III SA/Kr 62/25

III SA/Kr 62/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono niezgodność z prawem  zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 3, art. 134, art. 147, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1465
Art. 94, art. 101
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2017 poz 784
Par. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz  wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 124
par. 44
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać  drogi publiczne i ich usytuowanie - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 1518
Par. 29
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury  z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych
Dz.U. 2023 poz 1964
Par. 14
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na akt Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie z dnia 19 września 2018 r. znak TZ.6101.2.543.2018 w przedmiocie zatwierdzenia stałej organizacji ruchu I. stwierdza, że zaskarżony akt w części dotyczącej umieszczenia po prawej stronie ulicy O. [...] w Krakowie, na wysokości nieruchomości nr [...], poziomych pasów postojowych o szerokości dwóch metrów, oznaczonych znakiem poziomym P-19 oraz znakami pionowymi D-18 i D-30 jest niezgodny z prawem, II. zasądza od Prezydenta Miasta Krakowa na rzecz skarżącej A. P. kwotę 797 zł (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie działając na podstawie art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2017.1260) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r., w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzeniem (Dz.U.2017.784), w dniu 19 września 2018 r. dokonał zatwierdzenia stałej organizacji ruchu według projektu nr [...] w Strefie Płatnego Parkowania P6 I.
Organ wskazał, że należy uwzględnić poprawki wprowadzone kolorem czerwonym na załącznikach graficznych oraz że zatwierdzenie dotyczy tylko działek znajdujących się w zarządzie ZIKiT. Termin wprowadzonej organizacji ruchu – aktualizacja istniejącej organizacji ruchu.
Oznakowanie i/lub sygnalizację świetlna i/lub urządzenia brd należy wykonać zgodnie z załącznikami 1-4 do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczenia na drogach (Dz.U.220.2181).
W skardze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca -A. P., domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w na obszarze Strefy Płatnego Parkowania, na ul. O. pod nr [...], usytuowana jest nieruchomość stanowiąca jej własność. Zgodnie z zatwierdzoną organizacją, po ul. O. ruch odbywa się po jezdni o łącznej szerokości 5.0 m. w jednym kierunku, od ul. B. do ul. B.1, z jednoczesnym kontra ruchem rowerowym w przeciwnym kierunku. Po prawej stronie ulicy wyznaczono pasy postojowe oznaczone znakiem poziomym P-19 oraz znakiem pionowym D-18 i D-30. Szerokość wyznaczonych miejsc postojowych wynosi 2 m, w konsekwencji pozostała szerokość jezdni dostępna dla ruchu pojazdów i rowerów wynosi 3 m.
Na wysokości posesji nr [...], stanowiącej własność skarżącej, wyznaczono pas postojowy o długości 14 m, oznaczony znakiem P-19. Sposób usytuowania tego pasa utrudnia lub nierzadko uniemożliwia wyjazd na teren nieruchomości po przeciwnej stronie lub wyjazd z nich.
Skarżąca podniosła, że Dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu, jako podmiot uprawniony do zarządzania i organizacji ruchem ma obowiązek zapewnić sprawność, efektywność i bezpieczeństwo ruchu drogowego. Projekt organizacji ruchu powinien też spełniać oczekiwania lokalnej społeczności. Tymczasem zatwierdzony w przedmiotowej sprawie projekt organizacji ruchu nie spełnia oczekiwań społeczności lokalnej. Problem z dostępem do swoich nieruchomości mieszkańcy (ojciec skarżącej) monitował organowi, jednak monity te w żaden konstruktywny sposób nie zostały uwzględnione.
Zdaniem skarżącej zatwierdzony projekt organizacji ruchu, w zakresie w jakim uniemożliwia lub utrudnia wyjazd z nieruchomości nr [...] jest sprzeczny z art. 49 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego. Zdaniem organu zatwierdzenie organizacji ruchu drogowego jako akt jednostki samorządu terytorialnego należy do kategorii aktów, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302). Zatem prawo do zaskarżenia przedmiotowego aktu służy każdemu, czyjego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarżąca podnosi, że przedmiotowa organizacja ruchu "nie spełnia oczekiwań społeczności lokalnej" "sankcjonuje parkowanie w sposób uniemożliwiający lub utrudniający wyjazd z nieruchomości pod numerem [...]".
Zdaniem organu skarżąca nie ma legitymacji do wniesienia skargi w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a sam fakt posiadania przez skarżącą nieruchomości położonej wzdłuż drogi publicznej objętej przedmiotową organizacją ruchu nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania interesu prawnego skarżącej do zaskarżania przedmiotowej organizacji ruchu.
W ocenie organu skarżąca nie tylko wykazała, że przedmiotowy akt narusza jej interes prawny, ale również nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżonym aktem, a własną indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją. Skarżąca w skardze nie wykazała także, że przedmiotowy akt narusza konkretny przepis prawa materialnego, który wpływa negatywnie na jej sytuację prawną.
Dodatkowo organ podkreślił, że Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie pełnił funkcję zarządu dróg publicznych na terenie miasta Krakowa, a także funkcję zarządzającego ruchem. Na podstawie uchwały Nr XXI/341/15 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XLVIII/594/08 Rady Miasta z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie reorganizacji jednostki budżetowej Krakowski Zarząd Komunalny w Krakowie, zmiany jej nazwy i nadania statutu oraz upoważnienia Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z dnia 20 lipca 2015 r. poz. 4509) pełnił funkcję zarządu dróg publicznych wszystkich kategorii na terenie miasta wynikających z ustawy o drogach publicznych, a także funkcję zarządzającego ruchem na drogach w rozumieniu ustawy Prawo o ruchu drogowym na terenie miasta Krakowa. W ramach posiadanych kompetencji Dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu dokonał zatwierdzenia przedmiotowej organizacji ruchu według projektu [...]. Zatem zatwierdzenie przedmiotowej organizacji ruchu odbyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zgodnie ze sztuką.
Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23.09.2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz.U. z 2003 r. nr 177 poz. 1729) wydanym na podstawie art. 10 ust. 12 ustawy Prawo o ruchu drogowym działania w zakresie zarządzania ruchem wykonywane są przez podejmowanie czynności organizacyjno - technicznych, w szczególności: sporządzanie projektów organizacji ruchu, przedstawianie projektów organizacji ruchu do zatwierdzenia, etc. Przedmiotowa organizacji ruchu spełnia wymogi formalne określone w § 5 ww. rozporządzenia.
Pas postojowy o szerokości 2 m, który jest zlokalizowany naprzeciw bram wjazdowych do posesji nr [...] przy ul. O. - jest zgodny z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz.U.2003.2181). Ulica O. na przedmiotowym odcinku jest drogą jednokierunkową o klasie dojazdowej i zgodnie z warunkami technicznymi - jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie - szerokość pasa ruchu w przedmiotowej lokalizacji wynosi 3m, a chodnik przy posesji nr [...] ma szerokość 2,4 m. i dlatego procedura dotycząca wprowadzenia przedmiotowej organizacji ruchu została zachowana i nie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.
Zdaniem Organu, w zakresie zatwierdzenia przedmiotowej organizacji ruchu nie doszło do naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2019r. sygn. akt III SA/Kr 1310/18 w pkt. 1 stwierdził nieważność zaskarżonego aktu w części dotyczącej umieszczenia po prawej stronie ulicy O. w Krakowie, na wysokości nieruchomości nr [...], poziomych pasów postojowych o szerokości dwóch metrów, oznaczonych znakiem poziomym P-19 oraz znakami pionowymi D-18 i D-30; w pkt. 2 w pozostałym zakresie skargę odrzucił, w pkt. 3 zasądził od Prezydenta Miasta Krakowa na rzecz skarżącej A. P. kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd stwierdził, że skarżąca wykazała interes prawny niezbędny do zaskarżenia przedmiotowego aktu, tylko w części który dotyczy przysługującego jej prawa własności do nieruchomości znajdującej się przy ul. O. nr [...], z uwagi na ograniczenia przysługujących jej na mocy art. 140 Kodeksu cywilnego uprawnień w wykonywaniu prawa własności. W ocenie Sądu, właściciel nieruchomości ma legitymację skargową do zaskarżenia do sądu administracyjnego takiej czynności organu gminy, która ogranicza jego konstytucyjną i ustawową swobodę korzystania i dysponowania swoją nieruchomością. Tym samym organ niezasadnie domagał się odrzucenia skargi wniesionej przez skarżącą w zakresie zaskarżenia aktu w części dotyczącej zmiany organizacji ruchu na ul. O. na wysokości nieruchomości nr [...] stanowiącej własność skarżącej.
Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała natomiast swojego interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowego aktu w pozostałej części dotyczącej innych ulic i dlatego w pozostałym zakresie skargę odrzucono.
W konsekwencji przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w powołanym art. 101 ust. 1 u.s.g., Sąd dokonawszy merytorycznej oceny podniesionych w skardze zarzutów i kontroli zaskarżonego aktu stwierdził, że wprowadzona zmiana organizacji ruchu na ul. O. nie została przez organ w żaden sposób wyjaśniona. W ocenie Sądu, argumentacja w powyższym zakresie powinna być elementem dokumentacji sporządzonej w celu zmiany organizacji ruchu, tak aby wskazywała, że podjęte przez organ rozstrzygnięcie nie jest aktem dowolnym. Uzasadnienie takie powinno w jasny i przekonujący sposób odzwierciedlać prawidłowe wyważenie proporcji pomiędzy interesem osób mieszkających przy danej ulicy, którym należy zapewnić swobodny i bezpieczny, zgodny z przepisami ruchu drogowego dojazd do ich nieruchomości, a interesem społecznym, który wymaga aby zapewnić bezpieczeństwo wszystkim uczestnikom ruchu drogowego korzystającego z danej ulicy, będącej drogą publiczną. Uwagi te są tym bardziej istotne, że opis rozwiązań projektowych przewiduje możliwość wyznaczenia miejsc postojowych – w zależności od ulicy – na jezdni lub z wykorzystaniem chodnika przyległego do pasa ruchu.
W konsekwencji WSA w Krakowie uznał, że zaskarżony akt zatwierdzenia projektu organizacji ruchu został zatem wydany bez wnikliwej analizy organu w zakresie skutków wprowadzonej organizacji oraz bez należytego jej uzasadnienia, a stwierdzone naruszenia przepisów prawa oceniono jako istotne w rozumieniu art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym.
Naczelny Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 listopada 2022r. sygn. akt I OSK 2292/19 w pkt 1 uchylił zaskarżony wyrok w punkcie I i III i w tym zakresie sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; w pkt 2. zasądził od A. P. na rzecz Prezydenta Miasta Krakowa kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Odwoławczy na wstępie swoich rozważań wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. Nr 177, poz. 1729), rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. 220, poz. 2181 ze zm.) oraz załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r.
Drugie z wymienionych rozporządzeń zostało podjęte na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z owym przepisem prawa, Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, a także warunki ich umieszczania na drogach.
Zatem, zdaniem NSA, dokonując oceny legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie czynności Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu należało mieć zatem na względzie powyższe przepisy regulujące w sposób szczegółowy zarówno wymiary miejsc postojowych, minimalne odległości poszczególnych elementów ruchu drogowego, wielkość placu manewrowego, jak również sposób posadowienia znaków drogowych.
Według Sądu II instancji, WSA w Krakowie dokonał oceny legalności podjętej przez organ czynności z pominięciem ww. przepisów prawa, ograniczając się jedynie do wytknięcia organowi administracji naruszenia § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003r. w sprawie szczegółowych zasad zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, wskazując na brak uzasadnienia czynności zatwierdzenia organizacji ruchu.
Powołując się na poglądy orzecznictwa podkreślono, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii ciężkich, rażących naruszeń. Przesłanką stwierdzenia nieważności uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego jest istotne naruszenie prawa, do których zalicza się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy; braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści; niewłaściwe zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały; naruszenie procedury podejmowania uchwał. Zdaniem NSA, pojęcie sprzeczności z prawem może także dotyczyć sprzeczności z "Zasadami techniki prawodawczej", które stanowią załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 283). Będzie to zwłaszcza dotyczyć reguł określanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego mianem "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej" (zob. np.: wyrok TK z 23 maja 2006r. sygn. SK 51/05, OTK-A 2006, Nr 5, poz. 58; wyrok TK z 16 grudnia 2009 r. sygn. akt 5/08, OTK-A 2009, Nr 11, poz. 170).
W ocenie Sądu II instancji, niewątpliwie istotną regułą legislacyjną jest statuowany w § 131 ust. 1 w zw. z § 143 ZTP, obowiązek sporządzenia uzasadnienia do projektu aktu prawa miejscowego, który z kolei stanowi pochodną generalnego wymogu sporządzania uzasadnienia do każdego projektu aktu normatywnego (por. M. Zieliński (w:) S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2012, uw. 1 do § 12). Jest to szczególnie istotne przy aktach wydawanych na podstawie przepisów zawierających pojęcia niedookreślone, ocenne czy też odwołujące się do pojęć nienormatywnych.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, NSA zaakcentował, że kontrolowany akt nie jest wprost objęty dyspozycją powyższego przepisu, co oznacza, że każdorazowo w przypadku takiego aktu należy rozważyć na ile brak uzasadnienia wpływa na jego ewentualną wadliwość. W przypadku bowiem aktów sporządzanych na podstawie bardzo szczegółowych przepisów i wytycznych ich sporządzania, brak uzasadnienia nie zawsze będzie prowadził do uznania że doszło do istotnego z tej przyczyny naruszenia prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podzielił pogląd wyrażany w orzecznictwie, że brak sporządzenia uzasadnienia może prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli nie jest możliwe ustalenie w inny sposób motywów jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1468/08, LEX nr 490933). Brak uzasadnienia uchwały organ można jednak uzupełnić w odpowiedzi na skargę, zwłaszcza gdy szczegółowo ustosunkowuje się do zarzutów i wyjaśni motywy swojego działania oraz przesłanki podjęcia uchwały o danej treści (por. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK1797/19 i ww. wyrok o sygn. akt III OSK 3740/21, CBOSA).
Jak wynika z argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, organ wskazał na zgodność wprowadzonej organizacji ruchu z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, zarówno co do szerokości samego pasa postojowego, jak również szerokości pasa manewrowego przy wyjeździe z bramy skarżącej. W ocenie NSA, Sąd I instancji pominął w całości wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę (organ wskazał bowiem na zgodność wprowadzonej organizacji ruchu z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, zarówno co do szerokości samego pasa postojowego, jak również szerokości pasa manewrowego przy wyjeździe z bramy skarżącej), koncentrując się w istocie na subiektywnym odczuciu skarżącej co do braku możliwości lub utrudnienia przy wyjeździe z bramy lub też możliwości parkowania.
Jednocześnie NSA podkreślił również, że wskazywany przez Sąd I instancji art. 140 kc jako źródło interesu prawnego skarżącej w niniejszej sprawie i wynikające z niego uprawnienia właściciela nieruchomości są skuteczne jedynie w granicach własności. Na drodze publicznej uprawnienia właściciela nieruchomości przylegającej do drogi są tożsame z innymi uczestnikami ruchu i wynikają wprost z przepisów prawa regulujących zarówno organizację ruchu jak i inne przepisy ruchu drogowego.
Na koniec Sąd II instancji wskazał, że zgodnie z kolei z § 8 ust. 5 rozporządzenia z 23 września 2003 r., organ zarządzający ruchem odrzuca projekt organizacji ruchu w przypadku stwierdzenia: 1) że projektowana organizacja ruchu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego; 2) niezgodności projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Czynienie jednakże zarzutu organowi w oparciu o ten przepis, bez merytorycznej analizy sporządzonego projektu, byłoby skuteczne jedynie w sprawach oczywistych, np. gdyby organ nie odrzucił projektowanej organizacji ruchu w przypadku sporządzenia jej przez osoby nieuprawnione bądź w przypadku braku zaopiniowania organizacji ruchu przez właściwe organy. Brak szczegółowego uzasadnienia projektu nie jest jedną z przesłanek tego przepisu.
W dniu 22 czerwca 2023 r. na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę z 21 listopada 2018 r. modyfikując jedynie zakres zaskarżenia i ograniczając go do tej części aktu, która określa umieszczenie po prawej stronie ulicy O. w Krakowie na wysokości nieruchomości numer 5 poziomych pasów postojowych. Pełnomocnik podkreślił, iż organizacja ruchu ma na celu zapewnienie między innymi bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie jest istotne rozważanie technicznych uwarunkowań wyznaczenia miejsc postojowych, lecz prawidłowe i swobodne korzystanie z indywidualnego zjazdu na nieruchomość. Parkujące, bowiem na wyznaczonym pasie postojowym samochody utrudniają i uniemożliwiają wjazd i wyjazd na nieruchomość skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 22 czerwca 2023 r. w pkt 1 odrzucił skargę w części dotyczącej umieszczenia po prawej stronie ulicy O. w Krakowie, na wysokości nieruchomości nr [...], poziomych pasów postojowych o szerokości dwóch metrów, oznaczonych znakiem poziomym P-19 oraz znakami pionowymi D-18 i D-30, w pkt 2 zwrócił skarżącej uiszczony wpis w kwocie 300 złotych.
W ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, aby skarżąca posiadała legitymację procesową do zaskarżenia przedmiotowej części aktu. Podnoszone zaś przez skarżącą argumenty mogą świadczyć o istnieniu po jej stronie jedynie interesu faktycznego (utrudnienie wjazdu na jej nieruchomość, gdy znajdujący się naprzeciwko pas parkowania jest zajęty), który nie uzasadnia merytorycznej kontroli i ingerencji sądu administracyjnego.
W ocenie WSA w Krakowie zaskarżone zatwierdzenie w dniu 19 września 2018r. przez Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie stałej organizacji ruchu w Strefie Płatnego Parkowania P6 I nie ogranicza prawa własności skarżącej, ani jej praw jako użytkownika drogi publicznej poprzez umieszczenie po prawej stronie ulicy O. w Krakowie, na wysokości nieruchomości nr [...] poziomych pasów postojowych o szerokości dwóch metrów, oznaczonych znakiem poziomym P-19 oraz znakami pionowymi D-18 i D-30. Skarżąca nie wykazała istnienia interesu prawnego, który musi być realny, aktualny, osobisty, własny i indywidualny, ani tym bardziej jego naruszenia przez zaskarżony akt. Interes prawny skarżącej musi wynikać z nałożonego obowiązku prawnego lub udzielonego prawa (także wynikającego np. z ustawy, aktu prawa miejscowego), którego wykazanie stanowi podstawową przesłankę umożliwiającą wniesienie skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 101 u.s.g. Swoją podstawę zawsze musi znajdować w przepisach prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie – o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Następną przesłanką, która musi zostać wykazana przez skardze w trybie art. 101 u.s.g., jest wykazanie naruszenia tego interesu prawnego.
Wspomniana organizacja ruchu w Strefie Płatnego Parkowania P6 I zatwierdzona w dniu 19 września 2018 r. w żaden sposób nie reguluje (nie wpływa, nie ogranicza) korzystania z prawa własności nieruchomości skarżącej. Nie zawiera w tym zakresie żadnych regulacji normatywnych. A jak wskazał NSA w wyroku z 18 listopada 2022 r. "art. 140 kc jako źródło interesu prawnego skarżącej w niniejszej sprawie i wynikające z niego uprawnienia właściciela nieruchomości są skuteczne jedynie w granicach własności. Na drodze publicznej uprawnienia właściciela nieruchomości przylegającej do drogi są tożsame z innymi uczestnikami ruchu i wynikają wprost z przepisów prawa regulujących zarówno organizację ruchu jak i inne przepisy ruchu drogowego."
Zaskarżony akt nie wprowadza swoimi regulacjami także żadnych ograniczeń w stosunku do skarżącej jako użytkowniczki drugi publicznej - ulicy O. w Krakowie. Podnoszony przez skarżącą zarzut umieszczenia po prawej stronie ulicy O. w Krakowie, na wysokości nieruchomości nr 5 poziomych pasów postojowych o szerokości dwóch metrów, oznaczonych znakiem poziomym P-19 oraz znakami pionowymi D-18 i D-30 nie ogranicza, ani nie wpływa na sposób korzystania z tej drogi publicznej przez skarżącą, a ona sama może również korzystać, tak jak i inni użytkownicy z wyznaczonego pasa postojowego.
Podsumowując sam fakt posiadania przez skarżącą nieruchomości położonej przy drodze publicznej objętej przedmiotową organizacją ruchu nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania interesu prawnego skarżącej do zaskarżania przedmiotowej organizacji ruchu. Nadto skarżąca nie tylko nie wykazała, że przedmiotowy akt narusza jej interes prawny, ale również nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżonym aktem, a własną indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją. Nadto skarżąca nie wykazała także, że przedmiotowy akt narusza konkretny przepis prawa materialnego, który wpływa negatywnie na jej sytuację prawną. Podniesione przez nią okoliczności związane są wyłącznie ze stanem faktycznym i tym samym z jej interesem faktycznym (a nie z jej interesem prawnym).
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 listopada 2023.r sygn. akt II GSK 1896/23 uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Sąd odwoławczy zauważył, że powołane stanowisko Sądu I instancji nie zostało poparte analizą lub wykładnią przepisów ustawy Prawo o ruchy drogowym oraz regulacji wynikających z zapisów rozporządzeń z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. Nr 177, poz. 1729) i z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. 220, poz. 2181 ze zm.), na które wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 listopada 2022 r.
Powyższe wskazuje, że istotnie Sąd I instancji dokonując ponownej oceny skargi uchybił wymogowi z art. 190 p.p.s.a. Przeprowadzając ponową analizę rzeczonej skargi skoncentrował się, na ocenie spełnienia przesłanek materialnoprawnych do jej wniesienia, mając na uwadze przede wszystkim stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przesądził, że podstawy takiej nie stanowił podnoszony przez stronę art. 140 kodeksu cywilnego. Wskazać przy tym należy, że NSA eliminując tak postawioną przez stronę podstawę wniesionej skargi nie przesądził w żaden sposób, iż istniała lub nie istniała inna postawa prawna, która mogła stanowić podstawę istnienia interesu prawnego strony w domaganiu się kontroli wydanego w sprawie aktu Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie. Za takim stanowiskiem przemawia całokształt motywów merytorycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego pomieszczonych w wyroku z dnia 18 listopada 2022 r., przede wszystkim zaś wywody dotyczące dokonania przez Sąd I instancji oceny legalności podjętej przez organ czynności z pominięciem przepisów powołanych rozporządzeń z dnia 23 września 2003 r. i z dnia 3 lipca 2003 r.
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 190 oraz art. 153 p.p.s.a., poprzez pominięcie się przez ten Sąd przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazań oraz wykładni prawa dokonanej przez NSA w uprzednio wydanym w sprawie wyroku.
Wyrokiem z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1884/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, ze dokonując oceny prawnej zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2292/19, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd podzielił stanowisko organu, że pas postojowy o szerokości 2 m, który jest zlokalizowany naprzeciw bram wjazdowych do posesji nr 5 przy ul. O. - jest zgodny z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (zał. nr 2 pkt. 5.2.5.).
Zdaniem Sądu w odniesieniu natomiast do szerokości drogi manewrowej. całkowicie uzasadniona w niniejszej sprawie jest analogia zarówno do § 116 obowiązującego na dzień podjęcia zaskarżonego aktu rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich, zgodnie z którym szerokość drogi manewrowej przy stanowiskach postojowych usytuowanych pod kątem 90o w stosunku do krawędzi jezdni, nie powinna być mniejsza niż 5 m, jak i § 104 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225), zgodnie z którym dojazd (droga manewrowa) do stanowisk postojowych w garażu jednoprzestrzennym (bez ścian wewnętrznych) powinien mieć szerokość dostosowaną do warunków ruchu takich samochodów, jakie mają być przechowywane, oraz do sposobu ich usytuowania w stosunku do osi drogi, ale co najmniej przy usytuowaniu prostopadłym - 5,0 m. W niniejszej sprawie brama wjazdowa usytuowana jest prostopadle do ul. O., a szerokość drogi manewrowej do wjazdu na nieruchomość skarżącej wynosi 5,4 m (3 m jezdni i 2,4 m chodnika), jest zatem o 0,4 m szersza od wartości minimalnej dla tego rodzaju usytuowania wjazdu na miejsce postojowe, w tym wypadku znajdujące się na nieruchomości skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r. sygn. akt II GSK 1449/24 w pkt 1 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; w pkt 2 zasądził od Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie na rzecz skarżącej 490 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
NSA wskazał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a., nie jest bowiem wystarczające ograniczenie się przez Sąd jedynie do przytoczenia tego co ustalił organ oraz powtórzenia w całości jego argumentacji. Sąd odwoławczy podkreślił, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest lakoniczne, ogranicza się do przytoczenia in extenso treści obowiązującej regulacji prawnej i powtórzenia konkluzji prawnych organu o tym, które przepisy powinny mieć w sprawie zastosowanie, przy czym Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów i argumentów, że zatwierdzony projekt stałej organizacji ruchu wyznaczający pas postojowy na jezdni naprzeciw bramy wjazdowej do posesji i garażu nieruchomości nr 5 znajdującej się przy uli. O. w Krakowie stanowiącej własność skarżącej tworzy sytuację zagrożenia w ruchu drogowy, spełniającą hipotezę przepisu art. 49 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Sąd całkowicie pominął zarzuty skargi, w których znajdowały się szerokie wywody skarżącej, że umieszczony pas postojowy utrudnia wjazd i wyjazd z jej posesji, że organ nie wziął pod uwagę szerokości bram wjazdowych i ukształtowania terenu (garaż skarżącej znajduje się poniżej poziomu jedni i chodnika i z obu stron okala go betonowe obramowanie ). Akceptując stanowisko organu, Sąd nie wyraził zatem w uzasadnieniu w tym zakresie żadnego własnego stanowiska, całkowicie pomijając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia prawa poprzez niezastosowanie art. 49 ust. 2 pkt 1 p.r.d.. Najbardziej sporna kwestia w tej sprawie, fundamentalna dla jej rozstrzygnięcia, została zatem pozostawiona bez jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów skarżącej. Trafnie zatem zarzuca skarżąca kasacyjnie, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji nie spełnia wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. Samo przytoczenie przepisów, bez precyzyjnego wskazania które z nich według Sądu stanowiły podstawę rozstrzygnięcia i – w kontekście przyjętej przez organ koncepcji działania ciągłego – z jakiego powodu, uznać należy za niewystarczające. Nie spełnia standardów prawidłowej kontroli sądowej legalności działania administracji poprzestanie przez Sąd na podzieleniu prawnego poglądu organu administracji, bez dokonania jego oceny, i bez odniesienia się do argumentów strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie pokreślić należy, iż sprawa była przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanych trzech orzeczeniach:
1. wyrokiem z dnia 18 listopada 2022r. sygn. akt I OSK 2292/19 uchylił zaskarżony wyrok w punkcie I i III i w tym zakresie sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;
2. postanowieniem z dnia 28 listopada 2023 r. sygn. akt II GSK 1896/23 uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;
3. wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r. sygn. akt II GSK 1449/24 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Tak więc zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej p.p.s.a. Dz. U 2024.935), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10).
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024.1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w obecnie rozpoznawanej sprawie jest zatwierdzenia stałej organizacji ruchu według projektu nr TZ.6101.2.543.2018 w Strefie Płatnego Parkowania P6 I przez Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie z dnia 19 września 2018 r.
Skarga w przedmiotowej sprawie wniesiona została w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2024.1465; określanej dalej jako u.s.g.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w postanowieniu z dnia 28 listopada 2023 r. sygn. akt II GSK 1896/23 Sąd w niniejszym składzie zobowiązany jest do analizy istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g.
Sąd w obecnym składzie podziela w tym zakresie rozważania poczynione w tej sprawie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1310/18 we wskazanej poniżej części:
"Powołany przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. W orzecznictwie podkreśla się, iż skarga wniesiona w tym trybie nie jest skargą powszechną, a zatem dopiero wykazanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przysługującego stronie skarżącej otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania. Naruszenie to powinno być realne i aktualne. Oznacza to, że skarżący powinien wykazać, że kwestionowany akt, nie tylko narusza prawo, ale jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawno-materialną. Szczególną cechą tak rozumianego "interesu prawnego" jest bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, z którego skarżący wywodzi swój interes prawny. Natomiast naruszenie tak rozumianego interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony, które następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, względnie, gdy na skarżącego zostanie nałożony nowy obowiązek lub też zmieniony zostanie obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez skarżącego, że na skutek podjęcia zaskarżonego aktu został naruszony konkretny interes prawny lub uprawnienie skarżącego przez ograniczenie lub pozbawienie go uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa.
Z treści przedmiotowej skargi wynika, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. O. [...], która została objęta kwestionowaną organizacją ruchu. Skarżąca wywodzi, że na skutek zmiany organizacji ruchu ma utrudniony, a czasami wręcz uniemożliwiony wjazd lub wyjazd do lub ze swojej nieruchomości. Zmiana organizacji poległa bowiem na wyznaczeniu pasów postojowych o szerokości 2 m (oznaczonych znakiem poziomym P-19 oraz znakiem pionowym D-18 i D-30), które w całości wyznaczone są obecnie na ulicy. W sytuacji, gdy na wprost bramy wjazdowej do nieruchomości skarżącej na wyznaczonym do tego miejscu postojowym zaparkowany jest pojazd, nawet pozostała część jezdni o szerokości 3 m jest niewystarczająca do tego, aby skarżąca mogła swobodnie wjechać lub wyjechać do garażu swojej nieruchomości. W konsekwencji skarżąca nie może korzystać z należącej do niej nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym-mieszkaniowym- przeznaczeniem."
Zdaniem Sądu skarżąca wykazała interes prawny do zaskarżenia przedmiotowego aktu. Analizując istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., Sąd miał na uwadze przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, z których skarżąca wywodzi trudność lub niemożliwość korzystania z drogi (dostępu do niej) objętej zmianami ruchu przewidzianymi w zaskarżonym akcie.
Zgodnie z art. 10 ust.12 pkt 1,2,3 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2017.1260 - w brzmieniu na dzień wydania zatwierdzenia) minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając w szczególności:
1) konieczność zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego,
2) potrzebę efektywnego wykorzystania dróg publicznych,
3) potrzeby społeczności lokalnej,
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem.
Zdaniem Sądu skarżąca nie ma zapewnionego bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez utrudnienie czy też czasami uniemożliwienie jej bezpiecznego wjazdu na posesje i wyjazdu z niej. Garaże skarżącej usytuowane są w przyziemiu budynku i jak wskazał skarżąca wjazd na posesję oraz do garażu oraz wyjazd z nich uzależniony jest od tego czy na pasie postojowym zaparkowane są pojazdy. Stwierdzić należy, że istnieje bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją skarżącej, a normami Prawa o ruchu drogowym i wskazanych rozporządzeni, z których skarżąca wywodzi swój interes prawny.
Ustalenie, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w powołanym art. 101 ust. 1 u.s.g. umożliwiło Sądowi dokonanie merytorycznej oceny podniesionych w skardze zarzutów i kontroli zaskarżonego aktu.
Zatwierdzenie organizacji ruchu jest pojęciem wprowadzonym przez przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz.U.2017.784), wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 10 ust. 12 p.r.d. Upoważnia ono ministra właściwego do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i Ministrem Obrony Narodowej, do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, precyzując trzy warunki podlegające uwzględnieniu. Są nimi w szczególności: konieczność zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego, efektywne wykorzystanie dróg publicznych oraz potrzeby społeczności lokalnej (art. 10 ust. 12 pkt 1, 2 i 3 p.r.d.).
W rozporządzeniu w § 1 ust. 2 wskazano, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1) organizacji ruchu - rozumie się przez to, mające wpływ na ruch drogowy:
a) geometrię drogi i zakres dostępu do drogi,
b) sposób umieszczania znaków pionowych, poziomych, sygnalizatorów i urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego,
c) zasady i sposób działania sygnalizacji, znaków świetlnych, znaków o zmiennej treści i innych zmiennych elementów.
Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie NSA, zatwierdzenie organizacji ruchu wykazuje cechy aktu generalnego - oddziałuje generalnie, nie odnosi się do konkretnej sytuacji określonego podmiotu, nie ma charakteru indywidualnego. Zatwierdzenie organizacji ruchu ma charakter ogólny i abstrakcyjny, tworzy nową sytuację prawną podmiotów korzystających z dróg i czyni to generalnie - na zasadzie powszechności dostępu (uzasadnienie uchwały z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13; wyrok NSA z 12 grudnia 2008 r. I OSK 2497/18 ).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. Nr 177, poz. 1729), rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. 220, poz. 2181 ze zm.) oraz załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 2292/19 wskazał, że podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że brak sporządzenia uzasadnienia może prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli nie jest możliwe ustalenie w inny sposób motywów jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1468/08, LEX nr 490933). Brak uzasadnienia uchwały organ można jednak uzupełnić w odpowiedzi na skargę, zwłaszcza gdy szczegółowo ustosunkowuje się do zarzutów i wyjaśni motywy swojego działania oraz przesłanki podjęcia uchwały o danej treści (por. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK1797/19 i ww. wyrok o sygn. akt III OSK 3740/21, CBOSA).
Wobec powyższego Sąd w niniejszym składzie uznał, że organ uzasadnił swoje stanowisko w skardze kasacyjnej z dnia 21 czerwca 2019 r.
Organ podniósł, ze projekt stałej organizacji ruchu nr [...] z dnia 19 września 2018 r, obejmował zmiany wprowadzane w Strefie Płatnego Parkowania P61, które miały na celu dokonanie aktualizacji istniejącego oznakowania pionowego i poziomego ww. strefie oraz dostosowanie do obowiązujących przepisów wyznaczenia miejsc postojowych (w wielu miejscach pieszym na chodnikach zaparkowane auta nie pozostawiały wymaganych 2 metrów szerokości chodnika - 1,5 metra w wyjątkowych sytuacjach).
Zmiana sposobu parkowania w przedmiotowej lokalizacji była związana z dostosowaniem jej do obowiązujących przepisów, które mówią, że przy ustalaniu szerokości wszelkiego rodzaju miejsc postojowych - w tym również "miejsc postojowych częściowo na jezdni, częściowo na chodniku" należy stosować dyrektywy wynikające z tabeli 5.1 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181 ze zm.), zgodnie z którym stanowiska postojowe dla samochodów osobowych, przy usytuowaniu stanowisk do osi jezdni pod katem 0 stopni (równolegle) powinny mieć następujące wymiary: długość 6,0 m; szerokość 2,5 m.
Organ podkreślił, że w związku z powyższym, konieczne było przesunięcie wcześniej wytyczonych miejsc postojowych (usytuowanych częściowo na jezdni, częściowo na chodniku) na ul. O. zlokalizowanie ich po stronie posesji o parzystej numeracji na jezdni równolegle do krawężnika. Szerokość miejsc postojowych wyniosła 2 metry. Szerokość jezdni w ciągu przedmiotowej ulicy wynosi 5 metrów, natomiast pasa ruchu w rejonie posesji nr [...] wynosi 3 metry, co jest zgodne z § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który przewiduje, że szerokość jezdni stanowiącej dojazd nie może być mniejsza niż 3 m. Natomiast szerokość chodnika w rejonie posesji skarżącej wynosi aż 2,40 metra. W związku z powyższym szerokość jezdni manewrowej dla parkowania jakie odbywa się przy wjeździe/wyjeździe z przedmiotowej posesji wynosi 5,40 m., na co składa się szerokość pasa ruchu (3 metry) i szerokość chodnika (2,40 metra).
Zdaniem Sądu stanowisko organu nie jest prawidłowe.
Sąd wskazuje, że analiza części graficznej (rysunek nr 26) zatwierdzenia stałej organizacji ruchu według projektu nr [...] w Strefie Płatnego Parkowania P6 I, prowadzi do wniosku, że chodnik na ulicy O. po obu stronach miał szerokości 2,4 m. W związku z powyższym nie było konieczne przesuniecie wcześniej wytyczonych miejsc postojowych (usytuowanych częściowo na jezdni, częściowo na chodniku) żeby dostosować je do treści rozporządzenia, gdyż były one zgodne z jego treścią.
Ponadto z analizy części graficznej zatwierdzenia stałej organizacji ruchu według projektu nr [...] w Strefie Płatnego Parkowania P6 I i map Google wynika, że ulica O. nie stanowi ważnego ciągu komunikacyjnego jest to zwykła uliczka osiedlowa, na której ruch pieszych nie jest intensywny, można nawet stwierdzić, że znikomy, co wynika miedzy innymi z przedłożonych zdjęć oraz ze zdjęć znajdujących się w Google Maps.
W ocenie Sądu w związku z powyższym poszerzanie chodnika kosztem szerokości jezdni nie miało uzasadnienia w niniejszej sprawie. Przeniesienie miejsc parkingowych w całości na jezdnie spowodowało pogorszenie się bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego i jest działaniem wbrew potrzebom społeczności lokalnej.
Jak zaznaczył pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r., wcześniej, przed zmianą organizacji ruchu, gdy pasy postojowe, wyznaczone były częściowo na chodniku, a częściowo na jezdni, skarżąca nie miała problemów z wjazdem i wyjazdem.
W momencie zatwierdzenia stałej organizacji ruchu aktem obowiązującym określającym szerokość chodnika było Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. 2016.124 Uchylone z dniem 21 września 2022 r.) W § 44 pkt 1 tego rozporządzenia wskazano, że chodnik powinien mieć szerokość dostosowaną do natężenia ruchu pieszych, z zastrzeżeniem ust. 3.
W § 44 pkt 2 określono, że szerokość chodnika przy jezdni lub przy pasie postojowym nie powinna być mniejsza niż 2,0 m, a w wypadku przebudowy albo remontu drogi dopuszcza się miejscowe zmniejszenie szerokości chodnika do 1,25 m, jeżeli jest on przeznaczony wyłącznie do ruchu pieszych.
Z cała stanowczością Sąd stwierdza, że poszerzanie chodnika wobec braku natężenia ruchu pieszych, nie może być uznane za działanie mające podstawy prawne, przy jednoczesnym podkreśleniu, że dotychczasowy chodnik o szerokości 2,4 m spełniał wymogi dotyczące szerokości.
Na marginesie Sąd zauważa że obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz.U.2022.1518 ) w § 29 określa, że szerokość chodnika projektuje się w zależności od funkcji trasy dla pieszych oraz miarodajnego natężenia ruchu pieszych. Szerokość chodnika powinna być nie mniejsza niż 1,80 m.
W pkt 2. Wskazano, ze w trudnych warunkach dopuszcza się szerokość chodnika nie mniejszą niż 1,00 m, pod warunkiem zaprojektowania miejsc do wymijania się osób ze szczególnymi potrzebami, o długości nie mniejszej niż 2,00 m i szerokości nie mniejszej niż 1,80 m. Odległość między tymi miejscami powinna umożliwiać wzajemną widoczność osób ze szczególnymi potrzebami oraz zapewniać optymalny czas oczekiwania na wyminięcie się, wynikający w szczególności z możliwości poruszania się tych osób, pochylenia podłużnego drogi dla pieszych oraz natężenia ruchu pieszych i osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch.
Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając, że od dnia wydania zaskarżonego aktu upłynął termin, o którym mowa w art. 94 ust. 1 u.s.g., Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 2 u.s.g. stwierdził, że zaskarżony akt jest niezgodny z prawem (punkt I sentencji wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II, działając na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).