III SA/Kr 607/09

III SA/Kr 607/09 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2010-06-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2009-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Barbara Pasternak
Halina Jakubiec /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Wołek
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 2305/10 - Wyrok NSA z 2012-02-21
II OZ 147/10 - Postanowienie NSA z 2010-02-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
Art. 47 ust. 2, 6 ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec ( spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Tadeusz Wołek Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody z dnia 7 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno- technicznej zameldowania skargę oddala
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez M. O. decyzją z dnia 07.04.2009r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2009r. znak [...] orzekającą o anulowaniu czynności materialno – technicznej polegającej na zameldowaniu M. O. w miejscu pobytu stałego w B. przy ul. A, dokonanej w dniu 18.07.2005r.
Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.).
Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego:
Pismem z dnia 25.07.2005r. B. B. wniosła do Wójta Gminy o anulowanie zameldowania męża M. O. z domu stanowiącego ich współwłasność pod adresem ul. A w B., oświadczając, że M. O. nie mieszkał nigdy pod wskazanym adresem
a przebywa na stałe we Francji pod adresem [...]. Jak podała, skarżący wyjechał z Polski w 1987 r. i od tej pory na stałe mieszka, pracuje i opłaca podatki we Francji. Uzupełniła wniosek wyjaśnieniem, że od momentu wniesienia pozwu o rozwód , w marcu 2005r. skarżący próbuje w jej ocenie wszelkimi możliwymi działaniami zająć dom w B., meldując siostrę, ojca a również i siebie.
Decyzją z dnia [...] 2009r. znak [...] Wójt Gminy orzekł na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych o anulowaniu czynności materialno – technicznej polegającej na zameldowaniu M. O. w miejscu pobytu stałego w B. przy ul. A dokonanej w dniu 18.07.2005r.
Powołał się na wstępie na ustalenia faktyczne wskazujace, że nieruchomość w B. przy ul. A stanowi przedmiot współwłasności na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej B. B. i skarżącego M. O. W dniu 23.06.2005r. skarżący udzielił swojej siostrze E. O. pełnomocnictwa do zarządu i administrowania swoim mieniem, w szczególności nieruchomością przy ul. A w B. Na podstawie tego upoważnienia E. O. zameldowała w dniu 18.07.2005r M. O. na pobyt stały pod w/w adresem.
Celem postępowania administracyjnego wszczętego na podstawie wniosku B. B. było ustalenie czy w dacie zgłoszenia zameldowania M. O. istotnie mieszkał on pod w/w adresem z zamiarem stałego tam przebywania. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego zameldowanie winno być dokonane wówczas, gdy dana osoba przebywa (czyli zamieszkuje) pod danym adresem, przebywa pod nim z zamiarem stałego pobytu oraz gdy warunki te są spełnione w dacie dokonywania zameldowania. Pojęcia "zamieszkiwanie" i "przebywanie" należy rozumieć w ten sposób jaki nadaje tym pojęciom znaczenie język polski. Nie oznaczają one nieprzerwanego znajdowania się w jednym miejscu. Nieobecność w miejscu zamieszkania wynikająca z wykonywania pracy nie może przesądzać o braku stałego pobytu w owym miejscu, tym bardziej zaś o braku zamiaru takiego pobytu. Z tej przyczyny fakt przebywania pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu ocenia się na podstawie tego, czy życiowa aktywność danej osoby ześrodkowana jest pod tym właśnie adresem. Jeśli dana osoba powraca przykładowo po wykonaniu pracy pod dany adres, odbiera korespondencję, posiada tam większość rzeczy osobistych a przy tym nie ma innego miejsca, które pełniłoby podobną rolę – wówczas należy uznać, że pod tym adresem znajduje się jej centrum życiowe.
Postępowanie dowodowe doprowadziło organ do wniosku, że M. O. nie przebywał na stałe w budynku pod w/w adresem choć jego pobyt pod tym adresem nosił znamiona "mieszkania" w potocznym tego słowa znaczeniu.
W szczególności na podstawie zeznań B. B., E. O. i samego M. O. ustalono, że skarżący prowadzi tryb życia charakteryzujący się luźnym związkiem z miejscem stałego pobytu. Z uwagi na wykonywaną pracą zawodową przeważnie przebywa poza miejscem zamieszkania a rzeczy osobiste przechowuje pod różnymi adresami ( w tym przy ul. A w B.). Cześć rzeczy wozi ze sobą. Oświadczył przy tym, że zgromadził rzeczy osobiste w B., ale gotów je zabrać. Podkreślał wielokrotnie specyfikę swojej pracy polegającą na konieczności okresowego przemieszczania się po terytoriach innych państw i związany z tym brak stałego centrum życiowego. Jak zeznał, centrum życiowej aktywności zależało od pracodawcy.
W ocenie organu żaden jego pobyt nie jest przebywaniem z zamiarem stałego pobytu. W szczególności nie jest nim adres ul. A w B. Jest to jedynie pobyt czasowy, aż do następnej zmiany miejsca przebywania, wynikającej z przyczyn zawodowych. Dodatkowo organ ustalił, że w dniu 18.07.2005r. tj. w dniu zameldowania skarżący przebywał poza Polską. W Polsce był w terminach: 05.08.2005r. i 29.08.2005r., kiedy to złożył osobiście wniosek o dowód osobisty i osobiście go odebrał.
Ostatecznie organ uznał, że skoro M. O. w dniu zameldowania w B. przy ul. A jego pobyt pod tym adresem nie miał cech pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji (...) – nie było podstaw do dokonania zameldowania. Wątpliwości w tym zakresie należało więc rozstrzygnąć stosownie do art. 47 ust. 2 tej ustawy poprzez anulowanie czynności materialno – technicznej zameldowania.
Odwołując się od powyższej decyzji M. O. odmiennie zinterpretował w stosunku do organu okoliczność, że jako kierowca samochodu TIR wielokrotnie przebywał poza granicami kraju, w tym poza miejscem stałego zameldowania w B. Nie połączył tego faktu z brakiem zamiaru stałego przebywania w B. Uznał tę okoliczność jedynie jako spowodowaną sytuacją życiową a zwłaszcza koniecznością zdobycia środków finansowych na leczenie. Zakwestionował również stanowcze ustalenie organu, że w dniu 18.07.2005r. tj. w dniu zameldowania w B. nie przebywał w kraju. Zwrócił uwagę, że w żadnym wypadku w zeznaniach nie podał jakoby w tym dniu nie było go w kraju a stwierdzenie, że pracował za granicą nie może być podstawą do przyjęcia, że w tym właśnie dniu był w pracy poza krajem. Chodziło mu ogólnie o zatrudnienie poza granicami kraju a nie o konkretne zajęcie w danym dniu. W tym znaczeniu odwołujący zarzucił organowi niewyjaśnienie sprawy.
Wojewoda wydając opisaną na wstępie decyzję podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji stwierdzając, że brak jest podstaw do zmiany czy uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż anulowanie czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego jest konsekwencją wadliwego zarejestrowania przez organ meldunkowy pobytu osoby, która w dacie dokonywania zgłoszenia faktycznie pod wskazanym adresem nie przebywała, a taka sytuacja zachodzi również w ocenie organu w niniejszej sprawie. Co prawda, dokonując zameldowania M. O. w dniu 18.07.2005r. w B. przy ul. A organ meldunkowy nie miał wątpliwości co do prawidłowości danych zgłoszonych do zameldowania, niemniej jednak wątpliwości te ujawniły się w trakcie postępowania administracyjnego wszczętego w związku z wnioskiem B. B. z dnia 25.07.2005r. O nieprzebywaniu skarżącego w dniu 18.07.2005r. w B. oraz o niepozostawaniu przez to miejsce centrum życiowym dla skarżącego świadczy m. in. dokument z 31.03.2006r. wskazujący, że w latach 2003- 2004, 2005 miejscem zamieszkania skarżącego była Francja. Dokument dotyczy deklaracji podatkowych za te lata i stwierdza, że miejscem życia rodziny jest nadal [...] we Francji. Następnie, kontrola dyscypliny meldunkowej dokonana przez Policję wykazała, że z końcem lipca 2005r. skarżący przebywał we Francji, a w dniu 28.02.2005r. został mu wydany przez konsula w L. dokument paszportowy ważny do 28.02.2015r. Niekwestionowany jest pobyt skarżącego w K. w czerwcu 2005 (udzielił wówczas siostrze pełnomocnictwa) oraz w sierpniu tego samego roku – gdy odbierał dowód osobisty. Zeznania skarżącego o wypadku we Francji i konieczności powrotu do Polski w drugiej połowie lipca 2005r. dodatkowo w ocenie organu świadczą o tym, że skarżący nie przebywał w B. w dniu zameldowania go w tej miejscowości.
Ocena prawna powyższych faktów organu odwoławczego jest zbieżna ze stanowiskiem organu pierwszej instancji w tym rozumieniu, że obydwa organy uznały, iż M. O. nigdy pod adresem ul. A w B. nie posiadał swojego centrum życiowego. Jak podał organ odwoławczy, ocena tego rodzaju jak i sama decyzja w żaden sposób nie naruszają uprawnień skarżącego do nieruchomości przy ul. A w B. ani nie umożliwiają przebywania tam, a w sytuacji gdy skarżący faktycznie zamieszka w przedmiotowym budynku z zamiarem stałego w nim przebywania wówczas powstanie obowiązek zarejestrowania pobytu.
Organ uznał zatem, że czynność dokonana przez organ meldunkowy w dniu 18.07.2005r. była wadliwa i jej anulowanie, zgodnie z treścią przepisu art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji (...) było konieczne, w celu doprowadzenia do zgodności stanu prawnego ze stanem faktycznym.
Decyzja Wojewody stała się przedmiotem skargi M. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, która w treści powieliła zarzuty odwołania od decyzji pierwszej instancji a szczególnie zarzut dowolności w ustaleniach faktów i ocenie tych faktów przez orzekające w sprawie organy. Dla skarżącego wynikiem ustaleń organów jest wyłącznie to, że nie posiadał żadnego miejsca zamieszkania gdy tymczasem w rzeczywistości przejawiał wolę pobytu w B. przy ul. A, o czym mają świadczyć również sytuacje konfliktowe z żoną powstałe na tle starań zamieszkania w domu, który stanowi ciągle ich współwłasność.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając raz jeszcze, że M. O. nie zamieszkiwał w budynku nr [...] w B. w dacie dokonania zameldowania i nie zaistniała przez to jedna z przesłanek niezbędna do dokonania zameldowania tj. przebywanie w lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm).
W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 07.04.2009r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2009r. znak [...] orzekającą o anulowaniu czynności materialno – technicznej polegającej na zameldowaniu M. O. w miejscu pobytu stałego w B. przy ul. A, dokonanej w dniu 18.07.2005r.
Czynność materialno-techniczna, o której mowa w zaskarżonej decyzji, jest prawnie regulowaną formą działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Czynnością taką jest czynność zameldowania polegająca na dokonaniu wpisów w określonej ewidencji. Ustawodawca przewiduje załatwianie spraw administracyjnych w formie czynności materialno-technicznej w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze jego wykładni. Natomiast eliminacja czynności materialno-technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej materialno-techniczną czynność zameldowania. Podstawę prawną dla takiego działania organu i wydania decyzji jest art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Czynność materialno-techniczna jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności ujawniły się już po dokonanej czynności materialno-technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r., wyrok WSA w Lublinie z 04.03.2010r. sygn. akt III SA/Lu 565/09).
Art. 47 ust. 2 nakazuje organowi gminy prowadzącemu ewidencję ludności dokonać na podstawie zgłoszenia zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również w przypadku innych innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym (art. 47 ust. 1). Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wyjaśnić trzeba, iż czynność materialno - techniczna zameldowania będzie prawidłowa i nie budząca wątpliwości, jeżeli osoba meldująca się na pobyt stały będzie przebywać w tym miejscu zameldowania z zamiarem stałego zameldowania. Przez pojęcie "pobytu stałego" w myśl art. 6 ust. 1 powołanej ustawy należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest zatem fizyczne przebywanie osoby w miejscu pobytu stałego i skupienie tam centrum życiowego.
Zgodzić się należy z organem, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazują, że powyższe przesłanki wymagane do zameldowania skarżącego na pobyt stały pod adresem ul. A w B. nie zostały spełnione. Prawidłowo ustalono, że skarżący faktycznie nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. Chodzi nie tylko o datę rejestracji jego zameldowania tj. 18.07.2005r. ale także o okres poprzedzający ten dzień jak i czas po rejestracji. O ile przebywał w ogóle na terenie Polski to zamieszkiwał u swoich rodziców przy ul. K. w K.
Dla dokonania zaś czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt stały niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu ale też faktyczne zamieszkanie w lokalu. Inaczej rzecz ujmując: miejsce stałego pobytu osoby to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Okoliczności tego rodzaju nie można przypisać skarżącemu, stąd dokonaną na jego rzecz w dniu 18.07.2005r. czynność materialno-techniczną zameldowania w domu przy ul. A w B. należało istotnie jako wadliwą anulować.
Nie ma w związku z tym znaczenia sama tylko i wyłącznie wola skarżącego zamieszkania w domu stanowiącym współwłasność skarżącego na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej z B. B., która jak podaje skarżący, nie może się zrealizować wobec złych relacji z żoną ani też okoliczność, że ze względu na specyfikę pracy nie ma możliwości ustawicznego fizycznego zamieszkiwania pod wskazanym wyżej adresem. Kwestie korzystania z nieruchomości są stricte kwestiami cywilistycznymi, które w razie sporu mogą być rozstrzygane na tle postępowania cywilnego w sądzie powszechnym.
Powszechnym jest bowiem stanowisko, że instytucja zameldowania nie przesądza o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, które to uprawnienie jest pochodną tytułu do lokalu. Zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną, która potwierdza jedynie fakt zamieszkiwania w lokalu, a nie rozstrzyga o prawie do lokalu. Wyjaśnił to wyczerpująco wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie sygn. akt K 20/01 (OTK - A 2002/3/34).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ani też przepisów postępowania. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało bowiem prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji.
Z tego względu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.