II SA/Op 95/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na decyzję o odmowie wymeldowania, uznając, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez A. B. nie było dobrowolne ani trwałe, a wynikało z obawy o bezpieczeństwo.
Skarżący D. B. wniósł o wymeldowanie byłej żony A. B. z miejsca pobytu stałego, twierdząc, że opuściła ona dom dobrowolnie i na stałe. Organy administracji odmówiły wymeldowania, wskazując na brak dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu, a także na zameldowanie A. B. na pobyt czasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że opuszczenie lokalu było spowodowane obawą o bezpieczeństwo i nie miało charakteru trwałego.
Sprawa dotyczyła skargi D. B. na decyzję Wojewody Opolskiego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Komprachcice o odmowie wymeldowania A. B. z miejsca pobytu stałego. Skarżący twierdził, że jego była żona opuściła dom dobrowolnie i na stałe, zabierając meble i wyposażenie. Wójt odmówił wymeldowania, wskazując na czasowy charakter pobytu A. B. w O. i fakt, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, a spowodowane strachem. Wojewoda utrzymał tę decyzję, podkreślając, że opuszczenie miejsca stałego pobytu musi wynikać z woli zmiany miejsca pobytu stałego i mieć charakter trwały. Skarżący w skardze zarzucił stosowanie nieaktualnych przepisów i lakoniczność dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że pobyt stały wymaga zamieszkiwania z zamiarem stałego przebywania, a wymeldowanie z pobytu stałego wymaga opuszczenia miejsca pobytu stałego, które musi mieć charakter trwały i dobrowolny. W ocenie Sądu, opuszczenie lokalu przez A. B. nie było dobrowolne ani trwałe, gdyż było spowodowane obawą przed agresywnym zachowaniem D. B., co potwierdziły dokumenty Policji i GOPS. Dodatkowo, A. B. zameldowała się na pobyt czasowy w O., co organ meldunkowy jest związany. Sąd uznał, że rozstrzygnięcie o wymeldowaniu byłoby przedwczesne, a zarzuty proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, opuszczenie miejsca pobytu stałego z powodu obawy o bezpieczeństwo, spowodowane agresywnym zachowaniem, nie stanowi podstawy do wymeldowania, gdyż nie jest dobrowolne ani trwałe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opuszczenie lokalu przez A. B. nie było dobrowolne ani trwałe, ponieważ było podyktowane strachem przed agresywnym zachowaniem D. B. i nie można sankcjonować administracyjnie zachowania, które jest prawnie dozwolone. Dodatkowo, zameldowanie na pobyt czasowy wiąże organ prowadzący ewidencję ludności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.e.l.i.d.o. art. 15 § 2
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych
Opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter trwały i dobrowolny. Nie można sankcjonować administracyjnie zachowania, które jest prawnie dozwolone. Zameldowanie na pobyt czasowy wiąże organ w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego.
Pomocnicze
u.e.l.i.d.o. art. 6 § 1
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych
Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
u.e.l.i.d.o. art. 7
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych
Pobyt czasowy charakteryzuje się przebywaniem bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego.
u.e.l.i.d.o. art. 8 § 1
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych
Obowiązek zameldowania na pobyt stały przez osobę zameldowaną na pobyt czasowy i przebywającą w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące, z uwzględnieniem okoliczności wskazujących na czasowy charakter pobytu.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wydania decyzji.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opuszczenie miejsca pobytu stałego przez A. B. nie miało charakteru dobrowolnego ani trwałego. Opuszczenie lokalu było spowodowane obawą o bezpieczeństwo A. B. w związku z agresywnym zachowaniem D. B. Zameldowanie A. B. na pobyt czasowy w O. wiąże organ prowadzący ewidencję ludności w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego.
Odrzucone argumenty
Twierdzenia D. B. o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu przez A. B. Zarzuty D. B. o stosowaniu nieaktualnych przepisów i lakoniczności dowodów przez organy administracji. Wniosek o wymeldowanie złożony krótko po opuszczeniu lokalu jako podstawa do oceny trwałości opuszczenia.
Godne uwagi sformułowania
opuszczenie miejsca pobytu stałego musi wynikać z woli osoby do zmiany miejsca pobytu stałego przesłanką niezbędną do wydania decyzji o wymeldowaniu jest niewątpliwe i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu nie można sankcjonować administracyjnie zachowania, które jest prawnie dozwolone organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem wyrażonym poprzez czynność materialno – techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy
Skład orzekający
Elżbieta Naumowicz
sprawozdawca
Ewa Janowska
członek
Grażyna Jeżewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymeldowania, w szczególności kryteriów dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu, a także wpływu zameldowania na pobyt czasowy na postępowanie o wymeldowanie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu między współwłaścicielami i kwestii przemocy domowej, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych kontekstach. Interpretacja przepisów o ewidencji ludności może ulec zmianie w związku z nowelizacjami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu obowiązków meldunkowych i wymeldowania, a także pokazuje, jak sąd interpretuje przepisy w kontekście konfliktów rodzinnych i przemocy domowej. Pokazuje praktyczne zastosowanie prawa w codziennych sytuacjach.
“Czy można wymeldować byłego małżonka, który opuścił dom z obawy o życie?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 95/07 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2007-04-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-02-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Elżbieta Naumowicz /sprawozdawca/ Ewa Janowska Grażyna Jeżewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Sygn. powiązane II OSK 1189/07 - Wyrok NSA z 2008-10-14 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Janowska Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: Referent-stażysta Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę. Uzasadnienie Pismem z dnia 13 listopada 2006 r. M. B. wystąpił o wymeldowanie byłej żony – A. B. z budynku położonego w K. przy ul. [...]. We wniosku wskazał, że w dniu 3 września 2006 r. A. B. wraz z trójką dzieci opuściła mieszkanie, zabierając meble, wyposażenie kuchni, ubrania i zamieszkała prawdopodobnie w O. Wskazał również, iż w okresie od maja 2005 r. do końca sierpnia 2006 r. A. B. przebywała w domu tylko sporadycznie, w związku z czym nie uczestniczy również w życiu społeczności lokalnej, w tym w głosowaniu do samorządu. Wskazał, że prawdziwość podawanych okoliczności mogą potwierdzić współwłaściciele nieruchomości oraz sąsiedzi. W toku postępowania, wszczętego przez Wójta Gminy Komprachcice, uzyskano zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., wskazujące, że w dniu 20 września 2005 r. została założona tzw. "Pomoc społeczna-Niebieska Karta" dotycząca przemocy w rodzinie, jak również pismo Komisariatu Policji w Niemodlinie, z którego wynikało, że była prowadzona teczka przemocy w rodzinie. Nadto przesłuchano strony postępowania. Z protokołów przesłuchań stron wynika, że A. B. oświadczyła, iż nie opuściła domu w K. dobrowolnie, zostawiła w nim meble oraz wszystkie rzeczy osobiste, tj. pamiątki rodzinne i ubrania, które wymienia przyjeżdżając tam raz w tygodniu lub co drugi tydzień. Do opuszczenia lokalu była zmuszona, gdyż D. B. bił ją i groził śmiercią, w związku z czym chciała zapewnić sobie i dzieciom bezpieczeństwo, a wyprowadzenie doradziła jej Policja. Opuszczenie budynku nie jest trwałą rezygnacją z zamieszkiwania, utrzymuje związki z mieszkaniem, którego jest współwłaścicielką i powróci tam w razie wypowiedzenia najmu mieszkania w O. D. B. oświadczył natomiast, że to A. B. była agresywna w stosunku do niego, w związku z czym jeździł na obdukcję, a nadto nie wyprowadziła się dobrowolnie, zabrała natomiast naczynia, meble i zlewozmywak, a ostatnio choinkę, pozostawiając stare ubrania i książki. Wójt Gminy Komprachcice decyzją z dnia [...], nr [...], opartą o przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i art. 104 K.p.a., odmówił wymeldowania A. B. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu wskazał na porządkowy charakter przepisów o ewidencji ludności i - powołując się na zebrane w sprawie dowody - stwierdził, że A. B. dokonała zameldowania na pobyt czasowy w O., natomiast opuszczenie przez nią budynku nie było dobrowolne, gdyż powodowane było strachem o bezpieczeństwo i opuszczenie to ma charakter czasowy, na okres wynajmowania mieszkania w O. Organ stwierdził, że brak było przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu w świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powołanego jako podstawa prawna decyzji. Od decyzji tej D. B. wniósł odwołanie, w którym powtórzył argumenty o sporadycznych pobytach A. B. w mieszkaniu w ostatnim okresie przed jego opuszczeniem, podając, iż spowodowane to było m.in. remontem wynajętego mieszkania, w którym zameldowania na pobyt czasowy dokonała w październiku 2006 r. Podał też, że opuszczenie lokalu było dobrowolne, a w toku postępowania rozwodowego sąd nie dał wiary oskarżeniom kierowanym wobec niego przez byłą już żonę, o czym świadczy fakt, że nie zostały mu ograniczone prawa rodzicielskie, a małżeństwo rozwiązane zostało bez orzekania o winie stron. Zakwestionował rzetelność dowodów zebranych w sprawie, podnosząc, iż zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. zostało wydane na podstawie pomówienia i bez jakiegokolwiek sprawdzenia. Wskazał, że bezzasadna była też interwencja Policji, która odmawiała wysyłania patrolu na interwencje. Ponownie podniósł konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków – mieszkańców pobliskiego bloku. Do odwołania dołączył odpis wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia [...], sygn. akt [...], orzekającego rozwód, z adnotacją o prawomocności w dniu 20 października 2006 r., a także kserokopie pism procesowych w sprawie o rozwód. Wojewoda Opolski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpatrzeniu odwołania D. B., decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, przytaczając treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i powołując się na stanowisko orzecznictwa na tle tego przepisu, zachowujące aktualność pomimo jego zmiany, podkreślił, że opuszczenie miejsca stałego pobytu musi wynikać z woli osoby do zmiany miejsca pobytu stałego. Poza tym wskazał, że przesłanką niezbędną do wydania decyzji o wymeldowaniu jest niewątpliwe i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Wywiódł, że tego kryterium nie spełnia czasowe opuszczenie lokalu, gdyż nie można sankcjonować administracyjnie zachowania, które jest prawnie dozwolone, natomiast A. B. zameldowała się w dniu 31 października 2006 r. na pobyt czasowy w O. do dnia 1 września 2008 r. Z uwagi na powyższe, organ stwierdził, iż nie można dać wiary argumentom podnoszonym przez D. B. co do faktu rezygnacji przez byłą żonę z pobytu stałego w K. i wyprowadzeniu się na stałe do O. Organ odwoławczy wskazał na istotne, jego zdaniem, dowody w postaci pism odpowiednich organów, potwierdzające okoliczność, że A. B. została zmuszona do opuszczenia miejsca pobytu stałego, podczas gdy w orzecznictwie (w tym miejscu powołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt SA 3169/00) podkreślany jest element dobrowolności. W konkluzji organ stwierdził, iż decyzja o wymeldowaniu jest aktem o charakterze wyjątkowym i może mieć zastosowanie, gdy osoba faktycznie i trwale opuści bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego, natomiast w sprawie występuje czasowa nieobecność, dopuszczana w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze na powyższą decyzję, D. B. wniósł o jej zmianę oraz wydanie orzeczenia zakazującego A. B. wchodzenia do budynku bez obecności skarżącego albo innego współwłaściciela nieruchomości. W obszernym uzasadnieniu wskazał, że wnosząc o wymeldowanie postąpił zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym stosownie do ciążącego na właścicielu lokalu obowiązku wynikającego z art. 30 tej ustawy. Zarzucił powoływanie się w zaskarżonej decyzji na nieaktualne przepisy prawa oraz wydane na tym tle orzecznictwo. Powtarzając podnoszone w odwołaniu argumenty o zachowaniu praw rodzicielskich po wyroku rozwodowym, podkreślił lakoniczność zebranych w sprawie dowodów i oparcie się wyłącznie na twierdzeniach A. B., bez faktycznego sprawdzenia ich prawdziwości. Wyraził wątpliwość, czy zgłoszony został również fakt zameldowania czasowego dzieci, wskazując, że zwiększa to koszt wszystkich opłat. Podniósł, że to była żona odeszła od niego, a wcześniej bronił się przed jej wybuchami agresji, na co posiada kilka obdukcji. Ponadto stwierdził, iż niekorzystne rozstrzygnięcie, zawarte w zaskarżonej decyzji powoduje, że A. B. nadal może przyjeżdżać pod jego nieobecność do domu i zabierać, już po rozwodzie, jego rzeczy albo straszyć wymontowaniem zamków w drzwiach. Wskazał również na konieczność wprowadzania do zbiorów informatycznych informacji prawdziwych, gdyż tylko to pozwala na uniknięcie wyciągania z nich fałszywych wniosków. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i przytaczając w całości treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał na związanie organu prowadzącego ewidencję ludności stanowiskiem innego organu, wyrażonym poprzez czynność materialno-techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy. W piśmie procesowym z dnia 6 kwietnia 2007 r. A. B. przedstawiła szczegółowo swą sytuację rodzinną, wyjaśniając powody, jakie zmusiły ją do opuszczenia wraz z dziećmi domu w K. Podała, że posiada dostęp do jednego pokoju i jest zmuszona przebywać poza domem do czasu określenia odnośnie sposobu użytkowania wspólnego mieszkania. Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. A. B. oświadczyła, że opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego nie ma charakteru dobrowolnego ani trwałego, a nadto okazała zawiadomienie o wszczęciu śledztwa w sprawie psychicznego i fizycznego znęcania się przez D. B. D. B. podtrzymał natomiast stanowisko zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem więc dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ma w tym wypadku wyłącznie możliwości kasacyjne, co oznacza, że nie może, jak chce skarżący, orzekać merytorycznie co do istoty sprawy i zmieniać zaskarżonej decyzji. Ponadto w kognicji sądu administracyjnego nie mieści się rozstrzyganie w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości i naruszenia posiadania, gdyż sprawy te należą do właściwości sądów powszechnych. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Na wstępie odnotować trzeba, iż w myśl art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przepis ten jednoznacznie określa przesłanki, od których wystąpienia uzależnione zostało uznanie pobytu za stały. Należy przy tym zaznaczyć, iż obydwie przesłanki muszą wystąpić łącznie. Samo przebywanie pod oznaczonym adresem, nawet jeśli ma charakter dobrowolny i trwały, nie przesądza bowiem o stałym charakterze pobytu. Musi być ono połączone z wolą przebywania. Również sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu, nie przesądza o stałym jego charakterze. Towarzyszyć musi mu przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Od pobytu stałego należy odróżnić pobyt czasowy, który w myśl art. 7 w/w ustawy charakteryzuje się przebywaniem bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Zauważyć należy, iż zasadnicza różnica pomiędzy obydwoma rodzajami pobytu sprowadza się do zamiaru osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Wskazać również trzeba, iż nakładając na obywateli obowiązek meldunkowy, ustawodawca przyjął w art. 8 ust. 1 tej ustawy obowiązek zameldowania się na pobyt stały przez osobę zameldowaną na pobyt czasowy i przebywającą w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące. Zameldowanie na pobyt czasowy trwający dłużej niż 3 miesiące dopuszczalne jest w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 8, wskazujących na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego, za jakie ustawodawca uważa w szczególności: wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego (pkt 1), pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych (pkt 2), odbywanie czynnej służby wojskowej (pkt 3) oraz pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych (pkt 4). Z uwagi na użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "w szczególności", w orzecznictwie przyjmuje się, że są to okoliczności wymienione przykładowo, w konsekwencji czego podstawą do zameldowania na pobyt czasowy mogą być także inne, społecznie uzasadnione okoliczności, przy czym żaden przepis tej ustawy nie zakreśla ostatecznych granic pobytu czasowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1982 r., sygn. akt II SA 1031/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 91). Materialne przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego uregulowane zostały natomiast w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu od razu zauważyć przyjdzie, że brzmienie powyższego przepisu zmieniło się począwszy od dnia 1 maja 2004 r. na mocy art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93 poz. 887), albowiem do daty zmiany przepis ten wymagał – obok opuszczenia miejsca pobytu stałego – również utraty uprawnienia do przebywania w lokalu. Po nowelizacji odpadła jedna z dotychczasowych przesłanek wymeldowania, co nie pozbawiło aktualności orzecznictwa wypracowanego na tle tego przepisu w odniesieniu do drugiej przesłanki, tj. opuszczenia lokalu. Tym samym - wbrew zarzutom skarżącego - należy uznać, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał omawiany przepis w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji, jak również wskazał orzecznictwo, które w pełni zasługuje na aprobatę. Wracając do istoty sprawy, w świetle obowiązującego brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy stwierdzić, iż badając zasadność wniosku o wymeldowanie ustalenia wymaga czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym – w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu – przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, System Informacji Prawnej LEX nr 190969). Należy mieć również na uwadze, iż "opuszczenie miejsca pobytu stałego", stanowiące hipotezę omawianego przepisu, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to istotne znaczenie przy ocenie, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma natomiast to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej LEX nr 50123 oraz z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989 r., nr 2, poz. 72). Tak skonstruowana przesłanka, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego przez osobę, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu i cel w jakim to miejsce, na pewien czas, jest opuszczone, przyczyna opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, System Informacji Prawnej LEX nr 80643). Powyższe uwagi pozwalają na rozważenie kwestii spornej w niniejszej sprawie, związanej z zaistnieniem materialnych przesłanek wymeldowania, zawartych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przede wszystkim należy mieć na względzie wzajemną relację dwóch meldunków dokonanych przez organ meldunkowy, właściwy zarówno dla zameldowania A. B. na pobyt stały, jak i na pobyt czasowy, polegającą na tym, że w postępowaniu o wymeldowanie osoby z pobytu stałego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem wyrażonym poprzez czynność materialno – techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy (art. 47 ust. 1 i 2, art. 7, art. 8 oraz art. 10 – 12 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Związanie to sprowadza się do zakazu kwestionowania w drodze decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego czasowego charakteru dokonanego meldunku, wynikającego z dokonania czynności materialno – technicznej zameldowania na pobyt czasowy. Innymi słowy – organ orzekający w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego nie może przyjmować, że w czasie dokonania czynności zameldowania na pobyt czasowy, pobyt osoby objętej postępowaniem meldunkowym miał w rzeczywistości charakter stały. Taka ocena może być dokonana poprzez uchylenie czynności materialno – technicznej zameldowania, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991 r., sygn. akt II AZP 6/91, OSNC 1992/4/51; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt V SA 3871/00, System Informacji Prawnej LEX nr 84486; M. Armata, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 1990 r., sygn. akt SA/Gd 1346/89, OSP 1992 r., nr 9, poz. 199). Przenosząc na grunt rozpoznawanej sprawy powyższe uwagi, dotyczące w szczególności przesłanek wymeldowania, polegających na dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu oraz trwałości tego opuszczenia, należy uznać za zasadne stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji, co do braku podstaw wymeldowania A. B. z pobytu stałego. W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, że opuszczenie przez A. B. miejsca stałego pobytu nie spełniało przesłanek wynikających z tego przepisu, gdyż nie było dobrowolne ani trwałe. Z lektury akt wynika, iż przez organ pomocy społecznej oraz Policję odnotowane zostało bezprawne działanie skarżącego, polegające na agresywnym zachowaniu wobec A. B., czego zresztą skarżący nie kwestionuje. Natomiast skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie podnoszonych w toku postępowania twierdzeń przeciwnych. Zasadnie również przez organ zostało dostrzeżone znaczenie dokonania przez A. B. zameldowania na pobyt czasowy w O. Jakkolwiek zgodzić należy się z podnoszonym przez skarżącego twierdzeniem co do porządkowego charakteru ewidencji ludności, nie można jednak przyjmować automatyzmu działania organów na tle przepisów ustawy i możliwości pomijania przez nie okoliczności faktycznych sprawy, które każdorazowo powinny być oceniane indywidualnie. Ustalenia te, mające zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako podstawy prawnej wymeldowania w niniejszej sprawie, zostały - w ocenie Sądu - należycie udowodnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego. W szczególności już samo opuszczenie lokalu, podyktowane obawą przed dalszymi bezprawnymi zachowaniami skarżącego, stanowiło przeszkodę do wymeldowania A. B. z pobytu stałego. Z tych względów zaskarżona decyzja nie narusza przywołanej jako podstawa jej wydania normy prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na gruncie rozpoznawanej sprawy podkreślenia wymaga również okoliczność, że w odniesieniu do wniosku o wymeldowanie, złożonego w dniu 13 listopada 2006 r., a zatem tuż po opuszczeniu lokalu przez A. B., co według wniosku nastąpiło w dniu 3 września 2006 r., nie może być mowy o możliwości dokonania prawidłowej oceny pod kątem trwałości opuszczenia lokalu, zwłaszcza, że wskazywane przez skarżącego w odwołaniu i w skardze okoliczności potwierdzają, iż A. B. nie zerwała jeszcze wszelkich więzi z domem, posiada klucze do mieszkania i przyjeżdża tam po swe rzeczy. W tej sytuacji, odmienne od podjętego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie, musiałoby zostać uznane za przedwczesne. Z uwagi na powyższe, podnoszone przez skarżącego uchybienia proceduralne w zakresie nienależytego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego, poprzez nieprzesłuchanie wnioskowanych świadków, nie mogłyby mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Wyraźnie przy tym podkreślić należy, że ocena ta dotyczy wyłącznie okresu trwania postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z dnia 13 listopada 2006 r. Z przedstawionych wyżej względów, nie dopatrując się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI