III SA/KR 619/23

III SA/Kr 619/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Gawlikowska
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
Art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi P. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 lutego 2023 r., znak SKO.PS/4110/849/2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoznania ponaglenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. L. (dalej "skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 17 lutego 2023 r. (znak SKO.PS/4110/849/2022) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej rozpoznania ponaglenia.
Postanowienie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z 19 października 2022 r. skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, dofinansowanie do opłat za czynsz i dofinansowanie zakupu leków. Pismem z 18 listopada 2022 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o przedłużeniu - do 19 grudnia 2022 r. - postępowania w sprawie obejmującej udzielenie wnioskowanej pomocy finansowej. Następnie, w dniu 1 grudnia 2022 r. organ I instancji wydał decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności (w kwocie 112 zł za październik 2022 r.) oraz decyzje przyznające zasiłek celowy na zakup żywności (w kwocie każdorazowo po 600 zł odpowiednio za listopad oraz grudzień 2022 r.). Jednocześnie organ I instancji wydał decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek celowy specjalny w kwocie 60 zł na dofinansowanie zakupu leków oraz przyznającą zasiłek celowy specjalny w kwocie 200 zł na dofinansowanie opłat za czynsz.
Pismem z 28 listopada 2022 r. skarżący wniósł ponaglenie na niezałatwienie przez organ I instancji sprawy w terminie. Pismo to zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie za pismem organu I instancji z dnia 6 grudnia 2022 r.
W rozpoznaniu opisanego wyżej ponaglenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. (znak SKO.PS/4110/838/2022) stwierdziło, że organ I instancji nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania. W uzasadnieniu Kolegium akcentowało m.in. to, że w dniu 1 grudnia 2022 r. organ I instancji wydał pozytywną dla skarżącego decyzję orzekając o przyznaniu żądanej pomocy finansowej (na zakup żywności, dofinansowanie do opłat za czynsz i dofinansowanie do kosztu zakupu leków). Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że – przed wydaniem wskazanej decyzji - organ I instancji pismem z 18 listopada 2022 r. zawiadomił skarżącego o przedłużeniu postępowania w sprawie - do 19 grudnia 2022 r. Kolegium Odwoławcze podniosło, że decyzje orzekające o przyznanej skarżącemu pomocy finansowej wydane zostały przed upływem wyznaczonego terminu, co w konsekwencji przemawiało za brakiem bezczynności organu I instancji w sprawie. Opisane postanowienie SKO w Krakowie z 13 grudnia 2022 r. zostało doręczone skarżącemu 20 grudnia 2022 r.
W dniu 28 grudnia 2022 r. skarżący wniósł do organu odwoławczego pismo zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie ponaglenia". Podniósł, że Kolegium Odwoławcze zostało wprowadzone w błąd przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Krakowie, ponieważ skarżącemu nie zostało niezwłocznie doręczone zawiadomienie o przedłużeniu postępowania i nie został poinformowany o przedłużeniu postępowania przez organ I instancji. Nadto, skarżący wyraził wątpliwość, co do poprawności czynności sporządzenia protokołu z ustnego przyjęcia jego podania przez organ I instancji.
Załatwiając opisany wyżej wniosek skarżącego (ponowne rozpatrzenie ponaglenia), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 17 lutego 2023 r. (znak SKO.PS/4110/849/2022) stwierdziło niedopuszczalność tego wniosku. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał art. 35 k.p.a. (dot. terminów załatwiania spraw) oraz art. 36 k.p.a. (dot. zawiadomienia niezałatwieniu sprawy w terminie), jak też art. 37 k.p.a. (dot. prawa do wniesienia ponaglenia). SKO w Krakowie akcentowało, że regulacja art. 37 k.p.a. nie stanowi o możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie z art. 37 § 6 k.p.a. W świetle powyższego, postanowienie to jest ostateczne i nie służą na nie żadne środki zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Nadto, art. 127 § 3 k.p.a. mówi, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Natomiast na podstawie z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania, albo - jak w niniejszym postępowaniu - niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Kolegium zwróciło uwagę, że niedopuszczalność złożonego przez stronę wniosku może wynikać przyczyn przedmiotowych, a do tych przyczyn zaliczyć należy zwłaszcza brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego, czy też wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. W sytuacji zaistnienia takich przyczyn, organ rozpatrujący wniosek stwierdza niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w drodze postanowienia, które jest ostateczne. W przedmiotowej natomiast sprawie Kolegium, działając jako organ II instancji, w postanowieniu z 13 grudnia 2022 r. wskazało, że organ I instancji - nie dopuścił się bezczynności, ani też przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie zainicjowanej złożonym przez skarżącego wnioskiem z 19 października 2022 r. W postanowieniu tym zawarto pouczenie, że wydane postanowienie jest ostateczne i nie służą na nie żadne środki zaskarżenia. Wobec powyższego, Kolegium w obecnie wydanym postanowieniu stwierdziło, że datowany na dzień 28 grudnia 2022 r. wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie jego ponaglenia, był niedopuszczalny. Przewidziany bowiem w art. 127 § 3 k.p.a. środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczy decyzji (postanowień) wydawanych w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze. W przedmiotowej sprawie wyłączona została więc możliwość wniesienia środka odwoławczego, bowiem wydane w dniu 13 grudnia 2022 r. przez Kolegium postanowienie nie podlegało zaskarżeniu.
Organ odwoławczy podsumował, że w sprawie wniesionego w dniu 28 listopada 2022 r. ponaglenia Kolegium działało jako organ wyższego stopnia, a od wydanego w dniu 13 grudnia 2022 r. postanowienia (znak SKO.PS/4110/838/2022) nie przysługiwały żadne środki zaskarżenia. Uzasadnia to w konsekwencji stwierdzenie niedopuszczalności wniosku skarżącego z 28 grudnia 2022 r. o ponowne rozpatrzenie jego ponaglenia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisane wyżej postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 127 § 3 k.p.a., art. 37 § 1.k.p.a., art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. Uzasadniając skargę podkreślił, że w postanowieniu SKO nie wskazano, że zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w zakresie zarzutów podniesionych przez skarżącego w ponagleniu, a w szczególności SKO uznało za skuteczne zawiadomienie skarżącego pismem z dnia 18 listopada 2022 r. o przedłużeniu postępowania w sprawie udzielenia pomocy finansowej do dnia 19 grudnia 2022 r. Tymczasem – w ocenie skarżącego - pismo to zostało mu doręczone 30 listopada 2022 r., tj. dopiero po ponagleniu z 28 listopada 2022 r., a więc 12 dni po upływie 30-dniowego terminu rozpatrywania sprawy. Do 18 listopada 2022 r. nie otrzymał skarżący zawiadomienia o przedłużeniu postępowania, otrzymał pismo noszące datę nadania 1 grudnia 2022 r. Skarżący przedstawił okoliczności odebrania tego pisma stwierdzając, że MOPS nie powiadomił go skutecznie o przedłużeniu postępowania w sprawie. Dodał, że podana przez organ przyczyna przedłużenia postępowania ("brak dokumentów niezbędnych w prowadzonym postępowaniu administracyjnym"), a zawarta w zawiadomieniu z dnia 1 grudnia 2022 r. jest – w jego ocenie – nieprawdziwa, gdyż brak przedłożenia przez skarżącego dokumentów, wykluczałby udzielenie mu pomocy finansowej, którą jednak organ przyznał.
Skarżący zwrócił uwagę, że art. 134 k.p.a. dotyczy tylko niedopuszczalności odwołania od decyzji SKO, a on pismem z 28 grudnia 2022 r. złożył "wniosek o ponowne rozpatrzeni sprawy" przez SKO zgodnie z art. 127 par. 3 k.p.a. W świetle powyższego, w ocenie skargi, stwierdzenie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie ponaglenia nie ma podstawy prawnej ani faktycznej.
W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie domagało się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Przedmiotem sądowoadministracyjnej kontroli w tej w sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 17 lutego 2023 r. stwierdzające niedopuszczalność wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydanym przez Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. Ten ostatnio wskazany akt zapadł w następstwie rozpoznania wniesionego przez skarżącego ponaglenia złożonego z uwagi na brak załatwienia przez organ I instancji sprawy obejmującej udzielenie skarżącemu wsparcia z pomocy społecznej (zasiłków celowych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 37 k.p.a., stwierdziło w powołanym wyżej postanowieniu z 13 grudnia 2022 r., iż organ I instancji nie dopuścił się bezczynności, ani też sprawy skarżącego nie prowadził przewlekle. Mając zatem na uwadze przedmiot kontrolowanej obecnie sprawy oraz przedstawione wyżej jej uwarunkowania Sąd uznał, że zaskarżony akt – stwierdzający niedopuszczalność wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy jego ponaglenia - nie narusza prawa.
Punktem wyjścia dla dalszych ocen jest zwrócenie uwagi, że prawo do wniesienia ponaglenia – stosownie do art. 37 par. 1 pkt 1 k.p.a. – przysługuje stronie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy organ administracji publicznej nie załatwia sprawy w terminie wynikającym z przepisów (tj. określonych w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych), ani też nie załatwił tej sprawy w terminie przez siebie wyznaczonym w trybie art. 36 § 1 k.p.a. Nadto, uprawnienie do wniesienia ponaglenia aktualizuje się w przypadku, gdy postępowanie administracyjne jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (por. art. 37 par. 1 pkt 2 k.p.a.). Powyższe regulacje wskazują, iż celem ponaglenia jest wyłącznie zakwestionowanie przekroczenia przez organ administracji terminu załatwienia sprawy. Jest to zatem postanowienie wydane w kwestii incydentalnej, która pojawiła się w postępowaniu. Analiza treści przepisu regulującego instytucję ponaglenia (art. 37 k.p.a.) prowadzi do wniosku, iż postanowienie wydane przez organ administracji publicznej w rozpoznaniu tego środka prawnego – nie podlega zaskarżeniu. Stwierdzenie to obejmuje zarówno zażalenie, jak i tryb wdrożony w kontrolowanej sprawie przez skarżącego tj. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Stosownie do art. 141 par. 1 k.p.a. – zażalenie służy stronie tylko w sytuacji, gdy k.p.a. tak stanowi. Jak wyżej wskazano, k.p.a. – nie zawiera regulacji przewidującej możliwość zaskarżenia postanowienia wydanego w trybie art. 37 par. 6 k.p.a. Z kolei wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy – zgodnie z art. 127 par. 3 k.p.a. jest dopuszczalny od decyzji, od których nie służy odwołanie do organu wyższego stopnia, gdyż zostały wydane w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze. Wbrew zatem wywodom skargi, nie jest dopuszczalne wdrożenie tegoż ostatnio wskazanego środka prawnego, niejako w zastępstwie (w zamian) zażalenia, które nie zostało przewidziane przez ustawodawcę, jako forma kwestionowania postanowienia załatwiającego wniesione ponaglenie. Reasumując, przepisy prawa nie przewidują możliwości wniesienie środka zaskarżenia na postanowienie organu wyższego stopnia względem organu prowadzącego postępowania, które wydane zostało w następstwie rozpoznania ponaglenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 17 października 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 309/19 oraz wyrok WSA w Warszawie z 23 lutego 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 8384/22). W tych zatem okolicznościach wywiedziony przez skarżącego wniosek o ponowne rozpatrzenie załatwionej już sprawy dotyczącej złożonego ponaglenia – trafnie został oceniony przez SKO w Krakowie jako niedopuszczalny, a w konsekwencji zaskarżone obecnie postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. – nie naruszało prawa. W przypadku bowiem stwierdzenia przez organ odwoławczy, iż wniesiony przez stronę środek zaskarżenia wniesiony został od orzeczenia, które jest niezaskarżalne, aktualizuje się obowiązek tego organu stwierdzenia niedopuszczalności takiego środka. Podkreślić przy tym trzeba, że jeśli strona nie zgadza się z wydanym przez organ wyższego stopnia postanowieniem rozstrzygającym ponaglenie, wówczas może złożyć skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania lub na bezczynność organu, którego wcześniej dotyczyło wniesione ponaglenie (por. A. Golęba [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), A. Cebera. T. Kiełkowski, J. Firlus, K. Klonowski, M. Romańska Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, uwaga 9 do art. 37).
Zarzuty skargi, poza ocenioną już niedopuszczalnością wdrożenia wniosku o ponownie rozpatrzenie sprawy, w istocie koncentrowały się na argumentach mających podważyć stanowisko SKO w Krakowie zawarte w postanowieniu z 13 grudnia 2022 r., którym orzeczono, iż organ I instancji nie dopuścił się bezczynności, ani nie prowadził sprawy przewlekle. Motywy jednak, które legły u podstaw tego postanowienia nie podlegały kontroli w obecnie rozstrzyganej sprawie. Przedmiotem ocen w kontrolowanym przypadku była bowiem wyłącznie kwestia proceduralna, czyli to, czy zasadnie stwierdził organ niedopuszczalność wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego ponaglenia, a nie to, jak wniesione ponaglenie zostało rozpoznane. Jak już wcześniej akcentowano, z uwagi na fakt, że żaden przepis k.p.a. nie zawiera normy, która uprawniałaby adresata postanowienia wydanego w oparciu o art. 37 par. 6 k.p.a do podważania tegoż postanowienia w trybie procesowym (tak NSA w wyroku z 29 stycznia 2014 r., II OSK 2534/13), to stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie niedopuszczalności złożonego przez skarżącego wniosku, uznać należało za nienaruszające prawa.
Z uwagi na powyższe, Sąd skargę oddalił, a podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634).