III SA/Kr 597/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-10-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ewidencja ludnościwymeldowaniemiejsce pobytu stałegodobrowolność opuszczeniatrwałość opuszczeniapostępowanie administracyjnekontrola sądowaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wymeldowaniu, uznając, że organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła miejsce pobytu stałego.

Skarżąca zaskarżyła decyzję o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. Organy administracji uznały, że skarżąca opuściła lokal, opierając się m.in. na wniosku córki i umowie najmu socjalnego, w której skarżąca nie została uwzględniona. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny, zwłaszcza w kontekście wymiany zamków przez córkę skarżącej.

Sprawa dotyczyła skargi H. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Postępowanie wszczęto na wniosek obecnych najemców lokalu, którzy twierdzili, że skarżąca nie zamieszkuje tam od lat. Organy administracji orzekły o wymeldowaniu, uznając, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego. W uzasadnieniu powołano się na wniosek uczestników, wyrok eksmisyjny z 2010 r., umowę najmu socjalnego lokalu zawartą przez córkę skarżącej i jej syna, a także zeznania świadków i wyjaśnienia stron. Skarżąca w skardze zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując m.in. na pozbawienie dostępu do lokalu przez córkę i wymianę zamków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła miejsce zameldowania. Podkreślono, że wymiana zamków przez córkę mogła uniemożliwić dobrowolne opuszczenie lokalu, a brak ustaleń co do koncentracji spraw życiowych w innym miejscu oraz woli powrotu podważały przesłanki do wymeldowania. Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego. Wymiana zamków przez córkę skarżącej mogła uniemożliwić dobrowolne opuszczenie lokalu, a brak ustaleń co do koncentracji spraw życiowych w innym miejscu i woli powrotu podważały przesłanki do wymeldowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

ustawa art. 35

Ustawa o ewidencji ludności

Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

ustawa art. 28 § ust. 1

Ustawa o ewidencji ludności

ustawa art. 28 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności

ustawa art. 28 § ust. 4

Ustawa o ewidencji ludności

Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

ustawa art. 25 § ust. 1

Ustawa o ewidencji ludności

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać m.in. wskazanie przyczyn, dla których organ odmówił mocy dowodowej niektórym dowodom.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może umorzyć postępowanie administracyjne pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 250

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 4 ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego. Wymiana zamków przez córkę skarżącej mogła uniemożliwić dobrowolne opuszczenie lokalu. Brak ustaleń co do koncentracji spraw życiowych w innym miejscu i woli powrotu. Organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego, opierając się na niepełnym materiale i twierdzeniach skonfliktowanej strony.

Odrzucone argumenty

Twierdzenia uczestników postępowania (córki i jej syna) o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez skarżącą. Umowa najmu socjalnego lokalu zawarta przez córkę i jej syna, w której skarżąca nie została uwzględniona. Wyrok eksmisyjny z 2010 r. (choć sąd zaznaczył, że nie miał znaczenia, jeśli nie został wykonany).

Godne uwagi sformułowania

Sąd stwierdził nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w związku z czym ocena dokonana przez organy nie znajduje podstawy w zgromadzonym materiale dowodowym. O dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. Jeżeli bowiem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego stanu za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu w warunkach dobrowolności. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń.

Skład orzekający

Renata Czeluśniak

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Michna

sędzia

Marta Kisielowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie przesłanek wymeldowania, zwłaszcza w kontekście dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego, a także obowiązków organów w zakresie postępowania dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące interpretacji przepisów o ewidencji ludności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza gdy w grę wchodzą relacje rodzinne i potencjalne konflikty, które mogą wpływać na ocenę dobrowolności działań.

