III SA/Kr 58/22

III SA/Kr 58/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2176/23 - Wyrok NSA z 2024-09-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1876
Art. 39  ust. 1  i 2
Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie : SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) SWSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 października 2021 r. znak SKO.PS/4110/645/2021 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia 30 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego na zakup wody mineralnej [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji ustalono, iż M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i w miesiącu lipcu 2021 r. osiągnęła dochód 811,45 zł, a zatem dochód M. P. przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 701,00 zł. Organ I instancji wskazał w szczególności, że M. P. jest, od roku 2000, samoistnym posiadaczem gruntów rolnych o powierzchni 1,64 ha (spadek po F. P.), oraz że M. P. zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego przeznaczonego na zakup wody mineralnej [...], jednak postanowiono odmówić temu wnioskowi, z uwagi na fakt, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, a za taki cel nie można uznać kosztów związanych z zakupem wody mineralnej [...]. Dodatkowo, nie znaleziono również podstawy do przyznania specjalnego zasiłku celowego przeznaczonego na koszty związane z zakupem wody mineralnej, który przyznaje się w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, ponieważ M. P. posiada zasoby własne, które powinna była wykorzystać w pierwszej kolejności. W tym stanie rzeczy, organ I instancji postanowił odmówić przyznania pomocy w formie zasiłku celowego przeznaczonego na zakup wody mineralnej [...].
Na skutek odwołania M. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 18 października 2021 r., znak SKO.PS/4110/645/-2021, działając na podstawie art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 sierpnia 2021 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, niepełnosprawności, czy długotrwałej choroby, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701,00 zł (art. 7 i 8 ustawy). Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 przewiduje, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie, między innymi, części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, czy drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zgodnie z przepisem art. 106 ust. 4 w zw. 107 ust. 1 cyt. ustawy, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej, w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Bez przeprowadzenia wywiadu nie jest możliwe skorzystanie z świadczenia z pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ I instancji przeprowadził aktualizację wywiadu dotyczącego osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej i wskazał, że M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a przyczyną zgłoszenia jest bezrobocie oraz stan zdrowia. Niemniej jednak odwołująca się przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 701,00 zł, ponieważ osiągała dochód w miesiącu lipcu 2021 r. wysokości 811,45 zł. Nadto, organ I instancji zwrócił uwagę, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. reaguje na zgłaszane potrzeby i oczekiwania, średnia miesięczna uzyskanej pomocy wynosi 791,50 zł, jednakże nie jest możliwe zabezpieczenie w wszystkich potrzeb i zobowiązań finansowych M. P.
Organ odwoławczy dodał, że przepisu art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza nawet automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z oczekiwaniami. Pomoc społeczna ma zmierzać do pomocy, a nie do całkowitego wyręczenia osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu.
Pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. M. P. wniosła skargę na powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca zakwestionowała zasadność i zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej "u.p.s.") w celu zaspokojenia potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z art. 39 ust. 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja wydawana na podstawie art. 39 u.p.s. jest decyzją uznaniową, a w konsekwencji kontrola jej legalności dokonywana jest przez Sąd w ograniczonym zakresie. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2020 r., I OSK 1011/20, CBOSA). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., I OSK 2429/14, CBOSA). W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego został zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego organy ustaliły istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, w szczególności wysokość dochodów skarżącej, jej sytuację rodzinną, zdrowotną, majątkową i życiową. Organy ustaliły, że skarżąca korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a także ich wysokość. W oparciu o dokonane ustalenia, organy zasadnie stwierdziły, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe do uzyskania zasiłku celowego, a w konsekwencji zasadniczo już z tej przyczyny nie ma materialnoprawnych podstaw do pozytywnego orzekania na podstawie art. 39 u.p.s.
W ocenie Sądu, nie ma podstaw do kwestionowania ustaleń organu co do dochodu skarżącej z gospodarstwa rolnego. Skarżąca od 2000 roku jest samoistnym posiadaczem gruntów rolnych o powierzchni 1,64 ha, stanowiących masę spadkową po F. P. Z tego tytułu jest podatnikiem podatku rolnego i od nieruchomości. Ustalenia te zostały poczynione w szczególności na podstawie pism Urzędu Miejskiego w T. z dnia 29 marca 2021 r. i z dnia 8 kwietnia 2021 r. W tym kontekście dodać trzeba, że: "Wykładnia art. 8 ust. 9 u.p.s. była wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wskazywał, że przepis ten nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przeliczenia dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody" (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lipca 2022 r., II SA/Bk 277/22, LEX nr 3372149).
Organy przekonująco wyjaśniły też, że kosztów związanych z zakupem wody mineralnej [...] nie można w okolicznościach niniejszej sprawy uznać za niezbędną potrzebę bytową.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.