oraz [...].
Analizując niniejsza sprawę, Sąd wziął pod uwagę sześć operatów załączonych do akt sprawy.
Pierwszy operat nr [...] został on sporządzony celem podziału działki [...] we wsi D, której właścicielem była S. P. Działka została podzielona na działki nr [...] (1.26 ha) i [...] (0.13 ha). Na rzecz każdoczesnego właściciele działki [...] ustanowiono służebność w pasie 3m na działce [...] wzdłuż północnej granicy. Właścicielem działki [...] został S. P., syn S. P. W operacie tym zostały określone współrzędne punktów granicznych, które były rogami wydzielonej działki [...]: C [...] – [...], B [...] – [...], D [...] – [...], E [...] – [...]. Na załączonej do operatu mapie widać dom na działce [...], którego ściana stanowiła granicę z działką [...].
W tym czasie były już wydzielone działki [...] i [...], a właściciele działki [...] rozpoczęli budowę domu i w ramach tego utwardzili drogę dojazdową do swojej działki. Przedmiotowa "droga dojazdowa" została także wyodrębniona na rzecz S. P. - służebność przejazdu, przechodu, przegonu i instalacji urządzeń technicznych w pasie o szerokości 3 m., jak wynika z wyżej wymienionego operatu. Z protokołu granicznego z 1991r., który z niewiadomych względów nie znajduje się w samym operacie nr [...] wynika, że służebność ma biec wzdłuż granicy działki [...] pasem 3 m. Nie zostało nigdzie wówczas wskazane, że ów 3 metrowy pas ma być liczony od granicy z działką [...]. Co więcej z tegoż protokołu wynika, że punkty graniczne nowo powstałej działki [...] (B, C, D, E,) zostały utrwalone rurami żelaznymi. Należy przy tym nadmienić, że podział ten został zatwierdzony decyzją z dnia 13 lutego 1991r.
Kolejny operat nr [...] został sporządzony celem podziału działki nr [...], w celu przeniesienie własności. Podział nastąpił na działki [...] i [...]. Na tym operacie, który dla niniejszej sprawy nie ma większego znaczenia, zaznaczony jest już dom na działce [...] a granica pomiędzy działkami [...] i [...] została tak ukształtowana, że nowy dom z [...] znajduje się częściowo na działce [...]. Z protokołu wynika, że nie zgłoszono zastrzeżeń. Należy jednak zauważyć, że S. P. nie brał udziału w tych czynnościach, gdyż nie dotyczyły one bezpośrednio działki [...].
Następny operat nr [...] został sporządzony celem rozgraniczenia działki [...] i [...] wg stanu prawnego wraz ze stabilizacją punktów granicznych. Punkty osnowy wykorzystano z operatu nr [...] (brak w aktach tego operatu). Punkty B’ i 36 zastabilizowano granicznikami, punkty 30 i 35 to z kolei istniejące słupki ogrodzenia. Współrzędne punktów: 30: [...] – [...], 35: [...] – [...], B’: [...] – [...], 36: [...] – [...]. Z załączonej mapy wynika, że odległość między działką [...] a [...] wynosi 3 m, ale także w tym przypadku nie ma żadnego wyraźnego pomiaru pomiędzy punktami stanowiącymi granicę dziełka [...] i działki [...]. Nie jest więc wiadome skąd zostały wzięte te 3 m. i czy faktycznie taka była miara odległości. Należy bowiem zauważyć, że w tym czasie istniała już utwardzona droga na działce [...] prowadząca od drogi głównej [...], wzdłuż działki [...], aż do działki [...], na której był już wybudowany dom. Należy przy tym podkreślić, że tak ustalona granica została przyjęta postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 22 kwietnia 1999r.
W 1999r. powstała mapa ewidencji gruntów sporządzona przez Biuro Geodezji i Terenów Rolnych, poprzez wektoryzację obrazów rastrowych mapy zasadniczej i ewidencyjnej w skali 1:2000. Mapa zasadnicza była sporządzona w 1975r. przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne, a mapa ewidencji gruntów była sporządzona w 1975r. przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne na podstawie mapy zasadniczej (na tej wcześniejszej mapie ewidencyjnej granica miedzy spornymi działkami [...] i [...] była zaznaczona między ścianami budynków, z kolei na mapie zasadniczej granica początkowo była zaznaczona w ten sposób, że przecinała ona budynek usytuowany na działce [...], a następnie została poprawiona w ten sposób, że granica biegła między ścianami budynków). Na mapie "wektorowej" budynek usytuowany na działce [...] częściowo zachodzi na działkę [...].
Kolejny operat nr [...] został sporządzony celem podziału działki nr [...]. W wyniku podziału powstają działki [...] i [...]. Wykorzystano operat pomiarowy nr [...] (w operacie wpisano nr [...]). Podział nieruchomości poprzedzony był sprawdzeniem stanu istniejącego na gruncie, ze stanem uwidocznionym na mapie ewidencji gruntów (sprawozdanie techniczne). Współrzędne istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy odnoszą się do punktu B i C. Dla punktu B wynoszą one [...] – [...] a dla punktu C wynoszą [...] – [...]. Podział ten został przyjęty decyzją z dnia [...] 2001r. przez Wójta Gminy. Punkty B i C są tożsame ze współrzędnymi z 1991r. Granica nowo wydzielonej działki [...] został zaakceptowana przez wszystkich zainteresowanych.
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2007r. Sąd Rejonowy stwierdził nabycie spadku po S. P. (właścicielce działki [...]) przez G. K., D. Z. oraz Ł. Ł.
W 2008 r. miała miejsce modernizacja ewidencji gruntów i budynków. W aktach brak operatu z tych czynności. Na załączonej kopii mapy jedynie można zauważyć, że granica pomiędzy działkami [...] i [...] biegnie wzdłuż ścian domów, a więc dom na działce [...] nie zachodzi na działkę [...]. Z kolei punkty graniczne działki [...] są oznaczone cyfrowo i nie sposób ich odczytać. Nie zostały również wskazane współrzędne tych punktów. Na mapie, na działce [...] znajduje się adnotacja: siostra krzyczy, nie pozwala wejść na działkę pomierzyć użytków i czołówek budynków. W odniesieniu do wyłożonego projektu operatu opisowo-kartograficznego ewidencji gruntów i budynków gminy K nikt nie złożył zastrzeżeń, bądź uwag. Modernizacja została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 20 lipca 2010r. Z decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 maja 2019r. wynika jedynie, że na mapie numerycznej po modernizacji, punkty graniczne działki nr [...], oznaczone w operacie [...] literami C, D, E, były wykazane na podstawie danych (współrzędnych punktów granicznych) zawartych w tym operacie podziałowym. Natomiast współrzędne punktu granicznego oznaczonego, w operacie [...], literą B, usytuowanego na granicy między działką nr [...] i nr [...], zostały odrzucone przez wykonawcę modernizacji. Zamiast punktu B wykonawca modernizacji, na podstawie ekranowej wektoryzacji rastrowej mapy ewidencyjnej, wprowadził trzy punkty graniczne (zlokalizowane między punktami C i E), należące do działek nr [...] i nr [...], oznaczone numerami: [...], [...], [...]. Punkty graniczne nr [...] i nr [...] były zlokalizowane w narożach wschodniej ściany budynku położonego na działce nr [...]. Należy więc podkreślić, że po modernizacji mapa ewidencyjna nie przedstawiała kolizji budynku z granicą działki. Granica pomiędzy przedmiotowymi działkami przebiegała wzdłuż ścian sąsiadujących ze sobą budynków
W 2009r została wszczęta sprawa o dział spadku w Sądzie Rejonowym ([...]) z wniosku Ł. Ł. przy udziale S. P., G. K., D. Z. oraz U. Ł. Na poczet tej sprawy został sporządzony operat nr [...] (odrzucony w operacie [...]), podziału działki [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego celu zniesienie współwłasności, który został przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dla celów analizy materiałów źródłowych przyjęto operaty: [...] (brak w aktach), [...], [...], [...] (brak w aktach) oraz mapy ewidencyjne. Okazano zainteresowanym w terenie punkty graniczne. Działka [...] została podzielona na działki [...] (to jest ta część działki [...], która stanowiła drogę dojazdową, ale w tym operacie jest ona szersza niż 3m), [...] oraz [...]. Granica miedzy działkami [...] a [...] biegnie w ten sposób, że część budynku z działki [...] znajduje się na nowo wyodrębnionej działce nr [...]. Punkt B otrzymała współrzędne [...] – [...], a punkt C [...] – [...]. Protokół z przyjęcia granicy nieruchomości nie został podpisany przez S. P., należy więc wnosić, że nie zgodził się on z tak określonym przebiegiem granicy. Powyższy podział nie został dotychczas zatwierdzony postanowieniem sądu.
Z uwagi na fakt, ze wskazana granica w wyżej wymienionym operacie znowu wskazywała, że część domu usytuowanego na działce S. P. nr [...] znajduje się na działce [...] (czy też raczej na nowo wyodrębnionej [...]) wniósł on zarzuty do protokołu w dniu 28 maja 2018r., a następnie w dniu 26 czerwca 2018r. Wymienione protokoły nie zostały załączone do akt sprawy. W piśmie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 26 września 2018r. stwierdzono, że granice działki [...] z działką nr [...] w operacie z 2011r. przyjęte z operatu z 1991r. nie odpowiadają przebiegowi na zmodernizowanej mapie ewidencyjnej ze względu na to, że współrzędne punktu B nie są zgodne ze współrzędnymi w operacie. Zarzucono również, że w operacie z 2011r. nie został pomierzony budynek [...] usytuowanego na działce [...].
Z kolei w piśmie z dnia 1 października 2018r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wezwał Starostę do wyeliminowania rozbieżności pomiędzy materiałem zasobu geodezyjnego i kartograficznego a danymi bazy ewidencji gruntów i budynków, w ramach prowadzonego nadzoru nad prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków.
Następnie z wniosku S. P. spisanego w formie notatki służbowej w dniu 23 października 2018r. w siedzibie Wojewódzkiej Inspekcji Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i uzupełnionego notatką służbową z dnia 27 grudnia 2018r. sporządzoną w siedzibie Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego wszczęto postępowanie w sprawie "o uwidocznienie i zmianę przebiegu granicy pomiędzy dz. [...] i [...] zgodnie z położeniem punktów granicznych, które je tworzą (tj. punktu B i E), które uwidocznione są w operacie Pana F. C. i Pana biegłego sądowego J. H.".
Jak z powyższego wynika zainicjowanie postępowania administracyjnego przez S. P. odnosiło się do problemu związanego z granicą jego nieruchomości, która w operacje z 2011r. ponownie przecinała jego dom i umieszczała go częściowo na działce sąsiedniej. Stąd jego wniosek odnosił się do jednoznacznego ustalenia położenia jedynie punktów B i E. Należy jednak wskazać, że zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wynikającym z decyzji z dnia 24 maja 2019r. podstawą dokonania aktualizacji była potrzeba usunięcia błędów w ewidencji gruntów i budynków, wyraźnie bowiem zostało wskazane, że "istnieje brak spójności pomiędzy informacjami dotyczącymi wzajemnego usytuowania granic i budynku, przedstawionymi: na szkicu polowym nr 1 z pomiaru sytuacyjnego z 10 stycznia 1991 r. (karta 11 akt), na szkicu zawartym w protokole granicznym spisanym 15 stycznia 1991 r. (karta nr 10 akt) oraz na mapie uzupełniającej podziału działki nr [...] (karta 8 akt), a informacjami uzyskanymi w wyniku przedstawienia przebiegu granic na podstawie współrzędnych punktów granicznych B, C, E oraz położenia budynku przedstawionego w oparciu o wykonane pomiary terenowe w ramach modernizacji oraz operat z inwentaryzacji powykonawczej [...]". Zasugerowano w niej również zlecenie przez Starostę z urzędu ustalenia przebiegu granicy działki [...].
W ramach wyżej wymienionego postępowania został sporządzony ostatni operat nr [...] celem ustalenie granicy działki [...]. Zgodnie z zapisem przeprowadzającego ustalenie granicy geodety nie znaleziono znaków granicznych (pomimo, że w protokole z 1991r. z podziału działki [...] na działki [...] i [...] wyraźnie wskazano, że takie znaki graniczne były). Stąd na podstawie analizy dokumentów pozyskanych z PZGiK oraz ze sposobu użytkowania podjęto decyzję o ustaleniu granicy. Wykorzystano operaty – [...] (wcześniej był on oznaczony nr [...]). Odrzucono operat [...] (wcześniej oznaczony jako nr [...]), ponieważ punkty E, B, C zostały przejęte z operatu [...], brak było analizy tego operatu z 1991r. oraz brak było w operacie nr [...] pomiaru budynku nr [...] na działce [...]. Stwierdzono, że granica dz. nr [...] z dz. nr [...] przebiega od pkt nr g1 - 5,1 m na północ od narożnika ogrodzenia poprzez pkt nr g14, g10 – 10,95m na północ od narożnika budynku nr [...] następnie pkt g3, g4, g5, g6 stanowiące wschodnią ścianę budynku nr [...] do pkt g2 na linii ogrodzenia. Punkty z EGiB uznano za błędne, punkty: 10590 i 10600 uznano za przydatne. Punktom istotnym z punktu widzenia przedmiotowej sprawy g1 i g10 przypisano następujące współrzędne: g1 ([...] – [...]), g10 ([...] – [...]). Współrzędne tych punktów są różne w porównaniu z punktami C i B z operatu z 1991r. i 2001r. i 2011r. Współrzędne pkt B, C, D, E, z 1991r. geodeta uznał za błędne z uwagi na błędy w nawiązaniu do osnowy pp4101 i pp4100. Należy także podkreśli, że geodeta ustalający granice działki [...] z operat [...] uznał za przydatne do wykorzystania miary czołowe na szkicu i z protokołu granicznego z operatu z 1991r. Został sporządzony protokół, z którego wynika, że w odniesieniu do granicy między działkami [...] i [...] – pełnomocnik uznała granice lecz odmówiła podpisania protokołu. To samo dotyczyło granicy działek [...] i [...]. Brak w operacie jakiegokolwiek odniesienia się do granicy z działką [...] i punktu B’. Należy też zauważyć, że według wcześniejszych operatów droga (a więc działka [...] miedzy działkami [...] i [...]) wynosiła 4,21 m a według sporządzanego operatu miała mieć 3 m. Należy jednak podkreślić, że nie zostały wskazane żadne punktu na granicy działki [...] i [...] od których owe 3 m. miałyby być liczone. Należy także zauważyć, że punkt B to jest róg rzeczywistego istniejącego wówczas ogrodzenia na działce [...], a punkt g10 jest punktem nowym. Z mapy wynika tak jakby punkt B, który był końcem ogrodzenia na działce [...] nie biegł prostopadle do ściany tylnej budynku na działce [...].
W decyzji Starosty z dnia [...] 2020 o aktualizacji organ uznał, że granica pomiędzy działka [...] i sąsiednimi działkami została ustalona zgodnie z § 39 ust. 2 i 3 r.e.g.b. Punkty graniczne opisano za pomocą współrzędnych geodezyjnych oraz nadano im atrybuty odpowiednio: ZRD - 9 (źródło danych o położeniu punktu - inne niż ZRD z - ZRD - 8 źródła danych, w tym wyniki ustaleń i analiz, o których mowa w §39 ust. 3 rozporządzenia), STB - 2 (kod stabilizacji punktu granicznego - niestabilizowany) oraz BPP - 1 (błąd średni położenia punktu granicznego względem osnowy geodezyjnej I klasy - 0,00 - 0,10 m). Organ powołał się przy tym na § 36, 37, 38 i 39 r.e.g.b. Zdaniem organu współrzędne geodezyjne punktów nr B, E, D, C były niewiarygodne i dlatego były podstawy do ustalenia przebiegu granic w trybie § 37-39 rozporządzenia. Dalej organ I instancji uznał, że czynności związane z ustaleniem przebiegu granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi zostały wykonane prawidłowo, a jednocześnie stwierdził, że ze szkicu polowego zawartego w operacie nr [...] wynika, że odległość pomiędzy granicą (północną) działki nr [...] określoną punktami granicznymi nr g1, g14, g10, a granicą (południową) działki nr [...] opisaną punktami granicznymi nr: 35 i B' (B*) (operat nr [...]) wynosi 3,00 m. Decyzja Starosty została utrzymana w mocy decyzją WINGiK. Należy jednak wskazać, że decyzji organu II instancji znajdują się błędny w opisie stanu faktycznego. Mianowicie w decyzji organ II instancji powołuje się na jakąś decyzję z [...] 2019r. znak [...], podczas gdy opisuje decyzję pochodzącą z 24 maja 2019r. znak – [...]. Jak wynika z decyzji organu II instancji "granicę działki nr [...] z działką nr [...] wykonawca ustalił cyt.: według ostatniego spokojnego stanu użytkowania na gruncie oraz miar czołowych z operatów: [...], [...] przy jednoczesnym uwzględnieniu analizy materiałów archiwalnych do wykonania ustalenia granic.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie czynności podjęte przez geodetę celem ustalenia przebiegu granicy działki [...] nie były zgodne z powoływanym przez organ I i II instancji rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Należy także podkreślić, że problemem nie jest granica działki [...] i [...] związana z pojawiającym się w dokumentacji błędem w lokalizacji budynku znajdującego się na działce [...]. Problemem jest szerokość działki [...] liczona od granicy z działką [...], gdyż w tym miejscu stanowi ona jednocześnie drogę dojazdową do innych działek.
Po pierwsze, należy podkreślić fakt, że Pani U. Ł. działająca jako pełnomocnik Ł. Ł. odmówiła podpisania protokołu. Jest to jednoznaczne, że nie zgodziła się ona z ustalonym przez geodetę przebiegiem granicy. Skoro więc uczestnik nie zgodził się z określonym przebiegiem granicy to geodeta na podstawie § 39 ust. 8 r.e.g.b. miał obowiązek oznaczyć te granice jako sporne.
Po drugie, należy zauważyć, że geodeta ustalając przebieg granicy działki [...] po raz pierwszy wprowadził zupełnie odmienne punkty graniczne (g1, g14, g10) z nowymi współrzędnymi. Z wcześniejszej dokumentacji, którą trudno uznać za sprzeczną z prawem były to punkty B i C. Z kolei zgodnie z § 39 ust. 3 r.e.g.b. wykonawca może ustalić punkty graniczne po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków, dopiero wówczas gdy nie można ustalić spokojnego stanu posiadania lub gdy jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dokumentach. Takiej sytuacji w przedmiotowej sprawie nie było. Na działce [...] wzdłuż granicy z działką [...] istniało ogrodzenie, co więcej z protokołu z 1991r, wynika, że były tam graniczniki w postaci metalowych rurek. Właściciele dalszych działek przejeżdżali utwardzoną drogą wzdłuż dwóch ogrodzeń – działki [...] i działki [...]. Z dokumentów wynikało inne położenie granicy niż przedstawił to geodeta, a szczególnie powinien on uwzględęić granice określoną postanowieniem sądu w odniesieniu do działki [...] i [...]. Spokojny stan użytkowania był więc wyznaczony przez wiele lat określonego użytkowania gruntu – początkiem lat 90-tych ten fragment działki [...] został utwardzony właśnie celem dojazdu do działek sąsiednich. W protokole nie pojawiły się też żadne oświadczenia stron co do przebiegu spornej granicy.
Po trzecie, decyzję w sprawie aktualizacji z uwagi na wykrycie błędnych informacji wydanej czy to na podstawie postępowania wszczętego z urzędu, czy na wniosek wydaje wówczas, gdy błędy maja charakter oczywistych pomyłek. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowa konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana przez wnioskodawcę. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych. Może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Z uwagi na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista, a zatem bezsporna i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego.( Wyrok WSA w Warszawie z 26.02.2021 r., I SA/Wa 2833/20, LEX nr 3172940). Ta koniecznośc istnienia oczywistego błędu podkreślił również w swoim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny: zwrot "wykrycie błędnych informacji" w rozumieniu art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d pgk oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego (Wyrok NSA z 25.03.2021 r., I OSK 2545/20, LEX nr 3209342.). W przedmiotowej sprawie nie było takiego oczywistego błędu w zakresie przebiegu granicy działki [...]. Należy bowiem podkreślić, że na skutek modernizacji mapa ewidencyjna nie przedstawiała kolizji budynku znajdującego się na działce [...] z granicą działki [...]. Granica pomiędzy przedmiotowymi działkami przebiegała wzdłuż ścian sąsiadujących ze sobą budynków. Należy również wnosić, że nie było także nieporozumień co do szerokości działki [...] pomiędzy działkami [...] i [...]. Sam projekt operatu opisowo-kartograficznego w ramach modernizacji (art. 24a p.g.k.) podlegał wyłożeniu i każdy miał wówczas prawo przez 15 dni do zgłaszania uwag dotyczących danych ujawnionych w projekcie. Z kolei zgodnie z art. 24a ust. 9 p.g.k. każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych. Należy zauważyć, że do modernizacji ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonej na tym terenie nikt nie zgłaszał ani zastrzeżeń, ani uwag. Błędy znajdowały się jedynie w operacie z 2011r.
Po czwarte, z nie do końca zrozumiałych względów przyjęto, że szerokość działki [...] pomiędzy działkami [...] i [...] ma wynosić 3 metry. Z operatu nr [...] wynika jedynie, że na rzecz każdoczesnego właściciele działki [...] ustanowiono służebność w pasie 3m na działce [...] wzdłuż północnej granicy (taki jest również zapis w akcie notarialnym). Nie wskazano z kolei, od którego punktu ma ta szerokość się liczyć. Nigdzie nie jest określone, że musi to być granica działki [...]. Z kolei, gdyby przyjąć taki sposób liczenia, to geodeta ustalający granicę działki [...] powinien się odnieść do punktów ustalonych w postanowienia sądowym z 1999r. i operacie sporządzanym na potrzeby tegoż postępowania (jest to bowiem granica prawna) i od takich punktów określić 3 metrową szerokość działki [...]. Dla ustalenia prawidłowej granicy działki [...] niezbędne jest więc odniesienie się do punktów granicznych pomiędzy działkami [...] i [...].
Po piąte, w sprawozdaniu technicznym zamieszczonym w operacie z 2019r. zostało wskazane że z operatu z 1991r. wykorzystano miary czołowe. Należy jednak zauważyć, że te miary czołowe z obu operatów różnią się od siebie.
Z wyżej wymienionych powodów w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie doszło więc do naruszenia art. 7, 77 §1, 80 i 107 §3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również do naruszenia §39 e.r.g.b.
Organ I instancji powinien więc uzyskać operat zgodny z przepisami prawa i ocenić go na podstawie wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zarówno decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego jak i poprzedzająca ją decyzję Starosty z dnia [...] 2020r., o czym orzeczono w sentencji wyroku.