III SA/Kr 545/21

III SA/Kr 545/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Ewa Michna
Renata Czeluśniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 228 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Ewa Michna WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A Sp z o.o. w likwidacji z siedzibą we W na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 8 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania skargę oddala.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia 8 lutego 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2020, poz. 1325 ze zm., dalej jako; "O.p."), stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez stronę skarżącą [...] Sp z o.o. w likwidacji, reprezentowanej przez pełnomocnika, od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 5 października 2020 r. wymierzającej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na jednym automacie poza kasynem gry.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego, decyzją z dnia 5 października 2020 r. nr [...], wymierzył stronie skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.
W dniu 12 listopada 2020 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik skarżącej spółki, radca prawny W. Z., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Odwołanie zostało nadane 16 listopada 2020r.
Następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał opisane na wstępie postanowienie, w którym stwierdził niedopuszczalność odwołania.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że w toku postępowania w dniu 29 września 2020 r. do [...] Urzędu Celno-Skarbowego (ul. [...]) wpłynęły dwa pisma z dnia 22 września 2020 r. zatytułowane: wniosek o doręczenie odpisów dokumentów z akt sprawy i wniosek o umorzenie postępowania. Pisma te, wskazując, że działa w imieniu strony skarżącej, podpisał radca prawny W. Z. Korespondencja nie zawierała załączonych dokumentów mocujących W. Z. do reprezentowania likwidatora Spółki w przedmiotowej sprawie. Akta sprawy, wbrew twierdzeniu pełnomocnika, również nie zawierały takich dokumentów.
Powyższa korespondencja dopiero po 8 dniach, tj. 7 października 2020 r. została przekazana do Delegatury [...] Urzędu Celno-Skarbowego mieszczącej w N., gdzie prowadzone było przedmiotowe postępowanie.
W międzyczasie, komórka orzecznicza w Delegaturze MUCS w N., nie mając wiedzy o ww. pismach pełnomocnika, zakończyła przedmiotowe postępowanie i organ I instancji w dniu 5 października 2020 r. wydał zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie to zostało wysłane, za pośrednictwem operatora pocztowego, na adres likwidatora Spółki M. B. i doręczone w dniu 22 października 2020 r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
W dniu 4 listopada 2020 r. do organu I instancji wpłynęło pismo, w którym likwidator Spółki potwierdził, że od 22 września 2020 r. w przedmiotowej sprawie działa skutecznie ustanowiony pełnomocnik. W załączeniu odesłał zaskarżoną decyzję, twierdząc, że doręczono ją na błędny adres, ponieważ siedziba Spółki znajduje się przy [...] we W. oraz, że wszelka korespondencja powinna być doręczana ustanowionemu pełnomocnikowi.
W rezultacie organ I instancji, pismem z dnia 6 listopada 2020 r. wezwał W. Z. do złożenia oryginału lub odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania likwidatora Spółki przed Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego w przedmiotowym postępowaniu. Żądane pełnomocnictwo wpłynęło do organu w dniu 27 listopada 2020 r.
W tym stanie faktycznym, organ odwoławczy stwierdził, że doręczenie zaskarżonej decyzji organu I instancji bezpośrednio na adres likwidatora Spółki, z pominięciem pełnomocnika było nieprawidłowe. Organ I instancji już w dniu 29 września 2020 r., a więc kilka dni przed wydaniem zaskarżonej decyzji, miał wiedzę, iż w przedmiotowym postępowaniu ujawnił się pełnomocnik, r. pr. W. Z. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt braku przedłożenia stosownych dokumentów, świadczących o udzieleniu mu przez likwidatora Spółki stosownego pełnomocnictwa do reprezentacji przed Naczelnikiem [...]Urzędu Celno-Skarbowego. W takim przypadku organ winien niezwłocznie zweryfikować w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych czy w sprawie został ustanowiony pełnomocnik ogólny, a jeżeli to nie miało miejsca, skierować do wnoszącego podanie, wezwanie w trybie art. 169 O.p. celem uzupełnienia wskazanych braków formalnych. W zaistniałych okolicznościach czynności tych należało dopełnić przed wydaniem rozstrzygnięcia. Dopiero brak reakcji na ww. wezwanie winien skutkować doręczaniem decyzji bezpośrednio likwidatorowi Spółki.
W ocenie organu odwoławczego, fakt, że wskazane pisma trafiły do komórki prowadzącej postępowanie po wydaniu zaskarżonej decyzji i dopiero wtedy podjęte zostały stosowne czynności procesowe, nie ma znaczenia dla sprawy. Opieszałość w przepływie korespondencji między komórkami w ramach organu I instancji nie może bowiem rodzić negatywnych konsekwencji dla strony, nawet w sytuacji jeżeli nie zostały dopełnione wszystkie wymogi formalne.
Organ odwoławczy podkreślił, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji, organ I instancji, mając wiedzę o ujawnieniu się w sprawie pełnomocnika, nie podjął stosownych kroków w celu weryfikacji tej okoliczności, a to skutkowało doręczeniem rozstrzygnięcia z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika.
W związku z powyższy, decyzja organu I instancji z dnia 5 października 2020 r. nie została skutecznie doręczona w rozumieniu art. 212 O.p. i w zw. z tym nie weszła do obrotu prawnego. W konsekwencji nie ma aktu administracyjnego, od którego strona mogłaby wnieść odwołanie. Nie rozpoczyna się również bieg terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji w razie wniesienia odwołania od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego organ odwoławczy jest zobowiązany, stosownie do treści art. 228 § 1 pkt 1 O.p., stwierdzić jego niedopuszczalność.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy stwierdził również, że zaskarżona decyzja wydana została do sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną tj. decyzją Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 3 stycznia 2018 r. nr [...], wymierzającą karę pieniężną w kwocie 12.000,00 zł, tytułem nielegalnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Ww. rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w dniu 4 kwietnia 2018 r. decyzją nr [...] WSA w Krakowie wyrokiem z 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 619/18 oddalił skargę na ww. decyzję organu II instancji. Obecnie sprawa zawisła przed NSA w związku ze skargą kasacyjną wniesioną przez Spółkę.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
1. rażące naruszenie procedury, mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, to jest art. 228 §1 punkt 1) O.p., poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie organu I instancji z dnia 05.10.2020 roku jest bez wątpienia decyzją w rozumieniu przepisów procedury, chociaż rażąco wadliwą formalnie - co organ odwoławczy trafnie ustalił, wyciągając jednakże z tego faktu błędne wnioski i w efekcie stosując nieprawidłowe środki prawne, prowadzące do wydania negowanego obecnie, błędnego rozstrzygnięcia;
2. rażące naruszenie procedury, mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, to jest art. 247 § 1 punkt 3 i 4 O.p. w zw. z art. 207 § 1 O.p. w zw. z art. 212 O.p. w zw. z art. 165 §4 O.p. i art. 123 §1 O.p., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ z urzędu winien usunąć z obrotu prawnego orzeczenie zawierające rażące wady powodujące jego nieważność, a będące konsekwencją w pierwszej kolejności bezskutecznego doręczenia, po drugie wydania decyzji w sprawie rozstrzygniętej już poprzednio inną decyzją ostateczną;
3. rażące naruszenie procedury, mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, to jest art. 208 O.p., poprzez brak umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, w sytuacji, gdy postępowanie, co do tożsamego podmiotu i przedmiotu niniejszego postępowania zostało już przeprowadzone i zakończone decyzją ostateczną;
4. rażące naruszenie art. 210 § 4 w zw. z 219 O.p., poprzez wydanie takiego orzeczenia, które jest wewnętrznie niespójne, tzn. przeprowadzony wywód prowadzi do wniosków innych niż kierunek rozstrzygnięcia postanowienia.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie nieważności wydanej w sprawie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, w trybie uproszczonym, kontrola zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 8 lutego 2021r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie organ II instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez pełnomocnika skarżącej – [...] Sp. z o.o. w likwidacji - od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, na podstawie której w/w spółce w likwidacji została wymierzona kara grzywny w wysokości 12 000 zł., z uwagi na fakt niedoręczenia tejże decyzji pełnomocnikowi skarżącej.
Przedmiotowa decyzja została wydana 5 października 2020r. i doręczona Panu M. B. likwidatorowi spółki [...] Sp. z o.o. co więcej na jego prywatny adres, a nie na adres siedziby likwidowanej spółki w dniu 22 października 2020r. W tym czasie od 22 września 2020r. skarżąca spółka (uprawnionym do działania w jej imieniu był Pan M. B.) ustanowiła już pełnomocnika w osobie radcy prawnego W. Z. – pełnomocnictwo szczególne do wszelkich czynności w postępowaniu I i II instancyjnym oraz postępowań wpadkowych sporządzone na formularzu według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw. W pełnomocnictwie jako sygnatura sprawy został wpisany znak sprawy, a znak spraw (ciąg cyfr i liczb) w tej samej sprawie jest zmienny, gdyż każdemu pismu wydanemu w tej samej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego nadaje kolejny numer i dlatego ostatnia cyfra zmienia się w każdym piśmie dotyczącym danej sprawy i formalnie jako sygnatura sprawy w pełnomocnictwie został wskazany znak sprawy nadany postanowieniu w sprawie włączenia do akt sprawy materiału dowodowego, a więc nr [...]. Należy jednak podkreślić, że co do tej kwestii nie ma sporu i zarówno podejmujący działania Naczelnik Urzędu Skarbowego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej jak i skarżąca spółka, jej likwidator w osobie M. B. oraz sam pełnomocnik radca prawny W. Z. uznają, że pełnomocnictwo zostało skutecznie udzielone. Poza tym problem dotyczy jedynie ostatniej cyfry ze znaku sprawy, która się zmienia na każdym kolejnym piśmie organu I instancji. Należy więc przyjąć w niniejszej sprawie, że pełnomocnictwo zostało skutecznie udzielone do działania w postępowaniu podatkowym wobec [...] Sp. z o.o. w likwidacji, pl. [...], [...] W., NIP 8971811716.
Co więcej z tego samego dnia co udzielenie pełnomocnictwa, a więc z 22 września 2020r., pochodzą dwa pisma pełnomocnika – wniosek o umorzenie postępowania oraz wniosek o doręczenie odpisów dokumentów z akt sprawy. Oba pisma zostały doręczone przed wydaniem decyzji w I instancji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Należy więc przyjąć, że organ I instancji powinien wiedzieć, o udzieleniu pełnomocnictwa.
Z uwagi na fakt, że decyzja wymierzająca karę pieniężną została doręczona nieprawidłowo likwidatorowi skarżącej spółki, który ją zwrócił i nie została nigdy doręczona pełnomocnikowi spółki, organ II instancji, do którego wpłynęło odwołanie skarżącej spółki wniesione przez jej pełnomocnika radcę prawnego W. Z., uznał je za niedopuszczalne na podstawie art. 228 §1 pkt 1 O.p.. Przyjęto bowiem, że zaskarżona decyzja nigdy nie weszła do obrotu prawnego.
Zasadniczo w przypadku, gdy strona ustanowiła pełnomocnika organ ma obowiązek doręczyć pismo jemu, a nie stronie, zwłaszcza że w tym przypadku zostało ono doręczone nawet na niewłaściwy adres, gdyż na adres likwidatora skarżącej spółki, a nie na adres jej siedziby. Skutki prawne związane z doręczeniem pisma rozpoczynają się bowiem z momentem skutecznego doręczenia go pełnomocnikowi i od tej chwili rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania. Sama instytucja doręczenia ma bowiem charakter gwarancyjny, gdyż umożliwia stronie, w tym przypadku działającej przez pełnomocnika, czynny udział w postępowaniu. "Doręczenie stanowi wyraźną, władczą, obligatoryjną, formalną i nieodwołaną czynność procesowo-techniczną właściwego organu administracji publicznej lub wykonującego funkcje zlecone, za pomocą której przekazuje się pisma adresatowi w postępowaniu administracyjnym w sposób przewidziany prawem i z którą prawo wiąże określone skutki prawne" (A. Golęba, Sposób uzewnętrzniania treści czynności urzędowych [w:] Postępowanie administracyjne, pod red. T. Wosia, Warszawa 2017, s.243) Na podstawie art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany, ale dopiero od chwili jej doręczenia. Jak już wyżej zostało wskazane w niniejszej sprawie nigdy nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji. Trafnie więc organ II instancji uznał, że odwołanie jest niedopuszczalne i wydał w tym przedmiocie postanowienia na podstawie art. 228 §1 pkt 1 O.p.
W judykaturze podnosi się, że niedopuszczalność odwołania, o której jest mowa w art. 228 § 1 pkt 1 O.p., może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym. Z przyczyn podmiotowych niedopuszczalność odwołania zachodzi w razie wniesienia odwołania przez osobę niemającą zdolności do czynności lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia odwołania, a więc gdy określony podmiot nie jest adresatem zaskarżonej odwołaniem decyzji lub gdy nie wykazał, że decyzja ta narusza jego interes prawny. Natomiast wśród przyczyn o charakterze przedmiotowym skutkujących niedopuszczalnością odwołania wymienia się także sytuację, gdy decyzja nie weszła do obrotu prawnego z uwagi na jej niedoręczenie (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2014 r. I GSK 543/12, a także zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3czerwca 2016r., II FSK 1439/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r., I FSK 609/11).
Należy przy tym zaznaczyć, że orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza jednak możliwość konwalidowania wady braku doręczenia pełnomocnikowi pisma, ale tylko w przypadku gdy pismo zostało doręczone stronie, a pełnomocnik w oznaczonym prawem terminie dopełnił czynności procesowej związanej z tym rozstrzygnięciem (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., II GSK 434/13). W niniejszym przypadku nawet przyjęcie, że możliwa jest konwalidacja wady niedoręczenia decyzji wymierzającej karę pieniężną pełnomocnikowi nie skutkuje uznaniem o dopuszczalności odwołania. Przede wszystkim z tego względu, że likwidator spółki Pan M. B. odebrał decyzję 22 października 2020r., a odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym 16 listopada 2020r., a więc po upływie 14 dni, w którym ewentualnie można było wnieść takie odwołanie, przy dopuszczeniu możliwości konwalidacji wady niedoręczenia jej pełnomocnikowi.
Należy więc przyjąć, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu z dnia 8 lutego 2021 r. prawidłowo uznał niedopuszczalność odwołania wniesionego przez pełnomocnika skarżącej spółki [...] Sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 5 października 2020r. jako na decyzję nieistniejącą w obrocie.
Konieczne jest jednak podkreślenie, że jeżeli decyzja z dnia 5 października 2020r. nie została doręczona, to pełnomocnik ma środki prawne celem przymuszenia organu I instancji do zakończenia postępowania. Należy też przyjąć, że w sytuacji braku skutecznego doręczenia pełnomocnikowi w/w decyzji, nie zaczął biec termin do wniesienia odwołania i stąd decyzja, która nie weszła do obrotu prawnego nie podlega egzekucji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.