III SA/Kr 621/22

III SA/Kr 621/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Jakub Makuch /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1595/23 - Wyrok NSA z 2024-07-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 lutego 2022 r., nr SKO.ŚR/4111/18/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami skargę oddala.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 15 lutego 2022 r. nr SKO.ŚR/4111/18/2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111, dalej jako: "u.ś.r.") po rozpatrzeniu odwołania skarżącej J. B. utrzymało w mocy decyzję wydana z upoważnienia Wójta Gminy S. z dnia 12 stycznia 2022 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na dzieci; F. B., J. B. oraz M. B. w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 25 sierpnia 2021 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych na troje dzieci wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2021/2022.
Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku Wójt Gminy S. decyzją z dnia 12 stycznia 2022 r. znak: [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji wskazał, że łączny miesięczny dochód rodziny za 2020r. wyniósł 7.326,71 zł zaś miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w 5-cio osobowej rodzinie wyniósł 1.465,34 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące dla tej rodziny 764,00 zł o kwotę 701,34 zł. Oznacza to także, iż wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania jej świadczeń rodzinnych w oparciu o przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ różnica między dochodem rodziny w wysokości 7.326,71 zł a kwotą 764,00 zł pomnożoną przez 5 osób (3.820,00 zł) wynosi 3.506,71 zł i jest wyższa niż przeciętna łączna kwota świadczeń rodzinnych jakie przysługiwałyby Stronie w okresie zasiłkowym (544,66 zł). Organ I instancji do obliczeń kryterium dochodowego przyjął następujące składowe dochody rodziny Wnioskodawczyni: dochód skarżącej z tytułu umowy o pracę w wysokości po ustawowych odliczeniach 33.917,20 zł; dochód z tytułu wynajmu mieszkania na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym opodatkowanym według stawki 8,5 % w kwocie 22.800 zł; dochód z tytułu bezzwrotnej pomocy zagranicznej (pomoc de minimis) na rozpoczęcie działalności gospodarczej przez męża skarżącej A. B. udzielonej przez Zarząd Województwa [...] w wysokości 50.000 zł.
Od wyżej opisanej decyzji odwołanie złożyła skarżąca, w którym podniosła, że wyliczenie dochodu rodziny przez organ I instancji nie jest właściwe. Wskazała, iż w 2020r. jej mąż otrzymał bezzwrotną pomoc de minimis, w celu rozpoczęcia działalności gospodarczej. Była to jednorazowa pomoc, nie udzielana w kolejnych miesiącach prowadzenia działalności, którą należy traktować jako dochód utracony. Nieprawidłowe jest zatem doliczenie do dochodów rodziny, otrzymanych środków na otwarcie działalności gospodarczej w ramach tej pomocy. Na poparcie swojego stanowiska przytoczyła tezy z wyroku WSA w Krakowie z dnia 6.10.2020 r., sygn. akt III SA/Kr 559/20.
W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 9.12.2021 r. sygn. akt SKO.ŚR/4111/113/2021 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Organ II instancji wskazał na możliwość rozważenia przez organ pomocowy zastosowania w sprawie wykładni przepisów zawartej w ww. wyroku WSA w Krakowie z dnia 6.10.2020 r. sygn. akt III SA/Kr 559/20 oraz zalecił ustalenie, czy przyznana mężowi Strony kwota pomocy została w całości wykorzystana na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Wymagało także precyzyjnego ustalenia kiedy faktycznie wypłacono A. B. sporną kwotę, ponieważ we wniosku o świadczenia rodzinne J. B. oświadczyła, że środki te zostały uzyskane w 2020r., jednakże w zaświadczeniu Zarządu Województwa [...] wystawionego w dniu 20.03.2020 r. wskazano, że pomoc ta została udzielona w dniu 11.12.2019 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wójt Gminy S. decyzją z dnia 12 stycznia 2022 r. ponownie odmówił przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na dzieci wskazując, tak jak w poprzednio wydanej decyzji na przekroczenie kryterium dochodowego rodziny.
W uzasadnieniu, organ wyjaśnił, że biorąc pod uwagę literalne brzmienie przepisu art. 3 ust. 1 lit. c tiret 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód A. B. z tytułu otrzymania bezzwrotnej pomocy zagranicznej, tzw. pomocy de minimis z przeznaczeniem na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 50.000 zł należy uwzględnić w dochodzie rodziny. Organ wyjaśnił, powołując się także na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26.07.2019 r., sygn, akt II SA/GI 475/19, że pojęcie dochodu utraconego zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 23 u.ś.r., który zawiera wyczerpujące wyliczenie okoliczności pozwalających na zakwalifikowanie dochodu jako utraconego. Sporna w rozpatrywanej sprawie pomoc bezzwrotna nie mieści się zaś w powyższym katalogu okoliczności, pozwalających na uznanie dochodu za utracony. Pomoc ta dotyczy rozpoczęcia działalności gospodarczej, a zatem nie jest już udzielana w kolejnych latach prowadzenia tej działalności. Udzielenie tej pomocy na początku działalności gospodarczej i następnie brak tej pomocy w następnych latach działalności mogłoby świadczyć o utracie dochodu wyłącznie wtedy, gdyby ustawodawca wprost taką sytuację przewidział przywołanym powyżej art. 3 pkt 23 u.ś.r, co na gruncie stanu prawnego znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W ocenie organu I instancji nie można środków bezzwrotnej pomocy, udzielonej skarżącej, traktować jako dochodu utraconego w związku z wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa art. 3 pkt 23 lit. f ustawy. Co prawda środki te choć zostały przekazane w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej, to jednak nie mogą być kwalifikowane jako dochód z tej działalności.
W trakcie ponownie prowadzonego postępowania skarżąca przedłożyła Umowę o przyznaniu mężowi pomocy Nr [...] oraz wyjaśniła, że wnioskowana pomoc de minimis została wypłacona w dwóch transzach, tj. w dniu 20.02.2020 r. oraz w dniu 17.07.2020 r. Z zapisów Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP wynika z kolei, że mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą od dnia 9.01.2020 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca ponownie podkreśliła, że nieprawidłowe jest doliczenie do dochodów rodziny jednorazowej bezzwrotnej pomocy de minimis, otrzymanej w 2020r. w celu rozpoczęcia działalności gospodarczej przez jej męża, którą należy według niej potraktować jako dochód utracony.
W wyniku rozpoznania odwołania, SKO w Tarnowie, wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 15 lutego 2022 r.
Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W motywach rozstrzygnięcia, Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji.
W ocenie organu odwoławczego otrzymana przez męża skarżącej j kwota 50.000,00 zł wynikająca z umowy zawartej w dniu 11.12.2019 r. z Województwem [...] na realizację operacji : "Zakup [...]" mieści się w definicji pomocy de minimis zawartej w cytowanym powyżej przepisie, co determinuje uznanie rozstrzygnięcia organu l instancji za zasadne. Na poparcie swojego stanowiska, Kolegium przytoczyło argumentację zawartą w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 26.07.2019 r. sygn. akt II SA/GI 475/19 oraz w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 5.06.2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 85/19. Zgodnie z tymi poglądami brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, aby środki otrzymane przez męża skarżącej w ramach omówionej powyżej bezzwrotnej pomocy de minimis traktować jako dochód utracony.
Pojęcie dochodu utraconego zostało zdefiniowane w art. 3 pkt. 23 u.ś.r., który zawiera wyczerpujące wyliczenie okoliczności pozwalających na zakwalifikowanie dochodu jako utraconego. Sporna w rozpatrywanej sprawie pomoc bezzwrotna nie mieści się w powyższym katalogu okoliczności, pozwalających na uznanie dochodu za utracony. Pomoc ta dotyczy rozpoczęcia działalności gospodarczej, a zatem nie jest już udzielana w kolejnych latach prowadzenia tej działalności. Udzielenie tej pomocy na początku działalności gospodarczej i następnie brak tej pomocy w następnych latach działalności mogłoby świadczyć o utracie dochodu wyłącznie wtedy, gdyby ustawodawca wprost taką sytuację przewidział w przywołanym powyżej art. 3 pkt. 23 u.ś.r. co na gruncie stanu prawnego znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie nie ma miejsca.
Przepis ustawy jasno stanowi, że każdy dochód będący bezzwrotną pomocą ze strony organizacji międzynarodowej jest dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ma znaczenia, na jaki cel został on wydatkowany. Zdaniem Kolegium, nie można się przy tym zgodzić z tezą, że przeznaczenie środków na prowadzoną działalność gospodarczą nie jest ich wydatkowaniem na utrzymanie rodziny. Pośrednio przyczyniają się one bowiem do zaspokojenia jej potrzeb, służąc uzyskaniu dochodu i poprawie jej sytuacji bytowej.
Tym samym wyliczenia dochodu rodziny, jakie zostały poczynione przez organ l instancji, z uwzględnieniem otrzymanej przez męża skarżącej dotacji okazały się prawidłowe.
Jak wynika z ustaleń organu I instancji, skarżąca wraz z mężem i trójką dzieci tworzy pięcioosobową rodzinę, w której jedno z dzieci – M. B. - legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności ważnym do 31.12.2023 r., J. B. od dnia 12.04.2021 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych, a wysokość dochodu za miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za miesiąc maj 2021 r. wyniosła 0,00 zł (oświadczenie z dnia 24.08.2021 r.).
Z kolei dochód Strony z 2020 r. uzyskany z tytułu umowy o pracę kontynuowanej od 6.07.2009 r. wyniósł 36.612,55 zł, podatek należny wyniósł 0,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły 1.535,52 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniosły 1.159,73 zł. Po dokonaniu ustawowych odliczeń dochód ten wyniósł 33.917,30 zł, tj. 2.826,44 zł miesięcznie.
Wnioskodawczyni jest osobą rozliczającą się także na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w 2020 r. (z tytułu wynajmu mieszkania). Wysokość dochodu z tego tytułu ustalono w oparciu o informację od organu podatkowego o formie opłaconego podatku, wysokości przychodu i stawce podatku oraz Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 lipca 2021 r. w sprawie wysokości dochodu za rok 2020 z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Zgodnie z informacją organu podatkowego przychody opodatkowane według stawki 8,5 % wyniosły 22.800,00 zł. Zgodnie z ww. obwieszczeniem wartość przychodu dla stawki podatkowej wynoszącej 8,5 % osiąganych przychodów od kwoty 22.800,00 zł dochód roczny daje wartość 4.003,22 zł co stanowi 333,60 zł miesięcznie.
Jak wynika z informacji uzyskanej przez organ za pośrednictwem systemu elektronicznego A. B. za rok podatkowy 2020 nie uzyskał dochodu.
Uwzględniając zatem w dochodzie rodziny środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej, w postaci pomocy de minimis w wysokości 50.000,00 zł (4.166,67 zł miesięcznie) łączny miesięczny dochód rodziny za 2020 r. wyniósł 7.326,71 zł zaś miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 1.465,34 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące dla tej rodziny 764,00 zł o kwotę 701,34 zł.
Kolegium podkreśliło również, że nie jest także możliwe przyznanie świadczeń rodzinnych w oparciu o przepis art. 5 ust. 3 u.ś.r.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 lit. c tiret 9 u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż dochód uzyskany przez męża w 2020 roku z tytułu dotacji na prowadzenie działalności gospodarczej będącej pomocą de minimis nie stanowi dochodu utraconego;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie dochodu rodziny i w rezultacie błędne stwierdzenie przekroczenia kwoty kryterium dochodowego.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy, aby środki otrzymane przez A. B. w ramach bezzwrotnej pomocy traktować jako dochód utracony. Pomoc ta dotyczy rozpoczęcia działalności gospodarczej, a zatem nie jest już udzielana w kolejnych miesiącach i latach prowadzenia tej działalności. Udzielenie tej pomocy na początku działalności gospodarczej i następnie brak tej pomocy w następnych latach działalności może świadczyć o utracie dochodu. W ocenie skarżącej wprowadzenie do ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęć dochodu uzyskanego jak i dochodu utraconego służyło urealnieniu dochodu rodziny w dacie przyznawania świadczeń ale także w okresie faktycznego ich pobierania. Poza dochodem z roku "bazowego", tj. poprzedzającego rok świadczeniowy, ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego uznał, że z uwagi na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach, niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem wprowadzenia tych pojęć było nadto umożliwienie weryfikacji, czy już po przyznaniu świadczenia, w trakcie jego pobierania, nie nastąpiły w sytuacji dochodowej rodziny zmiany skutkujące brakiem podstaw do pobierania świadczenia. Z powyższego wynika, że ustawodawca miał na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom tego dochodu. W niniejszej sprawie organy nie wzięły pod uwagę faktycznej sytuacji dochodowej rodziny skarżącego wynikającej z faktu, że pomoc o charakterze de minimis dotyczy rozpoczęcia działalności gospodarczej, a zatem nie jest już udzielana w kolejnych miesiącach i latach prowadzenia tej działalności. Brak możliwości faktycznych i prawnych osiągania bieżących dochodów stanowi w istocie utratę pracy zarobkowej, która jest wykonywanie działalności gospodarczej i w rezultacie tego osiąganie dochodów.
Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), ze względu na konieczność jej rozpoznania, a także uwzględniając aktualną sytuację epidemiczną, jak również brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 lutego 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S. z dnia 12 stycznia 2022 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na dzieci, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.
Na podstawie art. 4 u.ś.r. między innymi rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Tym niemniej przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest uzależnione od dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W sytuacji zaś, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, zasiłek przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł 3 . Na podstawie ust. 3 art. 5 u.ś.r. w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Z kolei ust. 3a stanowi, że w razie przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.
Z kolei ust. 4-4c art. 5 u.ś.r. ustawodawca przewidział sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, które winny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać na uzyskaniu dochodu, jak też na jego utracie. Definicję legalną utraconego dochodu zawiera art. 3 pkt 23 u.ś.r., a uzyskanego dochodu art. 3 pkt 24 u.ś.r. Zmiany polegające na uzyskaniu dochodu mogą nastąpić:
- w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,
- po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Wobec powyższego w zależności od charakteru zamian w strukturze dochodów, jak i czasu ich powstania ustawodawca przewidział różne zasady modyfikowania wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego.
Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.
Z kolei art. 5 ust. 4b u.ś.r. stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
Samo pojęcie dochodu zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 1 u.ś.r. i oznacza po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, które ściśle zostały wymienione w powołanym przepisie. 4.
Wśród licznych dochodów nieopodatkowanych, które zostały zaliczone do dochodów, znajdują się również środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc.
Należy również wskazać, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych zostało zdefiniowana "utrata dochodu" i "uzyskanie dochodu". Należy przy tym podkreślić, że przypadki w nich wyliczone mają charakter enumeratywny, a więc nie jest dopuszczalne dodawanie nowych sytuacji w drodze wykładni dokonywanej przez sądy.
Tak więc zgodnie z pkt 23 art.3 u.ś.r. utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną:
a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,
b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2021 r. poz. 419 i 1621),
f) wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r. poz. 266, 1535 i 1621) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.),
h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
i) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych;
j) utratą świadczenia rodzicielskiego,
k) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
l) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;
Z kolei uzyskanie dochodu według pkt 24 art. 3 u.ś.r. oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane:
a) zakończeniem urlopu wychowawczego,
b) uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,
f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
h) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
i) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,
j) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
k) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy w niespornym stanie faktycznym sprawy organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącej, zaliczając do niego jednorazowy dochód z tytułu bezzwrotnej pomocy zagranicznej (pomoc de minimis) na rozpoczęcie działalności gospodarczej uzyskanej przez męża skarżącej udzielonej przez Zarząd Województwa [...] w wysokości 50.000 zł.
Należy podkreślić, że przy ustalaniu dochodu badanego przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych bierze się zasadniczo dochód z roku kalendarzowego poprzedzający rok wystąpienia z wnioskiem. Stąd w przypadku skarżącej, która wystąpiła z wnioskiem w 2021r. o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uwzględniano przede wszystkim dochód rodziny z 2020r. W ramach obliczania tegoż dochodu ustawodawca nakazał wziąć pod uwagę nie tylko dochody uzyskiwane periodycznie, ale również inne dochody, które mogą mieć charakter jednorazowy. Takim jednorazowym dochodem są na przykład środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że termin dochód - w zakresie wskazanym w art. 3 pkt 1 u.ś.r. - ma obejmować wszystko to, co efektywnie wpływa na sytuację materialną rodziny (wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., I OSK 869/18, LEX Nr 2778250; T. Brzezicki (w:) Świadczenia rodzinne. Komentarz, red. P. Rączka, Warszawa 2021, art. 3). Stąd nie budzi wątpliwości, że również tego typu jednorazowy dochód należy doliczyć do dochodu rodziny, od którego wysokości zależy uzyskanie świadczenia rodzinnego wraz z dodatkami. W stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, że mąż skarżącej otrzymał 50 000zł. tytułem bezzwrotnej pomocy zagranicznej (pomoc de minimis) na rozpoczęcie działalności gospodarczej.
Należy przy tym podkreślić, że ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera autonomiczną regulację dotyczącą zasad ustalania wysokości dochodu osoby i rodziny ubiegającej się o świadczenia w niej przewidziane. Potwierdzeniem tego jest brak odwołania się do regulacji zawartych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz wymienienie katalogu zamkniętego dochodów nieopodatkowanych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając na uwadze przytoczone unormowania, w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że dla ustalenia prawa skarżącej do świadczenia rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, jej dochodem będzie dochód osiągnięty przez nią oraz przez jej męża, przy czym w ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowych obliczeń dotyczących wysokości tego dochodu. Organy obu instancji po dokonaniu stosownych obliczeń prawidłowo więc ustaliły, przy uwzględnieniu pomocy de minimis, że przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez członków rodziny skarżącej, przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 26.07.2019 r., (II SA/Gl 475/19, LEX nr 2716321) oraz w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 5.06.2019 r., (IV SA/Wr 94/19, LEX nr 2702331), iż brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, aby środki otrzymane przez męża skarżącej w ramach pomocy de minimis traktować jako dochód utracony. Pojęcie dochodu utraconego zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 23 u.ś.r., który w punktach od a do I zawiera wyczerpujące wyliczenie okoliczności pozwalających na zakwalifikowanie dochodu jako utraconego. Sporna w rozpatrywanej sprawie, pomoc bezzwrotna nie mieści się w powyższym katalogu okoliczności, pozwalających na uznanie dochodu za utracony. Pomoc ta dotyczy rozpoczęcia działalności gospodarczej, a zatem nie jest już udzielana w kolejnych latach prowadzenia tej działalności. Udzielenie tej pomocy na początku działalności gospodarczej i następnie brak tej pomocy w następnych latach działalności mogłoby świadczyć o utracie dochodu wyłącznie wtedy, gdyby ustawodawca wprost taką sytuację przewidział w przywołanym powyżej art. 3 pkt 23 u.ś.r., co na gruncie stanu prawnego znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Sąd natomiast nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Krakowie z dnia 6 października 2020r. (III SA/Kr 559/20, LEX nr 3081567), iż z uwagi na fakt, że pomoc ta dotyczy rozpoczęcia działalności gospodarczej i w związku z tym nie jest już udzielana w kolejnych miesiącach i latach prowadzenia tej działalności to mamy do czynienia z utratą dochodu. Jak trafie wskazał WSA w Gliwicach pomoc de minimis nie mieści się w katalogu okoliczności, pozwalających na uznanie dochodu za utracony, który ma charakter wyczerpujący i stąd w ramach interpretacji sądowej nie może on być poszerzany. Ponadto ustawodawca jednoznacznie zaliczył do dochodu także środki o charakterze jednorazowym otrzymywane w danym roku kalendarzowym. Tak więc fakt, że mąż skarżącej ich nie otrzymuje w kolejnych latach nie świadczy o utracie dochodu. Utrata dochodu jest bowiem związana z faktem, że traci się środki, które w danym roku kalendarzowym były uzyskiwane w sposób systematyczny. Lista dochodów utraconych określona w art. 3 pkt 23 u.ś.r. odnosi się bowiem jednoznacznie do takich periodycznych świadczeń, które na skutek różnych okoliczności zostały utracone przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego wraz z dodatkami. Stąd, aby urealnić wielkość dochodu rodziny, ustawodawca nakazał odliczenie takiego periodycznie otrzymywanego dochodu w roku kalendarzowym, który bierze się pod uwagę ze względu na czas wystąpienia z wnioskiem, a który nie jest już uzyskiwany, bo został utracony. Jest oczywiste, że pojęcie utraconego dochodu nie może więc obejmować dochodu o charakterze jednorazowym, który został wypłacony i nigdy nie miał być świadczony w dalszych latach.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.