III SA/Kr 512/24

III SA/Kr 512/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-08-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /sprawozdawca/
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Renata Czeluśniak
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1284
Art. 5  ust. 1  pkt 1 lit. b, ust. 2 , art. 17 ust. 1, 2, 3, 4, 10 i 11
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
Art. 33 par. 1, art. 34  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 512/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 sierpnia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Bogusław Wolas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 stycznia 2024 r. nr NE.906.1.4.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r., znak: NE.906.1.4.2024, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w M. z dnia 7 grudnia 2023 r. nr 51/2023 znak: [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego znak: [...] z dnia 19 października 2023 r. dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniego W. N., urodzonego w dniu 27 grudnia 2018 r. - syna K. N. (dalej: skarżąca, zobowiązana) szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus influenza t.b, streptococcus pneumoniae, odrze, śwince, różyczce w punkcie szczepień wybranego przez zobowiązanego świadczeniodawcy.
W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, dalej: u.p.e.a.).
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 9 stycznia 2019 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (PSSE) w M. została przekazana "Lista osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych", przesłana przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, Oddział [...] w M. W przedmiotowym dokumencie, w pozycji nr [...] dotyczącej dziecka cyt.: "N. syn K." ur. 27 grudnia 2018 r. - rodzice dziecka, zostali wykazani jako uchylający się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych. Na dzień wystawienia ww. listy dziecko nie zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
W dniu 19 lutego 2019 r. PPIS w M. przesłał do skarżącej i jej męża pismo będące "zaproszeniem" na szczepienie ochronne dziecka, zgodnie w wytycznymi Programu Szczepień Ochronnych wraz z listem intencyjnym do rodziców dotyczącym znaczenia szczepień ochronnych. Pismo zostało odebrane przez dorosłego domownika w dniu 26 lutego 2019 r.
W dniu 7 lipca 2023 r. upomnieniem nr [...] PPIS w M. działający jako wierzyciel, wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia syna. Upomnienie zostało wystawione o oparciu o "Listę osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych" z dnia 30 czerwca 2023 r. otrzymaną z Przychodni Medycyny Rodzinnej.
W treści upomnienia PPIS w M. zawarł informację, że w przypadku niewykonania obowiązku szczepień ochronnych, po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Wskazane upomnienie zostało skarżącej doręczone skutecznie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 11 lipca 2023 r.
W dniu 19 października 2023 r. PPIS w M. przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec skarżącej środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 500 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 19 października 2023 r.
Pismem z dnia 13 listopada 2023 r. skarżąca zgłosiła do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym z dnia 19 października 2023 r.
W dniu 21 listopada 2023 r. Wojewoda Małopolski przekazał PPIS w M. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec skarżącej. Po zapoznaniu się z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zawartymi w piśmie z dnia 13 listopada 2023 r. zgłoszonymi przez skarżącego oraz po przeprowadzeniu analizy dokumentacji dotyczącej przedmiotowej sprawy, postanowieniem nr 51/2023 z dnia 7 grudnia 2023 r. PPIS w M. oddalił zarzuty zobowiązanej w sprawie egzekucji administracyjnej. Postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 19 grudnia 2023 r.
W zażaleniu wniesionym na ww. postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie:
-art. 7, 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez rozpoznanie zarzutów, które przez skarżącego nie zostały podniesione, brak merytorycznego odniesienia się organu co do zarzutów, a ograniczenie rozpoznania jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych,
-art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez oddalenie zarzutu braku wymagalności obowiązku co nie znajduje merytorycznego uzasadnienia w treści postanowienia, w szczególności biorąc pod uwagę nową okoliczność tj. skierowanie małoletniego w dniu 5 grudnia 2023 r. do poradni specjalistycznej - szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka,
-na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji naruszenie art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (...) poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania i ustalenia okoliczności niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy,
-naruszenie art. 34 § 2 ustawy poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione, podczas gdy przepisy u.p.e.a. nie przewidują takiego rozstrzygnięcia wierzyciela.
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał zażalenie za nieuzasadnione i opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że treść uzasadnienia postanowienia organu I instancji w pełni odnosi się do wniesionych przez zobowiązaną zarzutów zawartych w piśmie z dnia 13 listopada 2023 r. Organ I instancji zakwestionował przytaczane przez skarżącą okoliczności faktyczne oraz szczegółowo wskazał przepisy prawa, na których oparł oddalenie zarzutów. PPIS w M. w treści postanowienia dokładnie wyjaśnił, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie nakłada na organ obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Podkreślono, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organ ma obowiązek działać w oparciu o zasadę praworządności i działać na podstawie przepisów prawa. Obowiązek poddania się szczepieniu wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1, lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, dalej: u.z.z.z.). Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ww. ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077) wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ww. ustawy. Zobowiązana w uzasadnieniu złożonego zażalenia wskazała na brak wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, wystawienie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym oraz "nową okoliczność tj. skierowanie małoletniego w dniu 5 grudnia 2023 r. do poradni specjalistycznej - szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka".
Organ podkreślił, że podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu obowiązkowe szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenia lekarskiego wskazującego przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wskazane przez skarżącą skierowanie do poradni specjalistycznej - Pediatrycznej Szczepień Dla Dzieci z Grup Wysokiego Ryzyka opatrzone datą 5 grudnia 2023 r. oraz Karta wizyty z dnia 5 grudnia 2023 r. przekazane zostało do MPWIS w dniu 27 grudnia 2023 r., jako załącznik do zażalenia na postanowienie z dnia 7 grudnia 2023 r., wobec powyższego PPIS w M. nie miał możliwości ustosunkowania się do załączonego dokumentu. Postanowienie nr 51/2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów, opatrzone datą 7 grudnia 2023 r. zostało sporządzone przez PPIS w M. w oparciu o dokumentację, jaką organ dysponował na dzień jego wydania. Przedłożone przez skarżącego skierowanie do poradni specjalistycznej - Pediatrycznej Szczepień Dla Dzieci z Grup Wysokiego Ryzyka nie zmienia faktu, iż obowiązek poddania małoletniego syna skarżącego, obowiązkowym szczepieniom ochronnym był na dzień wydania postanowienia PPIS w M., tj. na dzień 7 grudnia 2023 r. wymagalny. MPWIS wskazał, że organ administracyjny wydaje akty administracyjne, w tym zatem i postanowienia w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tego aktu.
W dacie rozpatrywania zażalenia na postanowienie o oddaleniu zarzutów, MPWIS działa w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazujący na obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, określony w załączniku nr 1 do niniejszego rozporządzenia, tj. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", który określa terminy wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, wiek w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz liczby poszczególnych dawek tych szczepień.
Syn skarżącej, ur. 27 grudnia 2018 r., na dzień wystosowania do MPWIS zażalenia na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, tj. na dzień 27 grudnia 2023 r., nie został poddany obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae t. b, Streptococcus pneumoniae, odrze, śwince i różyczce. Jednocześnie wskazano, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia wymagalność obowiązku zaszczepienia dziecka skarżącego przeciwko Haemophilus influenzae typu b oraz Streptococcus pneumoniae wygasła z dniem ukończenia przez niego 5 r.ż., tj. z dniem 27 grudnia 2023 r.
W odpowiedzi na zarzut, w którym skarżąca podniosła naruszenie art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wskazanie wady formalnej treści rozstrzygnięcia w wydanym przez wierzyciela postanowieniu: "(...) poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione (...)", MPWIS wyjaśnił, że treść zarzutu nie zasługuje na uwzględnienie. Sentencja postanowienia organu I instancji nr 5/2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów z dnia 7 grudnia 2023 r. brzmi cyt.: "Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. (...) postanawia - oddalić zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej" i jest zgodna z zapisem zawartym w art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie nastąpiło zatem naruszenie żadnego ze wskazanych przez skarżącego przepisów prawa.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku podczas gdy małoletni jest odroczony od obowiązkowych szczepień ochronnych, co potwierdza dokumentacja medyczna z dnia 5 grudnia 2023 r.;
- naruszenie art. 6, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,
- naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy,
- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym,
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Skarżąca zarzuciła, że MPWIS odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą dokonał ich własnej interpretacji i pominął bardzo istotne kwestie niezbędne do właściwego rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczące nieprawidłowości w prowadzeniu sprawy. Organ II instancji zupełnie pominął kwestię odroczenia od obowiązkowych szczepień ochronnych, bowiem dziecko w dniu 5 grudnia 2023 r. zostało skierowane do konsultacji specjalistycznej - pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczeniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia do konsultacji specjalistycznej. A zatem uznać należy, że małoletni do czasu decyzji lekarza specjalisty nie jest zobowiązany do dalszych szczepień. Tymczasem organ II instancji z jednej strony tłumaczy, że PPIS nie mógł się ustosunkować do ww. dokumentacji medycznej, gdyż na dzień orzeczenia tego organu dokumenty te nie istniały, a z drugiej strony, mając świadomość skierowania dziecka do poradni specjalistycznej skutki tego skierowania w sferze obowiązku pomija. Jednocześnie MPWIS całkowitym milczeniem pomija okoliczność, że w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych.
Dalej skarżąca zarzuciła, że MPWIS nie odniósł się do niewłaściwego określenia obowiązku, tj. niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczeniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zarzut ten należy rozumieć jako pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Skarżąca wskazała, że nigdy nie kwestionowała obowiązku szczepień, jednakże ograniczenie podstawy prawnej do art. 5 i art. 17 ust. 1 jest w ocenie skarżącej niewystarczające.
Skarżąca zarzuciła także, że MPWIS nie uzasadnił dlaczego zgłoszone zarzuty dotyczące naruszenia art. 34 § 2 u.p.e.a. podlegają oddaleniu. Jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek wobec konkretnej osoby istnieje i jest wymagalny. W ocenie skarżącej na chwilę wniesienia skargi obowiązek nie jest wymagalny ani wykonalny. Z załączonych dokumentów wynika bowiem, że obowiązek szczepień ochronnych wobec dziecka został odroczony.
Skarżąca podniosła także, że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odnosi się w ogóle do zarzutów podniesionych przez skarżącą.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
W kontrolowanej przez Sąd sprawie spornym jest, czy obowiązek zaszczepienia małoletniego syna skarżącej jest wymagalny. Organ odwoławczy uznał, że obowiązek ten był wymagalny w dniu wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o oddaleniu zarzutów skarżącego. Organ wskazał, że podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu obowiązkowe szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenia lekarskiego wskazującego przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji wydał postanowienie na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tego aktu. Następnie organ odwoławczy przyjął, iż w dacie rozpoznania zażalenia działał w oparciu o treść § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazujący na obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, określony w załączniku nr 1 do niniejszego rozporządzenia, tj. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", który określa terminy wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, wiek w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz liczby poszczególnych dawek tych szczepień. Organ odwoławczy wskazał, że w dacie wniesienia przez skarżącą zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji syn skarżącej nie został poddany obowiązkowym szczepieniom. Skarżąca zarzuciła, że małoletni jest odroczony od obowiązkowych szczepień ochronnych, co potwierdza dokumentacja medyczna z dnia 5 grudnia 2023 r. Skarżąca powołała się na fakt skierowania dziecka do konsultacji specjalistycznej – pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka. W ocenie skarżącej uznać należy, że małoletni do czasu decyzji lekarza specjalisty co do dalszych szczepień, jest odroczony od obowiązku.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w art. 17 ust. 1 statuuje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 ustawy). Z art. 17 ust. 5 ustawy wynika, że w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Zgodnie z § 11 rozporządzenia, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Dla oceny sprawy kontrolowanej przez Sąd, podstawowe znaczenie ma ustalenie, przy spełnieniu jakich warunków zasadne jest uznanie, że nastąpiło odroczenie terminu wykonania obowiązku. Skarżąca argumentuje, że wobec wykonania lekarskiego badania kwalifikacyjnego i skierowania dziecka do konsultacji specjalistycznej, powstał stan braku wymagalności obowiązku. W ocenie Sądu odroczenie obowiązkowego szczepienia ochronnego może nastąpić wyłącznie w wyniku przeprowadzenia konsultacji specjalistycznej. Dopiero ustalenie przez lekarza specjalistę, że istnieją podstawy do odroczenia szczepienia, może stanowić o przejściowym braku wymagalności obowiązku. Sporządzony przez lekarza specjalistę wynik konsultacji specjalistycznej obejmuje informacje umożliwiające ustalenie zakresu odroczenia terminu wykonania obowiązku. Z art. 17 ust. 5 ustawy nie wynika, że o odroczeniu terminu szczepienia decyduje lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne. Lekarz ten jest uprawniony do wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 ustawy) lub do skierowania pacjenta na specjalistyczne badanie. Z regulacją ustawową koresponduje treść rozporządzenia wykonawczego.
Z dokumentacji przedstawionej przez skarżącą wynika, że w dniu 5 grudnia 2023 r. zostało wykonane lekarskie badanie kwalifikacyjne, w którego następstwie zostało wystawione skierowanie dziecka do poradni specjalistycznej. Natomiast skarżąca nie przedstawiła twierdzeń i dowodów na ich poparcie, z których wynikałoby, że specjalistyczne badanie się odbyło oraz, że jego efektem było stwierdzenie przez lekarza specjalistę odroczenia terminu obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z kolei ustalenie, czy badanie specjalistyczne miało miejsce a jeżeli tak, to jaki był jego wynik, ma istotne znaczenie dla oceny kontrolowanej przez Sąd sprawy. W sytuacji stwierdzenia, że lekarz specjalista odroczył termin szczepienia, zasadnym byłoby uznanie zarzutu skarżącego o braku wymagalności obowiązku zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. Konsekwencją tego byłoby istnienie przeszkody uniemożliwiającej kontynuowanie egzekucji.
Organ odwoławczy dysponując wiedzą, że miało miejsce skierowanie dziecka do poradni specjalistycznej, winien z urzędu podjąć działania zmierzające do ustalenia, czy badanie specjalistyczne zostało przeprowadzone a jeżeli tak, to jaki był jego wynik. W postępowaniu egzekucyjnym w zakresie rozpoznania zażalenia znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. o odwołaniach, co wynika z potrójnego, odpowiedniego odesłania (art. 18 u.p.e.a., art. 144 i 140 k.p.a.) (P. Pietrasz w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, komentarz, wyd. II, LEX 2015, komentarz do art. 18). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że organ orzekający w sprawie obowiązany jest zebrać i ocenić materiał dowodowy istniejący w dacie wydawania decyzji. Strona zaś może zgłaszać dowody do czasu wydania tej decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. II GSK 1560/11, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zadaniem organu odwoławczego jest zaś m.in. dokonanie oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie przez organ I instancji, przy uwzględnieniu zmian stanu faktycznego po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1988 r., sygn. akt SA/Lu 151/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 72) (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2023 r., sygn. II GSK 1717/22, opubl. w CBOSA). Organ odwoławczy, pomimo ustalenia, że skarżąca wraz z zażaleniem na postanowienie organu pierwszej instancji przedłożyła dokumentację z lekarskiego badania kwalifikacyjnego, w tym skierowanie do lekarza specjalisty, wadliwie uznał, że dokumentacja ta ma znaczenie tylko w kontekście tego, czy organ pierwszej instancji mógł tej dokumentacji nie uwzględnić rozstrzygając sprawę. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić nowe okoliczności faktyczne i prawne przedstawione przez skarżącą. Konsekwencją tego winno być ustalenie, czy miało miejsce badanie specjalistyczne i jaki był jego wynik tj. czy lekarz specjalista stwierdził odroczenie terminu obowiązkowego szczepienia ochronnego, czy też dziecko zostało zaszczepione. Stosownie do art. 7 i art. 77 k.p.a. na organie administracji publicznej spoczywa ciężar udowodnienia faktów stanowiących podstawę orzekania. Tymczasem organ odwoławczy w tej sprawie ograniczył się wyłącznie do dokonania kontroli działania organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił, że obowiązek wykonania szczepienia był wymagalny na dzień wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji. Abstrahując od tego, że obowiązek ten winien być wymagalny także na dzień rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, wskazać należy, że ustalenie organu odwoławczego jest przedwczesne, skoro organ ten nie dokonał w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń faktycznych.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.