III SA/Kr 56/10

III SA/Kr 56/10 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2010-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bożenna Blitek
Janusz Kasprzycki
Krystyna Kutzner /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 118/11 - Wyrok NSA z 2011-07-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Art. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
Art. 38
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2006 nr 135 poz 950
Par. 1
ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń  pieniężnych z pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. M. - Kancelaria Adwokacka ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Uzasadnienie
W dniu 4 sierpnia 2009 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek skarżącego S. G. o przyznanie zasiłku okresowego.
Decyzją z dnia [...] 2009 r. znak: [...] Burmistrz przyznał skarżącemu pomoc w postaci zasiłku okresowego na okres od 01.08.2009 do dnia 31.12.2009 w wysokości:
- od 01.08.2009 r. do 30.09.2009 r. w wysokości 165 zł miesięcznie,
- od 01.10.2009 r. do 31.12.2009 r. w wysokości 200 zł miesięcznie.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się podnosząc, iż po przyznaniu pomocy jego dochód jest nadal niższy, aniżeli kwota kryterium dochodowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2009 r. sygn. akt [...], uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, iż organ l instancji uchybił przepisom prawa określającym minimalną wysokość zasiłku okresowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że dochód skarżącego od m-ca września 2009 r., uległ zmniejszeniu i wynosi 80 zł. A zatem od tego momentu minimalna kwota zasiłku okresowego, nie mogła być mniejsza aniżeli 198,50 zł (477 - 80 x 50% = 198,50 zł) W związku z czym naliczony zasiłek za m-c wrzesień powinien wynosić 198,50, a nie 165,00zł.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrza, działając na podstawie:
- art. 104 i 108 w związku z art.138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000r. ze. zm.)
- art. 106 ust. 1 i art. 8 ust. 1, art. 38 ust. 1-5, w związku z art. 3 ust. 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004r. Nr 64, póz. 593 ze zm.),
- § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) -
decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] przyznał skarżącemu pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego na okres od 01.08.2009 r. do 31.12.2009 r. w wysokościach:
1) od 01.08.2009 r. do dnia 31.08.2009 r. w wysokości 165,00zł
2) od 01.09.2009 r. do dnia 30.09.2009 r. w wysokości 198,50 zł – ( po potrąceniu
wypłaconego za ten okres zasiłku okresowego )
3) od 01.10.2009r. do dnia 31.12.2009r. w wysokości 200,00zł .
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że ustalony na podstawie zebranych materiałów dochód skarżącego za miesiąc lipiec 2009 r. wyniósł 150 zł, a za miesiąc wrzesień 2009 r. 80,00 zł. Kryterium dochodowe rodziny określone na podstawie art. 8 ust. 1 wynosi 477,00 zł, a dochód na osobę w rodzinie w miesiącu lipcu 2009 r tj. za miesiącu poprzedzający złożenie wniosku wynosił 150,00 zł, dochód na osobę w rodzinie w miesiącu wrześniu 2009r. wynosił 80,00 zł.
W wyniku przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu rodzinnego oraz na podstawie zebranych dokumentów stwierdzono, że skarżący spełniał warunki ustawy o pomocy społecznej do przyznania wnioskowanego zasiłku (art. 8) to znaczy miesięczny dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego określonego na podstawie art. 8 ust. 1 oraz występują okoliczności wymienione w art. 7 ww. ustawy tj. bezrobocie.
Organ pomocy społecznej wyjaśnił , że określając wysokość niniejszego zasiłku dostosowano go do możliwości pomocy społecznej , zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 ustawy: "Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej", oraz zgodnie z treścią art. 38 ust. 3, który stwierdza, że "Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust.2 nie może być niższa niż 50% różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodami tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny."
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący domagając się jej zmiany poprzez przyznanie świadczenia w pełnej wysokości tj. 477 zł. Skarżący podniósł, iż koszty utrzymania lokalu wynoszą 310 zł miesięcznie, a koszty wyżywienia to 300 zł za obiady i 150 zł za śniadania i kolacje. Zdaniem skarżącego , organ nie dostosował swoich możliwości pomocy społecznej do potrzeb i celów osób znajdujących się w trudnej sytuacji, czym naruszył Konstytucję oraz prawo międzynarodowe.
Skarżący zarzucił , iż organ naruszył art. 38 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o pomocy społecznej, ograniczając instytucję uznania administracyjnego do dowolnej decyzji organu, w sytuacji gdy obowiązkiem organu było załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie.
Skarżący zarzucił również naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 w zw. z art.3 w zw. z art. 38 pkt 1 ust 2, ust. 2 pkt 1 oraz ust 5 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego nie zastosowanie. W sytuacji , gdy dopuszczalne jest przyznanie zasiłku okresowego określonego przez wartość minimalną i maksymalną, to orzekający w sprawie organ powinien kierować się ogólnymi zasadami przyznawanie pomocy, a nie arbitralnie określić pomoc, na poziomie zbliżonym do minimalnego.
Decyzją z dnia 23 listopada 2009 r. sygn. akt. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", - przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 1-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Stosownie do art. 38 tejże ustawy , zasiłek okresowy przysługuje w szczególności za względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Ustalona w ten sposób kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym, osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.
Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.
Z akt sprawy wynika, że skarżący zamieszkuje samotnie. Od sierpnia 2009 r., jest osobą bezrobotną. Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest dodatek mieszkaniowy, który do września 2009 r. wynosił 150 zł, zaś od 1 września 2009 r. - 80 zł. Natomiast kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej obliczone na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej to kwota 477,00 zł. Jak wynika z powyższego skarżący kwalifikuje się do korzystania z pomocy społecznej, a zatem prawidłowo orzeczono o przyznaniu odwołującemu zasiłku okresowego i w tej części skarżący nie kwestionuje rozstrzygnięcia organu l instancji.
Odnosząc się natomiast do wysokości przyznanej skarżącemu pomocy , Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło , iż ustawodawca w przepisach określających zasady przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej nie określa minimalnego okresu , na jaki powinna być przyznana pomoc w postaci zasiłku okresowego pozostawiając decyzję w tej kwestii organowi pomocy społecznej. Przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Określona natomiast została minimalna wysokość świadczenia w postaci zasiłku okresowego, która zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby samotnie gospodarującej nie może być niższa aniżeli 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej , a dochodem tej osoby (do 01.09.2009r. - 477 - 150 x 50% = 163,50 zł; od 01.09.2009r. 477 - 80 x 50% = 198,50 zł).
Wskazując na powyższe , organ odwoławczy stwierdził , że organ l instancji nie uchybił przepisom prawa określającym minimalną wysokość zasiłku okresowego w poszczególnych okresach przyznawania skarżącemu świadczenia.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący wniósł o jej uchylenie i przyznanie zasiłku w pełnej wysokości, oraz o przyznania zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę moralną w wysokości 2.000 zł miesięcznie.
Skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty , które złożył w odwołaniu i stwierdził, że decyzja ustalająca minimalną kwotę zasiłku narusza art. 3 art. 2 ust 1 ww. ustawy, wypacza instytucję polityki społecznej państwa i narusza zasadę zaufania obywateli do państwa prawa . Zdaniem skarżącego , przyznana kwota 200 zł miesięcznie uniemożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb i życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r Nr 153, poz.1270) .
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem , Sąd bada , czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami , a następnie , czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz , czy przepisy te prawidłowo zinterpretował.
Ustawa o pomocy społecznej (ustawa z dnia 12.03.2004 r. Dz. U. nr 64 poz. 593 ze. zm.) reguluje zasady udzielania pomocy społecznej mającej na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia.
Artykuł 3 ustęp 4 ww. ustawy stanowi, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Zgodnie z artykułem 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
Ustęp 2 pkt 1 stanowi, że zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie.
Z kolei ustęp 3 pkt 1 określa, iż kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między, kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.
Ponadto kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ustęp 4), a okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (ustęp 5).
Bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest fakt, iż skarżący spełnia kryteria do przyznania zasiłku okresowego z art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Jest osobą samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł.
Obecnie kryterium dochodowe, zgodnie z § 1 ww. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej , wynosi 477 zł.
Ponadto zgodnie z art. 8 występować musi jednocześnie co najmniej jeden z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15, lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej W przypadku skarżącego i ta okoliczność jest spełniona. Zgodnie z art. 7 pkt 4 ww. ustawy, pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu bezrobocia, a skarżący jest obecnie osobą niepracującą.
Sporna w niniejszej sprawie jest natomiast wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia. W ustawie o pomocy społecznej określone zostały maksymalna i minimalna wysokość zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwota ta nie może być niższa aniżeli 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby W przypadku skarżącego kwoty te wynoszą odpowiednio do 01.09.2009r. - 477 - 150 x 50% = 163,50 zł; i od 01.09.2009r. 477 - 80 x 50% = 198,50 zł.
Jednocześnie zgodnie z art. 38 ust 2 pkt 1 kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie.
Kwoty przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego od 01.08.2009 r. do 31.08.2009 r. w wysokości 165,00zł , od 01.09.2009 r. do dnia 30.09.2009 r. w wysokości 198,50 zł oraz od 01.10.2009r. do 31.12.2009r. w wysokości 200,00 zł -
mieszczą się w wyżej wskazanych granicach .
Decyzja o wysokości zasiłku okresowego jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego. Pojęcie uznania administracyjnego oznacza, iż organ musi przyznać kwotę mieszcząca się we wskazanych w ustawie granicach, jednakże konkretna jej wysokość nie jest określona. Kryteriami ustalenia wysokości przyznania zasiłku okresowego, są sytuacja materialna osoby której ma być przyznany zasiłek, oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej.
Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności. Organ wydając decyzje musi mieć na względzie ramy określające wysokość świadczenia oraz sytuację strony. Przyznanie zasiłku w dolnych jego granicach, a nawet dokładnie w dolnej granicy , nie stanowi naruszenia prawa.
W ocenie Sądu, analiza akt sprawy jednoznacznie potwierdza ustalenia organów , że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jest osobą bezrobotną , a tym samym spełnia on również kryterium dochodowe, konieczne do przyznania zasiłku okresowego i taki zasiłek otrzymuje.
Podnieść jednak należy , że trudnej sytuacji osobistej skarżącego przeciwstawić należy możliwości finansowe organów pomocy społecznej, które z natury rzeczy są ograniczone.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy zarówno I jak i II instancji , zgodnie z art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego , w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Organy te oceniły sytuację materialną skarżącego oraz jego potrzeby, o czym świadczy fakt przyznania zasiłku okresowego.
W rozpatrywanej sprawie nie można przyjąć, iż decyzje organów pomocy społecznej, podjęte po wnikliwej analizie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , zostały podjęte z naruszeniem prawa , a tylko w tej płaszczyźnie Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodność z prawem jest jedynym kryterium oceny decyzji . Sąd nie jest uprawniony do oceny , czy decyzja wydana zgodnie z prawem nie jest krzywdząca dla skarżącego , czy zaspakaja w stopniu wystarczającym jego potrzeby , czy jest słuszna i sprawiedliwa.
Skarżący jest osobą w trudnej sytuacji życiowej i ma problemy z samodzielnym jej przezwyciężeniem, jest więc osobą uprawnioną do otrzymywania zasiłku okresowego. Natomiast odnośnie jego wysokości, podnieść należy, iż skarżący jest jedną z wielu osób objętych pomocą społeczną na terenie działania Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, stąd też skarżący może oczekiwać od tych organów udzielenia pomocy tylko w ramach posiadanych możliwości finansowych . Środki przekazywane z budżetu państwa na pomoc społeczną nie są wystarczające dla wszystkich potrzebujących, na wszystkie ich potrzeby życiowe, tak więc organy pomocy społecznej muszą dysponować otrzymanymi środkami mając na względzie potrzeby wszystkich swoich klientów.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie granice uznania administracyjnego - w związku z wyczerpującym postępowaniem administracyjnym zarówno przed organem I , jak i II instancji - nie zostały przekroczone.
W tym stanie rzeczy , Sąd działając na podstawie art.151 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji.
Końcowo należy wyjaśnić , że sądy administracyjne nie są uprawnione do rozstrzygania "o przyznaniu zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę moralną", czego domagał się skarżący , w związku z tym tut. Sąd nie mógł orzekać w tym zakresie.
O kosztach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 250 ww. ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.