III SA/Kr 62/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2007-04-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo samorządoweprawo wodneregulaminuchwała rady gminykontrola administracyjnawspólnota samorządowadostarczanie wodyodprowadzanie ściekówprzyłączeopłaty

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność części regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uznając, że niektóre jego postanowienia naruszały przepisy ustawy.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Zielonki zatwierdzającą regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Sąd administracyjny stwierdził nieważność kilku przepisów regulaminu, w tym tych dotyczących odpłatności za przyłączenie do sieci, nieokreślonych przypadków przyłączenia, obowiązków odbiorcy w zakresie wodomierzy oraz usuwania awarii przyłączy. Sąd uznał, że kwestionowane postanowienia naruszały przepisy ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Zielonki z dnia 9 lutego 2006 r. w sprawie zatwierdzenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Skarga dotyczyła kilku przepisów regulaminu, które zdaniem organu nadzoru naruszały prawo. Sąd podzielił argumentację skarżącego w zakresie § 18 ust. 1 (w zakresie słów "jest odpłatne i"), § 18 ust. 2 oraz § 18 ust. 4 lit. d, uznając, że wprowadzają one niedopuszczalny obowiązek uiszczenia opłat za samo przyłączenie do sieci, co stanowi daninę publicznoprawną, na którą Rada Gminy nie ma kompetencji. Stwierdzono również nieważność § 20 ust. 1 zdanie drugie oraz § 21 ust. 1 od słów "a w przypadku", uznając, że wprowadzają one otwarte i nieokreślone przypadki ustalania dodatkowych warunków przyłączenia poza aktem prawa miejscowego. Sąd zakwestionował również § 30 ust. 1 w zakresie słów "wodomierzy i" oraz § 30 ust. 2, wskazując na naruszenie art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który precyzyjnie dzieli koszty związane z wodomierzem głównym i urządzeniem pomiarowym, oraz art. 6 ust. 3 pkt 3a tej ustawy, który nakazuje określenie zasad usuwania awarii przyłączy w umowie, a nie w regulaminie. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność wskazanych części regulaminu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, Rada Gminy nie ma kompetencji do wprowadzenia takiego obowiązku, gdyż stanowiłoby to daninę publicznoprawną, na którą ustawa nie daje upoważnienia.

Uzasadnienie

Opłata za samo przyłączenie do sieci ma charakter daniny publicznoprawnej, a prawo nie daje Radzie Gminy kompetencji do jej wprowadzania. Obowiązek zapewnienia powszechnie dostępnych dostaw wody na zasadzie równości implikuje brak możliwości uzależniania prawa do przyłączenia od dodatkowych opłat.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (15)

Główne

u.s.g. art. 18 § ust. 1 i ust.2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 19 § ust. 1

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 15 § ust. 4

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 19 § ust.2 pkt 4

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 15 § ust. 3

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 6 § ust.3 pkt 3a

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

u.s.g. art. 94 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 3 § ust. 1

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 6 § ust. 1

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o samorządzie gminnym

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 31

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niedopuszczalność wprowadzania przez Radę Gminy obowiązku uiszczenia opłat za samo przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Niedopuszczalność wprowadzania w regulaminie otwartych i nieokreślonych przypadków ustalania dodatkowych warunków przyłączenia. Naruszenie przepisów ustawy dotyczących podziału kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego. Naruszenie przepisów ustawy nakazujących określenie zasad usuwania awarii przyłączy w umowie, a nie w regulaminie.

Godne uwagi sformułowania

opłaty pobierane w związku z samym faktem przyłączenia nieruchomości do urządzeń komunalnych mają charakter jednostronnie narzuconej mieszkańcom daniny publicznoprawnej regulamin jest aktem prawa miejscowego, co oznacza w szczególności wymóg spełniania przez regulamin standardów dobrej legislacji nie ma wątpliwości, że swoboda kontraktowa nie ma charakteru absolutnego i doznaje ograniczeń, jednak ograniczeń tych nie można domniemywać art.6 ust.3 pkt 3a ustawy jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i odesłanie do umowy nie może być podważone przez bezpośrednią regulację regulaminową

Skład orzekający

Piotr Lechowski

przewodniczący

Wiesław Kisiel

sprawozdawca

Elżbieta Kremer

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków dotyczących opłat za przyłączenie, warunków przyłączenia, podziału kosztów wodomierzy oraz zasad usuwania awarii przyłączy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków uchwalonego przez radę gminy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnie występujących kwestii związanych z dostępem do wody i odprowadzaniem ścieków, a także interpretacji przepisów dotyczących opłat i obowiązków mieszkańców wobec przedsiębiorstw komunalnych.

Czy gmina może żądać opłaty za samo podłączenie do wody? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 62/07 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2007-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Kremer
Piotr Lechowski /przewodniczący/
Wiesław Kisiel /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6261 Regulamin organizacyjny
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Wiesław Kisiel (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Zielonki z dnia 9 lutego 2006 r. nr XXXIll/7/2006 w przedmiocie zatwierdzenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Zielonki l. stwierdza nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w odniesieniu do: § 18 ust. 1 w zakresie słów "jest odpłatne i", §18 ust. 2, §18 ust. 4 lit d, § 20 ust. 1 zdanie drugie, § 21 ust. 1 od słów "a w przypadku", § 30 ust. 1 w zakresie słów "wodomierzy i", § 30 ust. 2 II. orzeka, że załącznik do uchwały w zakresie określonym w punkcie pierwszym wyroku nie może być wykonany.
Uzasadnienie
wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 62/07
I. Uchwała Rady Gminy Zielonki z dnia 9 lutego 2006 r., nr XXXIII/7/2006 w sprawie zatwierdzenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Zielonki (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego nr 950, póz.5930) podjęta została na podstawie art.18 ust. 1 i ust.2 pkt 15 oraz art.40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst Dz.U.2001, nr 142, poz.1591; r.2002, nr 23, poz.220 i nr 62, poz.558, i nr 113, poz.984, i nr 214, poz.1806; r.2003, nr 80, poz.717, i nr 153, poz.1271 i nr 162, poz.1568; r.2004, nr 102, póz. 1055 i nr 116, póz. 1203; r.2005, nr 172, póz. 1441 i nr 175, póz. 1457) oraz art.19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. nr 72 póz.747, zmiany z 2002 r. nr 113 poz.984, z 2004 r. nr 96 poz.959 i nr 173 póz. 1808, z 2005 r. nr 85 poz.729 i nr 130, póz. 1087). Regulamin stanowi załącznik do uchwały.
Regulamin określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, a także zasady prowadzenia i warunki korzystania z usług w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi za pomocą urządzeń wodociągowych i beczkowozów oraz zbiorowego odprowadzania ścieków za pomocą urządzeń kanalizacyjnych na terenie Gminy Zielonki (§ 1 ust. 1 regulaminu).
Przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej jest odpłatne i odbywa się na pisemny wniosek o przyłączenie i określenie warunków przyłączenia, złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie do sieci (§ 18 ust. 1 regulaminu). Wniosek zainteresowanego odbiorcy powinien zawierać w szczególności, a) dane dotyczące wnioskodawcy, b) adres podłączanej nieruchomości, c) rodzaj podłączenia (wodociągowe, kanalizacyjne), d) formę, termin i sposób płatności za podłączenie, e)
datę i podpis wnioskodawcy (§ 18 ust.4 regulaminu). Kwota należności za przyłączenie ustalana jest na podstawie obowiązującego cennika usług (§ 18 ust.2 regulaminu).
Przedsiębiorstwo określa warunki przyłączenia w terminie niezwłocznym jednak nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia wniosku. W przypadkach szczególnych przyłączenie do sieci następuje na podstawie umowy o przyłączenie, którą sporządza Przedsiębiorstwo (§20 ust. 1 regulaminu). Warunki przyłączenia określają: miejsca i sposób przyłączenia sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej z instalacjami Odbiorcy, maksymalne dobowe zapotrzebowanie na pobór wody, dopuszczalną ilość i jakość odprowadzanych ścieków, miejsce zainstalowania wodomierza głównego lub/i miejsce zainstalowania urządzenia pomiarowego liczącego ilość odprowadzanych ścieków, termin ważności warunków przyłączenia (§ 20 ust.3 regulaminu).
Przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej może nastąpić po spełnieniu warunków przyłączenia, o których mowa w § 18, a w przypadku zawarcia umowy o przyłączenie do sieci, od spełnienia warunków w niej określonych (§ 21 ust. 1 regulaminu). Umowa o przyłączenie do sieci może być zawarta m. in. w przypadkach związanych z budową sieci lub ich finansowaniem przez składającego wniosek o przyłączenie (§ 21 ust.2 regulaminu). Umowa o przyłączenie powinna w szczególności określać koszty związane z realizacją takiego przedsięwzięcia, zasady finansowania i sposób rozliczeń wraz z wymaganą dokumentacją (§ 21 ust.3 regulaminu).
Warunki przyłączenia względnie umowa o przyłączenie stanowi podstawę do rozpoczęcia realizacji prac projektowych oraz budowlano-montażowych (§ 22 ust. 1 regulaminu). Określone w warunkach przyłączenia względnie umowie o przyłączenie próby i odbiory częściowe oraz końcowe są przeprowadzane przy udziale upoważnionych przedstawicieli stron (§ 22 ust.2 regulaminu). Wyniki prób i odbiorów, o których mowa w ust.2 są potwierdzane przez strony w protokołach, których wzory, uwzględniając postanowienia § 20, określa Przedsiębiorstwo (§ 22 ust.3 regulaminu).
Rozdział VI regulaminu ustala techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych.
Rozdział VIII ustala obowiązki odbiorców usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierzy i
urządzeń pomiarowych poprzez ich odpowiednie zabezpieczanie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki czy też pomieszczenia, w którym są one zamontowane oraz przed dostępem osób nieuprawnionych (§ 30 ust. 1 regulaminu). Odbiorca zobowiązany jest do natychmiastowego usunięcia awarii na przyłączu będącym w jego posiadaniu. Jeśli tego nie uczyni w ciągu 5 godzin od jej wystąpienia, Przedsiębiorstwo może usunąć awarię we własnym zakresie, a kosztami obciążyć Odbiorcę (§ 30 ust.2 regulaminu).
II. Powyższa uchwała została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Wojewodę Małopolskiego pismem z dnia 19 grudnia 2006 r,, nr PN.II.0914-48-2006. Organ nadzoru wniósł o stwierdzenie nieważności niektórych przepisów regulaminu, a mianowicie § 18 ust. 1 w zakresie słów "jest odpłatne i ", § 18 ust.2, oraz § 18 ust.4, pkt d, § 21 oraz § 30 ust. 1 w zakresie słów: "wodomierzy i" i § 30 ust.2 załącznika do uchwały.
1. W § 18 uchwały został wprowadzony obowiązek uiszczenia opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Konstrukcja powołanego zapisu jednoznacznie wskazuje, iż przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej następuje pod warunkiem uiszczenia opłat. W ocenie strony skarżącej w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw prawnych dla nałożenia na odbiorców (mieszkańców gminy) tego rodzaju obciążeń finansowych. Fakt, iż przesłanką korzystania z sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej jest wniesienie opłaty powoduje, że opłaty te mają charakter obowiązkowy i stanowią daninę publicznoprawną. Strona skarżącą w pełni podziela stanowisko przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie podkreśla się, że "opłaty pobierane w związku z samym faktem przyłączenia nieruchomości do urządzeń komunalnych mają charakter jednostronnie narzuconej mieszkańcom daniny publicznoprawnej" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. DI SA/Kr 817/05 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 1028/04). Należy zaznaczyć, iż zgodnie z powołaną ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne
jest zobowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie takiej umowy. Zarówno gmina, jak i przedsiębiorstwo wodociągo-wo-kanalizacyjne nie są uprawnione do uzależniania zawarcia tej umowy od wniesienia dodatkowych opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. W świetle powyższego strona skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności §18 ust, 1 w zakresie słów "jest odpłatne /", § 18 ust.2 oraz § 18 ust.4 pkt d regulaminu.
W § 21 regulaminu Rada Gminy wprowadza dodatkowe, bliżej nieokreśloneprzypadki, w których możliwe jest przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub analizacyjnej pod warunkiem m.in. ponoszenia przez osobę ubiegającą się o takie przyłączenie kosztów związanych z realizacją sieci. Strona skarżąca ocenia przywołany zapis jako aruszający art.15 ust.4 w zw. z art.19 ust.2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w odę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, z których wynika, iż w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków winny zostać określone w sposób wyczerpujący warunki przyłączenia do sieci, a w razie ich spełnienia przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne obozane do przyłączenia nieruchomości. Oznacza to, zdaniem trony skarżącej niedopuszczalność takich zapisów w regulaminie, które mają charakter otwarty i wprowadzają możliwość ustalania poza tym aktem dodatkowych warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Z uwagi na powyższe organ nadzoru wnosi o stwierdzenie nieważności §21 regulaminu.
W § 30 ust. 1 regulaminu Rada Gminy zobowiązuje odbiorcę usług m.in. do zapewnienia niezawodnego działania wodomierzy. Zdaniem strony skarżącej zapis ten pozostaje w sprzeczności z art.15 ust.3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zgodnie z którym koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Przepis ten ma charakteru normy bezwzględnie wiążącej i nie zawiera upoważniania dla Rady do przyjęcia w regulaminie regulacji odmiennej. Przepisy ustawy, w tym w szczególności art.15, jednoznacznie określają wzajemne obowiązki pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, a osobą ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci, a później odbiorcą usług. Ustawodawca nie pozostawia możliwości wprowadzania w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków odmiennych od ustawowych rozwiązań prawnych, w tym nakładania na odbiorcę usług dodatkowych obowiązków, których realizacja z mocy ustawy obciąża przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Z uwagi na powyższe strona skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności §30 ust. 1 w zakresie słów: "wodomierzy i".
4. Natomiast zgodnie z § 30 ust.2 regulaminu odbiorca zobowiązany jest do natychmiastowego usunięcia awarii na przyłączu będącym w jego posiadaniu. Jeśli tego nie uczyni w ciągu 5 godzin od jej wystąpienia, Przedsiębiorstwo może usunąć awarię we własnym zakresie, a kosztami obciążyć Odbiorcę. W ocenie strony skarżącej zamieszczenie tego rodzaju regulacji w uchwale stanowi naruszenie art.6 ust.3 pkt 3a powołanej ustawy, zgodnie z którym warunki usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorców usług powinna określać umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków, a nie uchwala w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Zatem treść kwestionowanego przepisu może zostać ewentualnie wprowadzona do umowy, natomiast regulacja uchwały w tym zakresie pozbawiona jest podstawy prawnej. W świetle powyższego strona skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności zapisu § 30 ust.2 regulaminu.
Powołane w skardze przepisy regulaminu pozostają w sprzeczności z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w tym w szczególności z przepisami art.15 i art.19 ustawy. Ponadto wskazana uchwała rażąco narusza zasadę demokratycznego państwa prawa wyrażoną w art.2 Konstytucji oraz zasadę legalizmu z art.7, wedle których organy władzy publicznej działaj ą na podstawie i w granicach prawa, co oznacza że mogą czynić to tylko, na co prawo im zezwala lub to co im nakazuje.
III. W czasie rozprawy pełnomocnik Rady Gminy oświadczył, że Rada akceptuje całość zarzutów zawartych w skardze Wojewody Małopolskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :
A. Rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Regulamin jest aktem prawa miejscowego (art.19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowemu odprowadzaniu ścieków; por. również wyrok NSA z dnia 14 listopada 2003 r., II SA/Wr 1389/03, Monitor Prawniczy 2005, nr 11, s.564). Oznacza to w szczególności wymóg spełniania przez regulamin standardów dobrej legislacji, a możliwości sądu administracyjnego stwierdzania nieważności przepisów regulaminu nie są ograniczone rocznym okresem, liczonym od dnia jego uchwalenia (art.94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym).
B. Sąd uwzględnił zarzut skargi, zgodnie z którym § 18 uchwały w sposób niedopuszczalny przywidywał obowiązek uiszczenia opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wraz z argumentacją zawartą w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie powołane w skardze, tj. w wyroku z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. m SA/Kr 817/05 oraz wyroku z 27 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 1028/04.
Taka wykładnia ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowemu odprowadzaniu ścieków (z art.3 ust. 1 i art.6 ust. 1 na czele) w związku z art.7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym jest dobrze utrwalona w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 17 maja 2002, I SA 2793/01), stanowisku organów nadzoru (por. rozstrzygnięcie nadzorcze z 11 marca 2004, PN-I-0911/32/2004, OSS 2004, nr 4, póz. 100, s.74), jak i komentatorów (por. W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Glosa do wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2000r., II SA 2320/00, OSP 2002. nr 6, póz.75). Akcent pada na bezwzględnym obowiązku Gminy zapewnienia nieprzerwanych i powszechnie dostępnych dostaw wody, na zasadzie równości, co implikuje wniosek, że
ewentualna opłata za samo tylko prawo przyłączenia się do sieci gminnej byłaby daniną publiczną. Tymczasem prawo przedmiotowe nie daje Radzie Gminy kompetencji do wprowadzenia na swoim terenie daniny tego rodzaju.
Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić nieważność §18 ust. 1 regulaminu w zakresie słów "jest odpłatne i", § 18 ust.2 regulaminu oraz § 18 ust.4, pkt d) regulaminu.
C. W kolejnym punkcie skargi Wojewoda Małopolski dowodzi, że w § 21 kwestionowanego regulaminu Rada Gminy wprowadziła dodatkowe, bliżej nieokreślone przypadki, w których możliwe jest przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej pod warunkiem m.in. ponoszenia przez osobę ubiegającą się o takie przyłączenie kosztów związanych z realizacją sieci. W regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków winny zostać określone w sposób wyczerpujący warunki przyłączenia do sieci, a w razie ich spełnienia przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest zobowiązane do przyłączenia nieruchomości (art.15 ust.4 w zw. z art.19 ust.2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków). Niedopuszczalne jest zamieszczanie w regulaminie takich zapisów, które mają charakter otwarty i wprowadzają możliwość ustalania poza tym aktem dodatkowych warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej.
Sąd odnotowuje, że ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowemu odprowadzaniu ścieków przewiduje zawieranie przez przedsiębiorstwo wodociągowe i odbiorcę umów: o zaopatrzenie w wodę oraz odprowadzanie ścieków (art.6) i umów o odpłatne przejęcie od odbiorcy urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych sfinansowanych przez odbiorcę (art.31). Brak wzmianki w ustawie o dopuszczalności zawarcia umowy o przyłączenie do gminnej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie powinien być traktowany jak zakaz zawierania takiej umowy. Zakaz taki stanowiłby wyłączenie ogólnej swobody kontraktowej czyli dopuszczalności zawierania umów przez uprawnione i zainteresowane podmioty (art.3531 Kodeksu cywilnego). Nie ma wątpliwości, że swoboda kontraktowa nie ma charakteru absolutnego i doznaje ograniczeń (por. wyrok SN z 6 listopada 2002 r., I CKN 1144/00), jednak ograniczeń tych nie można domniemywać. W konsekwencji strony mają prawo uzgodnić w drodze dwustronnej umowy szczegóły przyłączenia do sieci komunalnej (termin, miejsce przyłączenia, procedurę czynności itp.) z zachowaniem wymienionego wyżej zakazu ustalenia odpłatności za prawo do przyłączenia. Dlatego Sąd nie znajduje podstaw do generalnego zakwestionowania §§ 20 i 21 zaskarżonego regulaminu z powodu samego tylko dopuszczenia umów o przyłączenie.
Natomiast Sąd podziela stanowisko skarżącego Wojewody Małopolskiego, że art.15 ust.4 w zw. z art.19 ust.2 pkt 4 ustawy wymaga ustalenia bezpośrednio w regulaminie warunków (reguł) przyłączenia. Każe to uznać za nieważne te zastrzeżenia §§ 20 i 21 zaskarżonego regulaminu, które blankietowe upoważniają przedsiębiorstwo wodociągowe do l-stronnego ustalania treści umowy o przyłączenie. Taki otwarty i niedopuszczalny charakter ma § 20 ust.2 zd. 2, gdzie mowa jest o szczególnych czyli niezdefiniowanych przypadkach przyłączenia i co gorsza - o jednostronnym narzucaniu odbiorcy treści umowy.
D. Sąd podzielił ocenę § 30 regulaminu zaprezentowaną przez skarżącego Wojewodę Małopolskiego. Przepis ten zobowiązuje odbiorcę usług m.in. do zapewnienia niezawodnego działania wodomierzy. Rację ma skarżący, że art.15 ust.3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ["Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług.'] precyzyjnie dzieli obowiązki i związane z tym koszty między przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne i odbiorcę, a dystynkcji tej nie przestrzega § 30 ust. 1 regulaminu. Art.15 ust.3 ustawy obciąża odbiorcę jedynie kosztami nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego, przerzucając na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne - koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego.
Osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej jest od dnia 14 stycznia 2002 r. obowiązana na własny koszt zapewnić wybudowanie przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych, a po zintegrowaniu z siecią ponosi odpowiedzialność za ich niezawodne działanie, chyba że inaczej stanowi umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków. Umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzenie ścieków określa tytuł prawny, na podstawie którego posiadacz nieruchomości musi w celu odpłatnego korzystania z usług "postawić" przyłącze do dyspozycji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, gdyż przyłącze, pomimo fizycznego połączenia z siecią, nie staje się automatycznie częścią składową przedsiębiorstwa (wyrok SN z dnia 13 maja 2004, III SK 39/04, OSNP 2005, nr 6, poz.89, LEX 103759).
Dlatego należało stwierdzić nieważność § 30 ust. 1 regulaminu w zakresie w jakim przewiduje ponoszenie przez odbiorcę kosztów związanych z wodomierzem, a pozostawić niezakwestionowaną tą część § 30 ust.l regulaminu, która przewiduje ponoszenie przez odbiorcę kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego.
E. Prawidłowo skarżący Wojewoda Małopolski dostrzegł że odmienny powinien być podział materii między regulamin i indywidualną umowę w zakresie ustalenia działań w przypadku awarii przyłącza.
Umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawarta między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług określa w szczególności zasady usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług (art.6 ust.3 pkt 3a ustawy). Tymczasem § 30 ust.2 regulaminu przewiduje, że odbiorca zobowiązany jest do natychmiastowego usunięcia awarii na przyłączu będącym w jego posiadaniu. Jeśli tego nie uczyni w ciągu 5 godzin od jej wystąpienia, Przedsiębiorstwo może usunąć awarię we własnym zakresie, a kosztami obciążyć Odbiorcę. Wbrew wyraźnej regulacji ustawowej nie pozostawiono miejsca na umowne ustalenie podziału obowiązków w przypadku awarii przyłącza.
Sąd podkreśla w tym miejscu bardzo dobitnie, że nie jest władny wypowiadać się na temat celowości takiego reżimu; Sąd nie wypowiada się w jakim trybie byłoby lepiej kształtować procedurę reagowania na awarie przyłącza. Sąd stwierdza jedynie, że
art.6 ust.3 pkt 3a ustawy jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i odesłanie do umowy nie może być podważone przez bezpośrednią regulację regulaminową.
F. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.147 § 1 w związku z art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, póz. 1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, póz. 1692 oraz 2005, nr 94, poz.788 i nr 169, póz. 1417 i nr 250, póz. 2118 oraz 2006, nr 38, póz. 268 i nr 208, póz. 1536).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI