III SA/Kr 646/24

III SA/Kr 646/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki
Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 412
Aart. 25, art. 26, art. 27,  art. 99 ust. 1
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 29 lutego 2024 r., nr 49/OR06/2024 w przedmiocie płatności bezpośrednich za 2023 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 29 lutego 2024 r. nr 49/OR06/2024 Dyrektor Małopolskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Myślenicach z 4 stycznia 2024 r., nr 0107-2023-006723 w przedmiocie płatności bezpośrednich za 2023 r. dla M. K. (dalej: skarżąca) za 2023 r.
Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W dniu 11 maja 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Myślenicach wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie na 2023 r. podstawowego wsparcia dochodów (ozn. dalej jako PWD) i płatności redystrybucyjnej (PR). Do płatności PWD i PR skarżąca zadeklarowała łączną powierzchnię 3,10 ha. Obszar zadeklarowany do płatności był położony na działkach rolnych A o pow. 1,08 ha (działka ewidencyjna nr [...]), B -1,66 ha (dz. ewid. nr [...] i [...]), C - 0,33 ha (dz. ewid. nr [...] i [...]), D - 0,03 ha (dz. ewid. nr [...]).
Organ pierwszej instancji, decyzją z 4 stycznia 2024 r. przyznał skarżącej 1316,16 zł w ramach płatności PWD i 474,12 zł w ramach płatności PR. Łączną powierzchnię uprawnioną do płatności PWD i PR ustalono na poziomie 2,94 ha. Różnice w powierzchni zgłoszonej i uprawnionej wykryto na działce rolnej B i E i w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami płatności wypłacono w pomniejszeniu.
Od powyższej decyzji skarżąca spółka wniosła odwołanie. W odwołaniu zakwestionowała:
1/ prawidłowość ustalenia powierzchni uprawnionej na dz. ewid. nr [...] i działek powstałych w wyniku jej podziału,
2/ dokładność i zgodność ze stanem faktycznym zdjęć będących podstawą rozstrzygnięcia dotyczących powierzchni uprawnionej.
Decyzją z 29 lutego 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że organ I instancji prawidłowo ustalił, jakie grunty z wniosku skarżącej nie są uprawnione do płatności, zarówno odnośnie określenia charakterystyki i wielkości tych obszarów, ich kształtu i położenia.
Odnośnie charakterystyki zakwestionowanej działki rolnej B stwierdzono, że:
- położona na działce ewid. nr [...] (tu zadeklarowano 1,66 ha) i na dz. ewid. nr [...] (tu zadeklarowano 0,74 ha);
- zgodnie z wnioskiem o płatności obszar zadeklarowany w ramach dz. rolnej B zajmował niemal całą pow. działki 654 (wyłączenia wewnątrz tej działki dot. tylko zabudowań w jej pn - zach. części) oraz północną część działki [...] (na północ od pasa zadrzewień) wraz z pasem na południe od pasa zadrzewień (na załączniku graficznym częścią działki B był także północy fragment dz. ewid. nr [...]);
- tereny uznane za nieuprawnione do płatności znajdowały się na dz. [...] przy ww. zabudowaniach, przy granicy między dz. [...] i [...] oraz na dz. [...] w jednym miejscu na północ od pasa zadrzewień i w pasie na południe wzdłuż tego pasa zadrzewień; tereny nieuprawnione do płatności obejmowały także obszar na działce ewid. Nr [...];
- nieuprawniony do płatności teren stanowiły zadrzewienia (przy południowym skraju zabudowań na dz. 654, przy granicy między działkami [...] i [...], oraz na północ i południe od pasa zadrzewień dzielącego obszar zadeklarowany na dz. [...] i [...]), obiekt małej architektury (przy drodze wyjazdowej z zabudowań w kier. działki [...] i [...]), droga dojazdowa do zabudowań na dz. [...], niezadeklarowany we wniosku obszar dz. ewid. Nr [...];
- wielkość terenu wykluczonego z płatności wyniosła 0,16 ha (pow. uprawniona wyniosła 1,50 ha).
Ponieważ część działki rolnej B okazała się niespójna, tj. nie tworzyła zwartej całości z resztą działki rolnej B (fragment znajdujący się w pd-zach. części obszaru zadeklarowanego jako działka rolna B), fragment ten został oznaczony w decyzji organu I instancji jako działka rolna E o powierzchni 0,17 ha. Brak łączności tego obszaru z pozostałą częścią działki rolnej B wynikał z tego, że strona jako teren uprawniony do płatności wyrysowała na załączniku graficznym do wniosku obszar zadrzewiony (w pd-wsch. części działki rolnej B) oraz fragment działki ewid. [...].
Po uwzględnieniu ww. niespójności, organ I instancji przyjął, że działka rolna B zajmowała fragmenty dz. ewid. nr [...] (o pow. 0,75 ha) i dz. ewid. nr [...] (pow. 0,74 ha) - łącznie 1,49 ha. Z kolei sztucznie wyodrębniona podczas kontroli wniosku strony ww. działka rolna E znajdowała się tylko na fragmencie dz. [...] i odznaczała się pow. 0,17 ha. Wyłączenia z powierzchni uprawnionej w ramach tak ustalonej działki rolnej B wniosły 0,07 ha (zadrzewienia i zakrzewienia) na dz. ewid. nr [...] (uprawniona pozostała pow. 0,68 ha) i 0,02 ha (obszar głównie przy zabudowaniach) na dz. ewid. nr [...] (uprawniona pozostała pow. 0,72 ha). Z kolei wyłączenia na działce rolnej E wyniosły 0,07 ha (północna część dz. rolnej E) - uprawniona pozostała pow. 0,10 ha.
Ustalenie różnic między powierzchnią zgłoszoną i uprawnioną organ I instancji oparł o zdjęcia lotnicze z systemu elektronicznego ARiMR zdjęcia wykonane w dniu 19.06.2022 r., zdjęcia lotnicze z programu Google Earth wykonane w dniu 5.09.2023 r., zdjęcia satelitarne z portalu Sentinel (dostępne dla każdego miesiąca). Oparcie ustaleń dotyczących gruntów skarżącej na zdjęciach lotniczych i satelitarnych uznano za uzasadnione i wystarczające.
Podczas rozpatrywania odwołania potwierdzono, że tereny, które organ I instancji uznał za nieuprawnione się do płatności PWD i PR różniły się kolorem i fakturą od obszarów uznanych za uprawnione. Na zdjęciu z 2023 r. z programu Google Earth obszar nieuprawniony na dz. [...] i [...] odznacza się barwą i fakturą typową dla zadrzewień i zakrzewień. Taka charakterystyka barwna tego terenu wskazuje zdaniem organu na brak jego użytkowania jako użytek zielony. Pozostała część ww. działek jest jednolicie i w gładki sposób zielona i z tego powodu nie wzbudziła zastrzeżeń. Na zdjęciach satelitarnych z witryny Sentinel wykonanych w 2023 r. w widmie NDVI (pokazujących poziom wegetacji roślin) teren zakwestionowany w ramach ww. działek jest przez cały czas ciemnozielony. To wskazuje zdaniem organu na bujny rozwój roślin bez względu na ich charakter i brak wykonania albo możliwości wykonania zabiegów agrotechnicznych. Bezpośrednim powodem braku np. wykoszenia mogła być roślinność utrudniająca dokonanie takiego zabiegu - np. obecne na ww. działkach (i wykluczone z płatności) zakrzewienie, zadrzewienie, zabudowania, droga gruntowa.
Jak wskazano, brak możliwości uzyskania płatności do drogi gruntowej, małej architektury czy bezpośredniego sąsiedztwa zabudowań wynikał z ponad 2-metrowej szerokości ww. obiektów, ich trwałego charakteru lub ich nierolniczego przeznaczenia.
Podano także, że wykluczony z płatności fragment działki ewid. nr 653 nie mógł się kwalifikować do płatności, ponieważ strona w ogóle nie zadeklarowała go w formularzu swojego wniosku, a jedynie wyrysowała ww. fragment na załączniku graficznym.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo przyjął, że teren zakrzewiony, zadrzewiony, z drogą, w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań, czy z obiektami małej architektury nie jest terenem użytkowanym rolniczo w sposób uprawniający do płatności. Stan terenów wykluczonych z płatności PWD i PR wskazywał, że skarżąca nie wykonała na nich w 2023 r. wymaganych zabiegów agrotechnicznych. Chodzi tu o wykoszenie oraz usunięcie zachwaszczeń i roślinności niepożądanej. Przyjęto, że ww. tereny nie były przez skarżącą utrzymywane w odpowiedniej kulturze rolnej przez istotną dla płatności część 2023 roku.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W piśmie uzupełniającym skargę z 29 października 2024 r., skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa administracyjnego procesowego tj. art. 107 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w zakresie prawidłowego ustalenia wielkości terenu skarżącej podlegającego płatności.
W uzasadnieniu pisma, odnosząc się do powołanych przepisów ustawy 3 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wskazano, że obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności lub ich ograniczenie. Zdaniem skarżącej organ I instancji nie przeprowadził postępowania w sposób prawidłowy w konsekwencji czego błędne określono wielkość terenu wykluczonego z płatności.
Analiza map i zdjęć stanowiących podstawę orzekania organów obu instancji wskazuje zdaniem skarżącej na pewną niedokładność albo dowolność w interpretacji treści zdjęć satelitarnych w odniesieniu do terenu działki [...], przede wszystkim, określonej dla potrzeb postępowania, części działki B oraz części działki E. Za niezrozumiałe uznano zaakceptowanie sposobu wyodrębnienia zadrzewień śródpolnych na działce B, a zakwestionowanie takiego sposobu działania w stosunku do zadrzewień na południu działki B i północy działki E. Wskazane wyodrębnienie obrazuje bowiem rzeczywiste położenie pni drzew i krzewów, pozwalające na prowadzenie pod ich koronami zabiegów agrotechnicznych. Jak wskazano korony zieleni wysokiej nie muszą bowiem stanowić przeszkody w prowadzeniu takich czynności. Podkreślono, że mapy na jakie powołują się organy są sporządzane na podstawie zdjęć satelitarnych, a zatem zdjęć wykonywanych z góry co nie daje miarodajnego obrazu. Po pierwsze z góry widoczne są korony drzew i krzewów, przykrywające widok na znajdujące się pod nimi pola uprawne, a po drugie dlatego, że na zdjęciach tych widoczny jest także rzucany przez nie cień, który ze względu na swoją kolorystykę zbliżoną na zdjęciu do kolorystyki samych zadrzewień może prowadzić do błędnych ustaleń w przedmiocie wielkości terenu wyłączonego z płatności. Z tego powodu skarżąca zakwestionowała fragment powierzchni działki rolnej B wykluczony przez organy, przedstawionej na załączonym do pisma zdjęciu.
Z tego też powodu za zasadne uznano żądanie przez skarżącą przeprowadzenia dowodu z oględzin jej nieruchomości objętych wnioskiem i tym samym ustalenie prawidłowego stanu faktycznego.
Końcowo zarzucono, że organy obu instancji naruszyły zasady wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a. w zakresie dotyczącym ustalenia wielkości powierzchni terenu podlegającemu wykluczeniu z płatności, co wpłynęło na podjęcie rozstrzygnięcia naruszającego uprawnienie skarżącej do otrzymania płatności bezpośredniej w zakresie zadeklarowanej przez nią wielkości terenu.
W replice na pismo procesowe skarżącej z 9 grudnia 2024 r. organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżącej i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy prawidłowo ustaliły maksymalny kwalifikowalny obszar odnośnie działek zgłoszonych przez skarżącą do płatności. Skarżącej przyznano bowiem płatności, o które się ubiegała, jednakże zostały one przyznane w pomniejszeniu, odpowiednio do powierzchni działek stwierdzonej przez organ jako uprawniona do płatności.
Materialnoprawne przesłanki przyznawania zawnioskowanych płatności na rok 2023 r. określone zostały w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 261, ze zm.), dalej jako "ustawa o Planie Strategicznym".
Zgodnie z art. 20 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, w drodze decyzji jest przyznawana pomoc w ramach płatności bezpośrednich:
a) podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115, zwanego dalej "podstawowym wsparciem dochodów",
b) uzupełniającego redystrybucyjnego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. b rozporządzenia 2021/2115, zwanego dalej "płatnością redystrybucyjną".
Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit, a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary (Dz. U. 2023 r. poz. 477).
Rozporządzenie z dnia 10 marca 2023 r. stanowi w § 1 pkt 1, że za grunty stanowiące kwalifikujący się hektar, o którym mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem 2021/2115", uznaje się: użytki rolne danego gospodarstwa, które w trakcie roku kalendarzowego, na który wnioskuje się o płatności bezpośrednie, są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zwanej dalej "działalnością rolniczą".
Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 pkt 4 i ust.3 powołanego wyżej rozporządzenia stanowi, że za grunty stanowiące kwalifikujący się hektar, o którym mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. uznaje się elementy krajobrazu, o których mowa w art. 4 ust. 4 lit. b akapit drugi rozporządzenia 2021/2115, obejmujące:
a) nieutwardzone drogi dojazdowe, pasy zadrzewień, żywopłoty lub ściany tarasów - o ile całkowita szerokość tych elementów nie przekracza 2 m,
b) zadrzewienia śródpolne o powierzchni nie większej niż 100 m2,
c) rozproszone drzewa znajdujące się na użytkach rolnych, o ile liczba drzew na hektar, innych niż drzewa owocowe, nie przekracza 100 sztuk;
Jednocześnie zgodnie z § 1 ust. 3 cyt. rozporządzenia grunty, na których znajdują się elementy krajobrazu, o których mowa w ust. 1 pkt 4 lit. b i c, zalicza się do kwalifikującego się hektara pod warunkiem, że można na nich prowadzić działalność rolniczą.
Kwestia płatności redystrybucyjnej uregulowana została w art. 27 ust. 1-3 ustawy o Planie strategicznym. Płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha (ust.1).
Podstawą przeprowadzania przez ARiMR kontroli informatycznych nakierowanych na wykrywanie rozbieżności między deklaracjami dot. działek zawartymi we wnioskach o płatności, a wyliczeniami maksymalnej powierzchni kwalifikowanej z systemu LPIS, jest art. 29 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 (Dz. Urz. UE L 227 z 2014.07.31, str. 69 z późn. zm.). Ten system umożliwia stosowanie jednolitych standardów. Zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia działek rolnych, jest zgodnie z przepisami weryfikowana przez organ w drodze kontroli administracyjnej, która może być uzupełniana przez kontrolę na miejscu. Określenie powierzchni referencyjnej odbywa się na podstawie dostępnych w systemie informatycznym Agencji możliwie aktualnych zdjęć lotniczych poszczególnych działek, na których można prowadzić wiarygodne pomiary powierzchni i odległości tzw. ortofotomap cyfrowych, informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oraz informacji z wniosków o przyznanie płatności. Stosowanie przez ARiMR do kontroli wniosków związanych z powierzchnią uprawianą rolniczo, narzędzi opartych o system informacji geograficznej wynika min. z art. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. (Dz.Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 ze zm.).
Zgodnie z art. 16 rozporządzenia nr 809/2014 ubiegający się o płatności za dany rok jest zobowiązany do podawania danych aktualnych, tj. min. korygowania proponowanych we wniosku spersonalizowanym wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru, jeżeli wobec wcześniejszych lat zaszły jakieś zmiany. Bez względu na ww. obowiązek, ustalenie przez organy ARiMR powierzchni uprawnionych do płatności odbywa się w oparciu o możliwie aktualne źródła danych.
Konsekwencje zawyżenia (przedeklarowania) powierzchni uprawnionej do płatności obszarowej reguluje § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 482 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Wsparcia Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków (...)". Zgodnie z treścią § 45 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy.
Istotny z punktu widzenia niniejszej sprawy jest jeszcze art. 5 ustawy o Planie Strategicznym, zgodnie z którym, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym
w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniach w przedmiocie płatności bezpośrednich Kodeks postępowania administracyjnego jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie składającej wniosek.
W orzecznictwie ukształtowanym na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które z uwagi na tożsamość cytowanej regulacji znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, podnosi się, że ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r. I SA/Ol 790/19).
Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.
Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyr. NSA z 29 marca 2019 r. I GSK 1369/18).
W realiach kontrolowanej sprawy strona skarżąca złożyła wiosek o podstawowe wsparcie dochodów oraz płatność redystrybucyjną na 2023 r. Wniosek dotyczył działki ew. nr A,B,C,D. Zadeklarowano łącznie powierzchnię 3,10 ha. Na skutek postępowania weryfikacyjnego wniosku przeprowadzono kontrolę administracyjną, w toku której wyodrębniono działkę E jako niespójną część działki B. Powierzchnię uprawnioną do płatności ustalono łącznie na poziomie 2,94 ha. Skarżąca kwestionowała prawidłowość obliczenia powierzchni uprawnionej do płatności na działce ew. nr [...].
W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i znajduje oparcie w dokumentacji akt sprawy. Organ szczegółowo zbadał i opisał w treści zaskarżonej decyzji działkę rolną B odnośnie jej położenia i powierzchni zadeklarowanej, a także położenia obszarów uznanych za nieuprawnione do płatności oraz przyczynę wykluczenia. Wskazano, że tereny uznane za nieuprawnione do płatności znajdowały się na dz. [...] przy ww. zabudowaniach, przy granicy między dz. [...] i [...] oraz na dz. [...] w jednym miejscu na północ od pasa zadrzewień i w pasie na południe wzdłuż tego pasa zadrzewień; tereny nieuprawnione do płatności obejmowały także obszar na działce ewid. Nr [...]; obiekt małej architektury (przy drodze wyjazdowej z zabudowań w kier. działki [...] i [...]), droga dojazdowa do zabudowań na dz. [...].
Uzasadniono też powody wyodrębnienia działki E, tj. brak spójności z działką B z powodu tego, że strona jako teren uprawniony do płatności wyrysowała na załączniku graficznym do wniosku obszar zadrzewiony (w pd-wsch. części działki rolnej B) oraz fragment działki ewid. 653.
Powyższe koresponduje z konkretnymi zdjęciami z kontroli administracyjnej obrazującymi tereny z zadrzewieniami, czy też nieużytkowane rolniczo (obiekt małej architektury, czy droga). Ustalając różnice między powierzchnią zadeklarowaną, a uprawnioną do płatności organ oparł się na spójnych dowodowych w postaci: zdjęć lotniczych z systemu elektronicznego ARiMR z 19 czerwca 2022 r., zdjęć lotniczych z programu Google Earth z 5 września 2023 r., czy zdjęć satelitarnych z portalu Sentinel dostępnych dla każdego miesiąca. Poddano też analizie zdjęcia wykonane w systemie umożliwiającym określenie poziomu wegetacji roślin, w kontekście ustalenia terenów nieuprawnionych do płatności. Wszystkie te dowody zostały kompleksowo rozważone i wyciągnięto z nich logiczne wnioski, czemu dano wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Materiał akt sprawy oraz treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji pozwala na weryfikację ustaleń organu i potwierdza ich prawidłowość.
Sąd zauważa, że strona skarżąca kwestionując prawidłowość określenia ustalonej przez organ powierzchni uprawnionej do płatności nie zarzuca konkretnych błędów pomiarowych, czy nieprawidłowości w stosowanych przez organ metodach.
W tym miejscu Sąd ponownie wskazuje, że zgodnie z przywołanym wyżej art. 66 ustawy o Planie Strategicznym, to na stronie skarżącej spoczywa ciężar dowodów, z których wywodzi ona skutki prawne. Tymczasem strona skarżąca w toku całego postępowania nie zgłaszała żadnych wniosków dowodowych, nie przedstawiła pomiarów, które mogłyby zakwestionować te poczynione przez organ, nie kontestowała też ustaleń dotyczących powodów wykluczenia przez organ konkretnych powierzchni w skutek zakrzaczeń, zakrzewień, czy zadrzewień, miejsca pod drogę czy obiektu małej architektury. Strona nie przedstawiła też żadnego materiału zdjęciowego, z adekwatnego okresu, na poparcie swojej argumentacji o prowadzeniu zabiegów rolnych pod koronami drzew. Natomiast istnieje narzędzie do stworzenia tego typu materiału, z którego skarżąca mogła skorzystać. Wykonanie geotagowanych zdjęć umożliwia bowiem aplikacja mobilna ARiMR na telefon komórkowy. Wobec nieprzekazania przez skarżącą konkretnych informacji, które uzasadniałyby dodatkowe czynności wyjaśniające w trybie kontroli terenowej organ zasadnie poprzestał na zebranym w sprawie materiale dowodowym, który należy uznać za wystarczający. Natomiast zgłoszony na etapie postępowania sądowego (k. 38 akt sądowych) wniosek skarżącej o przeprowadzenie oględzin jej nieruchomości należy uznać za spóźniony. Sąd administracyjny nie ustala bowiem stanu faktycznego sprawy.
Sąd wskazuje, że sam fakt, że w przypadku strony skarżącej stwierdzono przedeklarowanie nie może świadczyć o nieprawidłowości pomiarów dokonanych przez organ bez dowiedzenia przez skarżącą konkretnych uchybień. Jak to już wyżej wspomniano, w kontrolowanym postępowaniu organ nie ma obowiązku podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje strona skarżąca. Ma jedynie obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego w ocenie Sądu organ dokonał.
Sąd zauważa też, że w piśmie procesowym z 9 grudnia 2024 r. organ szczegółowo odniósł się do zarzutów zawartych w uzupełnieniu skargi, a pełnomocnik skarżącej na rozprawie wskazał, że nie kwestionuje wyjaśnień organu. Wyjaśnienia te są spójne z treścią rozstrzygnięcia (odnoszą się min. do zdjęcia zadrzewień istniejących na granicy działki ew. nr [...] i [...], uwidocznionych także na zdjęciach widniejących w treści zaskarżonej decyzji) i prezentują stanowisko uznane przez Sąd za prawidłowe.
Zatem za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy.
Sąd nie dopatrzył się również zasadności zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane prawem, a nadto zawiera materiał zdjęciowy obrazujący tereny zakwestionowane do płatności oraz powody tego zakwestionowania. W sposób prawidłowy i czytelny określa też podstawę prawną rozstrzygnięcia. Brak zrozumienia jej przez stronę skarżąca nie świadczy o wadliwości zaskarżonej decyzji. Sąd zauważa też, że z uwagi na okoliczność, że skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu na etapie postępowania sądowego, w uzupełnieniu skargi, pełnomocnik sprecyzował zarzuty, a organ odniósł się do nich w replice na pismo z 29 października 2024 r. W replice tej doszło do doprecyzowania pewnych okoliczności (których pełnomocnik skarżącej nie zakwestionował) w odniesieniu do rozwiniętych przez pełnomocnika skarżącej zarzutów skargi. Niemniej jednak nie świadczy to zdaniem Sądu o wadliwości zaskarżonej decyzji w zakresie wymogów uzasadnienia. Zostało ono bowiem sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę decyzji przez Sąd.
Zdaniem Sądu, powyższe rozważania wskazują także na brak zasadności zarzutu naruszenia zasady określonej w art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.