Czy wymiana zamków uniemożliwia wymeldowanie? Sąd administracyjny wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 597/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Marta Kisielowska
Renata Czeluśniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 28, art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2024 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 26 lutego 2024 r., znak: WO-II.621.1.9.2024 w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata B. G. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Uzasadnienie
Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu przy os. K. [...] w K. zostało wszczęte z wniosku uczestników postępowania S. P. oraz M. M. - obecnych najemców przedmiotowego lokalu. We wniosku tym wymienieni podali, iż "H. P. i M. P. wzięli większość rzeczy i pozostawili po sobie segmenty i część rzeczy, które za ich zgodą zostały odniesione do piwnicy, a nie zamieszkują też od około 10 lat, przychodzili tylko raz w miesiącu po korespondencję, emeryturę i żeby pokazać, że dalej tu zamieszkują. Natomiast od około 4/5 lat przychodzą tylko po korespondencję. H. P. otrzymała wyrok z sądu o nieotrzymaniu lokalu socjalnego. Mieszkanie zostało przekształcone na lokal socjalny, który ww. osoby zgodnie z wyrokiem nie powinny zamieszkiwać. Obecna umowa najmu lokalu socjalnego zawiera tylko mnie i M. M. Po przeprowadzeniu kontroli przez UMK oraz wywiadu środowiskowego z sąsiadami czy ww. osoby zamieszkują lokal, stwierdzili, że te osoby nie zamieszkują i przez to nie zostały ujęte w umowie najmu".
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 14 grudnia 2023 r. nr SA-08.5343.1702.2023 orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z ww. lokalu.
W odwołaniu skarżąca zaakcentowała naganne zachowane S. P. wobec jej osoby oraz jej syna – M. P., które to zachowanie uniemożliwia im zamieszkiwanie w ww. lokalu.
W dniu 26 lutego 2024 r. Wojewoda Małopolski wydał decyzję nr WO-II.621.1.9.2024.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na zebrany w sprawie materiał dowodowy, tj. na wniosek uczestników postępowania w sprawie wymeldowania skarżącej z przedmiotowego lokalu; na wyrok Sądu Rejonowego [...], Wydział l Cywilny z dnia 8 lutego 2010 r., sygn. akt [...] w sprawie z powództwa Gminy Miejskiej Kraków o eksmisję osób z lokalu przy os. K. [...] w K., gdzie w punkcie pierwszym tego wyroku nakazano pozwanym: między innymi H. P. i M. P. by opuścili i opróżnili ze swoich rzeczy lokal przy os. K. [...] w K., zaś w punkcie trzecim ustalono, że pozwanym H. P. i M. P. nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego; na umowę najmu socjalnego lokalu zawartą z Gminą Miejską Kraków w dniu 10 sierpnia 2023 r. (na podstawie skierowania Prezydenta Miasta Krakowa znak: ML-07.7123.302.2023.BS z dnia 28 lipca 2023 r.) na czas oznaczony tj. na okres 5 pięciu lat (do dnia 10 sierpnia 2028 r.) gdzie jako osoby wynajmujące zostali wskazani S. P. oraz M. M., natomiast w umowie tej nikt nie został wskazany jako uprawniony do wspólnego zamieszkania z Najemcami; na wyjaśnienia skarżącej z dnia 10 listopada 2023 r. złożone przed organem I instancji; na zeznania świadka S. B.; na wyjaśnienia uczestniczki postępowania złożone do protokoły w dniu 24 listopada 2023 r. oraz na odpowiedź Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta Krakowa z dnia 15 lutego 2024 r. na pismo Wojewody o udzielenie niezbędnych informacji w sprawie meldunkowej H. P.
Biorąc powyższe ustalenia i okoliczności pod uwagę, organ uznał, że w sprawie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego przez skarżącą w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Miejscem pobytu stałego dla skarżącej nie jest już ww. lokal.
Wojewoda podkreślił, że o tym czy dany lokal stanowi miejsce stałego pobytu decydujące jest, czy lokal ten rzeczywiście stanowi centrum życiowe danej osoby. Natomiast takich właśnie faktów w przypadku skarżącej stwierdzić nie można i to głównie z racji zogniskowania powyższych spraw w zupełnie innym miejscu, a nie w przedmiotowym lokalu. Ponadto stan faktyczny konkretnej sprawy może uzasadniać dokonanie wymeldowania, zwłaszcza w sytuacji gdy powrót danej osoby do miejsca zameldowania budzi wątpliwości w świetle przepisów prawa i zasad współżycia społecznego. Skoro zaś realia niniejszej sprawy dowodzą, że wnioskodawcy i skarżąca nie są w stanie funkcjonować na jednej przestrzeni, to nie ma wątpliwości, że możliwość taka nie istnieje.
Organ wskazał przy tym również, że zameldowanie jest jedynie rejestracją miejsca faktycznego pobytu i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, natomiast jedyną przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest ustalenie przez organ meldunkowy faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. Dlatego też w sytuacji gdy skarżąca aktualnie nie koncentruje swoich spraw życiowych w przedmiotowym lokalu, to naturalną konsekwencją jego opuszczenia jest obowiązek wymeldowania się. Wymieniona nie uczyniła tego, w związku z powyższym organ administracji publicznej zobowiązany był wymeldować ją w drodze decyzji administracyjnej.
Wobec spełnienia ustawowych przesłanek do orzeczenia o wymeldowaniu wymienionej ewentualny zamiar powrotu skarżącej do ww. lokalu byłby zamiarem nierealnym.
W świetle powyższych ustaleń, Wojewoda Małopolski uznał, że decyzja Prezydenta Miasta Krakowa jest prawidłowa i zasadna, bowiem odmowa wymeldowania i dalsze utrzymywanie fikcji meldunkowej, w sytuacji skarżącej, która nie koncentruje w lokalu przy os. K. [...] w K. swoich spraw życiowych, naruszałaby sens i wiarygodność ewidencji ludności. Pozostawienie spornego zameldowania sankcjonowałoby jedynie stan fikcji prawnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca nie zgodziła się z zapadłą decyzją o jej wymeldowaniu, podnosząc, że ciężar spłacenia zadłużenia za ww. lokal poniosła we własnym zakresie oraz zarzucając, iż dostępu do przedmiotowego lokalu została pozbawiona na skutek działań swojej córki S. P. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu, podtrzymał dotychczasowe stanowisko skarżącej w sprawie, zarzucając dodatkowo naruszenie:
- art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię i błąd w ustaleniu stanu faktycznego, z którego wynika, iż skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła miejsce zameldowania, podczas gdy w sprawie nie przeprowadzono szczegółowego postępowania dowodowego w tej kwestii i tym samym nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że wyraziła ona wolę skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu, nie ustalono również czy w ogóle takie "inne miejsce" aktywności życiowej posiada, zaś z materiału dowodowego bezspornie wynika, że skarżąca wraz ze swoim niepełnosprawnym synem korzysta z gościnności różnych członków swojej rodziny, nie mając gdzie się podziać;
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez oparcie decyzji o niepełny materiał dowodowy w sprawie i błędne uznanie na tej podstawie, iż skarżąca opuściła dobrowolnie miejsce zamieszkania głównie w oparciu o twierdzenia S. P. - skonfliktowanej ze skarżącą - kiedy jej stanowiska nie można uznać za wiarygodne, gdyż posiada własny interes w wymeldowaniu matki z lokalu;
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez oparcie decyzji o niepełny materiał dowodowy w sprawie i błędne uznanie na tej podstawie, iż skarżąca opuściła dobrowolnie miejsce zamieszkania przy całkowitym pominięciu kwestii wymiany zamków przez S. P., co miało na celu uniemożliwienie skarżącej dostanie się do lokalu, a także dostęp do swoich rzeczy osobistych, w tym dokumentów;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin lokalu zmierzającego do ustalenia istotnej okoliczności faktycznej, jaką jest pozostawanie rzeczy osobistych skarżącej w lokalu na os. K. [...], co równocześnie pozwoliłoby zweryfikować wiarygodność stanowiska S. P.;
- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, dla których organ odmówił mocy dowodowej twierdzeniom skarżącej oraz świadka S. B., wskazując równocześnie, iż istotnym dowodem było stanowisko Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta Krakowa, który to zgodnie z aktami sprawy pozostawał w posiadaniu informacji pochodzących po raz kolejny wyłącznie od S. P.;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji, pomimo istnienia przesłanek do jej uchylenia.
Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzenie postępowania administracyjnego pierwszej instancji, o zwrot na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania oraz o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów pomocy prawnej wedle norm przepisanych, które nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.
Na rozprawie w dniu 31 października 2024 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w pismach procesowych. Uczestnik postępowania S. P. wniosła o oddalenie skarg. Podała, że mama
z bratem wyprowadziła się dobrowolnie, musiała wymienić zamki w drzwiach, bo się psuły. Wskazała, że klucz do pierwszego wymienionego zamka mama sobie dorobiła, ale do drugiego zamka nie ma klucza, bo nie miała już ona kontaktu z matką. Uczestniczka podniosła, iż psa nabyła 4 lata temu. Według niej matka wyprowadziła się z 5-6-7 lat temu i nie ma wiedzy gdzie mieszka. Zakwestionowała, jakoby matka zostawiła jakiekolwiek dokumenty w mieszkaniu. Podkreśliła, że to nie ona znęcała się nad matką, ponieważ ma wyrok, że to matka znęcała się nad nią. Uczestnik postępowania M. M. wniósł o oddalenie obydwu skarg i podniósł, że dopiero po wydaniu decyzji o wymeldowaniu skarżąca złożyła sprawę w sądzie, a nie zrobiła tego wcześniej. Pełnomocnik skarżących wskazał z kolei, że skarżąca jest osobą bardzo prostą, która nie korzystała dotychczas z pomocy prawnika. Pierwszą decyzją, o której się dowiedziała była decyzja o wymeldowaniu i wówczas zaczęła działać, nawet o wyroku eksmisyjnym skarżąca dowiedziała się dużo później, dlatego to zawarła umowę - porozumienie o spłacie zaległości i spłacała te zaległości za mieszkanie, nie wiedziała nic o nowej umowie zawartej przez córkę i jej syna. Gdy się o niej dowiedziała urzędnik w gminie poinformował ją, że nadal może mieszkać w tym mieszkaniu. Uczestnicy postępowania przedłożyli kserokopię wyroku z dnia 30 września 2023 r. oraz kserokopię pisma z dnia 20 stycznia 2023 r. kierowaną przez uczestniczkę S. P. do Prokuratora na okoliczność konfliktów pomiędzy skarżącymi a uczestnikami. Uczestnicy okazali do akt oryginały wyżej wymienionych dokumentów. Sąd postanowił dopuścić dowód z wyżej okazanych dokumentów na okoliczność istnienia od lat konfliktu miedzy skarżącymi a uczestnikami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody Małopolskiego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w lokalu przy os. K. [...] w K.
Sąd stwierdził nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w związku z czym ocena dokonana przez organy nie znajduje podstawy w zgromadzonym materiale dowodowym.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U.2022.1191 - dalej jako: "ustawa"), który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.
Obowiązek wymeldowania powstaje więc w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Trybunał Konstytucyjny oceniając charakter i cel obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności wskazał, że: "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".
Mając na uwadze art. 28 ust. 4 ustawy oraz zaprezentowane stanowisko TK stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania (jak i zameldowania) jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością.
Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe).
Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09).
Organ ewidencyjny miał zatem obowiązek skupić się na przesłankach umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 35 ustawy.
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zostało w ogóle ustalone, czy i kiedy skarżąca faktycznie opuściła przedmiotowy lokal oraz czy jego opuszczenie nastąpiło w sposób trwały i dobrowolny. Zarzuty skargi są zatem w tym względzie zasadne.
O dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. Jeżeli bowiem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego stanu za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu w warunkach dobrowolności (wyrok NSA z 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00).
W przedmiotowej sprawie wymienione zostały zamki w drzwiach, a córka skarżącej – uczestniczka postępowania nabyła dużego psa (k. 25, 27, 36 a.a.).
Z kolei, przez przesłankę trwałości opuszczenia miejsca zamieszkania należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym.
Zadaniem organu ewidencyjnego jest weryfikacja, czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie po stronie osoby wymeldowywanej zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki NSA z dnia: 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1609/18; 6 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3780/19; 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2075/21; 21 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 579/20).
W przedmiotowej sprawie nie ustalono, czy skarżąca wystąpiła o stwierdzenie naruszenia posiadania (k.27 a.a.)
Okoliczność, że skarżąca nie przebywa w ww. lokalu od chwili zmiany zamków przez uczestniczkę postępowania nie ma w sprawie żadnego znaczenia, ponieważ uniemożliwienie w ten sposób skarżącej wejścia do mieszkania potwierdza jedynie brak dobrowolnego wyprowadzenia się przez nią z tego lokalu. Powyższe w kontekście twierdzeń skarżącej o braku skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu, gdyż jedynie "tymczasowo" mieszka u rodziny, "bo nikt nie chce nas przyjąć na stałe", przy jednoczesnym braku ustaleń w tym zakresie oraz podnoszonej przez skarżącą konsekwentnie woli powrotu do przedmiotowej nieruchomości podaje w wątpliwość wystąpienie w sprawie ww. przesłanek uprawniających organ do wymeldowania. Należy zwrócić uwagę, że nawet S. P. podała, że skarżąca pozostawiła swoje rzeczy i nadal odbiera korespondencję adresowaną pod sporny adres (k. 12 a.a.).
Mając na uwadze powyższe, brak wyjaśnienia w sprawie podstawowej kwestii, czy i kiedy skarżąca wyprowadziła się z przedmiotowego mieszkania, tj. zabrała swoje rzeczy i skoncentrowała swoje życie w innym miejscu, stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, tj. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego, to jest art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zauważyć w tym miejscu należy, że nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy wyrok eksmisyjny z roku 2010 skoro nie został wykonany. Również niezawarcie umowy najmu ze skarżącą nie świadczy, że nie mieszkała ona w ww. lokalu, a jedynie ta kwestia ma znaczenie dla wymeldowania. Jeżeli aktualni najemcy uznali, że skarżąca nie mając tytułu prawnego do ww. lokalu winna go opuścić powinni wystąpić na drogę sądową, a nie dokonać "eksmisji" w drodze wymiany zamków, czy straszeniem psem.
Z uwagi na konieczność przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego (m.in. poprzez zebranie obiektywnych środków dowodowych, a nie jedynie zeznań skonfliktowanych stron) celem jednoznacznego wyjaśnienia ww. okoliczności, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. W zależności od wyniku tych ustaleń organy rozważą, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wymeldowania skarżącej z przedmiotowego lokalu przy os. K. [...] w K.
Z tego też względu wniosek pełnomocnika skarżącej o umorzenie postępowania administracyjnego pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony.
Sąd zauważa ponadto, że w sprawie doszło do naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem zaskarżona decyzja nie zawiera w swojej sentencji wyraźnie sformułowanego rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji z organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763) przyznając na rzecz pełnomocnika z urzędu kwotę 480 zł podwyższoną o podatek od towarów i usług wyliczony według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI