III SA/Kr 567/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-08-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
aplikacja prokuratorskalista klasyfikacyjnadostęp do służby publicznejKSSiPegzamin prokuratorskiasasorrówność wobec prawa Konstytucja RP

WSA w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności Dyrektora KSSiP odmawiającej wpisu na listę klasyfikacyjną aplikanta prokuratorskiego, który zdał egzamin w poprzednich latach, uznając prawo do równego dostępu do służby publicznej.

Skarżąca, aplikantka prokuratorska, która zdała egzamin w poprzednich latach, wniosła skargę na czynność Dyrektora KSSiP odmawiającą jej wpisu na listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów. Organ argumentował, że lista obejmuje tylko aplikantów z danego roku. WSA w Krakowie uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezskuteczność czynności organu. Sąd podkreślił, że ustawa nie ogranicza wpisu do aplikantów z danego roku, a różnicowanie w tym zakresie naruszałoby konstytucyjne zasady równego dostępu do służby publicznej.

Sprawa dotyczyła skargi P. S. na czynność Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP) polegającą na odmowie wpisania jej na listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej w 2024 roku. Skarżąca, która zdała egzamin prokuratorski w 2021 roku, ale nie uzyskała stanowiska asesora, domagała się wpisu na listę, aby móc ponownie uczestniczyć w procesie obsady stanowisk. Organ odmówił, argumentując, że lista obejmuje jedynie aplikantów, którzy zdawali egzamin w roku sporządzania listy, powołując się na specyfikę przepisów dotyczących aplikacji sędziowskiej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, Konstytucji RP (zasad równości, równego dostępu do służby publicznej) poprzez błędną wykładnię i arbitralne wprowadzenie dodatkowych warunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że art. 35 ustawy o KSSiP nie ogranicza wpisu na listę klasyfikacyjną tylko do aplikantów z danego roku, a brak takiego ograniczenia w odniesieniu do aplikantów prokuratorskich (w przeciwieństwie do sędziowskich) nie może być uzupełniany przez analogię. Sąd podkreślił, że różnicowanie aplikantów w zależności od roku zdania egzaminu naruszałoby konstytucyjne zasady równego dostępu do służby publicznej (art. 60 Konstytucji RP) oraz zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Sąd uznał, że złożenie egzaminu prokuratorskiego jest kluczową, relewantną cechą, która powinna być traktowana jednakowo dla wszystkich aplikantów, niezależnie od roku jego zdania. W konsekwencji, sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, aplikant aplikacji prokuratorskiej, który zdał egzamin w poprzednich latach, może być wpisany na listę klasyfikacyjną, o ile spełnia warunek złożenia egzaminu prokuratorskiego.

Uzasadnienie

Ustawa o KSSiP nie zawiera ograniczeń wpisu na listę klasyfikacyjną dla aplikantów prokuratorskich zdających egzamin w poprzednich latach, w przeciwieństwie do aplikantów sędziowskich. Różnicowanie w tym zakresie naruszałoby konstytucyjne zasady równego dostępu do służby publicznej i równości wobec prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezskuteczność

Przepisy (8)

Główne

u. KSSiP art. 35 § 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury

Warunkiem umieszczenia na liście klasyfikacyjnej jest złożenie egzaminu prokuratorskiego. Przepis nie ogranicza wpisu do osób zdających egzamin w danym roku.

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Konstytucja RP art. 32 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakaz dyskryminacji.

Konstytucja RP art. 60

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach.

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności.

Pomocnicze

u. KSSiP art. 33a § 6

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury

Regulacja dotycząca możliwości wpisania na listę klasyfikacyjną w kolejnych latach, ograniczona do aplikantów aplikacji sędziowskiej.

u. KSSiP art. 33a § 7

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury

Regulacja dotycząca możliwości uczestniczenia w kolejnym wyborze stanowisk asesorskich z przyczyn losowych, ograniczona do aplikantów aplikacji sędziowskiej.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definicja czynności podlegających kontroli sądu administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa o KSSiP nie ogranicza wpisu na listę klasyfikacyjną aplikantów prokuratorskich do osób zdających egzamin w danym roku. Różnicowanie aplikantów prokuratorskich w zależności od roku zdania egzaminu narusza konstytucyjne zasady równego dostępu do służby publicznej i równości wobec prawa. Odmowa wpisu na listę klasyfikacyjną jest czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu, że lista klasyfikacyjna obejmuje tylko aplikantów z danego roku. Argumentacja organu o możliwości stosowania analogii do przepisów dotyczących aplikantów sędziowskich.

Godne uwagi sformułowania

brak jest podstawy materialnoprawnej pozwalającej na ponowne umieszczenie egzaminowanego aplikanta aplikacji prokuratorskiej na liście klasyfikacyjnej brak jest podstawy materialnoprawnej pozwalającej na ponowne umieszczenie egzaminowanego aplikanta aplikacji prokuratorskiej na liście klasyfikacyjnej przepis nie wprowadza ograniczenia, że listę tę tworzą jedynie aplikanci egzaminowani w danym roku nie mają znaczenia w rozstrzyganej sprawie powody nie objęcia przez skarżącą stanowiska asesora prokuratorskiego w 2021r. nie sposób zaakceptować więc poglądu, że skoro w poprzednich latach egzaminy prokuratorskie mogły być łatwiejsze, to egzaminowanych aplikantów prokuratorskich można traktować w sposób zróżnicowany Rok, w którym egzamin prokuratorski został złożony nie ma natomiast istotnego znaczenia dla tegoż dostępu.

Skład orzekający

Jakub Makuch

przewodniczący

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sprawozdawca

Janusz Kasprzycki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 35 ustawy o KSSiP w kontekście dostępu do służby publicznej dla aplikantów prokuratorskich, zasady równości i niedyskryminacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji aplikantów prokuratorskich i ich dostępu do listy klasyfikacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy dostępu do służby publicznej i interpretacji przepisów dotyczących aplikacji prokuratorskiej, co jest istotne dla prawników i aplikantów. Podkreśla znaczenie konstytucyjnych zasad równości i dostępu do służby.

Czy możesz ubiegać się o stanowisko asesora prokuratury, jeśli egzamin zdałeś lata temu? WSA w Krakowie odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 567/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Hasła tematyczne
Bankowe prawo
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 146  par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 217
Art. 35
Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na czynność Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 12 lutego 2024 r. nr OAP-VI.471.1.2024 w przedmiocie odmowy wpisu danych osobowych na listę klasyfikacyjną egzaminowych aplikantów aplikacji prokuratorskiej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury na rzecz skarżącej P. S. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 stycznia 2024 r. p. S. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury polegającą na odstąpieniu wpisania skarżącej na listę klasyfikacyjna egzaminowanych w 2024r. aplikantów aplikacji prokuratorskiej.
Pismem z dnia 25 stycznia 2024 roku skierowanym do Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie skarżąca wniosła o wpisanie jej danych osobowych.
W odpowiedzi na wniosek Skarżącej organ w piśmie z dnia 12 lutego 2024r. podkreślił, iż regulacje zawarte w art. 34 i 35 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury expressis verbis determinują krąg podmiotów, które mogą zostać umieszczone na liście klasyfikacyjnej przedstawionej przez Dyrektora Krajowej Szkoły Prokuratorowi Generalnemu w terminie 14 dni od dnia zakończenia egzaminu prokuratorskiego. Są to egzaminowani aplikanci aplikacji prokuratorskiej w roku, w którym lista klasyfikacyjna jest sporządzana. Wprawdzie art. 33a ust. 6 ustawy o KSSiP umożliwia umieszczenie egzaminowanego aplikanta na liście klasyfikacyjnej w kolejnych latach, jednak możliwość ta została przewidziana wyłącznie w stosunku do aplikantów aplikacji sędziowskiej, którym nie przysługiwał wybór stanowiska asesorskiego. Z kolei art. 33a ust. 7 ustawy o KSSiP, uprawniający aplikantów sędziowskich do uczestniczenia w wyborze stanowisk asesorskich w kolejnym roku, ograniczony jest wyłącznie do tych aplikantów, którzy nie mogli złożyć oświadczenia z przyczyn losowych. W obu wypadkach przepisy odnoszą się zatem do aplikantów aplikacji sędziowskiej, którzy nie złożyli wcześniej oświadczenia o wyborze stanowiska asesorskiego. Konkludując, w ocenie organu brak jest podstawy materialnoprawnej pozwalającej na ponowne umieszczenie egzaminowanego aplikanta aplikacji prokuratorskiej na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 35 ust. 1 ustawy o KSSiP w sytuacji, gdy egzaminowany aplikant dokonał uprzednio wyboru miejsca odbywania asesury.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonej czynności naruszenie:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (dalej ustawa o KSSIP), poprzez uznanie, że wskazany artykuł nie stanowi podstawy prawnej uwzględnienia skierowanego żądania
2. naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy o KSSIP poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie poprzez arbitralne wprowadzenie warunku niewynikającego z przepisów prawa, a mianowicie uznanie, że na listę kwalifikacyjną mogą zostać wpisane dane osobowe jedynie egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej z danego roku, w którym ta lista klasyfikacyjna jest sporządzana, podczas, gdy przepis prawa nie zawiera takiego wskazania, a stanowi, że warunkiem umieszczenia na liście jest złożenie egzaminu prokuratorskiego bez wskazania, w którym roku został on złożony;
3. naruszenie przepisów prawa, a to art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. art. 35 ust. 1 ustawy o KSSIP, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nierówne traktowanie osób znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, tj. egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej poprzez zawężenie wykładni przepisu art. 35 ust. 1 ustawy o KSSIP jedynie do aplikantów aplikacji prokuratorskiej jednego roku, podczas gdy nie wynika to z przywołanego przepisu;
4. naruszenie przepisów prawa, a to 35 ust. 1 ustawy o KSSIP w zw. z art. 60 Konstytucji RP , które miało wpływ na wynik sprawy poprzez brak uznania podstawy materialnoprawnej żądania w postaci art. 35 ust. 1 ustawy o KSSIP poprzez dowolne przyjęcie, że z uprawnienia tego nie można skorzystać ponownie, w sytuacji, gdy wskazany przepis ani żaden inny ustawy o KSSIP nie zawiera warunku, że na liście kwalifikacyjnej egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej można zostać umieszczonym jedynie jednokrotnie i to bezpośrednio po złożeniu egzaminu prokuratorskiego poprzez powołanie się na relatywnie krótki czas sporządzenia ww. listy w terminie 14 dni od zakończenia egzaminu prokuratorskiego, co stanowi ograniczenie w dostępie do służby publicznej
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o
stwierdzenie bezskuteczności dokonanej czynności w postaci odstąpienia wpisu danych osobowych skarżącej na listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej w 2024 roku
uznanie uprawnienia wynikającego z przepisów prawa w postaci wpisu danych osobowych skarżącej na listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej w 2024 roku, a w przypadku wydania orzeczenia już po tej dacie - w kolejnym roku podczas sporządzania listy klasyfikacyjnej w 2025 roku
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że treść art. 35 ustawy o KSSiP nie zawiera zatem, jak wskazuje organ, że na liście klasyfikacyjnej mogą znaleźć jedynie dane egzaminowanych aplikantów w roku, w którym lista klasyfikacyjna jest sporządzana. Na poparcie swoich argumentów skarżąca przytoczyła stanowisko doktryny, iż "przepis nie wprowadza ograniczenia, że lisię lę tworzą jedynie aplikanci egzaminowani w danym roku. Brak jest jednak odpowiednika rozwiązania obowiązującego przy obsadzie stanowisk asesorskich w sądach. Przyjąć jednak należy, że powinni się na niej znaleźć również egzaminowani aplikanci z lal poprzednich, którzy nie uzyskali stanowiska asesora prokuratury vr wyniku procesu obsady przeprowadzanego w roku, w którym złożyli egzamin prokuratorski (dr P. Dzienis, M. Kaczocha, dr K. Sadowski, Ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Komentarz).
Zgodnie z przywołanym przepisem jedynym warunkiem umieszczenia na liście klasyfikacyjnej jest złożenie egzaminu prokuratorskiego, przy czym przepis nie określa daty jego złożenia. Wprowadzenie zatem przez organ dodatkowego wymogu, nieznanego ustawie poprzez doprecyzowanie, że chodzi o egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej danego roku. nie znajduje zatem oparcia w art. 35 ust. 1 ustawy o KSSIP. Dokonywanie arbitralnej wykładni rozszerzającej tym samym stanowi naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP. literalne brzmienie analizowanego przepisu wskazuje. że przepis przewiduje jedyni dwa warunki : posiadanie statutu egzaminowanego aplikanta aplikacji prokuratorskiej oraz pozytywne złożenie pozytywne egzaminu prokuratorskiego. Skarżąca oba warunki spełniła, ponieważ jest egzaminowanym aplikantem aplikacji prokuratorskiej w 2021 roku oraz z wynikiem pozytywnym złożyła egzamin prokuratorski. Skoro skarżąca nie otrzymała stanowiska asesora prokuratury w wyniku procesu obsady przeprowadzanego w roku, w którym złożyła egzamin prokuratorski, logicznym jest, że jej dane osobowe winny znaleźć się na liście klasyfikacyjnej by dalej móc uczestniczyć w procesie obsady stanowisk. Jest to tym bardziej uzasadnione faktem, że aplikanci Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie mają pierwszeństwo w obsadzaniu etatów asesorskich.
W ocenie skarżącej argumentacja organu, która dotyczy niemożliwości umieszczenia danych osobowych skarżącej na liście klasyfikacyjnej nie znajduje racjonalnego uzasadnienia, skoro skarżąca podlegała egzaminowi prokuratorskiemu, a więc była egzaminowana w rozumieniu art. 35 ust. 1 ustawy o KSSIP, a nadto z wynikiem pozytywnym złożyła tenże egzamin, uzyskując nadto wysoką notę. Gdyby przychylić się do rozumienia przepisu art. 35 ust. 1 ustawy o KSSIP prezentowanego przez organ, oznaczałoby to. że aby ponownie dane osobowe zostały umieszczone na liście klasyfikacyjnej należałoby ponownie przystąpić do egzaminu prokuratorskiego w' konkretnym roku i drugi raz złożyć go z pozytywnym wynikiem, co z kolei oznacza ni mniej ni więcej powtórzenie dotychczasowego procesu kształcenia i egzaminowania. Stanowi to z kolei naruszenie ochrony praw słusznie nabytych. Wskazać również należy, że odmowa dokonania zaskarżonej czynności sprawia wrażenie nierównego traktowania osób znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, tj. egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej poprzez zawężenie wykładni przepisu art. 35 ust. 1 ustawy o KSSIP do jedynie do aplikantów aplikacji prokuratorskiej jednego roku. podczas gdy nie wynika to z przywołanego przepisu. Związane to jest także z równym dostępem do służby publicznej poprzez powołanie się na relatywnie krótki czas sporządzenia ww. list> w terminie 14 dni od zakończenia egzaminu prokuratorskiego. Termin ten jednak nie powinien mieć znaczenia dla żądanego uprawnienia, ponieważ jest terminem wiążącym organ, a nie osobę, której dane osobowe mają zostać umieszczone.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Organ wskazał, że konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa, na które powołuje się Skarżąca oznaczają, jednakowe traktowanie osób spełniających takie same warunki. Jeżeli ustawa przyznaje uprawnienia określonemu kręgowi osób spełniających wymagane warunki, osoby nienależące do tego kręgu nie mogą powoływać się na zasadę równości, skoro wymaganych warunków nie spełniają. Równość wobec prawa należy rozumieć jako równość szans, a nie równość w zakresie wszystkich uprawnień. Tym samym Skarżąca nie może powoływać się na naruszenie tych zasad konstytucyjnych przez Organ skoro jej dane osobowe zostały umieszczone na liście klasyfikacyjnej egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej w 2021 roku i w dniu 18 maja 2021 roku podczas uroczystości wyboru miejsc odbywania asesury organizowanej przez Krajową Szkołę dokonała wyboru stanowiska asesora Prokuratury Rejonowej w G. Posiadając status egzaminowanego aplikanta aplikacji prokuratorskiej w 2021 roku była uprawniona i dokonała wyboru miejsca odbywania asesury w trybie art. 35 ust. 1 ustawy o KSSiP, czego nie kwestionuje. Fakt nieuwzględnienia przez Prokuratora Generalnego wniosku o mianowanie jej na wybrane stanowisko asesora prokuratury w powszechnej jednostce organizacyjnej prokuratury nie rodzi po stronie Skarżącej uprawnienia do żądania od Organu ponownego wpisu jej danych osobowych na listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej w kolejnych latach, skoro już raz wyboru dokonała i procedura mianowania jej na stanowisko asesora prokuratorskiego została wdrożona, pomimo że nie zakończyła się zgodnie z interesem Skarżącej. Podnieść należy, jak wskazywał Organ, iż ustawodawca dopuścił co prawda w art. 33a ust. 6 i 7 ustawy o KSSiP możliwość umieszczenia egzaminowanego aplikanta na liście klasyfikacyjnej w kolejnych latach, jednak możliwość ta została zastrzeżona wyłącznie do aplikantów aplikacji sędziowskiej, którym nie przysługiwał wybór stanowiska asesorskiego lub też którzy nie mogli złożyć oświadczenia z przyczyn losowych. W obu wypadkach przepisy odnoszą się zatem tylko do aplikantów aplikacji sędziowskiej oraz tych aplikantów, którzy nie złożyli wcześniej oświadczenia o wyborze stanowiska asesorskiego. Konstrukcja przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż wszyscy egzaminowani aplikanci zarówno kończący aplikację prokuratorską, jak i sędziowską są uprawnieni do dokonania wyboru miejsca odbywania asesury jednorazowo. Per analogiom czynność polegająca na umieszczeniu danych aplikanta na liście klasyfikacyjnej sporządzanej przez Dyrektora Szkoły ma charakter jednorazowy i nie może być dowolnie powielana np.: do czasu skutecznego powołania egzaminowanego aplikanta na stanowisko asesora w powszechnej jednostce organizacyjnej prokuratury przez Prokuratora Generalnego.
Za trafnością powyższej argumentacji przemawia również wzajemna korelacja ustawowego terminu ogłoszenia listy klasyfikacyjnej z terminem zakończenia egzaminu prokuratorskiego. Stosunkowo krótki termin - 14 dniowy do ogłoszenia listy klasyfikacyjnej ma na celu jak najszybsze objęcie stanowisk asesorskich przez egzaminowanych aplikantów, dlatego też ustawa nie przewiduje możliwości przedkładania na przyszłość decyzji o wyborze miejsca asesury, tym bardziej możliwości dokonania wyboru po raz kolejny. Podkreślić należy, że liczba miejsc asesorskich w powszechnych jednostkach prokuratury jest określana na podstawie zarządzenia Prokuratora Generalnego do obsady przez egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej adekwatnie do ilości osób egzaminowanych w danym roku.
Bezpodstawny jest również sformułowany przez Skarżącą zarzut naruszenia przez Organ art. 32 oraz art. 60 Konstytucji RP. Zasada dostępu do służby publicznej wyrażona w art. 60 Konstytucji RP nie gwarantuje obywatelom przyjęcia do służby publicznej, a jedynie stawia przed organami dokonującymi poszczególnych wyborów obowiązek stosowania wobec kandydatów jednakowych, przejrzystych kryteriów, które zapewniają równe szanse w dostępie do tej służby. Zasada równego traktowania i niedyskryminacji wyrażona w art. 32 Konstytucji RP zakazuje kierowania się dyskryminującymi kryteriami tej oceny. Prokurator Generalny ma zatem arbitralną możliwość decydowania o mianowaniu bądź odmowie mianowania egzaminowanego aplikanta aplikacji prokuratorskiej, którego dane osobowe zostały umieszczone na liście klasyfikacyjnej sporządzonej przez Dyrektora Krajowej Szkoły w oparciu o zgromadzony w toku procedury naborowej materiał i po wszechstronnym rozważaniu całokształtu okoliczności oraz w oparciu o ustawowe kryteria.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej czynności Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa polegająca na odstąpieniu od wpisania skarżącej na listę klasyfikacyjną egzaminowanych w 2024r. aplikantów aplikacji prokuratorskiej, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreśli, że nie mają znaczenia w rozstrzyganej sprawie powody nie objęcia przez skarżącą stanowiska asesora prokuratorskiego w 2021r.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 217 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o KSSiP.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o KSSiP Dyrektor Krajowej Szkoły, w terminie 14 dni od dnia zakończenia egzaminu prokuratorskiego, sporządza i przekazuje Prokuratorowi Generalnemu listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej. Lista ta zawiera imiona i nazwiska egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej, liczbę punktów uzyskanych na egzaminie przez każdego aplikanta oraz liczbę porządkową wskazującą jego miejsce na liście. Warunkiem umieszczenia na tej liście jest złożenie egzaminu prokuratorskiego.
Dalej powołany przepis wskazuje, że o kolejności na liście, o której mowa w ust. 1, decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta z egzaminu prokuratorskiego. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez dwóch lub większą liczbę aplikantów o kolejności na liście decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich praktyk i sprawdzianów w czasie aplikacji. Przepis art. 22 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Następnie Prokurator Generalny przedstawia egzaminowanemu aplikantowi aplikacji prokuratorskiej propozycję pracy na stanowisku asesora prokuratury w powszechnej jednostce organizacyjnej prokuratury według kolejności miejsca zajmowanego na liście, o której mowa w ust. 1. (ust. 4 art. 35 ustawy o KSSiP). Najpóźniej w chwili przedstawienia propozycji pracy na stanowisku asesora prokuratury egzaminowany aplikant aplikacji prokuratorskiej składa oświadczenie na piśmie o posiadaniu wyłącznie obywatelstwa polskiego albo o posiadaniu także obywatelstwa innego państwa. Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu uprawnionego do odebrania oświadczenia o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Aplikantowi posiadającemu także obywatelstwo innego państwa nie przysługuje możliwość przyjęcia propozycji pracy na stanowisku asesora prokuratury.
Na podstawie ust. 5 art. 35 ustawy o KSSiP Prokurator Generalny określa corocznie, w drodze zarządzenia, liczbę stanowisk asesorów powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury przewidzianych dla egzaminowanych aplikantów.
Z kolei nieco odmienna jest regulacja dotycząca listy klasyfikacyjnej egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej. Zgodnie bowiem z art. 33a ust. 1 ustawy o KSSiP Dyrektor Krajowej Szkoły, w terminie 14 dni od dnia zakończenia egzaminu sędziowskiego, sporządza i ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej. Lista ta zawiera imiona i nazwiska egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej, liczbę punktów uzyskanych na egzaminie przez każdego aplikanta oraz liczbę porządkową wskazującą jego miejsce na liście. Warunkiem umieszczenia na tej liście jest złożenie egzaminu sędziowskiego.
Dalej mowa jest o tym, że o kolejności na liście, o której mowa w ust. 1, decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta z egzaminu sędziowskiego. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez 2 lub więcej aplikantów o kolejności na liście, o której mowa w ust. 1, decyduje średnia arytmetyczna punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów w czasie aplikacji, a jeżeli liczba punktów jest taka sama, o kolejności decyduje wynik losowania. Następnie Dyrektor Krajowej Szkoły przedstawia egzaminowanemu aplikantowi aplikacji sędziowskiej wykaz wolnych stanowisk asesorskich, o których mowa w art. 32a ust. 2. Z kolei egzaminowanemu aplikantowi aplikacji sędziowskiej przysługuje wybór jednego z wolnych stanowisk asesorskich, o których mowa w art. 32a ust. 2, według kolejności miejsca zajmowanego na liście, o której mowa w ust. 1. Najpóźniej w chwili przedstawienia propozycji dokonania wyboru stanowiska asesorskiego aplikant może wskazać dalsze miejsce na tej liście, z którego dokona wyboru. W takim przypadku kolejność na liście, o której mowa w ust. 1, ulega przesunięciu w sposób zapewniający zastąpienie miejsca zwolnionego.
Z kolei z ust.6 art. 33a ustawy o KSSiP wynika, że egzaminowanego aplikanta aplikacji sędziowskiej zajmującego na liście, o której mowa w ust. 1, miejsce, z którego nie przysługiwał wybór wolnego stanowiska asesorskiego, umieszcza się, na jego wniosek, na liście, o której mowa w ust. 1, sporządzanej w 3 kolejnych latach. W takim przypadku podstawą ustalenia miejsca na tej liście jest liczba punktów uzyskanych przez aplikanta z egzaminu sędziowskiego. Wniosek składa się do Dyrektora Krajowej Szkoły nie później niż do dnia rozpoczęcia egzaminu sędziowskiego w danym roku. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio. Z kolei zgodnie z ust. 7 art. 33a ustawy o KSSiP na wniosek aplikanta, który z przyczyn losowych nie złożył oświadczenia o wyborze stanowiska asesorskiego, Dyrektor Krajowej Szkoły może wydać decyzję przyznającą aplikantowi prawo uczestniczenia w kolejnym wyborze stanowisk asesorskich na zasadach określonych w ust. 6. Od decyzji, o której mowa w ust. 7, aplikantowi przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Rozpoznanie odwołania następuje w terminie 14 dni od dnia jego wniesienia. Z kolei od decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanej po rozpoznaniu odwołania przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji.
Dalej Dyrektor Krajowej Szkoły przedstawia Krajowej Radzie Sądownictwa listę, o której mowa w ust. 1 art. 33a ustawy o KSSiP, wskazując wybrane przez poszczególnych aplikantów stanowiska asesorskie. Do tej listy Dyrektor Krajowej Szkoły dołącza uzyskane o każdym z aplikantów informacje, o których mowa w art. 32a ust. 1. Z kolei niezłożenie przez aplikanta aplikacji sędziowskiej oświadczenia o wyborze stanowiska asesorskiego w trybie, o którym mowa w ust. 5-7, powoduje utratę możliwości mianowania na stanowisko asesorskie (ust. 13 art. 33a ustawy o KSSiP).
Istota sporu w niniejszej spawie sprowadza się do interpretacji art. 35 ustawy o KSSiP, a w szczególności, czy obowiązek wpisania przez Dyrektora Krajowej Szkoły, w terminie 14 dni od dnia zakończenia egzaminu prokuratorskiego na listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej dotyczy tylko o wyłącznie tych osób, które zdawały egzamin w tym samym roku w którym następuje wpis na listę, czy tez również osób, które złożyły egzamin prokuratorski w poprzednich latach.
Na wstępie należy jednak wskazać, że niniejsza sprawa dotyczy czynności – odmowy wpisu na listę egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej – o której mowa w art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Należy wskazać, że w wyroku NSA z 14.02.2020 r., I OSK 1724/18, LEX nr 3026992 przyjęto, że charakteru decyzji administracyjnej nie posiada rozstrzygnięcie organu Krajowej Szkoły w kwestii skierowania aplikanta do odbycia stażu na stanowisku referendarza sądowego, albowiem jest ono decyzją wewnętrzną, podejmowaną w ramach programu i toku aplikacji prowadzonej przez Szkołę. W innym wyroku z 16.01.2015 r. (I OSK 2725/13, LEX nr 1624286) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że kognicji sądów administracyjnych podlegają jedynie te akty organów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, które są podejmowane w formie decyzji, na podstawie wyraźnego wskazania w konkretnym przepisie ustawy. W konsekwencji przyjąć należy, że ustawodawca zdecydował, iż zaskarżeniu podlegają jedynie akty zakładowe zewnętrzne, a więc rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków aplikanta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu z nim stosunku zakładowego. Takiego charakteru nie ma rozstrzygnięcie w kwestii zezwolenia na odbywanie praktyk w terminie późniejszym, albowiem jest ono decyzją wewnętrzną, podejmowaną w ramach programu i toku aplikacji.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do rozstrzygnięć skierowanych do aplikanta, a więc użytkownika zakładu administracyjnego. Należy jednak zauważyć, że niniejsza sprawa ma odmienny charakter. Przede wszystkim odmowa wpisu na listę egzaminowanych aplikantów dotyczyła osoby już spoza Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Skarżąca zakończyła już bowiem aplikację zdając egzamin prokuratorski i nie jest już użytkownikiem tegoż zakładu administracyjnego. Wpis na listę nie jest więc wewnętrznym aktem Dyrektora KSSiP wobec osoby – uczestnika zakładu administracyjnego, ale jest rozstrzygnięciem zewnętrznym. Należy również zauważyć, że z wpisem na listę egzaminowanych aplikantów prokuratorskich wiążą się automatyczne uprawnienia wynikające z mocy prawa – art. 35 ustawy o KSSiP. Mianowice tylko w stosunku do takich osób Prokurator Generalny przedstawia propozycję pracy na stanowisku asesora prokuratury w powszechnej jednostce organizacyjnej prokuratury według kolejności miejsca zajmowanego na liście. Stąd czynność polegająca na odmowie wpis na listę egzaminowanych aplikantów prokuratorskich jest czynnością o której mowa w 3 §2 pkt 4 p.p.s.a.
Przechodząc do kwestii interpretacji przepisów prawa materialnego, należy wskazać, że art. 35 ustawy o KSSiP nie wskazuje, że wpisanymi na listę klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej mogą być tylko te osoby, które w roku wpisania złożyły egzamin prokuratorski. Stąd brak jest w tym zakresie wyraźnej normy zakazującej wpisania na tę listę osób, które zdały egzamin prokuratorski w poprzednich latach.
Nieco odmienna regulacja dotyczy egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej. Mianowicie w stosunku do nich obowiązuje ust. 6 i 7 art. 33a ustawy o KSSiP, który ogranicza możliwość wpisania na listę egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej osób, które zdawały egzamin sędziowski w poprzednich latach. Również w odniesieniu tylko do aplikantów sędziowskich istnieje zapis, że niezłożenie przez aplikanta aplikacji sędziowskiej oświadczenia o wyborze stanowiska asesorskiego w trybie, o którym mowa w ust. 5-7, powoduje utratę możliwości mianowania na stanowisko asesorskie (ust. 13 art. 33a ustawy o KSSiP). Tego typu ograniczających regulacji nie ma w odniesieniu do aplikantów prokuratorskich. Nie oznacza to jednak zdaniem Sądu, że należy je stosować odpowiednio przede wszystkim z tego względu, że są to regulacje, które bardzo drastycznie ograniczają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach (art. 60 Konstytucji RP). Z kolei w przypadku ograniczeń praw i wolności jednostki obowiązuje zasada in dubio pro libertate. Skoro więc ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie ogranicza możliwości wpisu na listę egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej tylko w odniesieniu do osób, które w tym samym roku zdały egzamin prokuratorski, to znaczy że należy ją interpretować w ten sposób, że zezwala na wpis również tych osób, które zdały egzamin w poprzednich latach. Interpretacja ta jest ponadto zgodna z zasadą sprawiedliwości społecznej i równego traktowania osób znajdujących się w tej samej sytuacji ze względu na istotną cechę – pozytywne zdanie egzaminu prokuratorskiego. Wbrew zasadzie sprawiedliwości społecznej byłoby uniemożliwienie osobom, które we wcześniejszych latach zdały egzamin prokuratorski dostępu do służby publicznej, a więc objęcia stanowiska asesora. Osoby te poświęciły bowiem znaczną część swojego życia najpierw na to, aby dostać się do Krajowej Szkoły Sędziów i Prokuratorów na aplikację, a następnie aby zdać egzamin prokuratorski. Nie jest więc zgodne z zasada sprawiedliwości społecznej przyjęcie, że uzyskany efekt nie ma żadnego znaczenia, a dana osoba nie może kontynuować wybranej ścieżki zawodowej. Również w doktrynie wypowiedziano się, że "przepis nie wprowadza ograniczenia, że listę tę tworzą jedynie aplikanci egzaminowani w danym roku. Brak jest jednak odpowiednika rozwiązania obowiązującego przy obsadzie stanowisk asesorskich w sądach. Przyjąć jednak należy, że powinni się na niej znaleźć również egzaminowani aplikanci z lat poprzednich, którzy nie uzyskali stanowiska asesora prokuratury w wyniku procesu obsady przeprowadzanego w roku, w którym złożyli egzamin prokuratorski" (P. Dzienis, Rozdział 3. Aplikacje sędziowska i prokuratorska, [w:] Ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Komentarz, P. Dzienis, M. Kachocha, K. sadowski, Warszawa 2018, s. 143).
Należy przy tym podkreślić, że istnieje możliwość objęcia stanowiska asesora w Prokuraturze na podstawie ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 390). Zgodnie bowiem z art. 174 § 1a ustawy Prawo o prokuraturze Prokurator Generalny może mianować asesorem prokuratury osobę, która spełnia warunki określone w art. 75 § 1 pkt 1-5 i 8, zdała egzamin adwokacki lub radcowski i:
1) przez co najmniej rok była zatrudniona na stanowisku asystenta prokuratora lub asystenta sędziego lub wykonywała czynności związane z tworzeniem lub stosowaniem prawa w urzędach obsługujących organy państwowe lub
2) posiada stopień naukowy doktora nauk prawnych.
Należy jednak podkreślić, że aby otrzymać takie powołanie nie jest konieczne złożenie egzaminu prokuratorskiego (art. 75 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o prokuraturze), za to niezbędne jest zdanie egzaminu adwokackiego lub radcowskiego. Stąd ta ścieżka kariery zawodowej wskazana w art. 174 § 1a ustawy Prawo o prokuraturze nie jest zasadniczo przewidziana dla osób po aplikacji prokuratorskiej ze zdanym egzaminem prokuratorskim. Nie jest więc trafne twierdzenie, że skarżąca ma faktyczną możliwość obrania innej drogi swojej kariery zawodowej, której efektem byłoby stanowisko prokuratora. Osiągnięcie bowiem asesury na podstawie powołanego przepisu jest bowiem wysoce zależne od decyzji Prokuratora Generalnego, który podejmuje ją w sytuacji, gdy są wolne etaty asesorskie, przy czym z reguły wszystkie wolne etaty asesorskie są przekazywane na rzecz egzaminowanych aplikantów prokuratorskich wpisanych na stosowna listę przez Dyrektora KSSiP. Ponadto osoba starająca się o asesurę na podstawie art. 174 § 1a ustawy Prawo o prokuraturze musi dodatkowo posiadać zdany egzamin adwokacki lub radcowski.
Zgodnie z art. 32. ust. 1 Konstytucji wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Z kolei z ust. 2 wynika, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
W doktrynie (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, A. Łukaszczuk, P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, K. Wojtyczek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32.) wskazuje się, że "w polskim orzecznictwie konstytucyjnym charakter "klasyczny" przysługuje niezmiennie formule, użytej w orzeczeniu z 9 marca 1988 r. (U 7/87): "konstytucyjna zasada równości wobec prawa (...) polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących". Była ona wielokrotnie powtarzana w orzecznictwie TK (np. – w początkach obowiązywania obecnej konstytucji – wyroki z 6 maja 1998 r., K 37/97; z 20 października 1998 r., K 7/98; z 17 maja 1999 r., P 6/98, a w ostatnim okresie – m.in. wyroki z 21 stycznia 2014 r., SK 5/12, pkt III.3.6.2; 13 maja 2014 r., SK 61/13, pkt III.4.1; 21 lipca 2014 r., K 36/13, pkt III.2.1–2), a także NSA (np. uchwała z 22 maja 2000 r., OPK 1/00, ONSA 2000, nr 4, s. 133). W podobny sposób określił zasadę równości SN, wskazując, że oznacza ona "równe traktowanie obywateli znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej" (np. uchwała z 16 marca 2000 r., I KZP 56/99, OSNKW 2000, z. 3–4, s. 21)" Należy przy tym nadmienić, że w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji dopuszcza się możliwość odmiennego traktowania podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, ale musi to być uzasadnione. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz doktrynie mówi się więc o następujących kryteriach dopuszczalnego zróżnicowania: "1) relewantności zróżnicowania – wprowadzane zróżnicowania muszą "pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma oraz służyć realizacji tego celu i treści. Innymi słowy, wprowadzane zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony, a nie wolno ich dokonywać według dowolnie ustalonego kryterium"; 2) proporcjonalności argumentów przemawiających za wprowadzeniem zróżnicowania – "waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych"; 3) konstytucyjnej rangi argumentów przemawiających za wprowadzeniem zróżnicowania – "argumenty muszą pozostawać w jakimś związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych (...) Jedną z takich zasad konstytucyjnych jest zasada sprawiedliwości społecznej"." (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, A. Łukaszczuk, P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, K. Wojtyczek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32).
Z kolei zasada niedyskryminacji wyrażona w art. 32 ust. 2 Konstytucji odnosi się nie tylko do niedopuszczalność wprowadzania regulacji różnicujących sytuację prawną adresatów norm wyłącznie oraz ze względu na indywidualne (osobowe) cechy adresata normy prawnej, takie jak np. płeć, wiek bądź pochodzenie społeczne. Ma ona szerszy kontekst i odnosi się również do zakazu traktowania jednostki przez organy w sposób dyskryminacyjny. "Dyskryminacja stanowi zatem kwalifikowany przejaw nierównego traktowania. Jest ona bezwzględnie niedopuszczalna, nawet w reżimie stanów nadzwyczajnych. Zakaz dyskryminacji ma charakter uniwersalny. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym oraz gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny" (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, A. Łukaszczuk, P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, K. Wojtyczek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32). Co więcej wskazuje się, że uniwersalność zakazu dyskryminacji należy też rozumieć w ten sposób, że obejmuje on zakaz wprowadzania zarówno unormowań pogarszających sytuację określonej grupy podmiotów (dyskryminacja sensu stricto), jak i unormowań polepszających sytuację określonej grupy podmiotów (uprzywilejowanie)" (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, A. Łukaszczuk, P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, K. Wojtyczek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32). Dalej podnosi się, że na gruncie Konstytucji RP zakaz dyskryminacji jest całkowity (z jakiejkolwiek przyczyny) i ma bezwzględny charakter (nie może go uchylać ustawodawca, nawet z odwołaniem się do art. 31 ust. 3 konstytucji). Nie jest dopuszczalne odstępowanie od niego przez organy władzy publicznej. Nie jest tym samym możliwe przeprowadzanie testu proporcjonalności ani ważenie dóbr prawnie chronionych" (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, A. Łukaszczuk, P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, K. Wojtyczek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32).
W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z godzeniem w zasadę niedyskryminacji. Stąd należy rozważyć interpretację art. 35 ustawy o KSSiP w kontekście zasady równego traktowania. Z tego względu wszyscy egzaminowani aplikanci prokuratorscy powinni być traktowani w sposób jednakowy jako adresaci normy prawnej uprawniającej do wpisania na listę kwalifikacyjną egzaminowanych aplikantów prokuratorskich, gdyż charakteryzują się cechą istotną (relewantną) w równym stopniu. Tą cechą jest złożenie egzaminu prokuratorskiego. Wszyscy, którzy zdali egzamin prokuratorski powinni być traktowania w sposób równy, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Z kolei nie jest cechą relewantną rok zdawania egzaminu prokuratorskiego. Należy bowiem przyjąć, że skoro egzamin prokuratorski jest egzaminem państwowym to każdy z nich w każdym roku powinien charakteryzować się tą samą skalą trudności. Nie sposób zaakceptować więc poglądu, że skoro w poprzednich latach egzaminy prokuratorskie mogły być łatwiejsze, to egzaminowanych aplikantów prokuratorskich można traktować w sposób zróżnicowany – w zależności od skali trudności egzaminu w konkretnych latach. Przede wszystkim wówczas należałoby poddać badaniu wszystkie egzaminy przeprowadzane w kolejnych latach według przyjętej jakiejś skali trudności. Jednak ocennościa grzeszyłoby samo przyjedzie takiej skali, czy kryteriów. W praktyce mogłoby się bowiem okazać, że osoba, która domaga się wpisu na listę klasyfikowanych aplikantów prokuratorskich w kolejnym roku w rzeczywistości złożyła trudniejszy egzamin niż osoba wpisywana na listę w roku jego złożenia. Stąd należy przyjąć, że skala trudności egzaminu prokuratorskiego jako egzaminu państwowego w kolejnych latach jest identyczna i dlatego każdy aplikant prokuratorski, który złożył egzamin powinien być traktowany tak samo.
Jak już wyżej zostało wskazane w pewnych sytuacjach dopuszczalne jest zróżnicowanie podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji, a więc charakteryzujących się tą sama cechą istotną. Występuje to wówczas, gdy albo istnieje jakieś racjonalne uzasadnienie takiego zróżnicowania, albo też z uwagi na wagę interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, czy też ma to mieć związek z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych. W niniejszej sprawie Sąd nie dostrzegł podstaw do wprowadzenia zróżnicowani, w sytuacji prawnej adresatów normy określonych w art. 35 ustawy o KSSiP. Wszyscy bowiem egzaminowania aplikanci prokuratorscy charakteryzują się wysokim poziomem wiedzy potwierdzonym złożonym egzaminem. Nie realizuje żadnego interesu społecznego, ani wartości konstytucyjnej nieumieszczenia na liście egzaminowanych aplikantów prokuratorskich wszystkich bez względu na czas, w którym złożyli oni egzamin prokuratorki.
Istotne jest również wskazywany już art. 60 Konstytucji RP, który przewiduje, że obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach.
Pojęcie służby publicznej jest rozumiane szeroko i zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego pojęcie to obejmuje ogół stanowisk w organach władzy publicznej, w tym m.in. w pochodzących z wyborów organach stanowiących jednostek samorządu terytorialnego" (wyrok z 23 marca 2010 r., K 19/09). Niewątpliwie praca na stanowisku asesora prokuratorskiego jest służbą publiczną. W doktrynie wyodrębnia się dwie zasadnicze funkcje prawa dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. "Po pierwsze, omawiane prawo pełni funkcję ekonomiczną, zapewniając sprawiedliwy rozdział miejsc pracy w instytucjach publicznych i wykluczając arbitralność w tym zakresie. Po drugie, omawiane prawo pełni funkcję polityczną, zapewniając sprawiedliwy rozdział władzy publicznej w społeczeństwie poprzez wykluczenie arbitralności w zakresie dostępu do stanowisk związanych ze sprawowaniem władzy publicznej. Tym samym gwarancja równego dostępu do służby publicznej stanowi ważny aspekt procesu sprawowania władzy publicznej za pomocą mechanizmów demokratycznych. Należy podkreślić przy tym, że nie chodzi tutaj o zagwarantowanie uzyskania danego dobra, ale stworzenie dla każdego obywatela możliwości ubiegania się o nie poprzez udział w sprawiedliwej i transparentnej procedurze rozdziału tych dóbr" (W. Sokolewicz, K. Wojtyczek [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016, art. 60).
W niniejszej sprawie nie chodzi wszakże o sam czysty dostęp do służby publicznej, a jedynie do prawa do umieszczenia na liście egzaminowanych aplikantów prokuratorskich. Jednak nie należy zapominać, że z miejscem na tejże liście wiąże się wysokie prawdopodobieństwo uzyskania stanowiska asesora prokuratorskiego. Nie jest to jednak elementem pewnym. Mogą się bowiem zdarzyć przypadki, w których dana osoba pomimo wpisania na listę nie uzyskania powołania na stanowisko asesora prokuratorskiego. Jednak niewątpliwie jest to wysoki stopień pewności uzyskania tegoż powołania na stanowisko asesora związany z umieszczeniem na wyżej wymienionej liście. Stąd również należy rozpatrzyć sytuację skarżącej i interpretację art. 35 ustawy o KSSiP z punktu widzenia art. 60 Konstytucji RP>
Zasadniczo przyjmuje się, że przyjęcie do służby może być uzależnione od spełnienia określonych kwalifikacji zawodowych, moralnych, a nawet politycznych. Tym niemniej kryteria te powinny wynikać z ustawy i nie mieć charakteru dyskryminacyjnego. Kryterium z kolei roku kalendarzowego złożenia egzaminu prokuratorskiego do wskazanych wyżej kryteriów nie należy i co więcej nie wynika ono wyraźnie z art. 35 ustawy o KSSiP. Nawet trudno byłoby takie kryterium racjonalnie uzasadnić zgodnie z zasadą proporcjonalności i równości. "Dostęp "na jednakowych zasadach" – jak to ujęto w art. 60 – nie jest w pełni tożsamy z dostępnym na zasadach równych. Zasada równości dopuszcza w szerokim zakresie różnicowanie podmiotów pod warunkiem, że jest ono aksjologicznie uzasadnione, tymczasem brzmienie art. 60 kładzie nacisk na "jednakowość zasad", a więc na istotne zawężenie możliwości różnicowania w prawie. Z tego względu gwarancja z art. 60 nie tylko konkretyzuje tamtą ogólną zasadę, ale jednocześnie ma mocniejszy charakter, zaś jej adresowana do ustawodawcy dyrektywność jest wyraźnie większa. W tym aspekcie prawo gwarantowane w art. 60 konkretyzuje i rozbudowuje ogólną zasadę równości "wszystkich" wobec prawa oraz prawa każdego do traktowania niedyskryminacyjnego w życiu politycznym (art. 32), czyli jest warunkiem sui generis odniesienia zasady równości do ważnej dziedziny życia społecznego, jaką jest formowanie i wyłanianie służby publicznej w szerokim znaczeniu" (Ibidem).
Stąd zgodnie z zasadą jednakowego dostępu do służby publicznej – każdy obywatel charakteryzujący się istotną z punktu widzenia konkretnej służby publicznej cechą powinien być traktowany identycznie, co oczywiście nie gwarantuje mu zatrudnienia w ramach tejże służby. Rok, w którym egzamin prokuratorski został złożony nie ma natomiast istotnego znaczenia dla tegoż dostępu. Stąd zdaniem Sądu Dyrektor KSSiP ma obowiązek wpisania na listę egzaminowanych aplikantów prokuratorskich wszystkich, którzy wystąpią z odpowiednim wnioskiem, a więc zarówno tych aktualnie egzaminowanych, jak i tych egzaminowanych w poprzednich latach, gdyż przysługuje im prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. Należy jednak podkreślić, że sam wpis na listę kwalifikacyjną egzaminowanych aplikantów prokuratorskich nie gwarantuje jeszcze uzyskania stanowiska asesora prokuratorskiego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd uznał za bezskuteczną zaskarżoną czynność, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej 200 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów sądowych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI