III SA/Kr 563/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-11-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacja oświatowafinansowanie oświatyprzedszkole niepublicznewydatki bieżąceustawa o finansowaniu zadań oświatowychWojewódzki Sąd AdministracyjnyKrakówWójt Gminy

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności Wójta Gminy Ł. w przedmiocie wypłaty dotacji oświatowej z powodu braku możliwości weryfikacji prawidłowości wyliczeń organu.

Skarga dotyczyła wysokości dotacji oświatowej przyznanej niepublicznemu przedszkolu za grudzień 2024 roku. Skarżąca zarzuciła organowi błędne obliczenie dotacji, nieuwzględniające wszystkich wydatków, w tym na wyżywienie. Sąd, mimo że uznał skargę za zasadną, stwierdził bezskuteczność czynności organu z powodu braku możliwości weryfikacji jego wyliczeń z powodu wadliwie skompletowanych akt sprawy i braku jasnego uzasadnienia. Sąd wskazał, że organ musi ponownie przeanalizować wyliczenie dotacji i wyjaśnić sporne kwestie.

Sprawa dotyczyła skargi A. T. na czynność Wójta Gminy Ł. w przedmiocie wypłaty dotacji oświatowej za grudzień 2024 roku. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez błędne obliczenie wysokości dotacji, nieuwzględniające wszystkich wydatków bieżących, w tym na przygotowanie posiłków dla uczniów przedszkola gminnego. Wójt Gminy Ł. przyznał dotację w kwocie 44314,33 zł, jednak skarżąca kwestionowała tę kwotę, wskazując na inne, wyższe wyliczenia. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, stwierdził, że chociaż skarga zasługuje na uwzględnienie, to z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącą. Głównym powodem było stwierdzenie braku możliwości weryfikacji prawidłowości wyliczeń organu przez sąd. Sąd wskazał na braki w materiale dowodowym, niejasności w kwotach podawanych przez organ w odpowiedzi na skargę oraz brak wystarczającego uzasadnienia czynności organu. Sąd podkreślił, że organ musi ponownie przeanalizować wyliczenie dotacji, wyjaśnić sporne kwestie, a w przypadku stwierdzenia zaniżenia dotacji, dokonać wypłaty w prawidłowej wysokości. Sąd oddalił zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., uznając, że w sprawie nie toczyło się postępowanie administracyjne w trybie k.p.a.

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, czynność wypłaty dotacji, jako czynność materialno-techniczna poprzedzona ustaleniem jej wysokości na podstawie przepisów prawa, może podlegać kontroli sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że czynność wypłaty dotacji jest wynikiem procesu kalkulacji opartych na przepisach prawa, a jej prawidłowość powinna podlegać kontroli sądowej, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezskuteczność

Przepisy (8)

Główne

u.f.z.o. art. 17 § 3

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 12 § 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Określa sposób obliczania podstawowej kwoty dotacji dla przedszkoli, uwzględniając wydatki bieżące i pomniejszenia o określone kwoty.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w tym skargi na inne niż decyzje akty lub czynności.

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki uwzględnienia skargi na akt lub czynność, w tym stwierdzenie bezskuteczności.

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stanowi, że sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

u.f.p. art. 236 § 2

Ustawa o finansach publicznych

Definiuje wydatki bieżące.

u.s.o. art. 90u § 1

Ustawa o systemie oświaty

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak możliwości weryfikacji przez sąd prawidłowości wyliczenia dotacji przez organ z powodu braków w aktach sprawy i braku jasnego uzasadnienia.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. został uznany za niezasadny.

Godne uwagi sformułowania

Sądowa kontrola legalności tej czynności, nie jest możliwa. Obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć. Sąd nie zastępuje organów administracji publicznej w merytorycznym załatwieniu spraw i nie dokonuje samoistnie ustaleń faktycznych i prawnych.

Skład orzekający

Marta Kisielowska

sprawozdawca

Michał Niedźwiedź

członek

Urszula Zięba

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty kontroli sądowej czynności materialno-technicznych organów administracji, w szczególności w kontekście dotacji oświatowych, oraz obowiązek organów do należytego uzasadniania swoich działań."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości weryfikacji wyliczeń organu z powodu wadliwie prowadzonych akt sprawy. Nie przesądza ostatecznie o prawidłowości wyliczenia dotacji, lecz nakazuje organowi ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie dokumentacji i uzasadnianie działań przez organy administracji, nawet w przypadku czynności materialno-technicznych. Podkreśla rolę sądu administracyjnego w kontroli tych działań.

Błędy w dokumentacji organu uniemożliwiły sądowi ocenę dotacji. Co to oznacza dla Twojej placówki?

Sektor

edukacja

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Kr 563/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Michał Niedźwiedź
Urszula Zięba /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 754
Art. 17
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Marta Kisielowska (spr.) WSA Michał Niedźwiedź Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. T. na czynność Wójta Gminy Ł. w przedmiocie wypłaty dotacji oświatowej za miesiąc grudzień 2024 roku I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Wójta Gminy Ł. na rzecz skarżącej A. T. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną czynnością Wójt Gminy Ł. przyznał, ustalił i wypłacił A. T. prowadzącej Niepubliczne Przedszkole [...] w Ł. (dalej: "skarżąca") dotację oświatową za miesiąc grudzień 2024 r. w kwocie 44314,33 zł.
Zaskarżona czynność została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Z informacji na miesiąc listopad 2024 r. wynika, że do przedszkola prowadzonego przez skarżącą zapisanych jest 50 uczniów (4 osób objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju oraz 3 osoby z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego) (stan na 1 grudnia 2024 r., k. 43 i n.).
Z pisma z 6 lutego 2024 r. Wójta Gminy Ł. wynika, że wydatki na utrzymanie Gminnej Stołówki według stanu na dzień 30 września 2023 roku ujęte zostały w rozdziale 80195. Gminna Stołówka nie jest jednostką budżetową Gminy Ł., więc nie sporządza sprawozdania budżetowego Rb-28 S, a swoje wydatki ponosi w ramach części planu finansowego wydatków Zespołu Obsługi Edukacji w Ł. Gminna Stołówka przygotowuje posiłki dla szkół podstawowych, przedszkoli i żłobków, sprzedaje też obiady "na zewnątrz" osobom fizycznym. Wydatki na utrzymanie Gminnej Stołówki według stanu na dzień 1 stycznia 2024 r. ujęte zostały w rozdziale 80195. Z dołączonego do pisma wykazu wynika, że gminna stołówka przygotowuje posiłki dla: Szkoły Podstawowej w J. (w grudniu 572 obiady); Szkoły Podstawowej w J.1 (w grudniu 537 obiady); Szkoły Podstawowej w M. (w grudniu 1638 obiady); Szkoły Podstawowej w R. (w grudniu 670 obiadów); Szkoły Podstawowej w S. (w grudniu 884 obiady); Szkoły Podstawowej w Ś. (w grudniu 1149 obiady); Przedszkola Samorządowego w Ł. (grudniu śniadanie plus obiad 697, całodzienne – 1078); Żłobka Samorządowego w Ł. (grudniu śniadanie – 197; obiad 197; podwieczorek 193); Niepublicznego Przedszkola Językowo – Sportowego w Ś. (w grudniu – 247).
Z pisma Wójta Gminy Ł. z 27 czerwca 2024 r. wynika, że: sprawozdanie budżetowe z wykonania planu wydatków budżetowych Przedszkola Samorządowego w Ł. za okres sprawozdawczy od początku roku do dnia 31 marca 2024 r. zawiera dokument Rb-28S; sprawozdanie budżetowe z wykonania planu dochodów budżetowych Przedszkola Samorządowego w Ł. za okres sprawozdawczy od początku roku do dnia 31 marca 2024 r. stanowi dokument Rb-27S; sprawozdanie z wykonania planu wydatków budżetowych Gminy Ł. za okres sprawozdawczy od początku roku do dnia 31 marca 2024 r. stanowi dokument Rb-28S; sprawozdanie z wykonania planu dochodów budżetowych Gminy Ł. za okres sprawozdawczy od początku roku do dnia 31 marca 2024 r. stanowi dokument Rb-27S. Organ wskazał ponadto, że liczba uczniów w przedszkolu gminnym, dla którego organem prowadzącym jest Gmina Ł. według stanu na dzień 30 września 2023 roku wynosi: 142; liczba uczniów w przedszkolu gminnym, dla którego organem prowadzącym jest Gmina Ł. według stanu na dzień 30 września 2023 r., objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju wynosi: 2; liczba uczniów niepełnosprawnych w przedszkolu gminnym, dla którego organem prowadzącym jest Gmina Ł. według stanu na dzień 30 września 2023 r. wynosi. 3, w tym: 1-P77 2-P81; liczba iloczynów odpowiednich kwot przewidzianych na rok 2024 w części oświatowej subwencji ogólnej dla Gminy Ł. na uczniów niepełnosprawnych z danymi rodzajami niepełnosprawności w Przedszkolu Samorządowym oraz statystycznej liczby uczniów niepełnosprawnych z danymi rodzajami niepełnosprawności w tym przedszkolu wynika z metryczki subwencji oświatowej oraz liczby uczniów niepełnosprawnych w przedszkolu gminnym, dla którego organem prowadzącym jest Gmina Ł. Wysokość zaplanowanych na rok 2024 w budżecie Gminy Ł. wydatków bieżących finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej na prowadzenie przedszkoli, według stanu na dzień 31 marca roku budżetowego wynosi: 0,00 zł. Suma iloczynu kwoty przewidzianej na rok 2024 w części oświatowej subwencji ogólnej dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju oraz statystycznej liczby dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju w przedszkolu gminnym wynika z metryczki subwencji oświatowej oraz liczby uczniów w przedszkolu gminnym, dla którego organem prowadzącym jest Gmina Ł. Wydatki ponoszone przez Przedszkole Samorządowe w Ł. na kształcenie dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ujęte zostały w dziale klasyfikacji budżetowej 801 Oświata i wychowanie i rozdziale 80149 Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci w. przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego. Sprawozdanie z wykonania planu wydatków budżetowych Zespołu Obsługi Edukacji stanowi dokument Rb-28S.
Liczba jednostek oświatowych obsługiwanych przez ZOE według stanu na dzień 31 marca 2024 r. wynosi: 10, w tym: Szkoła Podstawowa w J. (60 uczniów), Szkoła Podstawowa w J.1 (56 uczniów), Szkoła Podstawowa w Ł. (306 uczniów), Szkoła Podstawowa w M. (154 uczniów); Szkoła Podstawowa Nr 1 w P. (229 uczniów); Szkoła Podstawowa Nr 2 w P. (105 uczniów); Szkoła Podstawowa w R. (86 uczniów); Szkoła Podstawowa w S. (135 uczniów); Szkoła Podstawowa w Ś. (126 uczniów); Przedszkole Samorządowe w Ł. (144 uczniów).
Wydatki zaplanowane na obsługę administracyjną, ekonomiczną i finansową jednostek oświatowych Gminy Ł. zostały ujęte w rozdziale 75085 budżetu Gminy Ł. Liczba uczniów w przedszkolu według stanu na dzień 1 września 2024 roku, będzie znana najwcześniej 1 września 2024 r. Wynagrodzenia poszczególnych specjalistów Przedszkola Samorządowego zostały ujęte w rozdziale 80104. W ramach rozdziału 80104, według stanu na dzień 31 marca 2024 r., w planie finansowym wydatków Przedszkola Samorządowego zostały ujęte wynagrodzenia: nauczycieli: 11 osób tj. 9,91 etatów, w tym; 9-ciu nauczycieli dzieci przedszkolnych, 1 psycholog, 1 dyrektor; pracowników administracji: 7 osób tj. 6 etatów, w tym: 2 pomoce nauczyciela przedszkola, 1 pomoc administracyjna, 1 pomoc kuchenna, 1 pomoc nauczyciela, 2 sprzątaczki. Z dowozów według stanu na dzień 31 marca 2024 roku korzystało 2 uczniów Przedszkola Samorządowego i 13 uczniów szkół. Liczba dzieci obywatelstwa ukraińskiego uczęszczających do Przedszkola Samorządowego w Ł. według stanu na dzień 30 września 2023 roku wynosiła 0 uczniów. Plan wydatków na utrzymanie dzieci obywatelstwa ukraińskiego, które uczęszczają do Przedszkola samorządowego w Ł. wynosił: 0,00 zł.
Podstawową kwotę dotacji dla przedszkoli - w ramach pierwszej aktualizacji w roku 2024 - po korekcie wyliczono w oparciu postanowienia art. 12 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 754 ze zm.), a mianowicie: wydatki bieżące zaplanowane na rok budżetowy na prowadzenie przez gminę przedszkoli: 1.733.471,93 zł, zaplanowane na rok budżetowy w budżecie gminy opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego, stanowiące dochody budżetu gminy: 20.000,00 zł; zaplanowane w budżecie gminy opłaty za wyżywienie w tych przedszkolach, stanowiące dochody budżetu gminy: 200.000,00 zł, suma iloczynów odpowiednich kwot przewidzianych na rok budżetowy w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy na uczniów niepełnosprawnych z danymi rodzajami niepełnosprawności w przedszkolach oraz statystycznej liczby uczniów niepełnosprawnych z danymi rodzajami niepełnosprawności w tych przedszkolach: 152.383,51 zł; zaplanowane na rok budżetowy w budżecie gminy wydatki bieżące finansowane z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej na prowadzenie tych przedszkoli: 0,00 zł, iloczyn kwoty przewidzianej na rok budżetowy w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy na dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju w przedszkolu oraz statystycznej liczby dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju w tych przedszkolach: 16.732,30 zł; iloczyn kwoty przewidzianej na rok budżetowy w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy na uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w przedszkolu oraz statystycznej liczby uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w tych przedszkolach: 0,00 zł; zaplanowane na rok budżetowy w budżecie gminy wydatki bieżące na realizację programów rządowych, o których mowa w art. 90u ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, zwanej dalej "ustawą o systemie oświaty", w tych przedszkolach: 0,00 zł; liczba uczniów w tych przedszkolach pomniejszona o statystyczną liczbę uczniów niepełnosprawnych w tych przedszkolach: 139.
Organ wskazał, że matematyczny sposób wyliczenia podstawowej kwoty dotacji przedstawia się następująco (1.733.471,93 zł - 20.000,00 zł - 200.000,00 zł - 152.383,51 zł - 16.732,30 zł) / 139 = 9.671,63 zł.
Pismem z 24 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej wezwał Wójta Gminy Ł. do prawidłowego ustalenia kwoty dotacji za rok 2024 r. poprzez przyjęcie do podstawy ustalenia dotacji wydatków związanych z przygotowaniem posiłków dla przedszkola w ramach jednostki Gminna Stołówka, przyjęcie sumy kwot planowanych wydatków w rozdziale 80104 wraz z rozdziałami 80146 oraz 80149 -1.327.900,00 złotych; przyjęcie proporcjonalnej kwoty wydatków z rozdziału 80195, a ujętych w planie wydatków Zespołu Obsługi Edukacji tj. kwota 1.183.500,00 zł / liczbę przygotowanych posiłków oraz x liczba posiłków przygotowanych dla Przedszkola Samorządowego w Ł. tj, odpowiednio 97.395 oraz 30.223, a zatem w ocenie skarżącej jest to kwota 367.256,23 złotych.
Skarżąca wskazała, że suma wydatków na utrzymanie Przedszkola Samorządowego w Ł. na rok 2024 wynosi 1.695.156,23 złotych. Statystyczna liczba uczniów to 141 uczniów (142 minus 1 uczeń z orzeczeniem). Podstawowa kwota dotacji w roku 2024 wynosi zatem 11.847,97 złotych (tj. 1.670.564,19 złotych /141). Roczna kwota dotacji dla przedszkola niepublicznego w roku 2024 wynosi zatem 8.885,98 złotych, a zatem miesięcznie jest to kwota 740,50 złotych.
Pismem z 17 maja 2024 r. Wójt Gminy Ł. wskazał, że dokonał ponownego przeliczenia podstawowej kwoty dotacji na 2024 r. Stosowne wyrównanie za miesiące od stycznia do kwietnia 2024 r. zostanie przekazane przedszkolom niepublicznym z terenu Gminy Ł. w terminie do końca maja 2024 r. Równocześnie, organ zaznaczył, że wskazana przez skarżącą kwota dotacji nie znajduje potwierdzenia w wyliczeniach organu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 12 ust. 1 w zw. art. 17 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez ich błędne zastosowanie i nieprzyznanie przez Wójta Gminy Ł. w grudniu 2024 roku dotacji w prawidłowej wysokości, uwzględniającej rzeczywisty plan wydatków ponoszonych na utrzymanie przedszkola gminnego, w tym zwłaszcza poprzez pominięcie wydatków na zapewnienie wyżywienia dla uczniów przedszkola gminnego, podczas gdy wskazany przepis ustawy o finansowaniu zadań oświatowych wskazuje jednoznacznie w jaki sposób należy ustalić podstawową kwotę dotacji, tj. przyjmując wszystkie wydatki bieżące dotyczące przedszkola oraz następnie w jakiej wysokości należy wypłacić dotację należną przedszkolu niepublicznemu, a organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego przyznając dotację oraz ustalając jej wysokość jest bezwzględnie zobowiązany przestrzegać zasad określonych ustawowo;
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na ustalenie należnej skarżącej dotacji - 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez Wójta Gminy Ł. do starannego i zgodnego z przepisami prawa przeprowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania skarżącej dotacji za grudzień 2024 roku, podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i naruszenie słusznego interesu skarżącej bez podstawy faktycznej oraz prawnej.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, uznanie uprawienia skarżącej do wypłaty na jej rzecz kwoty dotacji w prawidłowej wysokości, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Ł. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie. W uzasadnieniu przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych odrzucające skargi w przedmiocie przyznania dotacji oświatowych. W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi Wójt Gminy Ł. wskazał, że Gminna Stołówka w Ł., która nie jest jednostką budżetową Gminy Ł., lecz wchodzi w skład Zespołu Obsługi Edukacji w Ł.- jednostki budżetowej Gminy Ł., oprócz przygotowywania posiłków dla przedszkola samorządowego oraz szkół na terenie Gminy Ł., sprzedaje posiłki "na zewnątrz"' - podmiotom prywatnym, osobom fizycznym i innym którzy wyrażają wolę nabycia tych produktów. Jak wynika z odpowiednich sprawozdań, którymi dysponuje skarżąca - kwota, którą ujmuje Gmina Ł. na przygotowanie posiłków dla Przedszkola Samorządowego w skali roku wynosi 300 000 zł. Skarżące błędnie przyjmują kwotę na przygotowanie posiłków w wysokości 367 256,23 zł. Kwota ta, oprócz kwoty na przygotowanie posiłków do Przedszkola Samorządowego w Ł. (300.000 zł), obejmuje również kwotę niezbędną do przygotowania posiłków sprzedawanych na zewnątrz. Nie sposób więc zgodzić się ze skargą, jakoby Gmina Ł. w ogóle nie uwzględniła wydatków na przygotowanie posiłków dla Przedszkola Samorządowego, gdyż faktycznie uwzględniła kwotę 300 000 zł, a skarżąca błędnie uwzględnia w swoich wyliczeniach również wydatki zaplanowane na przygotowanie posiłków do sprzedaży "na zewnątrz". W ocenie Organu błędny jest także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., ponieważ Wójt Gminy Ł. nie prowadził postępowania administracyjnego w trybie k.p.a. w przedmiocie przyznania dotacji skarżącej, a zatem nie mógł naruszyć wskazanej normy.
Pismem z 15 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił złożoną skargę o wyliczenie podstawowej kwoty dotacji. Zgodnie ze sprawozdaniem budżetowym Gminy Ł., sprawozdaniem budżetowym przedszkoli podstawa ustalenia dotacji – w ocenie skarżącej - powinna wynosić:
- rozdział 80104-2.810.368,42 zł, minus 200.000,00 zł (§2310), 1.230.000,00 zł (§2540), = 1.380.368,42 złotych;
- rozdział 80146 - 5.800,00 zł;
- rozdział 80149 - 165.183,51 zł;
- rozdział 85404 - 16.732,30 zł;
- rozdział 75085 (obsługa administracyjna i księgowa przedszkola gminnego) - 1.002.879,00 zł / 1.454 uczniów x 137,66 (statystyczna liczba uczniów przedszkola = 94.949,33 zł;
- plan wydatków z rozdziału 80195 ujęty w Zespole Obsługi Edukacji, a dotyczący przygotowania posiłków dla uczniów przedszkola w proporcji na liczbę uczniów przedszkola, wynosi 406.860,32 złotych. Plan tych wydatków w wysokości 1.311.126,00 zł należy bowiem podzielić przez liczbę przygotowywanych posiłków łącznie przez Zespół oraz pomnożyć przez liczbę posiłków przygotowywanych dla przedszkola, tj. 1.311.126,00 zł / 97.395 x 30.223, a zatem jest to kwota 406.860,32 złotych, suma: 2,069.893,88 zł
Plan wpłat rodziców za korzystanie z wychowania przedszkolnego na rok 2024 wynosi 340.000,00 złotych, natomiast kwoty subwencji oświatowej podlegające odjęciu to 204.152,16 zł.
Podstawa ustalenia dotacji wynosi zatem: 1.865.741,72 zł (2.069.893,88 zł, minus 204.152,16 zł). Statystyczna liczba uczniów to 137,66. Podstawowa kwota dotacji w roku 2024 wynosi zatem 13.553,26 zł (1.865.741,72 / 137,66). Roczna kwota dotacji dla przedszkola niepublicznego w roku 2024 zdaniem skarżącej wynosi zatem 10.164,95 złotych - średniomiesięcznie jest to kwota 847,08 złotych. Przyznając dotację za miesiąc grudzień 2024 roku według podstawowej kwoty dotacji w wysokości 9.813,34 zł (roczna dotacja dla przedszkola niepublicznego - 7.360,01 zł, średniomiesięcznie 613,33 zł) organ dotujący naruszył tym samym przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, gdyż wypłacił należną skarżącej dotację w wysokości niższej, niż wynikająca z przepisów prawa. Organ przyznając dotację oraz dokonując jej wypłaty, związany jest natomiast treścią norm prawa materialnego i powinien postępować wyłącznie na ich podstawie oraz w granicach prawa, zgodnie z obowiązującą zasadą legalizmu.
Pismem z dnia 6 lutego 2025 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - wystąpienia pokontrolnego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie z dnia 9 grudnia 2024 roku, celem ustalenia, że również Regionalna Izba Obrachunkowa wskazała na nieprawidłowości gminy w zakresie ustalania dotacji dla przedszkoli niepublicznych, w tym zwłaszcza z uwagi na pominięcie w podstawie ustalenia dotacji wydatków na przygotowanie posiłków dla uczniów przedszkola samorządowego.
W czasie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie Sąd dopuścił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowód z dokumentów dołączonych do skargi oraz pism skarżącej z 30 stycznia, 6 lutego oraz 25 marca 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Zgodnie z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z § 2 w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.
W pierwszej kolejności konieczne było rozważanie dopuszczalności skargi, aa zatem czy czy czynność wypłaty dotacji może być uznana za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z prezentowanym w doktrynie stanowiskiem przyjmuje się, że dany akt lub czynność nie może mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym jurysdykcyjnym, ani egzekucyjnym czy zabezpieczającym; musi mieć charakter zewnętrzny, tj. być skierowany do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo, organowi wydającemu dany akt lub podejmującego daną czynność, musi być skierowany do indywidualnego podmiotu, musi mieć charakter publicznoprawny, musi dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (Ł. M. Wyszomirski, Sądowa kontrola innych niż decyzje i postanowienia aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, s. 1, Legalis).
Pomiędzy aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. a uprawnieniem lub obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa powinien istnieć ścisły i bezpośredni związek. Związek ten może w szczególności polegać na stwierdzeniu (odmowie stwierdzenia), uznaniu (odmowie uznania), potwierdzeniu (odmowie potwierdzenia), ustaleniu (odmowie ustalenia) uprawnienia lub obowiązku. Do tego rodzaju aktów lub czynności zalicza się między innymi odmowę umieszczenia na liście mieszkaniowej (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WKP 2024).
Jak słusznie zauważył WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 28 lipca 2020 r., (sygn. akt I SA/Rz 310/20) samo przekazanie (wypłata) dotacji jest wynikiem pewnego procesu, w ramach którego najpierw dochodzi do ustalenia wysokości przysługującej danemu podmiotowi dotacji. Wypłata jest rezultatem określonego rodzaju kalkulacji, których zasady zostały sprecyzowane w przepisach prawnych. Zatem czynność przekazania dotacji jest poprzedzona stosowaniem przepisów prawa, którego prawidłowość powinna podlegać kontroli sądu (por. też wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 53/21).
Mając na względzie powyższe, Sąd uznał dopuszczalność skargi na czynność wypłaty dotacji i nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość obliczenia przekazanej dotacji za miesiąc grudzień, która w ocenie skarżącej została obliczona wadliwie.
Sąd zwraca uwagę, że skarga skarżącej w przedmiocie dotacji za miesiąc listopad 2024 r. była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 7 października 2025 r. (III SA/Kr 146/25) stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sąd podziela stanowisko przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia i przytacza poniżej przyjęte w nim uzasadnienie.
Skarżąca zarzuciła w skardze naruszenie art. 12 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 754 – obowiązujący w dacie podjęcia czynności, dalej: "u.f.z.o.") poprzez nieuwzględnienie rzeczywistego planu wydatków na prowadzenia przedszkola gminnego, w tym pominięcie wydatków na zapewnienie wyżywienia dla ucznia przedszkola gminnego.
W ocenie skarżącej podstawowa kwota dotacji powinna być wyższa (w pismach procesowych skarżąca wskazała sposób obliczenia dotacji, który w jej ocenie jest prawidłowy).
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że jak wynika ze sprawozdań, którymi dysponuje skarżąca kwota, którą ujmuje gmina na przygotowanie posiłków w skali roku wynosi 300 000 zł, a nie jak chce strona skarżąca - 367 256,23 zł. Organ podał, że znajduje to oparcie w przepisach ustawy o finansowaniu zadań publicznych.
Zgodnie z art. 17 ust. 3 u.f.z.o., zgodnie z którym niepubliczne przedszkole niebędące przedszkolem specjalnym niespełniające warunków, określonych w art. 17 ust. 1, otrzymuje na każdego ucznia dotację z budżetu gminy w wysokości równej 75% podstawowej kwoty dotacji dla przedszkoli, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy.
Pojęcie wydatków bieżących zostało zawarte w art. 9 u.f.z.o., ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o wydatkach bieżących, należy przez to rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, na prowadzenie przez jednostkę samorządu terytorialnego odpowiednio przedszkoli, szkół podstawowych, w których zorganizowano oddział przedszkolny, z przeznaczeniem na ten oddział przedszkolny, innych form wychowania przedszkolnego, szkół danego typu lub placówek danego rodzaju lub na finansowanie działalności internatów w szkołach prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, w tym w jednostkach organizujących wspólną obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek, odpowiednio zaplanowane na rok budżetowy w budżecie jednostki samorządu terytorialnego lub poniesione w roku budżetowym z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, bez uwzględnienia wydatków odpowiednio zaplanowanych na wydzielonym rachunku, o którym mowa w art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, lub poniesionych ze środków zgromadzonych na tym rachunku, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 5 i art. 35 ust. 2.
Z przepisu art. 12 ust. 1 u.f.z.o. wynika, że ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o podstawowej kwocie dotacji dla przedszkoli, należy przez to rozumieć kwotę wydatków bieżących zaplanowanych na rok budżetowy na prowadzenie przez gminę przedszkoli, z wyłączeniem przedszkoli specjalnych i przedszkoli, w których zaplanowane wydatki bieżące finansowane z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej przekraczają 50% ich zaplanowanych wydatków bieżących, pomniejszonych o: 1) zaplanowane na rok budżetowy w budżecie gminy opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego w tych przedszkolach, stanowiące dochody budżetu gminy, 2) zaplanowane na rok budżetowy w budżecie gminy opłaty za wyżywienie przedszkolach, stanowiące dochody budżetu gminy, 3) sumę iloczynów odpowiednich kwot przewidzianych na rok budżetowy w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy na uczniów niepełnosprawnych zdanymi rodzajami niepełnosprawności w przedszkolach oraz statystycznej liczby uczniów niepełnosprawnych z danymi rodzajami niepełnosprawności w tych przedszkolach, 4) zaplanowane na rok budżetowy w budżecie gminy wydatki bieżące finansowane z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej na prowadzenie tych przedszkoli, 5) iloczyn kwoty przewidzianej na rok budżetowy w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy na dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju w przedszkolu oraz statystycznej liczby dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju w tych przedszkolach, 6) iloczyn kwoty przewidzianej na rok budżetowy w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy na uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w przedszkolu oraz statystycznej liczby uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w tych przedszkolach, 7) zaplanowane na rok budżetowy w budżecie gminy wydatki bieżące na realizację programów rządowych, o których mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w tych przedszkolach - i podzielonych przez statystyczną liczbę uczniów w tych przedszkolach pomniejszoną o statystyczną liczbę uczniów niepełnosprawnych w tych przedszkolach.
Podstawowa kwota dotacji podlega aktualizacji zgodnie z regulacjami u.f.z.o. Ideą procesu dokonywania aktualizacji podstawowej kwoty dotacji jest ustalenie jaka dokładnie kwota przysługuje danemu podmiotowi w roku dotowanym. Konieczność dokonywania aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 12 ust. 1 u.f.z.o., wynika z art. 44 u.f.z.o.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 u.f.z.o. aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 12, art. 13 i art. 50 ust. 1, dokonuje się: 1) w miesiącu pierwszej aktualizacji; 2) w październiku roku budżetowego; 3) w dowolnym miesiącu roku budżetowego - w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W aktualizacji dokonywanej na podstawie ust. 1 pkt 1 uwzględnia się plan dochodów i wydatków: 1) budżetu jednostki samorządu terytorialnego - w przypadku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 12 i art. 50 ust. 1, 2) części budżetu państwa, której dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego - w przypadku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 13 - według stanu na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc pierwszej aktualizacji (ust. 2). W aktualizacji dokonywanej na podstawie ust. 1 pkt 2 uwzględnia się: 1) plan dochodów i wydatków: a) budżetu jednostki samorządu terytorialnego – w przypadku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 12 i art. 50 ust. 1, b) części budżetu państwa, której dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego - w przypadku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 13 - według stanu na dzień 30 września roku budżetowego; 2) zaktualizowaną zgodnie z art. 11 ust. 2 statystyczną liczbę dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych (ust. 3). W aktualizacji dokonywanej na podstawie ust. 1 pkt 3 uwzględnia się: 1) plan dochodów i wydatków: a) budżetu jednostki samorządu terytorialnego - w przypadku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 12 i art. 50 ust. 1, b) części budżetu państwa, której dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego - w przypadku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 13 - według stanu na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc aktualizacji; 2) zaktualizowaną zgodnie z art. 11 ust. 2 statystyczną liczbę dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych - w przypadku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji dokonywanej po dniu 30 września roku budżetowego (ust. 4).
W myśl art. 46 ust. 1 u.f.z.o. w Biuletynie Informacji Publicznej jednostki samorządu terytorialnego, która udziela dotacji, o których mowa w art. 16-21, art. 25 i art. 28, ogłasza się informację o: 1) podstawowej kwocie dotacji, o której mowa w art. 12, oraz jej aktualizacji dokonywanej na podstawie art. 44 ust. 1; 2) statystycznej liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych oraz jej aktualizacji dokonywanej na podstawie art. 11 ust. 2; 3) wskaźniku zwiększającym, o którym mowa w art. 14 ust. 1, 2 i 8.
Okolicznością sporną w niniejszej sprawie było, czy wypłacona skarżącej kwota dotacji oświatowej za miesiąc grudzień 2024 roku została obliczona zgodnie z przepisami u.f.z.o., w szczególności, czy prawidłowo uwzględniono w niej kwotę wydatków dotyczących przygotowania wyżywienia dla uczniów przedszkola gminnego w Ł. Organ w odpowiedzi na skargę wskazuje, że kwota, którą ujmuje Gmina na przygotowanie posiłków dla przedszkola samorządowego w skali roku wynosi 300 000 zł., odwołując się w tym miejscu do ustaleń zawartych "w odpowiednich sprawozdaniach, którymi dysponują skarżące", w piśmie procesowym z 14 maja 2025 r. podaję natomiast kwotę 332 372,22 zł (wynikającą ze sprawozdania RB 28 S Zespołu Obsługi Edukacji w Ł. ZOE). Z kolei skarżąca raz wskazuje kwotę 367 256,23 zł, a innym razem kwotę 406.860, 32 zł.
Zgodnie z art 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, ze sąd przy ocenie legalności zaskarżonego aktu lub czynności bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia/aktu/czynności.
W toku postępowania organ został wezwany do przesłania akt niezbędnych do rozpoznania sprawy.
W odpowiedzi na wezwanie sądu organ przesłał kserokopie dokumentów w przedmiocie przyznania, wypłaty i ustalenia dotacji oświatowej dla skarżącej. Organ przedstawił swoje wyliczenia spornej kwoty w piśmie z 14 maja 2025 r.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie korzysta z mocy dowodowej oryginału dokumentu. Kserokopia dokumentu może w pewnych okolicznościach zachować charakter środka dowodowego. Dotyczy to sytuacji, gdy organ, z przyczyn faktycznych, czy prawnych, nie może pozyskać oryginałów dokumentów lub odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem. W takich tylko okolicznościach można uznać, że istnieją podstawy do tego, by mimo braku właściwego uwierzytelnienia dokumentu, uznać go za materiał dowodowy zebrany w sprawie. Zatem z uwagi na powyższe wskazania, przy obszernych brakach dokumentacji, dysponując lakonicznym, nie znajdującym odzwierciedlania w materiale dowodnym stanowiskiem organu administracyjnego, zawartym w odpowiedzi na skargę, nie można było zweryfikować procesu, kalkulacji w oparciu o przepisy ustawy, w ramach którego organ ustalił wysokość przysługującej skarżącej w grudniu 2024 r. dotacji.
Obowiązek dokładnego rozpatrzenia stanu faktycznego i prawnego spoczywa na organie orzekającym. Natomiast, do kompetencji sądu administracyjnego należy wyłącznie kontrola legalności działania organu administracji. Rolą organu administracji jest rozstrzygnięcie o prawach czy obowiązkach strony stosunku administracyjnego na podstawie norm prawa materialnego i w ustalonym w tym postępowaniu stanie faktycznym. Zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom formalnym i czy w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Tym samym, sąd nie zastępuje organów administracji publicznej w merytorycznym załatwieniu spraw i nie dokonuje samoistnie ustaleń faktycznych i prawnych. Sąd jedynie weryfikuje zgodność zajętego przez organ stanowiska z obowiązującymi przepisami prawa. Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, czynność (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Jak wskazał bowiem Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006r., (sygn. akt I FSK 508/05), sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00).
W świetle powyższego, zauważyć należy, że w aktach administracyjnych tej sprawy, a także w dokumentach przedłożonych w toku postępowania przez skarżącą, brak jest danych źródłowych na podstawie których dokonano metodologii wyliczenia podstawowej kwoty dotacji dla przedszkola prowadzonego przez skarżącą w 2024 r. oraz ustalenia na jej podstawie wysokości podstawowej kwoty dotacji za miesiąc grudzień 2024 r.
Sąd dokonując oceny zgodności z prawem czynności-materialno technicznej musi dysponować takimi dokumentami, jakimi dysponował organ i mieć możliwość prześledzenia toku rozumowania organu, skoro w samej czynności organ nie przedstawił przesłanek, ani jednoznacznej podstawy prawnej dokonanej czynności materialno-technicznej. W innym wypadku, dokonywana przez Sąd ocena legalności podjętej czynności, byłaby czysto iluzoryczna (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 grudnia 2022 r., III SA/Kr 931/22).
Z art. 7 Konstytucji RP wynika obowiązek organów władzy publicznej do działania na podstawie i w granicach prawa. Działanie organu władzy publicznej, mieszczące się w jego prawem określonych kompetencjach, ale noszące znamiona arbitralności i niepoddające się kontroli i nadzorowi, nie może być uznane za zgodne z prawem. Wymóg działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć. Obowiązek taki jest zaliczany do standardów demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., II OSK 410/06, CBOSA).
Niezwykle istotne jest uzasadnienie podjętej przez organ czynności, bowiem pozwala ono poznać motywy faktyczne oraz prawne, którymi kierował się on podejmując tę czynność.
Wskazać też należy, że w załączniku do Rezolucji (77) 31 Komitetu Ministrów Rady Europy o ochronie jednostki przed aktami administracyjnymi, przyjętej w dniu 28 września 1977 r., stanowi się, że gdy akt administracyjny może godzić w prawa, wolności lub interesy, zainteresowany informowany jest o motywach, na których akt ten się opiera. Informacja taka udzielana jest czy to przez wskazanie motywów w akcie, czy też – na żądanie zainteresowanego – przez zakomunikowanie mu ich na piśmie w rozsądnym terminie, przy czym przez akt administracyjny rozumie się każdy środek albo decyzję o charakterze indywidulanym, podjęte w wykonaniu kompetencji publicznej i mogących powodować bezpośrednie skutki dla praw, wolności lub interesów osób. Nie można również nie zauważyć, że zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza wymóg wskazania przez organ podstawy prawnej dokonywanych czynności. Przepis ten wyraża zasadę praworządności, która jest podstawową zasadą funkcjonowania aparatu administracyjnego (vide wyr. WSA w Bydgoszczy z 8 kwietnia 2025 r., I SA/Bd 814/24).
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że chociaż z przepisów ustawy nie wynika obowiązek uzasadniania rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania dotacji, to jednak taki obowiązek organu administracyjnego można wywieść z dwóch zasad ogólnych prawa administracyjnego, a mianowicie z zasady sprawiedliwości proceduralnej oraz z zasady dobrej administracji. Jedną z wartości zasady sprawiedliwości proceduralnej jest obowiązek uzasadnienia decyzji. Chodzi tu o taką organizację procesu, a w tym podejmowania rozstrzygnięcia, która pozwala uznać wynik zastosowania prawa (procedury) za sprawiedliwy. Obowiązek administracji w postaci uzasadniania swoich decyzji jest ponadto jednym z kluczowych elementów prawa do dobrej administracji. Brak uzasadnienia aktu administracyjnego innego niż decyzja administracyjna lub postanowienie administracyjne w zasadzie istotnie ogranicza możliwość przeprowadzenia weryfikacji takiego działania przez sąd administracyjny. Sąd bowiem nie ma możliwości zaznajomienia się z przebiegiem czynności, które legły u podstaw wydania takiego aktu (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 364/21, publ. CBOSA).
Warto w tym miejscu przypomnieć, że w orzecznictwie i literaturze przedmiotu ugruntowany jest pogląd, przypomniany m.in. w postanowieniu NSA z 26 października 2018 r. (I GSK 3105/18), że "ratio legis uregulowania prawnego rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, będących przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., wiązane jest z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska (red. T. Woś), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5, Warszawa 2012, s. 69-70). Tym samym, obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków, w sytuacji gdy odnoszący się do nich akt lub czynność posiada cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mają zapewnioną ochronę na drodze sądowej. Mogą bowiem zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.)." (vide WSA w Bydgoszczy w wyroku z 3 listopada 2021 r., I SA/Bd 130/21).
Zdaniem Sądu rozpatrującego przedmiotową sprawę, tak rozumiane ratio legis sądowej kontroli czynności każe oczekiwać, że czynności organu administracji podlegające kontroli będą należycie uzasadnione, tj. uzasadnione w sposób umożliwiający sądowi wniknięcie w rzeczywiste motywy ich dokonania. W realiach tej sprawy, sądowa kontrola legalności tej czynności, nie jest możliwa. W tej sprawie nie zostało wyjaśnione w jakim zakresie organ przyjął do ustalenia dotacji wydatki dotyczące wyżywienia dla uczniów przedszkola gminnego. W tym zakresie organ raz podaje kwotę 300 000 zł (odpowiedź na skargę), a innym razem 332 372,22 zł (pismo z 14 maja 2025 r.).
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. Organ obowiązany będzie bez zbędnej zwłoki ponownie przeanalizować wyliczenie dotacji dla strony skarżącej. W przypadku gdy organ uzna, że przekazanie tej dotacji nastąpiło w zaniżonej wysokości, dokona wypłaty w prawidłowej wysokości. Natomiast w sytuacji gdy organ uzna, że dotacja została przekazana w prawidłowej wysokości, to poinformuje o tym na piśmie stronę skarżącą, dokonując wyjaśnienia kwestii spornej dotacji, wskazując sposób wyliczenia dotacji z podaniem podstawy prawnej – z odwołaniem się do przepisów prawa (w tym wskazania konkretnego algorytmu wyliczenia dotacji, jeżeli będzie przez organ stosowany). Organ odniesie się też do kwestii naliczania odsetek stosownie do art. 48 ustawy.
Zgodnie z art. 146 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. Należy podkreślić, że przepis art. 146 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od kasatoryjnych kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego. Wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji. Na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe uwzględnienie wniosku skargi zawartego w pkt 2. Stanowiska Sądu tego nie zmienia załączenie przez skarżącą licznych dowodów z dokumentów. Dokumenty te winny być zweryfikowane przez organ przy weryfikacji kwoty przyznanej dotacji.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie nie miało miejsca prowadzenie postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, a zatem brak było podstaw do zastosowania przepisów k.p.a. Tym samym, organ nie mógł naruszyć określonej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania obywateli do państwa (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 22/24 i z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 907/23; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 846/22).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a., Sąd stwierdził bezskuteczność ww. czynności (pkt I).
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), wysokość opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej będącego adwokatem (480 zł), stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (tj. Dz. U. z 2023 r., 1634).