III SA/Kr 522/21

III SA/Kr 522/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Maria Zawadzka
Renata Czeluśniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 1174/22 - Wyrok NSA z 2024-02-20
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1669
Art. 200a
Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 18 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 29 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego A. R. 200 zł (200 złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez A. R., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn. akt [...], działając na podstawie art. 104 § 1 i 2, art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz zarządzenia nr 44 Rektora z dnia 27 czerwca 2018 r. w sprawie Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Uniwersytecie (zwanego dalej Regulaminem), w związku z art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669) dalej jako Przepisy wprowadzające, Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania A. R. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2020/2021.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] 2020 r. znak: [...] Rektor Uniwersytetu odmówił doktorantowi A. R. przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2020/2021.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie oceny dokonanej przez doktorancką komisję stypendialną ustalono, że wnioskodawca uzyskał w kategorii:
1. wyróżnianie się w pracy naukowej - 38 pkt.
2. wyróżnianie się w pracy dydaktycznej - spełnia warunek.
Wnioskodawca uzyskał w wyniku oceny wniosku przez doktorancką komisję stypendialną 38 pkt, natomiast minimalna liczba punktów uprawniająca do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2020/2021 wynosi 50.5 punktów.
A. R. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją, zarzucając jej: naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. §2 ust. 3 i §5 pkt 1 i 2 Zarządzenia nr 44 Rektora UJ z dnia 27 czerwca 2018 r. w zw. z art. 286 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 200 a ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez przyjęcie, że podstawą obliczenia 30% najlepszych doktorantów, którym przysługuje zwiększenie stypendium doktoranckiego jest 100% doktorantów stacjonarnych studiów doktoranckich na danym roku akademickim, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów wskazuje, że podstawa do obliczenia 30% doktorantów powinna być liczba wszystkich (stacjonarnych i niestacjonarnych) doktorantów na danym roku akademickim.
Mając na uwadze powyższe A. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego.
Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Rektor Uniwersytetu podał, że od dnia 1 października 2018 r. zasady funkcjonowania szkolnictwa wyższego oraz prowadzenia działalności naukowej reguluje ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, dalej jako "pswin", zastępując poprzednio obowiązującą w tym zakresie ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, dalej jako "psw".
Zgodnie z art. 286 ust. 1 Przepisów wprowadzających doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020
(a więc również doktorant), mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 psw, na zasadach dotychczasowych. Według tego przepisu zwiększenie stypendium doktoranckiego
z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 psw (stanowiącej dotację podmiotową na dofinansowanie zadań projakościowych, przeznaczona na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla 30% najlepszych doktorantów, w uczelniach publicznych i niepublicznych), przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej.
Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określany przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów z uwzględnieniem wiodącej zasady, że uprawnienie do pobierania świadczenia przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Z kolei zgodnie z art. 286 ust. 2 Przepisów wprowadzających regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 psw., przyjęte przed dniem wejścia w życie pswin zachowują moc do 31 grudnia 2023 r.
W konsekwencji, moc zachowuje również Regulamin zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, wprowadzony Zarządzeniem Rektora Uniwersytetu nr 44 z 27 czerwca 2018 r. Tryb zwiększenia stypendium doktoranckiego, co do zasady pozostawiono do swobodnego ustalenia w uczelni, przy uwzględnieniu nie przekraczania granic wyznaczonych przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Rektor, jako organ uczelni i zarazem organ administracji publicznej w postępowaniu o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego zobligowany jest do działania w granicach i na podstawie prawa.
W Regulaminie tym uwzględniono zasadę, że uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (§ 2 ust. 3 Regulaminu, okoliczność bezsporna). Wskazać przy tym należy, że intencją ww. regulacji jest, aby beneficjentami dotacji projakościowej byli najlepsi doktoranci - ale tylko ci znajdujący się w grupie 30% najlepszych doktorantów danego roku. Nadto, przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przesądzają w jaki sposób ustalić 30% najlepszych doktorantów, tym samym metodą zaokrąglania w dół (§ 5 ust. 5 pkt 3 Regulaminu) uznać należy za w pełni uzasadnioną. Nie można zatem liczby 30% doktorantów dla danego roku obliczać na podstawie ogólnej liczby doktorantów innego roku. Osią sporu, czy w prawidłowy sposób ustalono liczbę doktorantów uprawnionych do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na trzecim roku studiów doktoranckich Wydziału [...].
Zdaniem organu, ratio legis art. 286 ust. 2 Przepisów wprowadzających, art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest nagrodzenie zwiększeniem stypendium doktoranckiego najlepszych uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich w uczelniach publicznych i niepublicznych w liczbie nieprzekraczającej 30 % stacjonarnych uczestników studiów doktoranckich na danym roku studiów, przy czym do obliczeń w zakresie grupy najlepszych doktorantów oraz dotacji na ww. świadczenie nie są brani pod uwagę uczestnicy niestacjonarnych studiów doktoranckich, którzy mocą przepisów wprowadzających wyłączeni zostali z grona beneficjentów zwiększenia stypendium doktoranckiego.
Nadto zgodnie z § 5 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 11 kwietnia 2017 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, dane niezbędne do ustalenia wysokości dotacji, o których mowa w § 2-4, są przekazywane przez uczelnie według: stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania dotacji - w zakresie liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich. Z kolei zgodnie z ust. 2 załącznika nr 2 do ww. Rozporządzenia "wysokość dotacji dla uczelni oblicza się jako iloczyn liczby równej 30% najlepszych uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich danej uczelni (zaokrąglonej w dół do pełnych jednostek) oraz kwoty 10 000 zł". Analiza ww. przepisów, art. 200a psw, art. 286 ust. 1 Przepisów wprowadzających, Regulaminu prowadzi do wniosku, że beneficjentami zwiększenia stypendium są wyłącznie uczestnicy studiów stacjonarnych, nie zaś uczestnicy studiów niestacjonarnych (okoliczność bezsporna).
Uprawnienie do otrzymania zwiększonego stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantowi, który znalazł się w grupie 30% najlepszych doktorantów z liczby studiujących doktorantów danego roku studiów (przepisy Regulaminu uznać zatem należy za zgodne z ww. przepisami prawa powszechnie obowiązującego). Skoro dotacja na dofinansowanie zadań projakościowych obliczana jest na podstawie liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, a świadczenie finansowane z ww. dotacji może być przyznane wyłącznie uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich, to sprzecznym z celem wyżej omawianych przepisów byłoby uwzględnianie w obliczeniach 30% najlepszych doktorantów na danym roku studiów uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich.
Przyjęcie interpretacji doktoranta prowadziłoby do odmiennych wniosków niż cel omawianych regulacji. Przy uwzględnieniu uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich liczba 30% najlepszych doktorantów na III roku studiów doktoranckich na Wydziale [...] zwiększyłaby się o 10 (z 9-ciu do 19-stu).
Na podstawie § 2 ust. 2 Regulaminu "zwiększenie stypendium może być przyznane doktorantowi na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy naukowej i dydaktycznej w roku akademickim poprzedzającym rok akademicki, na który ma być ono przyznane". Ustęp 3 stanowi, że "uprawnienie do otrzymywania zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów". Zgodnie z § 4 ust. 3 Regulaminu, doktorancka komisja stypendialna sporządza listy rankingowe odrębnie dla każdego roku studiów doktoranckich wraz z podaniem liczby punktów uzyskanej przez każdego wnioskodawcę. W myśl § 5 ust. 2 Regulaminu "na listach rankingowych kolejne pozycje uzyskują doktoranci zgodnie z liczbą punktów przyznaną im na podstawie wniosków o przyznanie zwiększenia stypendium i wymaganej dokumentacji, według systemu punktacji ustalonego przez radę jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie, z uwzględnieniem § 2 ust. 1 i 2". Zgodnie z § 5 ust. 5 Regulaminu "na podstawie list rankingowych komisje wskazują osoby rekomendowane do przyznania zwiększenia stypendium z zachowaniem następujących zasad odnoszących się do liczby przyznanych zwiększeń stypendiów w danej jednostce organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie:
1) za 100% doktorantów, którzy stanowią podstawę określenia 30% najlepszych doktorantów uprawnionych do otrzymywania zwiększenia stypendium na danym roku studiów doktoranckich uznaje się liczbę doktorantów według stanu na dzień sporządzenia listy rankingowej, z zastrzeżeniem pkt 5;
2) liczba doktorantów, którym przyznano zwiększenie stypendium nie może przekraczać 30% doktorantów danego roku studiów, z zastrzeżeniem pkt 4;
3) przy ustalaniu 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów należy stosować metodę zaokrąglania w dół, z zastrzeżeniem pkt 4;
4) na każdym roku studiów doktoranckich przyznaje się co najmniej jedno zwiększenie stypendium, pod warunkiem spełnienia przez doktoranta kryteriów,
o których mowa w § 2 ust. 1 albo 2;
5) na liście rankingowej należy wskazać liczbę doktorantów według stanu na dzień sporządzenia listy rankingowej na podstawie załączonego raportu, o którym mowa w § 4 ust. 5.
Ustalono, że na dzień sporządzenia listy rankingowej dla III roku stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale [...] studiowało 32 doktorantów, zatem 30% z 32 doktorantów to 9,6. Stosując metodę zaokrąglenia w dół, stypendium mogło być przyznane nie więcej niż 9 doktorantom. Osoba, która uplasowała się na 9-tym miejscu listy rankingowej uzyskała 50,5 pkt,
z kolei doktorant z wynikiem 38 pkt znalazł się na 12-stej pozycji. Doktorant nie podważa uzyskanego wyniku 38 pkt.
Na mocy przepisów wprowadzających do końca 2023 r. będą przyznawane dotacje na finansowanie zadań związanych z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich prowadzonych w uczelniach niepublicznych oraz finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów w uczelniach publicznych i niepublicznych. Limit 30% wyznaczony jest przez przepisy powszechnie obowiązujące. Interpretacja doktoranta o możliwości przekroczenia tego limitu m.in. poprzez przyznanie zwiększeń ze środków własnych uczelni wydaje się zbyt daleko idąca, ponieważ wypaczałaby sens i cel przedmiotowego świadczenia, które dedykowane jest wyłącznie do limitowanej grupy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich. Liczba zwiększeń stypendium doktoranckiego nie może przekroczyć 30% najlepszych doktorantów stacjonarnych studiów doktoranckich na danym roku. Istotą omawianych regulacji jest ustalenie maksymalnej liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów, którzy będą mogli uzyskać zwiększone stypendium (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 25.06.2014 r., II SA/Go 372/14, LEX nr 1522591). Przekroczenie ww. limitu stałoby w sprzeczności z przepisami powszechnie obowiązującymi (art. 286 Przepisów wprowadzających oraz art. 200a psw). Z kolei wysokość stawki zwiększenia stypendium doktoranckiego została przez ustawodawcę ustalona w minimalnej wysokości 800 zł miesięcznie. Uczelnia stosownie do posiadanych środków finansowych może w sposób samodzielny kształtować wysokość tego zwiększenia. W roku akademickim 2020/2021 na Uniwersytecie stawkę tę określono w wysokości 1050 zł miesięcznie. Podsumowując uczelnia może ustalić stawkę zwiększenia stypendium doktoranckiego powyżej 800 zł miesięcznie, jednak nie jest uprawniona do przekroczenia limitu 30% w przyznaniu świadczenia.
A. R. złożył do WSA w Krakowie skargę decyzję Rektora z dnia 29 stycznia 2021 r. w całości, wnosząc o jej uchylenie.
Skarżący zarzucił naruszenie przez organ § 2 ust. 3 i § 5 pkt 1 i 2 Zarządzenia nr 44 Rektora z 27 czerwca 2018 r. w zw. z art. 286 ust. 1
i ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 200a ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący powielił zarzut zawarty we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymując, że organ w sposób wadliwy dokonał obliczenia liczby 30% najlepszych doktorantów uprawnionych do uzyskania stypendium doktoranckiego. Powyższe miało zdaniem skarżącego istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Z kolei zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także
w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę
i stosują środki określone w tych przepisach.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, że od dnia 1 października 2018 r. zasady funkcjonowania szkolnictwa wyższego oraz prowadzenia działalności naukowej reguluje ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, dalej: u.p.s.w.n."), która zastąpiła poprzednio obowiązującą w tej materii ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie jednak z treścią art. 286 ust. 1 przepisów wprowadzających ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669) doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 (a więc również skarżący) mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 u.p.s.w., na zasadach dotychczasowych. Zgodnie z tym przepisem zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 u.p.s.w. (stanowiącej dotację podmiotową na dofinansowanie zadań projakościowych, przeznaczona na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla 30% najlepszych doktorantów, w uczelniach publicznych i niepublicznych), przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa natomiast regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Zgodnie z art. 286 ust. 2 przepisów wprowadzających u.p.s.w.n. regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 u.p.s.w., przyjęte przed dniem wejścia w życie u.p.s.w.n. zachowują moc do 31 grudnia 2023 r. W związku z tym, moc zachowuje również Regulamin przyznawania zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Uniwersytecie, wprowadzony Zarządzeniem nr 44 Rektora Uniwersytetu z dnia 27 czerwca 2018 r. Zgodnie z jego § 2 zwiększenie stypendium może być przyznane doktorantowi na pierwszym roku studiów doktoranckich, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym lub bardzo dobre wyniki w nauce w trakcie studiów drugiego stopnia albo jednolitych studiów magisterskich. Zwiększenie stypendium może być przyznane doktorantowi na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy naukowej i dydaktycznej w roku akademickim poprzedzającym rok akademicki, na który ma być ono przyznane. Uprawnienie do otrzymywania zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów. Z kolei w myśl § 5 ust. 5 Regulaminu na podstawie list rankingowych komisje wskazują osoby rekomendowane do przyznania zwiększenia stypendium
z zachowaniem następujących zasad odnoszących się do liczby przyznanych zwiększeń stypendiów w danej jednostce organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie:
1) za 100% doktorantów, którzy stanowią podstawę określenia 30% najlepszych doktorantów uprawnionych do otrzymywania zwiększenia stypendium na danym roku studiów doktoranckich uznaje się liczbę doktorantów według stanu na dzień sporządzenia listy rankingowej, z zastrzeżeniem pkt 5;
2) liczba doktorantów, którym przyznano zwiększenie stypendium nie może przekraczać 30 % doktorantów danego roku studiów, z zastrzeżeniem pkt 4;
3) przy ustalaniu 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów należy stosować metodę zaokrąglania w dół, z zastrzeżeniem pkt 4;
4) na każdym roku studiów doktoranckich przyznaje się co najmniej jedno zwiększenie stypendium, pod warunkiem spełnienia przez doktoranta kryteriów,
o których mowa w § 2 ust. 1 albo 2;
5) na liście rankingowej należy wskazać liczbę doktorantów według stanu na dzień sporządzenia listy rankingowej na podstawie załączonego raportu, o którym mowa w § 4 ust. 5.
Istota sporu dotyczy wykładni art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Zdaniem Sądu, prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna sprowadzać się do stwierdzenia, że to doktorantowi, który znalazł się w grupie 30 % najlepszych doktorantów spośród znanej władzom uczelni liczby studiujących doktorantów danego roku studiów, powinno przysługiwać uprawnienie do otrzymania zwiększonego stypendium doktoranckiego, przy czym dla obliczenia 30 % najlepszych doktorantów nie może być punktem odniesienia – jak to przyjął Rektor - 100 % doktorantów jedynie stacjonarnych studiów doktoranckich.
Skoro bowiem art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że uprawienie do otrzymywania zwiększonego stypendium doktoranckiego przysługuje nie więcej niż 30 % najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich, to w ocenie Sądu 100 % doktorantów danego roku studiów doktoranckich powinna stanowić liczba wszystkich doktorantów na danym roku studiów (stacjonarnych i niestacjonarnych), natomiast 30 % najlepszych doktorantów powinno wynikać z listy rankingowej. Przyjęcie liczby 100% doktorantów każdego roku studiów wyłącznie spośród uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 11 kwietnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 822) było nieuprawnione w świetle ww. przepisu ustawowego - art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Trafnie i zasadnie na powyższe aspekty zwrócił uwagę skarżący, słusznie zarzucając organowi wadliwe obliczenie liczby 30% najlepszych doktorantów uprawnionych do uzyskania stypendium doktoranckiego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd podziela argumentację skarżącego, że wykładnia językowa zarówno przepisu art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jak również przepisy Regulaminu wprowadzonego Zarządzeniem Rektora Uniwersytetu
z dnia 27 czerwca 2018 r. jest jednoznaczna. Wynikiem tej wykładni jest stwierdzenie, że uprawnienie do otrzymania przedmiotowego zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30 % najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (nie zaś na poszczególnych latach stacjonarnych studiów doktoranckich). W konsekwencji podstawą obliczenia liczby doktorantów, stanowiących 30% najlepszych doktorantów uprawnionych do otrzymywania zwiększenia stypendium na danym roku studiów powinna być liczba wszystkich (łącznie stacjonarnych i niestacjonarnych ) doktorantów na danym roku akademickim, nie zaś jedynie liczba doktorantów stacjonarnych doktoranckich na danym roku akademickim.
Słusznie również zauważył skarżący, że zakres rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 11 kwietnia 2017 r. w sprawie sposobu i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych nie dotyczy kwestii zasad przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego, a jedynie podstaw obliczania i przekazywania uczelniom dotacji na sfinansowanie zadań projakościowych. Jego przepisy nie mogą więc stanowić podstawy prawnej decyzji w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego zarówno ze względów podmiotowych (adresaci norm), jak i przedmiotowych (regulowane zagadnienie).
Z kolei wykładnia funkcjonalna przedstawiona przez Rektora, zdaniem Sądu, nie jest przekonywująca. Prowadzi bowiem do innego odczytania art. 200a ust. 1 ww. ustawy i przepisów regulaminu jedynie ze względu na zmiany wprowadzone przepisem art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Należy zauważyć, że organ nie wyjaśnił, co przemawia (jakie argumenty prawne) za taką pozornie "logiczną" zmianą wprowadzoną art. 286 ust. 1 ww. ustawy. Według organu, ponieważ zwiększenie stypendium, na mocy art. 286 ust. 1 ww. ustawy, przysługuje tylko doktorantom stacjonarnych studiów, to dotychczasowe przepisy, tj. przepisy ustawy i regulaminu należy "odczytywać" również "na nowo", a mianowicie że dotyczą jedynie doktorantów stacjonarnych studiów. Dokonując interpretacji przepisu art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stosując właśnie wykładnię funkcjonalną, organ przyjął, że do obliczeń w zakresie grupy najlepszych doktorantów oraz dotacji na ww. świadczenie nie są brani pod uwagę uczestnicy niestacjonarnych studiów doktoranckich, którzy mocą art. 286 Przepisów wprowadzających wyłączeni zostali
z grona beneficjentów zwiększenia stypendium doktoranckiego. Podkreślić w tym miejscu należy, że zmieniając krąg beneficjentów ustawodawca nie zmienił jednak dotychczasowych zasad wyrażonych w art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ale do nich właśnie odesłał.
Za przyjęciem wykładni funkcjonalnej, zdaniem Sądu, nie przemawia także, regulacja zawarta w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 11 kwietnia 2017 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinansowanie zdań projakościowych. Zdaniem organu, skoro dotacja na dofinansowanie zadań projakościowych obliczana jest na podstawie liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, a świadczenie finansowane z ww. dotacji może być przyznane wyłącznie uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich, to sprzeczne z celem ww. przepisów byłoby uwzględnianie
w obliczeniach 30 % najlepszych doktorantów na danym roku studiów uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich. Jak wyżej wskazano, Sąd podzielił przedstawione przez skarżącego stanowisko co do odwoływania się w niniejszej sprawie przez organ do przepisów ww. rozporządzenia. Zauważyć nadto należy, że po pierwsze, rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 2017 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinasowanie zadań projakościowych zostało uchylone z dniem 1 października 2018 r., a zatem przepisy tego aktu prawnego nie mogły mieć więc zastosowania w chwili orzekania przez Rektora Uniwersytetu. Po drugie, jak przyznał Rektor, dopiero przepis art. 286 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym wyłączył z grona uprawnionych do przedmiotowego świadczenia doktorantów niestacjonarnych studiów doktoranckich. Jednocześnie nie zmieniono treści art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ale postanowiono że przepis ten stosuje się na dotychczasowych zasadach. Oznacza to m.in. że nawet przed zawężeniem grona beneficjentów tego świadczenia, na podstawie przepisów ww. rozporządzenia podawano jedynie liczbę uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, co nie oznaczało, że świadczenie tylko im "logicznie" przysługiwało. To z kolei oznaczało i oznacza, że nie istniał i nie istnieje ścisły związek pomiędzy przepisami rozporządzenia dotyczącego sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji a kręgiem beneficjentów zwiększenia stypendium doktoranckiego. Ponadto interpretacja rozporządzenia nie może prowadzić do wykładni sprzecznej z literalnym brzmieniem ustawy. Należy w tym miejscu ponownie wskazać, że przepisem prawa materialnego, stanowiącym podstawę przyznania omawianego świadczenia jest przepis art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Rozpatrując wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego należy więc przede wszystkim mieć na uwadze przepis rangi ustawowej. Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego nie może pozostawać w sprzeczności z treścią przepisu ustawowego. Tymczasem treść przepisu art. 200a ust.1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest jasna. Z przepisu tego wynika, że uprawnienie do otrzymania zwiększenia stypendium doktoranckiego przysługuje nie więcej niż 30 % najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Ustawa stanowi jedynie o "najlepszych doktorantach", nie rozróżniając pomiędzy doktorantami studiów stacjonarnych i niestacjonarnych.
Podstawą przyznania świadczenia jest przepis ustawowy - art. 200a ust. 1, określający zasady stanowiące podstawę jego przyznania, a nie przepis rozporządzenia w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinasowanie zadań projakościowych, czy regulaminu określającego tryb przyznawania świadczenia. Co istotne, regulamin zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, wprowadzony Zarządzeniem Rektora Uniwersytetu nr 44 z 27 czerwca 2018 r., nie zawęża podstawy do obliczenia 30% doktorantów spośród jedynie doktorantów stacjonarnych studiów na danym roku akademickim.
Co więcej, sądy administracyjne wielokrotnie wypowiadały się co do kwestii obliczania "100 % doktorantów danego roku studiów doktoranckich" (chociaż w nieco innym kontekście). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w orzeczeniu z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 684/13 wskazał, że 100 % doktorantów danego roku studiów doktoranckich powinna stanowić liczba wszystkich doktorantów na danym roku studiów. Podobne stanowisko wyraził WSA w Gorzowie Wielkopolskim w orzeczeniu z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 372/14; WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 22 września 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 273/20 oraz NSA w wyroku z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2640/19. Ww. orzeczenia wskazały przede wszystkim na konieczność uwzględnienia postanowień ustawy a nie rozporządzenia wykonawczego.
Mając na uwadze ww. orzeczenia sądów administracyjnych należy przyjąć, że obliczanie, zgodnie z rozporządzeniem, dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych na podstawie liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich nie oznacza zmiany zasad, że podstawą obliczenia 30 % najlepszych doktorantów jest 100% wszystkich doktorantów, tak jak z wymogu przekazywania przez uczelnie danych niezbędnych do ustalenia wysokości dotacji według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania dotacji nie wynikała zmiana zasady wynikającej z art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, wg której podstawą do obliczenia 30% doktorantów powinna być liczba doktorantów na danym roku akademickim, a nie według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego.
Z powyższych względów stanowisko organu, opierające się na błędnej interpretacji prawa materialnego, oceniono jako nieprawidłowe. Podstawą do ustalenia grupy osób uprawnionych, którymi zgodnie z art. 268 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce są doktoranci stacjonarnych studiów doktoranckich, w świetle przepisu art.200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, powinna być ogólna liczba wszystkich doktorantów (studiów stacjonarnych i niestacjonarnych) studiujących na III roku studiów doktoranckich na Uniwersytecie.
Przyjęty sposób obliczania 100 % studiujących doktorantów danego roku studiów miał wpływ na liczbę odpowiadającą 30% najlepszych doktorantów, a zatem miał wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wskazał organ, na dzień sporządzenia listy rankingowej dla III roku stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale [...] studiowało 32 doktorantów, a zatem 30% z 32 doktorantów to 9,6, a stosując metodę zaokrąglenia w dół, stypendium mogło być przyznane nie więcej niż 9 doktorantom. Uwzględnienie zatem liczby doktorantów studiów niestacjonarnych będzie miało wpływ na zwiększenie liczby najlepszych doktorantów (30%), dzięki czemu skarżący, który znalazł się na 12-stej pozycji będzie mógł otrzymać sporne świadczenie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Rektor uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną, a w szczególności przy ustalaniu grona doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększonego stypendium doktoranckiego zastosuje przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie przepisu art. 200 P.p.s.a.