III SA/Kr 617/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na leki, wskazując na błędy proceduralne organów w ocenie sytuacji faktycznej i prawnej skarżącej.
Skarżąca M. S. wniosła o przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków, jednak organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca wraz z babcią prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a dochód rodziny przekracza kryterium ustawowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego, w tym rzeczywistej sytuacji majątkowej, zdrowotnej i osobistej skarżącej.
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa odmawiającą przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków. Organy pomocowe uznały, że skarżąca, mieszkając z babcią, tworzy z nią dwuosobowe gospodarstwo domowe, a łączny dochód rodziny (renta rodzinna babci) przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Skarżąca argumentowała, że prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i ponosi wysokie koszty leczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Sąd uznał, że organy nie dokonały wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych, opierając się głównie na obserwacjach pracownika socjalnego i nie wyjaśniając wszystkich istotnych kwestii, takich jak rzeczywiste prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, wsparcie ze strony partnera czy sytuacja zdrowotna skarżącej. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a w tej sprawie kluczowe znaczenie ma cel wnioskowanej pomocy – leki dla osoby z problemami psychicznymi. Nakazał ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez sąd ustaleń.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nieprawidłowo przyjęły prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego jedynie na podstawie obserwacji pracownika socjalnego, nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności i nie dokonując wszechstronnej oceny sytuacji faktycznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie stwierdzić prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Podkreślono, że skarżąca i jej babcia deklarowały odrębne gospodarstwa, a niektóre ustalenia (np. stan pokoju skarżącej) sugerowały odrębność. Konieczne jest dokładne wyjaśnienie sytuacji majątkowej, zdrowotnej i osobistej skarżącej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.p.s. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 41 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 41
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 23 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 4 § 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nieprawidłowo ustaliły prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Organy nie dokonały wszechstronnej oceny sytuacji faktycznej i prawnej skarżącej. Organy nie wzięły pod uwagę celu, na jaki miał być przeznaczony zasiłek (leki dla osoby chorej psychicznie). Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe. Skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku celowego.
Godne uwagi sformułowania
organy nieprawidłowo przyjęły jedynie na podstawie "obserwacji pracownika socjalnego", że skarżąca wraz z babcią prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Z wywiadu środowiskowego wyłania się w ocenie Sądu obraz dwóch odrębnych rzeczywistości w jakich funkcjonuje skarżąca i jej wnuczka. Organ nie wziął pod uwagę celu na jaki ma być przeznaczony dochodzony zasiłek, wskazując natomiast na podejmowane przez siebie próby aktywizacji zawodowej skarżącej. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ma służyć przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych.
Skład orzekający
Maria Zawadzka
przewodniczący
Bogusław Wolas
sprawozdawca
Magdalena Gawlikowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania wspólnego gospodarstwa domowego w kontekście pomocy społecznej, znaczenie wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego przez organy administracji, priorytetowe traktowanie potrzeb zdrowotnych przy ocenie wniosków o zasiłek celowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skarżącej i jej relacji z babcią; ocena sytuacji faktycznej jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Podkreśla ludzki wymiar pomocy społecznej.
“Sąd uchylił odmowę przyznania leków: kluczowe znaczenie ma stan zdrowia, nie tylko dochód.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 617/25 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-12-04 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-04-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Bogusław Wolas /sprawozdawca/ Magdalena Gawlikowska Maria Zawadzka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 Art. 3, art. 134, art. 145, zrt. 151, art. 250 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 Art. 7, art. 77, art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2025 poz 1214 Art. 8, art. 39, art. 41 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bogusław Wolas (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 marca 2025 r. nr SKO.PS/4110/18/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat K. K. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 20 marca 2025 r. sygn. akt SKO.PS/4110/18/2025 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) i art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 39 ust. 1 i ust. 2 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej – M. S., od decyzji z dnia 29 stycznia 2025 r. znak: DŚ-5002-79/25, wydanej przez Prezydenta Miasta Tarnowa w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego do dofinansowania do zakupu leków, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wyżej opisaną decyzją organ l instancji w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 31 grudnia 2024 r. odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego na dofinasowanie do zakupu leków. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocowy wyjaśnił, że w oparciu o przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy oraz przedłożone dokumenty ustalił, że skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z babcią M. K. tworząc z nią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Dochód rodziny skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z miesiąca listopada 2024 r. wyniósł 3.563,32 zł, który stanowi renta rodzinna M. K. pobierana z ZUS. Kryterium dochodowe dla dwuosobowego gospodarstwa domowego to kwota 1.646,00 zł, a dochód rodziny skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku liczony zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynosi 3.563,32 zł. Rodzina nie kwalifikuje się zatem dochodowo do świadczeń z pomocy społecznej, ponieważ dochód przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. Organ pomocowy wyjaśnił także, że w niniejszej sprawie wziął również pod uwagę art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdził, że niewątpliwie sytuacja rodziny skarżącej jest trudna z uwagi na brak stałego zatrudnienia i niepełnosprawność, jednak nie jest to sytuacja wyraźnie odbiegająca od sytuacji innych osób znajdujących się w podobnym położeniu. Nie można bowiem uznać, że w ostatnim czasie nastąpiło zdarzenie niecodzienne, nadzwyczajne, uzasadniające przyznanie tej szczególnej formy pomocy. Od powyższej decyzji, odwołanie złożyła skarżąca podnosząc, że nie zgadza się z decyzją, ponieważ prowadzi "oddzielną gospodarkę" mimo, że tymczasowo mieszka pod wskazanym w decyzji adresem. Wyjaśniła, że jej babka M. K. przygarnęła ją tylko pod swój dach i nie jest w stanie jej utrzymywać, ponieważ wydatki związane z zakupem lekarstw, opłat za mieszkanie, gaz, energię elektryczną i telefon są bardzo wysokie. Podkreśliła, iż do tej pory nie ma pracy i żadnych środków na utrzymanie. Nadmieniła dalej, że jest pacjentką przychodni psychiatrycznej. Do odwołania ww. dołączyła pismo z 29.11.2024 r. zatytułowane "Umowa", które zostało podpisane przez skarżącą oraz jej babcię. Z treści pisma wynika, że: "(...) Zamieszkuję tylko na zasadach, że sama będę prowadzić gospodarkę, bo tylko na tej podstawie mogłam zamieszkać pod wyżej wskazanym adresem. Zobowiązuję się, że będę się sama utrzymywać." Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie podzieliło ocenę stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez organ l instancji. Kolegium wskazał treść art. 3 ust. 1, ust.4, art.6 pkt.4, pkt. 10 i pkt 14, art. 8 oraz art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy i podniosło, że z przeprowadzonego przez organ l instancji w dniu 28 stycznia 2025 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca wraz z babcią M. K. mieszkają i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe w mieszkaniu własnościowym babci składającym się z 2 pokoi i kuchni, łazienki, WC, ogrzewane centralnie. M. K. jest w wieku poprodukcyjnym, nie pracuje dorywczo, rodzina utrzymuje się z renty rodzinnej do której uprawniona jest babcia skarżącej. M. K. nie zgodziła się podać wysokości świadczenia, twierdząc że nie jest to "sprawa pracownika socjalnego". Jednakże z informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie z dnia 24.01.2025 r. wynika, że renta rodzinna wynosi 3.563,32 zł netto. W tej sytuacji organ pomocy społecznej prawidłowo ustalił, że dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe, które dla dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi 1.646,00 zł. W trakcie wywiadu ustalono także, że babcia skarżącej pokrywa wszystkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz opłaca rachunki. Ww. okazała rachunek za kurtkę zimową, którą kupiła wnuczce (250 zł), wykupuje leki swoje oraz wnuczki. Z ustaleń i obserwacji pracownika socjalnego wynika, że wbrew temu co deklaruje skarżąca i jej babcia, ww. osoby prowadzą wspólne gospodarstwo domowe w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. Skarżąca nie posiada żadnego dochodu, nie pracuje zawodowo ani dorywczo. Oświadczyła, że nie może iść do pracy dopóki nie ukończy leczenia w Oddziale Leczenia Zaburzeń Osobowości i Nerwic w Krakowie (OLZON). Ww. zadeklarowała natomiast, że podejmie płatny staż lub szkolenie, w związku z tym pracownik socjalny przygotował dla skarżącej kontrakt socjalny mający na celu wzmocnienie aktywności i samodzielności życiowej, zawodowej i przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu. Skarżąca zgłosiła się osobiście w CUS w Tarnowie w dniu 22 stycznia 2025 r., gdzie kontrakt został omówiony i podpisany. W ocenie Kolegium, wbrew zarzutom podniesionym przez skarżącą, słuszne jest stanowisko organu l instancji, że skarżąca stanowi wraz ze swoją babką rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. W okolicznościach faktycznych sprawy nie można przyjąć, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, a więc prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Odnosząc się do powołanej powyżej definicji rodziny skarżąca tworzy ją z osobą spokrewnioną, z którą wspólnie gospodaruje (znajduje się na utrzymaniu M. K.) i zamieszkuje tzn. stale przebywa w domu babki. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, nie budzi wątpliwości tut. Kolegium, że w niniejszej sprawie skarżąca nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz tworzącą wraz z babcią rodzinę w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej. Przekroczenie kryterium dochodowego uzasadniało rozważenie przesłanek dotyczących możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego, co też organ l instancji w sprawie niniejszej uczynił, słusznie stwierdzając, że nie zachodzą przesłanki do przyznania stronie przedmiotowego świadczenia zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie takie szczególnie drastyczne przesłanki nie wystąpiły, co oznacza brak przesłanek do przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skargę wniosła skarżąca M. S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 marca 2025 r. sygn. akt SKO.PS/4110/18/2025 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 29 stycznia 2025 r. znak: DŚ-5002-79/25, w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego do dofinansowania do zakupu leków. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2024 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2025 poz. 1214 ze zm. - dalej: u.s.p.). Artykuł 39 ust. 1 u.p.s., stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Art. 8 ust. 1 u.p.s. stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 1010 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 823 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Decyzja wydawana na podstawie art. 39 u.p.s. jest decyzją uznaniową, a w konsekwencji kontrola jej legalności dokonywana jest przez Sąd w ograniczonym zakresie. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27.10.2020 r., I OSK 1011/20). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14). W toku postępowania o przyznanie zasiłku celowego organ powinien zatem ustalić, czy wnioskodawca spełnia kryterium majątkowe przyznania pomocy, czy wnosi o zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Konieczne jest również ustalenie, czy wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej, jakie są możliwości finansowe OPS oraz potrzeby innych osób wnioskujących o udzielenie świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów, lecz pomoc ta ma stanowić wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Dlatego też, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i możliwości finansowe organu. Winien on uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenie, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres pomocy udzielonej mu ze środków publicznych. Treść art. 39 ust. 1 u.p.s., mówiąca, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy wyraźnie wskazuje, iż decyzja w powyższym zakresie zapada w ramach uznania administracyjnego. Wskazuje na to wyraźnie zwrot "może" odnoszący się do uprawnienia organu administracji" (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1377/21). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie zostały poprzedzone wszechstronną oceną okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji organy wskazały, że skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z babcią M. K. tworząc z nią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Dochód rodziny skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z miesiąca listopada 2024 r. wyniósł 3.563,32 zł, który stanowi renta rodzinna babci pobierana z ZUS. Kryterium dochodowe dla dwuosobowego gospodarstwa domowego to kwota 1.646,00 zł, a dochód rodziny skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku liczony zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynosi 3.563,32 zł. W ocenie organu z przeprowadzonego przez organ l instancji w dniu 28 stycznia 2025 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca wraz z babcią mieszkają i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe w mieszkaniu własnościowym babci składającym się z 2 pokoi i kuchni, łazienki, WC, ogrzewane centralnie. Babcia skarżącej jest w wieku poprodukcyjnym, nie pracuje dorywczo, rodzina utrzymuje się z renty rodzinnej do której uprawniona jest babcia skarżącej. Dokonując sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że organy nieprawidłowo przyjęły jedynie na podstawie "obserwacji pracownika socjalnego", że skarżąca wraz z babcią prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Faktu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego nie potwierdza ani skarżąca, ani jej babcia, która nie zgłosiła wnuczki jako osoby wspólnie zamieszkującej.. Prawdą jest, że babcia skarżącej pokrywa wszystkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania, co jest logiczne skoro jest to jej mieszkanie. Również fakt zakupu leków nie przesądza o wspólnym gospodarowaniu, świadczy jedynie o trosce babci o stan zdrowia wnuczki. Skarżąca jest osoba mającą problemy psychiczne, a wykup leków w takiej sytuacji stanowi konieczność. To samo należy odnieść do zakupu kurtki, który z uwagi na zmienne warunki atmosferyczne należy uznać za niezbędny dla zachowania zdrowia. Z wywiadu środowiskowego wyłania się w ocenie Sądu obraz dwóch odrębnych rzeczywistości w jakich funkcjonuje skarżąca i jej wnuczka. Całość mieszkania, a więc nie tylko pokój babci, ale także części "wspólne" , takie jak np. kuchnia użytkowane przez babcie skarżącej są skromna ale czysta, jedynie pokój należący do skarżącej jest zabałaganiony panuje w nim zaduch. Świadczy to o tym, że skarżąca przebywa tylko w tym pomieszczeniu i nie opiekuje się babcią. Nieprawdopodobne jest przy tym, aby babcia opiekowała się wnuczką, bo jest osobą bardzo schorowaną. Co potwierdza ich twierdzenia o prowadzeniu odrębnych gospodarstw domowych. Organ nie wyjaśnił, kto płaci za pozostałe ubraniami (ubrania) i kosmetyki. Na uwagę zasługuje także zalegająca w aktach opina psychologiczna z dnia 16 stycznia 2025 r., gdzie skarżąca oświadczyła, że pozostaje w związku partnerskim. Organ powinien wyjaśnić czy skarżąca może liczyć na wsparcie partnera czy pomieszkuje z nim skoro twierdzi, że jest w związku partnerskim. Organ nie odniósł się w żaden sposób do tego twierdzenia. Ponadto Nie ustalono, czy skarżąca korzysta z pomocy swojej matki, u której przebywa jej dziecko. Organ nie wziął pod uwagę celu na jaki ma być przeznaczony dochodzony zasiłek, wskazując natomiast na podejmowane przez siebie próby aktywizacji zawodowej skarżącej. Pominął natomiast fakt, że jest ona osobą chorą, a zatem do podjęcia zatrudnienia konieczne jest w pierwszej kolejności ustabilizowanie jej stanu zdrowia, a temu właśnie ma służyć zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków, który jest przedmiotem niniejszego postępowania. Mając na względzie powyższe należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., który mógł mieć wpływ na wynik sprawy – organ nie dokonał wszechstronnych ustaleń dotyczących okoliczności sprawy. W rezultacie, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, ze względu na brak dokonania przez organy kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych w oparciu o całokształt dowodów. Sąd wskazuje, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ma służyć przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych. W rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie ma cel na jaki wnioskowana była pomoc tj. leki. Skarżąca jest osoba mającą problemy psychiczne. Pozostaje w stałym leczeniu psychiatrycznym choruje na depresje i zaburzenia osobowości. W ocenie Sądu aby pomóc skarżącej w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych i umożliwić jej realizację kontraktu socjalnego musi ona mieć zabezpieczone środki na zakup leków. Sąd podkreśla, że skarżąca wyraża chęć współpracy z organami. W dniu 22 stycznia 2025 r. stawiła się ona w organie gdzie omówiono i podpisano kontrakt socjalny. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z 5 lipca 2023 r. III SA/Gd 1015/22) Ponownie rozpoznając sprawę organy zgromadzą materiał dowodowy istotny dla ustalenia mających znaczenie w sprawie okoliczności faktycznych- dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej, zdrowotnej, osobistej skarżącej. Następnie, w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, organy ocenią czy spełnione są przesłanki przyznania zasiłku celowego z art. 39 u.p.s.. W szczególności w przypadku ponownego stwierdzenia, że skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania pomocy z art. 39 u.p.s. organy powinny ponownie rozważyć możliwość przyznania skarżącej pomocy na zasadzie art. 41 u.p.s. tj. przyznanie zasiłku w szczególnie uzasadnionym przypadku. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł w pkt 2 na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763), wobec złożonego oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI