III SA/Kr 644/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą zwrotu prawa jazdy kategorii A, uznając, że zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B skutkuje niemożnością zwrotu prawa jazdy kategorii A na mocy przepisów ustawy o kierujących pojazdami.
Skarżący K.S. domagał się zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, mimo orzeczonego przez sąd karny zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B (z wyłączeniem kategorii A). Organy administracji odmówiły zwrotu, powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, który zakazuje wydania lub zwrotu prawa jazdy kategorii A, gdy obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B. Sąd administracyjny uznał tę interpretację za prawidłową, podkreślając, że celem przepisów jest ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego i że zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B ma również pośrednie skutki dla innych kategorii uprawnień.
Sprawa dotyczyła wniosku K.S. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii A. Wniosek został odrzucony przez Starostę, a następnie utrzymany w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podstawą odmowy była decyzja Sądu Rejonowego, który w wyroku z dnia 31 października 2018 r. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, z wyłączeniem pojazdów kategorii A. Organy administracji uznały, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B uniemożliwia zwrot lub wydanie prawa jazdy kategorii A w okresie obowiązywania zakazu. Skarżący zarzucał organom błędną wykładnię przepisów i niedopuszczalne rozszerzenie środka karnego orzeczonego przez sąd karny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami, w szczególności art. 12 ust. 2, mają na celu ochronę bezpieczeństwa ruchu drogowego i rozciągają skutki zakazu prowadzenia pojazdów jednej kategorii na inne kategorie, nawet jeśli sąd karny nie objął ich bezpośrednim zakazem. Sąd wskazał, że źródłem ograniczenia uprawnień nie jest sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która nakłada na organ administracyjny obowiązek odmowy zwrotu lub wydania prawa jazdy w takich sytuacjach. Tym samym, zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B skutkuje niemożnością uzyskania lub zwrotu prawa jazdy kategorii A w okresie jego obowiązywania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B skutkuje niemożnością zwrotu lub wydania prawa jazdy kategorii A w okresie obowiązywania zakazu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami, w szczególności art. 12 ust. 2, rozciągają skutki zakazu prowadzenia pojazdów jednej kategorii na inne kategorie, nawet jeśli sąd karny nie objął ich bezpośrednim zakazem. Celem jest ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.k.p. art. 12 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 12 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.k. art. 42 § § 2
Kodeks karny
k.k.w. art. 182 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którą zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B skutkuje niemożnością zwrotu lub wydania prawa jazdy kategorii A w okresie obowiązywania zakazu. Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego jako nadrzędna wartość uzasadniająca rozszerzenie skutków zakazu karnego na inne kategorie uprawnień.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, wskazujący, że przepis dotyczy wyłącznie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy, a nie o jego zwrot. Zarzut naruszenia art. 12 ust. 2 w zw. z art. 103 ust. 3 i 4 ustawy o kierujących pojazdami poprzez nierozróżnienie sytuacji kierującego ubiegającego się o prawo jazdy po raz pierwszy od sytuacji posiadającego już uprawnienia. Zarzut naruszenia art. 182 § 2 k.k.w. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewydanie dokumentu prawa jazdy obejmującego kategorie, co do których nie orzeczono środka karnego. Zarzut, że działanie organów stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną wyroku karnego, z naruszeniem art. 42 § 2 k.k. i art. 182 § 2 k.k.w.
Godne uwagi sformułowania
skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi bowiem wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających się o wydanie lub o zwrot, jak w tym wypadku, zatrzymanego prawa jazdy nie jest sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która podlega konkretyzacji w decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
Skład orzekający
Janusz Kasprzycki
przewodniczący sprawozdawca
Halina Jakubiec
członek
Barbara Pasternak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o kierujących pojazdami dotyczących skutków zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dla innych kategorii uprawnień, zwłaszcza w kontekście ochrony bezpieczeństwa ruchu drogowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zakaz karny obejmuje jedną kategorię, a wnioskodawca domaga się zwrotu prawa jazdy innej kategorii, która nie była bezpośrednio objęta zakazem, ale jest powiązana przepisami ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia prawa jazdy i jego utraty, a interpretacja przepisów ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu kierowców. Pokazuje, jak przepisy prawa administracyjnego mogą modyfikować skutki orzeczeń karnych.
“Czy zakaz prowadzenia auta na kategorię B oznacza automatyczną utratę prawa jazdy na motocykl?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 644/19 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2019-10-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-06-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Barbara Pasternak Halina Jakubiec Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 537/20 - Wyrok NSA z 2024-02-06 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 341 Art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn. Dz.U. 2018 poz 1302 Art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Barbara Pasternak Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy skargę oddala Uzasadnienie Zaskarżoną przez K. S. (dalej skarżący) decyzją z dnia 29 kwietnia 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2019 r., znak: [...] orzekającą o odmowie zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy kategorii A. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący zwrócił się do Starosty w dniu 1 marca 2019 r. z wnioskiem o zwrot dokumentu prawa jazdy kat. A. Starosta decyzją z dnia [...] 2019 r., znak: [...] odmówił zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy kat. A. Organ dokonał ustaleń, że Sąd Rejonowy Wydział II Karny w wyroku z dnia 31 października 2018 r., sygn. akt [...], nałożył na skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 (czterech) lat, z wyłączeniem pojazdów kat. A. Dodatkowo Sąd nałożył na skarżącego obowiązek zwrotu dokumentu prawa jazdy do właściwego organu komunikacji. W konsekwencji powyższego wyroku organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] 2019 r., znak: [...], o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. AB nr [...] wydanych przez Prezydenta Miasta z wyłączeniem spod zakazu pojazdów kat. A. Skarżący, w wykonaniu ww. decyzji zwrócił w dniu 18 lutego 2019 r. dokument prawa jazdy kat. AB nr [...], co skutkowało wydaniem przez organ pierwszej instancji zawiadomienia z dnia 18 lutego 2019 r. o wykonaniu środka karnego na okres od dnia 18 lutego 2019 r do dnia 18 lutego 2023 r. Następnie skarżący zwrócił się wnioskiem z dnia 1 marca 2019 r. o zwrot prawa jazdy kat. A. Organ, odnosząc się do treści przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, podniósł, że przepis ten wskazuje które kategorie prawa jazdy nie mogą być wydane ani zwrócone osobie ubiegającej się o wydanie, przywrócenie bądź zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W odniesieniu do kat. A obowiązuje regulacja prawna uniemożliwiająca wydanie prawa jazdy tej kategorii w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia kat. B, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Organ wskazał na zamysł ustawodawcy uniemożliwienia osobom, wobec których z istotnych względów orzeczono środek karny w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi uczestniczenia w ruchu drogowym. Ustawa o kierujących pojazdami nie modyfikuje orzeczonego sądownie środka karnego. Odwołując się od ww. decyzji skarżący podniósł zarzuty naruszenia przez organ: - art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, § 10 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. poprzez przyjęcie błędnej wykładni oraz błędnego zastosowania, a przez to nieprzyjęcie, że dotyczą one wyłącznie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy w czasie trwania zakazu, tj. występujących o uprawnienie, którego nie posiadały lub które utraciły, - naruszenie art. 12 ust. 2 w zw. z art. 103 ust. 3 i ust. 4 i art. 104 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnie i błędne zastosowanie, a przez to nierozróżnienie odmiennej sytuacji prawnej kierującego ubiegającego się o prawo jazdy po raz pierwszy, od sytuacji kierującego, który takie uprawnienia posiada i z związku z tym wydanie decyzji, która nie uwzględnia faktu posiadania przez odwołującego się uprzednio nabytych (i nie odebranych orzeczeniem sądu karnego) uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, - naruszenie art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4, art. 104, art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez niewydanie dokumentu prawa jazdy obejmującego kategorie, co do których nie orzeczono środka karnego wskazanego w art. 42 k.k. Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO podzieliło ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji, wskazując, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący posiada uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii AB, a z treści ww. wyroku Sądu Rejonowego wynika, że na odwołującego się nałożono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 (czterech) lat, z wyłączeniem pojazdów kat. A. Organ podkreślił, że konstrukcja przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 ww. ustawy nakłada na organ administracji obowiązek wydania decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, nie dając możliwości żadnego alternatywnego rozstrzygnięcia. Organ odwołał się w tej mierze do szeregu orzeczeń sądów administracyjnych, w tym do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1024/15, oraz wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 384/18, w którym Sąd stwierdził, że "skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy". Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił organowi sprzeczność podjętej decyzji z wyrokiem Sądu Rejonowego. Wskazał, że jeśli sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kat. B, a starosta na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami cofnął uprawnienia tylko w zakresie tej kategorii, to w jego ocenie odmowa wydania prawa jazdy w zakresie kat. A nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego. Takie działanie organu stanowi, zdaniem skarżącego, niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną wyroku karnego, z naruszeniem art. 42 § 2 k.k. i art. 182 § 2 k.k.w. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Dokonana kontrola według wyżej wskazanych kryteriów, wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć wykazała bowiem, że nie tkwią w nich kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie dopatrzył się też takich naruszeń przez orzekające organy przepisów postępowania – ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), jak i przepisów prawa materialnego – ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 341, zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), które by skutkowały uchyleniem tych decyzji. Materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, wskazany wyżej przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Wskazać przy tym należy, że przytoczony przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, został nadany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970), obowiązującą od dnia 25 października 2014 r. Wcześniej, tj. przed nowelizacją regulacja art. 12 ust. 2 ustawy stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Skoro przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym mu ustawą nowelizującą wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej) i ma w świetle art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami, zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po dniu 25 października 2014 r., to nie ulega wątpliwości, że w niniejszym przypadku, mógł być on podstawą kontrolowanej decyzji. Jest bowiem rzeczą bezsporną w niniejszej sprawie, że Sąd Rejonowy Wydział II Karny w wyroku z dnia 31 października 2018 r., sygn. akt [...], nałożył na skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (tj. kat. B) na okres 4 (czterech) lat, z wyłączeniem pojazdów kat. A. W konsekwencji więc miały zastosowanie przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, a obowiązującym już w chwili wydawania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu orzekające organy dokonały więc prawidłowej wykładni powyższych przepisów ustawy o kierujących pojazdami. W żaden też sposób nie można im zarzucić skutecznie ich błędnego zastosowania. Wniosek skarżącego z dnia 1 marca 2019 r. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii A nie mógł być przez organy pozytywnie załatwiony. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. W art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami ustawodawca wskazał bowiem okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z nich stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. W aktualnym zatem stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Analiza treści art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie sądowadministracyjnym, m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14, z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, m.in. wyrokach WSA w Krakowie: z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 679/15 czy z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 719/17, w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2139/15, wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1024/15. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B musi zatem skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. ustawie. Przemawia za tym nie tylko wykładnia językowa (która ma pierwszeństwo przed innymi metodami wykładni przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej) ale także i wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi bowiem wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kat. B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t (kat. C). Wskazane przepisy służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. W pełni podzielić więc należy stanowisko WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że za tym przemawiał interes społeczny. "Taki interes społeczny, w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (dopuszczającego ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób) został wskazany i należy się z nim zgodzić. Chodziło bowiem o ochronę tak istotnych społecznych dóbr i wartości nadrzędnych, jak życie i zdrowie ludzkie." (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 313./18; LEX nr 2513889). Wobec powyższego za trafne należało ocenić stanowisko orzekających organów, zaprezentowane w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji, że w sytuacji, gdy orzeczony przez sąd karny wobec skarżącego zakaz obejmował kategorię uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B, a skarżący domagał się zwrotu prawa jazdy kat. A, taki dokument potwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A, nie mógł być skarżącemu zwrócony. Zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami okazał się zatem nieuzasadniony. Odebranie skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza przecież, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w wyżej przytoczonym art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przy czym adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym (nie zależy od uznania rozstrzygającego organu i rozważenia przez niego różnych okoliczności życiowych wskazanych przez skarżącego, np. okresu posiadania prawa jazdy, wykonywania działalności gospodarczej, itp.), lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dla których wymagane jest prawo jazdy kat. B. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kat. B pozbawia więc prawa do uzyskania prawa jazdy kat. A i wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Tym samym dokument prawa jazdy dla powyższej kategorii nie mógł być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B. Skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny są zatem obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się więc bezzasadne. Jeszcze raz podkreślić należy, że z regulacji art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami jednoznacznie wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B - to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kat. A. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kat. B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kat. A i wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Tym samym dokument prawa jazdy dla powyższej kategorii nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B. Skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny są zatem obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie można się więc zgodzić z twierdzeniem skarżącego, że takie działanie organów orzekających stanowi naruszenie art. 42 § 2 k.k. i art. 182 § 2 k.k.w organy dokonywały modyfikacji orzeczonego środka karnego. Z wyroku karnego wynika bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B oraz pośrednio, na podstawie ww. przepisów ustawy o kierujących pojazdami, zakaz prowadzenia pojazdów kat. A. Skoro ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kat. B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, to organy administracji publicznej nie mogły przychylić się do wniosku skarżącego i wydać mu dokumentu prawa jazdy kat. A. Wydając decyzje o odmowie jego wydania organy skonkretyzowały jedynie obowiązywanie ww. zakazu wynikającego z ustawy, a nie zmieniały i nie rozszerzały środka karnego orzeczonego przez sąd. Jak dobitnie wyjaśnił to NSA wyroku z dni 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1336/17, źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających się o wydanie lub o zwrot, jak w tym wypadku, zatrzymanego prawa jazdy nie jest sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która podlega konkretyzacji w decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W ocenie Sądu organy wydały więc prawidłowe rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI