III SA/Kr 517/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2009-12-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenia rodzinnezasiłek rodzinnydodatek do zasiłkuurlop wychowawczyutracony dochódkryterium dochodoweobliczenie dochoduSKOWSA

WSA w Krakowie uchylił decyzję SKO w sprawie świadczeń rodzinnych, uznając sposób obliczenia utraconego dochodu przez organ I instancji za prawidłowy, wbrew stanowisku SKO i Prokuratora.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu urlopu wychowawczego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ I instancji odmówił świadczeń, wskazując na przekroczenie dochodu. SKO uchyliło tę decyzję, przyznając świadczenia po własnym obliczeniu dochodu, uwzględniając utracony dochód z urlopu wychowawczego. Prokurator Okręgowy zaskarżył decyzję SKO, zarzucając błędne obliczenie utraconego dochodu. WSA uchylił decyzję SKO, uznając sposób obliczenia utraconego dochodu przez organ I instancji za prawidłowy, a sposób SKO za błędny.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie świadczeń rodzinnych. Organ I instancji (Burmistrz) odmówił M. S. przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu urlopu wychowawczego, uznając, że dochód rodziny przekracza ustalone kryterium. SKO uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenia, dokonując własnych obliczeń dochodu, w tym uwzględniając utracony dochód z tytułu urlopu wychowawczego. Prokurator Okręgowy zaskarżył decyzję SKO, zarzucając błędną wykładnię i zastosowanie przepisów dotyczących obliczania utraconego dochodu, co miało wpływ na wynik sprawy. Prokurator argumentował, że SKO błędnie ustaliło kwotę utraconego dochodu, co doprowadziło do przyznania nienależnego świadczenia. WSA, analizując sposób obliczania utraconego dochodu przez organ I instancji, SKO oraz propozycję skarżącego, uznał sposób przyjęty przez organ I instancji za prawidłowy. Sąd stwierdził, że sposób obliczenia utraconego dochodu przez SKO oraz skarżącego prowadził do błędnych ustaleń, ponieważ mógł skutkować obniżeniem dochodów innych członków rodziny. WSA podkreślił, że utracony dochód powinien dotyczyć jedynie dochodu wnioskodawczyni i nie powinien wpływać na dochody innych członków rodziny. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO, uznając jej wadliwość w zakresie obliczenia utraconego dochodu, ale jednocześnie potwierdził prawidłowość sposobu obliczenia zastosowanego przez organ I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Utracony dochód należy obliczać w taki sposób, aby nie wpływał na dochody innych członków rodziny i aby data rozpoczęcia urlopu wychowawczego nie powodowała zróżnicowania sytuacji prawnej osoby starającej się o świadczenie. Prawidłowy sposób polega na wyeliminowaniu z dochodu rodziny dochodu już uzyskanego przez wnioskodawczynię, który nie jest już przez nią uzyskiwany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sposób obliczenia utraconego dochodu przez organ I instancji jest prawidłowy, ponieważ prowadzi do spójnych i logicznych ustaleń, niezależnie od daty rozpoczęcia urlopu wychowawczego, i nie powoduje obniżenia dochodów innych członków rodziny. Sposoby obliczenia zastosowane przez SKO i Prokuratora zostały uznane za błędne, ponieważ mogły prowadzić do nieuzasadnionego pomniejszenia dochodów małżonka i dochodu z gospodarstwa rolnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.ś.r. art. 5 § ust. 4

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód.

u.ś.r. art. 3 § pkt 23

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną m.in. uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego.

rozp. MPiPS art. 17 § par. 1

Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

W przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub postępowania mające wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 4 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

u.ś.r. art. 5 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Określa kryterium dochodowe dla świadczeń rodzinnych.

u.ś.r. art. 5 § ust. 4

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art.4 ust.2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód.

u.ś.r. art. 3 § pkt 3

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Utrata dochodu stanowi utratę dochodu spowodowaną m.in. uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego.

rozp. MGPiPS art. 2 § pkt 2 lit. i

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

Do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu lub ugodą sądową do ich płacenia na rzecz osób spoza rodziny.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie o żądaniu, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sposób obliczenia utraconego dochodu przez organ I instancji jest prawidłowy, ponieważ jest spójny, logiczny i nie prowadzi do obniżenia dochodów innych członków rodziny. Sposoby obliczenia utraconego dochodu zaproponowane przez SKO i Prokuratora są błędne, ponieważ mogą prowadzić do nieuzasadnionego pomniejszenia dochodów małżonka i dochodu z gospodarstwa rolnego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty Prokuratora Okręgowego dotyczące błędnego obliczenia utraconego dochodu przez SKO. Argumentacja SKO dotycząca błędnego obliczenia dochodu przez organ I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Utracony dochód wnioskodawczyni, nie może w efekcie prowadzić do pomniejszenia innego dochodu, w tym przypadku dochodu męża wnioskodawczyni i dochodu z gospodarstwa. Sama data rozpoczęcia urlopu wychowawczego, przy nie zmienionych pozostałych elementach stanu faktycznego, będzie rzutować na wysokość dochodu rodziny, wysokość utraconego dochodu, ale nie powinna prowadzić do rozbieżności w ustaleniu kwoty końcowego dochodu.

Skład orzekający

Elżbieta Kremer

przewodniczący sprawozdawca

Bożenna Blitek

sędzia

Janusz Kasprzycki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie utraconego dochodu w sprawach o świadczenia rodzinne, zwłaszcza w kontekście urlopu wychowawczego, oraz zasady kontroli sądowej nad decyzjami organów administracji w tym zakresie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów o świadczeniach rodzinnych i sposobu obliczania utraconego dochodu. Może wymagać dostosowania do ewentualnych zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu świadczeń rodzinnych – sposobu obliczania dochodu przy urlopie wychowawczym, co jest częstym problemem praktycznym. Wyjaśnia złożone kwestie matematyczne w kontekście prawnym.

Jak prawidłowo obliczyć utracony dochód przy urlopie wychowawczym? Wyjaśnia WSA w Krakowie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 517/09 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2009-12-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2009-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 641/10 - Wyrok NSA z 2010-08-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
Art. 5 ust. 4, art. 3 pkt 23, art. 4 ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
par. 17
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy decyzją [...] z dnia [...] 2008r. odmówił M. S. przyznania świadczeń rodzinnych w okresie od 01.09. 2008 do 31.08.2009 w formie zasiłków rodzinnych na dzieci: I. S. i J. S. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad J. S. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe o którym mowa w art.5 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003r., a który wynosi 504,00 zł na osobę. W oparciu o przedłożone dokumenty tj zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wydane przez Urząd Skarbowy, a także nakaz płatniczy za 2007r. organ ustalił dochody członków rodziny osiągnięte w 2007r. Dochód męża wnioskodawczyni W. S. w 2007r. wynosił 26017.59 zł, dochód M. S. 5515.72 zł ( w obu przypadkach po odliczeniu należnego podatku, składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie społeczne), dochód z gospodarstwa rolnego 694.86 zł. Z przedłożonego przez wnioskodawczynię zaświadczenia z zakładu pracy wynika, że w okresie od 15 lipca 2007r. do 15 sierpnia 2009r. został jej udzielony urlop wychowawczy na syna J. S. ur. [...].2007r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że dochód rodziny w przeliczeniu na członka rodziny, po uwzględnieniu okoliczności stwierdzających pomniejszenie dochodu wynosi 556,51 zł co stanowi przekroczenie kwoty dochodu określonej w art.5 ust.1 ustawy tj kwoty 504zł. Wskazano również, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniająca daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub kwotę równą odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany tj 48 zł w okresie 2008/2009, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Jednak w przedmiotowej sprawie kwota przekroczenia dochodu na członka rodziny wynosi 52,51 zł., stąd też zasiłek nie może być przyznany.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. S. w dniu 21.10.2008r. zapoznając się z aktami zgłosiła, że jej mąż płaci alimenty na rzecz innych osób i zobowiązała się dostarczyć dokumenty potwierdzające ten fakt. Organ powołał się § 2 pkt 2 lit. i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r.w sprawie sposobu oraz trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, zgodnie z którym do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu lub ugodą sądową do ich płacenia na rzecz osób spoza rodziny. M. S. nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wypłaty alimentów w 2007r., a dostarczona kopia wyroku nie posiada klauzuli prawomocności. Z uwagi, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku odmówiono przyznania powyższych świadczeń.
Odwołanie od decyzji złożyła M. S. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że dokumenty stwierdzające fakt, że mąż płaci alimenty na swoich dwóch synów S. i S. to wyrok sądowy dotyczący S. o ustalenie ojcostwa i alimenty. Oraz oświadczenie matki dzieci A. K. o otrzymywaniu alimentów w kwocie 610 zł miesięcznie. Podniosła, że organ nie uwzględnił wypłat z tytułu alimentów ze względu na brak dowodów wpłat pocztowych lub przelewem bankowym mimo, że sąd nie nakazuje regulowania alimentów w takiej formie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania M. S. , decyzją z dnia 29 stycznia 2009r. znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło w ten sposób, że przyznało M. S. zasiłek rodziny na dzieci:
I. S. w okresie od 1 września 2008r. do 30 kwietnia 2009r. w kwocie 48 zł miesięcznie, a w okresie od 1 maja 2009 do 31 października 2009r. w kwocie 64 zł miesięcznie,
J. S. w okresie od 1 września 2008r. do 31 października 2009r. w kwocie 48 zł miesięcznie,
oraz przyznano M. S. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad jednym dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego w okresie od 1 września 2008r. do 1 sierpnia 2009r. w kwocie 400 zł miesięcznie, a od 1 sierpnia 2009r. do 15 sierpnia 2009r. w kwocie 200zł.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podnoszone w odwołaniu zarzuty dotyczące nieuwzględnienia alimentów są niezasadne. Kolegium w pełni podzieliło pogląd organu I instancji, że nie zostały przedstawione wymagane dokumenty dotyczące obowiązku alimentacyjnego i potwierdzające wypłatę alimentów.
Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji dokonał błędnego obliczenia dochodu utraconego przez M. S. , ponieważ kwotę jej dochodu netto podzielił przez 12 miesięcy i tą kwotę w wysokości 459,64 zł odjął od miesięcznego dochodu rodziny. Samorządowe Kolegium podejmuje zatem własne obliczenia mające na celu ustalenie dochodu w rodzinie. Kolegium ustala, że po odjęciu od dochodu męża wnioskodawczyni w wysokości 35 166,81 zł podatku należnego, składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku oraz składek na ubezpieczenie społeczne odliczonych od dochodu otrzymuje się kwotę dochodu w wysokości 26 017,59 zł. Analogicznie w przypadku dochodu wnioskodawczyni należy od kwoty 5 726,17 zł odjąć sumę podatku należnego ( w tym przypadku odliczona już od dochodu męża ) , składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku, składki na ubezpieczenie społeczne, co daje kwotę 5 515,72 zł. Dochód z gospodarstwa rolnego, zgodnie z decyzją ustalająca zobowiązanie podatkowe, wynosi 694,86 zł. Następnie Kolegium oblicza dochód rodziny w 2007r., dodając dochody W. S., M. S. i dochód z gospodarstwa rolnego co daje kwotę 32 228,17 zł. Co podzielone przez 12 daje miesięczny dochód rodziny w wysokości 2 685,68 zł.
Dochód ten zgodnie z art.5 ust.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych może zostać pomniejszony o dochód utracony, który zgodnie z art.3 pkt 3 powołanej ustawy stanowi utratę dochodu spowodowaną m.in. uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Ponieważ wnioskodawczyni od 15 lipca 2007 do 15 sierpnia 2009 przebywa na urlopie wychowawczym, zachodzi zatem utrata dochodu. Dla obliczenia kwoty przeciętnego miesięcznego utraconego dochodu, Kolegium kwotę dochodu wnioskodawczyni 5 515,72 zł dzieli przez 7 co daje kwotę 787,96 zł. Następnie od kwoty miesięcznego dochodu rodziny 2 685,68 zł odejmuje kwotę 787, 96 zł co daje kwotę 1897,72 zł. Kwota miesięcznego dochodu rodziny w wysokości 1 897,72 zł w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 474,43 zł - spełnia zatem zasadniczą przesłankę przyznania świadczenia, jaka jest kryterium dochodowe. Kolegium stwierdziło zatem, że rodzina wnioskodawczyni nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jak również nie zachodzi żadna z przesłanek negatywnych, a w konsekwencji przyznało wnioskowane świadczenia.
Od powyższej decyzji skargę złożył Prokurator Okręgowy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art.7 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 17 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne poprzez błędną jego wykładnię mająca wpływ na wynik sprawy, a wyrażająca się w wadliwym ustaleniu kwoty przeciętnego miesięcznego utraconego dochodu. Zdaniem skarżącego nieprawidłowość polegała na nieprawidłowym przyjęciu za podstawę obliczenia – kwot faktycznie uzyskanych w 2007r. dochodów przez M. S., podczas gdy za podstawę tych obliczeń należało przyjąć kwotę faktycznie utraconych dochodów; stanowiąca iloczyn liczby miesięcy, w których w/wym. nie otrzymywała dochodów w związku z przejściem na urlop wychowawczy oraz kwoty średniego miesięcznego dochodu, jaki otrzymywałaby, nie przechodząc na ten urlop podzielonych przez liczbę 12, a nie jak błędnie przyjęto 7 miesięcy uzyskując wielkość przeciętnej miesięcznej kwoty utraconego zysku – co doprowadziło do przyjęcia przez organ II instancji zaniżonej kwoty średniego miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na jednego członka rodziny i w efekcie do przyznania nienależnego świadczenia.
Skarżący podnosi, że błędny jest także sposób przeprowadzenia tego obliczenia przez organ I instancji. Oba bowiem organy błędnie przyjęły za podstawę obliczeń jako kwotę utraconego dochodu kwotę wykazaną przez Urząd Skarbowy faktycznie uzyskanego przez M. S. dochodu pomniejszoną o należne podatki i składki tj. kwotę 5 515,72 zł. W istocie kwota utraconego dochodu, to kwota dochodu, którego M. S. faktycznie nie otrzymała, a który uzyskałaby, gdyby nie zaniechała pracy w związku z przejściem na urlop wychowawczy. Prawidłowo obliczona kwota utraconego dochodu to – 4667,15 zł, średni miesięczny utracony dochód to kwota- 388,92 zł. Zatem po odjęciu go od kwoty miesięcznego dochodu rodziny 2 685,68 zł o trzymuje się kwotę 2296,76 zł stanowiącą faktycznie uzyskany średni dochód rodziny w badanym okresie. W konsekwencji dochód ten w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi – 574,19 zł, a nie 474,43 zł jak ustalił organ II instancji, czy też – 556,51 zł – jak ustalił organ I instancji.
Dlatego tez zaskarżona decyzja winna być wyeliminowana z obrotu prawnego jako naruszająca przepisy prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. A odnośnie podniesionego w skardze zarzutu, iż kwota dochodu utraconego jest kwotą, której M. S. nie otrzymała, a który uzyskałaby nie przechodząc na urlop wychowawczy, to byłoby to uznanie dochodu hipotetycznego, ewentualnego za dochód utracony, organ nie jest w stanie ocenić w jakiej wysokości strona uzyskiwałaby dochód gdyby nie nastąpiło jedno ze zdarzeń powodujących utratę dochodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej
a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy wskazanej jako pierwsza Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, natomiast przedmiotem sporu pomiędzy skarżącym a organem jest kwestia prawna sprowadzająca się do pytania, według jakich zasad należy obliczać utracony dochód.
Zgodnie z art.5 ust.4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz.992 z zm.) w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art.4 ust.2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Z kolei art.3 pkt 23 ustawy powołanej wyżej określa, że utrata dochodu – oznacza to utratę dochodu spowodowaną; m.in. a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,...Ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza wskazanymi wyżej przepisami nie reguluje problematyki utraconego dochodu, w szczególności nie wskazuje żadnych reguł, czy zasad w oparciu o które należy ustalać utracony dochód. Natomiast w rozporządzeniu z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w § 17 określono, że w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. To nie określenie zasad dotyczących obliczania utraconego dochodu, jak również przeciętnego miesięcznego utraconego dochodu spowodowało, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest sposób obliczenia utraconego dochodu.
W takich okolicznościach poszukując właściwego sposobu dla obliczenia utraconego dochodu, w sytuacji gdy w rozpoznawanej sprawie wskazano trzy sposoby jego obliczenia ( sposób zastosowany przez organ I instancji, organ II instancji i sposób przedstawiony w skardze przez skarżącego ) Wojewódzki Sąd Administracyjny przeanalizował, każdy z tych sposobów i ocenił uzyskane wyniki co do wielkości utraconego dochodu. Aby wybrać właściwy sposób ustalenia utraconego dochodu , Sąd kierował się takim założeniem, aby wybrany sposób prowadził do spójnych i logicznych ustaleń w każdym przypadku stanu faktycznego, a więc niezależnie, czy urlop wychowawczy rozpoczął się np 15 lipca ( tak jak w przedmiotowej sprawie), czy też przykładowo 1 lutego, lub 1 grudnia. Zdaniem Sądu, sama data rozpoczęcia urlopu wychowawczego, przy nie zmienionych pozostałych elementach stanu faktycznego, będzie rzutować na wysokość dochodu rodziny, wysokość utraconego dochodu, ale nie powinna prowadzić do rozbieżności w ustaleniu kwoty końcowego dochodu ( czyli dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód ). Poddanie tych trzech sposobów ustalania utraconego dochodu, swoistej weryfikacji polegającej na zastosowaniu każdego z nich do różnych przykładowo wskazanych wyżej dat rozpoczęcia urlopu wychowawczego, daje obraz wyników końcowych do jakich prowadzą wskazane sposoby, a tym samym pozwala na wyciągnięcie ogólnych, generalnych wniosków co do każdego ze stosowanych sposobów ustalania utraconego dochodu.
W rozpoznawanej sprawie występują następujące rodzaje dochodów: dochód małżonka wnioskodawczyni w kwocie 26 017,59 zł , dochód z gospodarstwa w kwocie 694,86 zł i dochód wnioskodawczyni 5515,72 zł ( za okres od 01.01.2007 do 15.07.2007, następnie urlop wychowawczy). Dochód rodziny ustalony w uwzględnieniu wszystkich trzech źródeł dochodu wynosi 2685,68 zł. , od tego dochodu należy odjąć kwotę miesięcznego utraconego dochodu wnioskodawczyni, w związku z rozpoczęciem urlopu wychowawczego. Zdaniem Sądu wybierając sposób ustalenia utraconego dochodu należy mieć na uwadze generalną zasadę, że utracony dochód dotyczy dochodu wnioskodawczyni, a zatem nie może prowadzić do pomniejszenia innego dochodu, w tym przypadku dochodu męża wnioskodawczyni i dochodu z gospodarstwa. Te dwa dochody (dochód męża w kwocie 26017,59 zł i dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 694,86 ) stanowią sumę 26 712,45 zł. Gdybyśmy ustalali dochód rodziny w oparciu o tylko te dwa dochody to wynosiłby 2 226,04 zł ( 26 712,45 : 12), na ten dochód nie może mieć wpływu utracony dochód wnioskodawczyni. Kwota ta ( 2 226,04 zł) zdaniem Sądu wskazuje, że te sposoby ustalenia utraconego dochodu, które w efekcie prowadzą do obniżenia dochodu rodziny poniżej kwoty 2 226,04 zł , są z założenia błędne. Utracony dochód wnioskodawczyni, nie może w efekcie prowadzić do pomniejszenia nie tylko jej, ale i innych uzyskanych dochodów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjmując taki sposób ustalenia utraconego dochodu, w którym dochód wnioskodawczyni 5515,72 dzieli na 7 ( czyli miesiące pracy wnioskodawczyni ) ustala, że miesięczny utracony dochód wynosi 787,96 zł. Następnie od kwoty miesięcznego dochodu 2 685,68 zł odejmuje kwotę utraconego dochodu tj 787,96 zł co daje kwotę 1 897,72zł. Zdaniem Sądu ten sposób liczenia utraconego dochodu wnioskodawczyni jest nieprawidłowy, albowiem w efekcie spowodował obniżenie również innych dochodów tj dochodu małżonka i dochodu z gospodarstwa rolnego. Jak wskazano wyżej, dochód rodziny ustalony tylko na podstawie dochodu małżonka i dochodu z gospodarstwa wynosi 2 226,04 zł , stąd też przyjęcie takiego sposobu liczenia utraconego dochodu wnioskodawczyni, który w efekcie prowadzi do ustalenia dochodu rodziny w kwocie 1 897,72 zł , a więc poniżej kwoty 2 226,04 zł obarczone jest błędem logicznym. Tym samym sposób liczenia utraconego dochodu przyjęty przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może się ostać i w tym zakresie zarzuty podnoszone w skardze są zasadne.
Zdaniem Sądu proponowany w skardze sposób ustalania utraconego dochodu również nie jest prawidłowy. Skarżący wskazał, że dla ustalenia kwoty miesięcznego utraconego dochodu, punktem wyjścia dla dokonania obliczeń powinna być nie kwota uzyskanego dochodu przez wnioskodawczynię, czyli kwota 5515,72 zł ( za okres pracy 01.01.2007 do 15.07.2007), ale kwota utraconego dochodu, czyli za okres ( od 15.07.2007 do 31.12.2007) w którym wnioskodawczyni przeszła na urlop wychowawczy, skarżący oblicza tę kwotę w wysokości 4 667,15 zł , a następnie dzieląc na 12 uzyskuje kwotę miesięcznego utraconego dochodu w wysokości 388,92 zł. A po odjęciu od dochodu rodziny tj 2 685,68 zł kwoty utraconego dochodu tj 388,92 zł, wskazuje, że dochód wynosi 2296,76 zł. To wyliczenie jest aktualne w tym stanie faktycznym tj gdy przejście na urlop wychowawczy ma miejsce 15 lipca. Poddając ten sposób ustalania utraconego dochodu, pewnej weryfikacji tj poprzez zastosowanie go do innych dat rozpoczęcia urlopu wychowawczego, uzyskujemy wyniki, które go dyskwalifikują. Wystarczy przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni przeszła by na urlop wychowawczy w dniu 15 czerwca, wówczas kwota uzyskanego dochodu wynosiłaby 4 667,15 zł, a kwota utraconego dochodu ( od 15.06. do 31.12.) wynosiłaby 5515,72 zł. Miesięczny dochód rodziny wynosiłby wówczas 2 614,9 zł ( 2 6017,59 plus 694,86, plus 4 667,15 = 31 379,60 : 12), a utracony dochód 459,6 zł ( 5515,72 : 12 ), co w efekcie daje dochód rodziny w kwocie 2155,3 zł. Czyli niższą kwotę, niż wynika z dochodu małżonka wnioskodawczyni i dochodu gospodarstwa, która jak wskazano wcześniej wynosi 2 226,04 zł. Tym samym sposób ustalania utraconego dochodu proponowany przez skarżącego może również prowadzić do takiej sytuacji, w której utracony dochód wnioskodawczyni będzie prowadził do obniżenia innych dochodów. Stosując ten sposób ustalenia utraconego dochodu, to im wcześniej rozpocznie się urlop wychowawczy, wówczas kwota utraconego dochodu będzie większa, a w efekcie będzie wpływać na obniżenie nie tylko dochodu wnioskodawczyni, ale również innych dochodów. Tym samym ten sposób ustalania utraconego dochodu, obarczony jest tą samą wadą co sposób zaproponowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, różnica sprowadza się do tego w którym momencie ( w zależności od daty rozpoczęcia urlopu wychowawczego ) tak ustalona kwota utraconego dochodu wnioskodawczyni będzie również powodować obniżenie innych dochodów.
Natomiast sposób ustalania utraconego dochodu przyjęty przez organ I instancji nie jest obarczony powyższą wadą. Organ I instancji ustalił miesięczny dochód rodziny na kwotę 2 685,68 zł, a utracony dochód miesięczny na kwotę 459,6 zł ( dochód wnioskodawczyni 5515,72 : 12 = 459,6 zł) . Czyli miesięczny dochód rodziny po odliczeniu utraconego dochodu wynosił 2226,04zł, a w przeliczeniu na osobę 556,51 zł. Należy zwrócić uwagę , że tak ustalona kwota miesięcznego dochodu rodziny tj 2226,04 zł jest dokładnie równa kwocie dochodu jaką byśmy uzyskali, gdybyśmy ustalali dochód rodziny w oparciu o tylko o dochód małżonka i dochód z gospodarstwa, te dwa dochody stanowią kwotę 26 712,45 zł, a podzielone na 12 dają kwotę 2 226,04 zł. Nadto przy tym sposobie ustalania utraconego dochodu, nie ma znaczenia data rozpoczęcia urlopu wychowawczego obojętnie, czy urlop wychowawczy rozpocznie się np. 1 lutego, czy 15 lipca (jak w niniejszej sprawie ), czy 1 grudnia, to kwota miesięcznego dochodu rodziny po potrąceniu utraconego dochodu, będzie zawsze taka sama, czyli w rozpoznawanej sprawie będzie to 2 226,04 zł. Tym samym sama data rozpoczęcia urlopu wychowawczego, przy niezmienionych pozostałych elementach stanu faktycznego nie powoduje zróżnicowania sytuacji prawnej osoby starającej się o uzyskanie zasiłku rodzinnego, z punktu widzenia ustalenia wysokości miesięcznego dochodu rodziny. Czyli dochód wnioskodawczyni jest uwzględniany przy obliczaniu miesięcznego dochodu rodziny, dlatego też dochód wnioskodawczyni, obojętnie czy został uzyskany w czasie pracy trwającej jeden, czy kilka miesięcy jest dzielony na 12 miesięcy. A dla ustalenia utraconego dochodu miesięcznego, ten uzyskany dochód wnioskodawczyni jest również dzielony na 12. Można zatem sformułować taki pogląd, że istota rozwiązania polegająca na ustalaniu utraconego dochodu nie polega na ustalaniu hipotetycznego, przyszłego, ewentualnego dochodu, który by wnioskodawczyni uzyskała gdyby nie rozpoczęła urlopu wychowawczego, ale na eliminowaniu z dochodu rodziny, dochodu uzyskanego już przez wnioskodawczynię w sytuacji gdy już nie uzyskuje tego dochodu. Takie rozwiązanie pozwala na ustalenie jak rzeczywiście kształtuje się sytuacja dochodowa osoby starającej się o uzyskanie zasiłku rodzinnego.
Dlatego też Wojewódzki Sądu Administracyjny uwzględnił skargę, ale w zakresie zarzutów dotyczących decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, natomiast Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących sposobu ustalania utraconego dochodu w decyzji organu I instancji. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sposób ustalania utraconego dochodu przez organ I instancji jest prawidłowy, jest zgodny z wykładnią prawa wskazaną i przyjętą przez Sąd.
Na marginesie sprawy można podnieść, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji jedynie podał, że dochód rodziny w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 556,51 zł, po uwzględnieniu okoliczności stwierdzających pomniejszenie dochodu. Natomiast w uzasadnieniu decyzji nie podał i nie przedstawił jak do tego wyniku doszedł. Jedynie na podstawie danych zawartych w części VI wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, wypełnianej przez organ można "odtworzyć" sposób ustalania miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, po wcześniejszym ustaleniu utraconego dochodu. Taka praktyka nie jest prawidłowa, albowiem nie pozwala stronie w pełni rozeznać się w ustaleniach i rozstrzygnięciu dokonanym przez organ, a tym samym sprzeczna jest z art. 107 § 3 kpa. Mając jednak na uwadze, że decyzja w istocie odpowiada prawu, a ponadto to naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu ( nie mówiąc o istotnym wpływie )na wynik sprawy, Sąd nie uchylił decyzji organu I instancji.
Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI