III SA/Kr 627/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, utrzymującą w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na wynajem pokoju w kwocie 450 zł, uznając, że organ prawidłowo zastosował uznanie administracyjne i uwzględnił możliwości finansowe MOPS.
Skarżący M. G. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję o przyznaniu mu zasiłku celowego na wynajem pokoju w kwocie 450 zł, podczas gdy wnioskował o wyższą kwotę ze względu na wzrost kosztów najmu i potrzebę leczenia. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo zastosował uznanie administracyjne, uwzględnił sytuację materialną i zdrowotną skarżącego oraz możliwości finansowe MOPS, a także podkreślił subsydiarny charakter pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 450 zł na dofinansowanie wynajmu pokoju na maj 2023 r. Skarżący domagał się wyższej kwoty, argumentując wzrostem kosztów najmu do 900 zł oraz potrzebą leczenia, na które brakuje mu środków. Organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji, uznał, że przyznana kwota jest adekwatna, biorąc pod uwagę sytuację materialną i zdrowotną skarżącego, a także ograniczone środki finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Sąd administracyjny, analizując sprawę pod kątem legalności, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego następuje w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma pewną swobodę w decydowaniu o przyznaniu świadczenia i jego wysokości, nawet jeśli spełnione są kryteria dochodowe. Sąd zaznaczył, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie ma na celu stałego zaspokajania wszystkich potrzeb beneficjentów, a organy muszą uwzględniać zarówno potrzeby społeczne, jak i możliwości finansowe. W ocenie sądu, organy prawidłowo oceniły sytuację skarżącego, przyznając mu wsparcie w ramach posiadanych możliwości, a skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na uzasadnienie wyższej kwoty zasiłku na wynajem, ani na pilną potrzebę zwiększenia środków na leki w ramach tego postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie zasiłku celowego następuje w ramach uznania administracyjnego, które daje organowi swobodę wyboru, a wysokość świadczenia zależy od oceny sytuacji faktycznej, prawnej oraz możliwości finansowych organu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, a jego przyznanie i wysokość zależą od uznania administracyjnego organu. Organ musi uwzględnić zarówno sytuację strony, jak i możliwości finansowe MOPS oraz subsydiarny charakter pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.s. art. 39 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 4
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 7
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § 3
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 36 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
lit. c
u.p.s. art. 39 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pkt 1
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 57a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uznanie administracyjne jako podstawa decyzji o przyznaniu zasiłku celowego. Subsydiarny charakter pomocy społecznej. Ograniczone możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Brak wystarczających dowodów na uzasadnienie wyższej kwoty zasiłku na wynajem. Konieczność rozpatrywania zwiększonych potrzeb medycznych w odrębnym postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Roszczenie skarżącego o przyznanie zasiłku celowego w wyższej kwocie pokrywającej całość kosztów najmu i potrzeby medyczne.
Godne uwagi sformułowania
Przyznanie zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego. Decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego zapada w ramach tzw. 'uznania administracyjnego'. Pomoc społeczna nie może polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Nie jest możliwe zaspokajanie wszystkich - nawet niezbędnych - potrzeb osób ubiegających się o pomoc z uwagi na ograniczone środki finansowe. Nie można uznać, iż interes strony jest słuszny, jeżeli godzi on zarazem w interes społeczny.
Skład orzekający
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
przewodniczący sprawozdawca
Janusz Kasprzycki
sędzia
Magdalena Gawlikowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad przyznawania zasiłków celowych w ramach uznania administracyjnego, subsydiarny charakter pomocy społecznej oraz uwzględnianie możliwości finansowych organów."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki przyznawania zasiłków celowych w ramach pomocy społecznej, z uwzględnieniem uznania administracyjnego i ograniczeń budżetowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy rutynowej interpretacji przepisów o pomocy społecznej i uznania administracyjnego, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów prawa administracyjnego, ale niekoniecznie dla szerszej publiczności.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 627/23 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-08-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/ Janusz Kasprzycki Magdalena Gawlikowska Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 Art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 901 Art. 39 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja |Dnia 22 sierpnia 2023 r. | | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.), Sędziowie: ASR WSA Magdalena Gawlikowska, WSA Janusz Kasprzycki, Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2023 r., sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 lutego 2023 r. nr SKO.PS/4110/861/2022 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 13 lutego 2023 r. nr SKO.PS/4110/861/2022, działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 7. art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust.3, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o Pomocy Społecznej ( tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej; "u.p.s.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 listopada 2022 r. nr [...] orzekającej o przyznaniu M. G. (dalej: skarżący) świadczenia w formie zasiłku celowego w kwocie 450 zł na dofinansowanie do wynajmu pokoju na maj 2023 r. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego: Wnioskiem z 31 października 2022 r. skarżący zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego m.in. z przeznaczeniem na dofinansowanie do wynajmu pokoju w miesiącu maju 2023 r. w kwocie wyżej niż dotychczas w związku ze wzrostem kosztu wynajmu do kwoty 900 zł. Decyzją z 15 listopada 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 450 zł na dofinansowanie do wynajmu pokoju w miesiącu maju 2023 r. W uzasadnieniu organ I instancji po dokonaniu analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, w szczególności przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego oraz zebraniu niezbędnej dokumentacji, stwierdził, że znajduje się w trudnej sytuacji bytowej i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych. Jest osobą samotnie gospodarującą, jego dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł i w sprawie zachodzą wszelkie podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia, zaś wysokość świadczenia została ustalona w oparciu o przedstawione potrzeby. Od powyżej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył skarżący, w części dotyczącej przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do wynajmu pokoju. Wskazał, że w związku z tym, że przyznana mu kwota 450 zł pokrywa jedynie połowę kosztu najmu pokoju, pozostałą część musi uiścić we własnym zakresie, a na pokrycie innych wydatków zostaje mu 480 zł. Wskazał, że musi również płacić za korzystanie z pralki (aktualnie 10 zł). Przyznane mu zaś odrębnie świadczenia w niewielkim stopniu pokrywają ponoszone przez niego koszty. Podniósł, że wobec braku środków pieniężnych nie może wykupić i regularnie stosować niezbędnych leków, a wzrastające koszty utrzymania i narastająca inflacja powodują, że przeżycie za otrzymywaną kwotę jest niemożliwe. Wniósł o zweryfikowanie wysokości kwoty zasiłku przyznanego na wynajem pokoju. Pismem z 7 lutego 2023 r. skarżący wyjaśnił, że nie rości wobec organu żądania pokrycia pełnych kosztów utrzymania, ale przyznanie zasiłku na wynajem pokoju w wyższej kwocie, pozwoliłoby mu na rozpoczęcie niezbędnego leczenia. W chwili obecnej nie jest w stanie realizować zaleceń lekarskich w zakresie przyjmowania dodatkowych leków i odpowiedniego odżywiania. Do pisma dołączył kopie dokumentacji medycznej. Opisaną we wstępie decyzją SKO w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że przesłanki, z powodu których organ I instancji przyznał wnioskowane świadczenie w ww. kwocie są w pełni uzasadnione. Jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 7 listopada 2022 r. oraz z akt sprawy, skarżący pozostaje pod opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. od dłuższego czasu i nie jest to jego pierwszy wniosek o przyznanie pomocy. Aktualnie ma 64 lata. Prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Jest bezdzietnym wdowcem, rodzice nie żyją. Przyczyną zgłoszenia do MOPS jest długotrwała lub ciężka choroba, bezrobocie, bezdomność, niepełnosprawność oraz ubóstwo rodziny. Na dochód gospodarstwa domowego składa się zasiłek okresowy w wysokości 600 zł. Wnioskodawca mieszka w hotelu pracowniczym przy ul. [...] w K. Opłata za pokój wynosi obecnie 900 zł. Ma możliwość przygotowywania oraz przechowywania żywności. Jest zarejestrowany w GUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie pracuje, nie pobiera świadczeń z ZUS. Ponadto skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim (orzeczenie z 2013 r. wydane na czas nieokreślony), choruje przewlekle (przewlekła choroba żołądka i dwunastnicy, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, obustronny zespół cieśni nadgarstka, nadciśnienie tętnicze, alergia, anemia w trakcie diagnozy) i przyjmuje leki na stałe. Korzysta ze sprzętu ortopedycznego (zakładane na noc: ortezy na nadgarstki oraz gorset na kręgosłup) i wymaga rehabilitacji. Jako swoje potrzeby podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego wskazał: zasiłek okresowy od listopada 2022 r. oraz zasiłki celowe na: zakup żywności (od grudnia 2022 r.), zakup leków, zakup środków czystości, bilet okresowy KKM (od listopada 2022 r.) i dofinansowanie do wynajmu pokoju (od grudnia 2022 r.). Po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy podkreślił, że z treści pisma skarżącego z 6 lutego 2023 r., ani z załączonych do tego pisma dokumentów nie wynika jakie dokładnie są aktualne zalecenia lekarskie, o których pisze. Nie podaje jakie konkretnie ma przyjmować leki (oprócz tych, które już stosuje i na wykup których otrzymuje odrębny zasiłek celowy), jaki byłby koszt ich wykupu, oraz jakie konkretnie ma zalecenia żywieniowe. W szczególności nie wynika to z kopii zaświadczenia lekarskiego z dnia 21 grudnia 2022 r., gdzie zostało wpisane jedynie na jakie schorzenia cierpi oraz, że wymaga on przewlekłego i kosztochłonnego leczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że w razie zwiększenia się potrzeb w zakresie wykupu niezbędnych leków, skarżący ma możliwość wnioskowania o zwiększenie wypłaty środków w ramach zasiłku celowego na ten właśnie cel. Powinno to jednak nastąpić w odrębnym trybie, nie zaś w ramach postępowania odwoławczego od decyzji o przyznaniu dofinansowania na wynajem pokoju. Dalej Kolegium wyjaśniło, że złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego przez osobę, która nie przekracza kryterium dochodowego, nie oznacza automatycznie, iż wnioskodawcy zostanie udzielona pomoc lub udzielona w wartości jakiej życzyłby sobie skarżący. Przyznanie zasiłku celowego nie ma bowiem charakteru obligatoryjnego. Jest to świadczenie fakultatywne zarówno w zakresie jego przyznania, jak i wysokości. Decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego lub zasiłku celowego specjalnego zapada w ramach tzw. "uznania administracyjnego", które polega na możliwości dokonania przez organ wyboru jednego z dopuszczalnych przez ustawę, równowartościowych prawnie, rozwiązań. W związku z powyższym w ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie narusza zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w szczególności art. 2, art. 3, art. 8 i art. 39 u.p.s. Zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w ramach którego organ ustalił i wszechstronnie przeanalizował sytuację materialną, finansową i zdrowotną skarżącego. Organ I instancji reaguje prawidłowo na potrzeby zgłaszane przez skarżącego przyznając mu w miarę posiadanych możliwości świadczenia pieniężne na zgłaszane cele. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że wyznacznikami przyznania oraz ustalenia rodzaju i rozmiaru świadczeń są nie tylko sytuacja materialna skarżącego i cel, któremu pomoc ma służyć, ale także możliwości finansowe MOPS. Wobec istnienia coraz większych grup społeczeństwa wymagających pomocy oraz dysponowania przez organy pomocy społecznej niewystarczającymi środkami przeznaczonymi na udzielanie wsparcia finansowego, nie jest możliwe zaspokajanie wszystkich - nawet niezbędnych - potrzeb osób ubiegających się o pomoc. W skardze (zatytułowanej odwołanie), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że nie zgadza się z argumentacją przedstawioną w zaskarżonej decyzji, która jest dla niego krzywdząca, stronnicza oraz przyczynia się do pogłębiającego się złego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 lutego 2023 r., a także poprzedzającej ją decyzji wydanej upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 listopada 2022 r., orzekającej o przyznaniu M. G. (dalej: skarżący) świadczenia w formie zasiłku celowego w kwocie 450 zł na dofinansowanie do wynajmu pokoju na maj 2023 r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.s. Świadczeniem opieki społecznej jest między innymi zasiłek celowy. Jest on formą pomocy społecznej mającymi na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zasiłek celowy został uregulowany w art. 39 u.p.s. Przyjmuje się, że "przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od dochodu. Choć w przeciwieństwie do zasiłku stałego i okresowego ustawodawca nie sformułował wyraźnie tego obowiązku, to wynika on z art. 8 ust. 1 u.p.s. Kryteria dochodowe są takie same, jak w przypadku pozostałych świadczeń (701 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 528 zł dla osoby w rodzinie)" (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 39). Zgodnie z powołanym przepisem zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Niezbędna potrzeba z kolei to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym. Z kolei ust. 2 art. 39 u.p.s. przykładowo jedynie precyzuje cele na jakie może być przyznany zasiłek celowy, a więc w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może też służyć na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne w odniesieniu do osób bezdomnych i innych niemających dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Należy także zaznaczyć, że zgodnie z art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., I OSK 1464/06; wyrok NSA z dnia 25 maja 2015 r., I OSK 698/16; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2012 r., I OSK 836/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem jednak pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., I OSK 2224/15; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., I OSK 2698/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Także zgodnie przyjmuje się, że treść art. 39 ust. 1 u.p.s., wyraźnie wskazuje, iż decyzja w zakresie przyznania zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Władza dyskrecjonalna organów administracji publicznej, której przejawem jest uznanie administracyjne wyraża się z kolei w tym, że nawet gdy strona spełni określone prawem przesłanki, organ nie musi rozstrzygnąć sprawy w pozytywny dla niej sposób, a więc tak jak w tym przypadku przyznać zasiłek celowy. Z uznaniem mamy bowiem do czynienia, gdy ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. "Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 409). Przyjmuje się, że w przypadku wprowadzenia uznania administracyjnego organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także uwzględnia zasady celowości, sprawiedliwości oraz szczególne cechy stanu faktycznego (ibid., s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (ibid., s. 417). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało wypracowanych szereg reguł dotyczących kontroli decyzji uznaniowej. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją RP oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreśla się znaczenie kontroli zgodności decyzji uznaniowej z art. 7 k.p.a. oraz z konstytucyjną zasada równości co do prawa. Zgodnie z powołanym art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Należy także wskazać, że w odniesieniu do kwestii przyznawania pomocy społecznej w formie różnorodnych zasiłków istotna pozostaje także kwestia możliwości finansowych organu pomocowego. Organy pomocowe działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele pomocy społecznej. Doświadczenie życiowe, mające swe źródło w wieloletniej obserwacji dysproporcji pomiędzy potrzebami społeczeństwa zgłaszanymi w ramach pomocy społecznej, a środkami, którymi dysponują organy administracji, nakazuje akceptację praktyki organów, która prowadzi do limitowania - w granicach obowiązującego prawa - przyznawanych świadczeń, z uwagi na ograniczone środki finansowe i rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe dysponując ograniczoną pulą środków finansowych mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, iż nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (vide: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., I OSK 1464/06; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r., I OSK 624/07; wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r., akt I OSK 698/16; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r., I OSK 2360/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach badania więc przesłanki interesu społecznego, o której mowa w art. 7 k.p.a., należy uwzględnić założenie, że pomoc społeczna osobom potrzebującym ma charakter subsydiarny, a dążeniem organu jest usamodzielnienie się ich podopiecznych, w taki sposób aby tej pomocy nie potrzebowali. Stąd kwoty przyznawane w ramach pomocy społecznej nie powinny pokrywać w całości potrzeb osób korzystających z nie z uwagi na konieczność ich aktywizacji w społeczeństwie zarówno w zakresie poszukiwania źródeł utrzymania, jak i ewentualnie tańszych rozwiązań problemów mieszkaniowych. Należy również zauważyć, na co wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, że możliwości finansowe MOPS są ograniczone i ośrodek musi dzielić posiadane kwoty pomiędzy wielu potrzebujących. Stąd nie można zaspokoić potrzeb wszystkich osób w pełnym zakresie. W odniesieniu do interpretacji przesłanki "interesu obywateli" zawartej w art. 7 k.p.a. ustawodawca wprowadził obowiązek uwzględniania tylko tego, który jest "słuszny". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że nie można uznać, iż interes strony jest słuszny, jeżeli godzi on zarazem w interes społeczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23.06.1995 r., SA/Wr 2744/94, LEX nr 26845). Niewątpliwie w niniejszej sprawie w interesie skarżącego jest uzyskanie zasiłku celowego. Tym niemniej należy pamiętać, że nie wystarczy się legitymować samym interesem, ale interes ten ma być "słuszny". Stąd, przyznanie świadczenia z pomocy społecznej osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej nie jest jej prawem bezwarunkowym, a w związku z oparciem jej na zasadzie pomocniczości, osoba uprawniona musi liczyć się z tym, że pomoc może nie zostać jej przyznana, bądź też jej wymiar może być ograniczony. Trafnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 23.02.2022 r., I OSK 980/21, LEX nr 3318037) przyjmuje się, że nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów, lecz pomoc ta ma stanowić wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jak to wynika z art. 3 ust. 1 u.p.s. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Dlatego też, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ powinien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i możliwości finansowe organu. Winien on uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, a także jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres pomocy udzielonej mu ze środków publicznych. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o udzielenie zasiłku celowego na opłaty do wynajmu pokoju. Organ przyznał mu kwotę 450 zł. Zdaniem skarżącego przyznana kwota jest za niska, gdyż opłata za pokój w hotelu pracowniczym wynosi 900 zł. Nie budzi wątpliwości trudna sytuacja skarżącego, który utrzymuje się wyłącznie dzięki wsparciu Ośrodka Pomocy Społecznej oraz jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Z akt sprawy wynika, że w czasie kiedy był przyznawany skarżącemu zasiłek celowy na dofinansowanie do wynajmu lokalu w listopadzie 2022r. korzystał on również z zasiłku okresowego, zasiłku celowego na leki, dofinansowania do biletu, zakupu odzieży zimowej, zakupu obuwia zimowego i środki czystości. W związku z tym należy przyjąć, że skarżący korzysta z pomocy społecznej i jest na bieżąco wspierany w zaspokajaniu swoich bieżących potrzeb. Natomiast organ trafnie zauważył w odniesieniu do podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących zwiększenia się jego potrzeb związanych z pogorszeniem się stanu zdrowia, że z treści pisma skarżącego z 6 lutego 2023 r., ani z załączonych do tego pisma dokumentów nie wynika jakie dokładnie są aktualne zalecenia lekarskie, o których pisze. Nie podaje jakie konkretnie ma przyjmować leki, jaki byłby koszt ich wykupu, oraz jakie konkretnie ma zalecenia żywieniowe. Również ze skargi nic nie wynika, a skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. Co więcej słusznie organ zauważył, że w razie zwiększenia się potrzeb w zakresie wykupu niezbędnych leków, skarżący ma możliwość wnioskowania o przyznanie zasiłku na ten cel. Kwestia ta nie ma bowiem znaczenia w niniejszym postępowaniu dotyczącym przyznania dofinansowania na wynajem pokoju. Konkludując należy stwierdzić, iż skoro uznanie administracyjne pozostawia organowi pewną swobodę co do rodzaju rozstrzygnięcia, nakładając nań obowiązek szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, z jakich względów natury faktycznej i prawnej organ ograniczył zakres przyznanej wnioskowanego świadczenia, to w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, iż obowiązek ten organy administracji należycie wykonały. Sąd więc uznał, że przyznanie kwoty 450 zł w pełni wypełnia przesłankę działania organu z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI