III SA/Kr 496/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego, uznając, że brak jest podstaw do stwierdzenia opieki naprzemiennej na podstawie orzeczeń sądu powszechnego.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia wychowawczego w połowie na siebie i ojca dziecka, argumentując opieką naprzemienną. Sąd administracyjny uznał jednak, że orzeczenia sądu powszechnego, mimo uregulowania kontaktów, nie stwierdzają faktycznej opieki naprzemiennej, a miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone przy ojcu. Sąd podkreślił, że ustalenie opieki naprzemiennej wymaga prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, a przedstawione dowody nie spełniają tego kryterium.
Sprawa dotyczyła skargi E. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. J. na okres świadczeniowy 2023/2024. Skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia w połowie na siebie i ojca dziecka, powołując się na opiekę naprzemienną. Sąd administracyjny analizując postanowienia sądu powszechnego dotyczące kontaktów rodziców z dzieckiem oraz miejsca zamieszkania dziecka, stwierdził, że nie można uznać opieki za naprzemienną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Sąd podkreślił, że kluczowe jest prawomocne orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające opiekę naprzemienną, a przedstawione przez skarżącą dowody, takie jak harmonogramy kontaktów czy zaświadczenia lekarskie, nie zastąpią takiego orzeczenia. Sąd wskazał, że nawet jeśli skarżąca faktycznie sprawuje większą opiekę niż wynika z orzeczeń, konieczne jest wystąpienie do sądu powszechnego o zmianę orzeczenia. W związku z brakiem podstaw do uznania opieki naprzemiennej, sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenia sądu powszechnego regulujące kontakty rodzica z dzieckiem i miejsce zamieszkania dziecka nie stanowią podstawy do przyznania świadczenia wychowawczego w połowie każdemu z rodziców, jeśli nie stwierdzają one wprost opieki naprzemiennej.
Uzasadnienie
Opieka naprzemienna, jako podstawa do podziału świadczenia wychowawczego, musi być wyraźnie stwierdzona w prawomocnym orzeczeniu sądu powszechnego. Orzeczenia dotyczące kontaktów i miejsca zamieszkania dziecka nie są tożsame z orzeczeniem o opiece naprzemiennej, która wymaga cyklicznego zamieszkiwania dziecka u obojga rodziców.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.w.d. art. 4 § 1, 2 pkt 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.
u.p.w.d. art. 5 § 2a
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
u.p.w.d. art. 22
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie wypłaca się temu, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, świadczenie wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.
Dz.U. 2024 poz. 1576 art. 5 § 2a
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 2024 poz. 1576 art. 22
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.c. art. 582¹ § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazuje na stan, w którym dziecko w powtarzających się okresach mieszka z każdym z rodziców.
k.p.c. art. 598²²
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazuje na stan, w którym dziecko w powtarzających się okresach mieszka z każdym z rodziców.
k.p.c. art. 756² § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazuje na stan, w którym dziecko w powtarzających się okresach mieszka z każdym z rodziców.
k.r.o. art. 92
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską do pełnoletności.
k.r.o. art. 93
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.
k.r.o. art. 95 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Władza rodzicielska obejmuje obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka.
k.r.o. art. 96 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Rodzice wychowują dziecko i kierują nim, troszcząc się o jego rozwój.
k.r.o. art. 97
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Każde z rodziców jest obowiązane i uprawnione do wykonywania władzy rodzicielskiej.
k.r.o. art. 113 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Niezależnie od władzy rodzicielskiej, rodzice i dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.
k.r.o. art. 113 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem, porozumiewanie się, korespondencję.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej o faktycznym sprawowaniu opieki naprzemiennej, pomimo braku takiego stwierdzenia w orzeczeniu sądu powszechnego.
Godne uwagi sformułowania
opieka naprzemienna cechuje się sprawowaniem jej przez rodziców względem dziecka, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców jest to stan, którego nie da się sprowadzić do kwestii kontaktów z dzieckiem prawo (i obowiązek) utrzymywania kontaktów jest niezależne od władzy rodzicielskiej i nie wchodzi w jej zakres pozostawienie obojgu rodzicom pełnej władzy rodzicielskiej (...) i powierzenie im opieki (pieczy) naprzemiennej nie są tożsame miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone każdorazowo w miejscu zamieszkania ojca po zakończonym kontakcie (...) odprowadzi dziecko do jego miejsca zamieszkania pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest okolicznością możliwą do ustalania przez organ administracji prowadzący postępowanie, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny. Okoliczność ta powinna wynikać bezpośrednio z orzeczenia sądu powszechnego
Skład orzekający
Ewa Michna
przewodniczący
Jakub Makuch
sprawozdawca
Katarzyna Marasek-Zybura
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że opieka naprzemienna na potrzeby świadczeń rodzinnych musi być wyraźnie stwierdzona w orzeczeniu sądu powszechnego, a nie wynikać z faktycznego sprawowania opieki czy ustaleń dotyczących kontaktów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie opieki naprzemiennej. Interpretacja przepisów k.r.o. i k.p.c. w kontekście opieki naprzemiennej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia, a rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej interpretacji pojęcia 'opieki naprzemiennej' w kontekście orzeczeń sądowych, co jest istotne dla wielu rodziców.
“Czy opieka naprzemienna to tylko kontakty z dzieckiem? Sąd wyjaśnia kluczową różnicę.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 496/25 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-10-29 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-04-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewa Michna /przewodniczący/ Jakub Makuch /sprawozdawca/ Katarzyna Marasek-Zybura Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Inne Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1576 Art. 5 ust. 2a, art. 22 Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Jakub Makuch (spr.) WSA Katarzyna Marasek-Zybura Protokolant: Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2024 r. nr 010070/680/4636505/2023 postępowanie 402190339 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2023/2024 na dziecko oddala skargę. Uzasadnienie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną do Sądu decyzją z 20.02.2024 r. (znak: 010070/680/4636505/2023) po rozpatrzeniu odwołania E. J. (dalej jako: "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14.07.2023 r. (znak: 010070/680/463605/2023) o odmowie przyznania wychowawczego na dziecko A. J. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: 1. W dniu 24.02.2023 r. M. J. złożył do organu I instancji wniosek o świadczenie wychowawcze m.in. na córkę A. J. Pismem z 03.03.2023 r. organ poinformował go o przyznaniu wnioskowanego świadczenia. 1.1. Analogiczny wniosek w dniu 30.04.2023 r. złożyła skarżąca. 1.2. Pismem z 22.06.2023 r. organ poinformował skarżącą, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego wpłynął również od innej osoby uprawnionej. W związku z tym jednocześnie wezwano skarżącą o dostarczenie dokumentów z sądu potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem, a w przypadku braku takiego dokumentu – do złożenia pisemnego oświadczenia wskazującego jak sprawowana jest opieka nad dzieckiem. Takie samo wezwanie w tej samej dacie organ skierował do ojca dziecka. 1.3. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca w dniu 29.06.2023 r. przedłożyła następujące dokumenty: a) postanowienie częściowe z 23.02.2023 r. wydane przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...] o uregulowaniu kontaktów skarżącej z córką w ten sposób, że: - w tygodniu w każdy poniedziałek i czwartek od odebrania córki z placówki edukacyjnej najpóźniej od godz. 15:00 do 20:00, kiedy po zakończonym kontakcie odprowadzi córkę do jej miejsca zamieszkania, - w co drugi weekend od piątku od odebrania córki z placówki edukacyjnej najpóźniej od godz. 15:00 do niedzieli do godz. 20:00, kiedy po zakończonym kontakcie odprowadzi córkę do jej miejsca zamieszkania, - w każde Święta Wielkiej Nocy naprzemiennie w pierwszy dzień świąt od godz. 17:00 do drugiego dnia świąt do godz. 17:00 w co drugi rok począwszy od 2023 r., - w Święta Bożego Narodzenia naprzemiennie w Wigilię i pierwszy dzień świąt od godz. 17:00 do drugiego dnia świąt do godz. 17:00 w co drugi rok począwszy od 24.12.2024 r.; - jeden tydzień ferii (które ustali wraz z ojcem dzieci dwa tygodnie przez terminem ich rozpoczęcia), - jeden tydzień wakacji (które ustali wraz z ojcem dzieci na miesiąc przez terminem ich rozpoczęcia), b) postanowienie z 13.04.2023 r. wydane przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...], ustalające, że miejscem zamieszkania córki będzie każdorazowo miejsce zamieszkania jej ojca. Jednocześnie Sąd stwierdził brak podstaw do ograniczenia władzy rodzicielskiej obojga rodziców oraz udzielił pomocy w wykonywaniu władzy rodzicielskiej poprzez ustanowienie nadzoru kuratora sądowego. 1.4. Mąż skarżącej pismem z 10.07.2023 r. oświadczył, że od 01.06.2022 r. sprawuje bieżąca pieczę nad dziećmi i od tego czasu mieszkają z nim. Do pisma przedłożył ww. postanowienia sądu oraz postanowienie z 03.06.2022 r. o zastosowaniu wobec skarżącej środka zapobiegawczego w postaci dozoru Policji i zobowiązaniu do wyprowadzenia się z lokalu zajmowanego wraz z mężem. 2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 14.07.2023 r. odmówił skarżącej przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z postanowieniem SR dla Krakowa-Podgórza z 13.04.2023 r. (punkt 1.2 b uzasadnienia) skarżąca nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem. W tej sytuacji w ocenie organu zastosowanie ma art. 22 ustawy z 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (aktualny publikator Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, dalej "ustawa") zgodnie z którym w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. 3. W odwołaniu od opisanej decyzji skarżąca wskazała, że sądownie opieka została podzielona na pół między rodziców, co wynika z postanowienia sądu z 23.02.2023 r. Zaznaczyła przy tym, że pomimo podziału córka i tak więcej przebywa pod jej opieką, ponieważ mąż pracuje i nie ma czasu ani zajmować się dziećmi, ani siedzieć z nimi w szpitalu czy sanatorium. Skarżąca podała, że to ona uczęszcza z córką na wizyty lekarskie, a także ponosi wszelkie koszty związane z jej ubieraniem. Skarżąca wyjaśniła także, że sytuacja w której mąż ma pod opieką dzieci, chociaż się nimi nie zajmuje, jest nadal w procesie wyjaśniania. Do odwołania skarżąca załączyła m.in. - zaświadczenie lekarskie z 02.08.2022 r. o tym, że skarżąca zawsze stawia się na wizyty lekarskie z chorymi dziećmi i jest troskliwą matką, - harmonogram opieki nad dziećmi w lipcu i sierpniu (nieczytelny rok) podpisany przez skarżącą i jej męża przy uczestnictwie pracownika MOPS, - harmonogram kontaktów z dziećmi w okresie 20.09.2022 r. do 02.11.2022 r.; - kartę informacyjną z wizyty lekarskiej z córką A. z 15.03.2023 r.; - uzasadnienie postanowienia z 13.04.2023 r., w którym Sąd wskazał m.in., że od czerwca 2022 r. dzieci zamieszkują z ojcem i babcią, a "na rozprawie w dniu 23.02.2023 r. uczestnicy zawarli ugodę w przedmiocie kontaktów uczestniczki z córkami/opieka naprzemienna". 4. W toku postępowania odwoławczego Prezes ZUS pismem z 09.01.2024 r. wezwał męża skarżącej do ustosunkowania się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu odnośnie sprawowania opieki naprzemiennej nad dziećmi i wskazanie, w jaki sposób ta opieka jest sprawowana. 4.1. W odpowiedzi na powyższe wezwanie mąż skarżącej pismem z 14.01.2024 r. poinformował, że opieka nad dziećmi wynikająca z przedłożonych do organu postanowień sądu opiekuńczego nie jest opieką naprzemienną. Podkreślił, że matka skarżąca spędza z dziećmi dwa razy mniej czasu, m.in. dlatego, że dzieci wracają do jego miejsca zamieszkania każdego wieczoru, oprócz dwóch wyznaczonych w miesiącu weekendów. 5. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 20.02.2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zakres kontaktów skarżącej z dzieckiem nie nosi znamion opieki naprzemiennej. Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z postanowieniami sądu to ojciec dziecka sprawuje nad nim opiekę przez znaczącą część roku, zaś kontakty skarżącej są ograniczone do dwóch niepełnych dni w tygodniu. Wskazał przy tym, że bez znaczenia jest sprawowanie opieki w porównywalnych okresach przez rodziców w czasie świąt, ferii i wakacji, albowiem w ujęciu całorocznym to ojciec sprawuje opiekę w większym wymiarze. Odnosząc się do wyjaśnień skarżącej zawartych w odwołaniu dotyczących zajmowania się dzieckiem w większym wymiarze niż to wynika z postanowienia sądu, Prezes ZUS podkreślił, że organy są zobowiązane do uwzględnienia prawomocnych orzeczeń sądów opiekuńczych. Wskazał przy tym, że skarżąca może wystąpić o zmianę takiego orzeczenia i dopiero na podstawie nowego, prawomocnego orzeczenia sądu opiekuńczego organ będzie mógł zweryfikować uprawnienie skarżącej do wnioskowanego świadczenia. 6. W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżąca powtórzyła zasadniczo argumentację zawartą w odwołaniu, w szczególności sądowego podziału opieki na pół. Dodatkowo wskazała, że nadal sprawuje cały czas opiekę nad dziećmi, a świadczenie powinno być podzielone na pół. Zaznaczyła, że wg postanowienia sądu rodzinnego dzieci są przekazywane pod jej opiekę i przebywają w domu skarżącej (w tym śpią w tym domu). Skarżąca przypomniała, że to ona chodzi z dziećmi do lekarzy i ponosi wszelkie koszty związane z ubraniem dzieci czy wyprawką szkolną. Podała także, że mimo podziału wakacyjnego dzieci spędziły u niej wakacje do 10.08.2023 r., czyli dłużej niż w postanowieniu sądu. Skarżąca wskazała także, że chciałaby, aby w celu ustalenia rzeczywistego wykonywania władzy rodzicielskiej został przesłuchany kurator, który wie, ze ojciec mało zajmuje się dziećmi, nie robi tego osobiście a za pośrednictwem swojej matki. 7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 8. W piśmie procesowym z 02.06.2025 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze. Podkreśliła, że pieniądze powinny były być przynajmniej podzielone po połowie, choć ojciec dzieci faktycznie ma tylko przyznane miejsce zamieszkania dzieci, a całą potrzebą edukacyjną oraz wychowawczą dzieci, a także zdrowotną zajmuje się skarżąca. Skarżąca podała także, że jest wszczęta sprawa o zmianę uregulowania sprawowania opieki nad dziećmi w Sądzie Rejonowym dla Krakowa- Podgórze w III Wydziale Rodzinnym i Nieletnich o sygnaturze akt [...]. która tym bardziej ma podkreślić opiekę nad dziećmi po połowie przez obojga rodziców. 9. Na rozprawie w dniu 29.10.2025 r. skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze. Wskazała, że to ona faktycznie zajmuje się dziećmi, nawet w tych okresach co do których ojciec dzieci miał przyznaną sądową pieczę nad nimi. Skarżąca wyjaśniła, że ojciec dzieci mimo otrzymania pieniędzy na wyprawkę szkolną nic dzieciom nie kupił. Ponadto to skarżąca ponosi znaczne koszty związane np. z pobytem z dziećmi w sanatorium. Skarżąca podała także, że z jej inicjatywy toczy się sprawa o uregulowanie kontaktów z dziećmi zmierzająca do ustalenia zasad opieki naprzemiennej. Potwierdziła, że sąd nie zasądził alimentów na dzieci od żadnej ze stron. Końcowo skarżąca wskazała, że chce aby ZUS przyznał wnioskowane świadczenie na każdego rodzica po połowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 10. Skarga podlegała oddaleniu. 11. Materialnoprawną podstawą wydania kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (aktualny publikator Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, dalej "ustawa"). Kluczowe w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy sprawowana przez skarżącą i ojca jej dzieci opieka ma charakter opieki naprzemiennej i czy w związku z tym kwota świadczenia wychowawczego powinna być ustalona każdemu z rodziców po połowie, a o co ostatecznie wnioskowała skarżąca. 11.1. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Stosownie zaś do art. 5 ust. 2a ustawy, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Art. 22 ustawy stanowi natomiast, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się. 11.2. Z powołanych przepisów wynika zatem, że opiekę naprzemienną cechuje sprawowanie jej przez rodziców względem dziecka, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Ponadto opieka taka ma być sprawowana zgodnie z orzeczeniem sądu. 12. Wskazówką dla tego, jak rozumieć opiekę naprzemienną, mogą być przepisy ustawy z dnia Kodeksu postępowania cywilnego, tj. art. 582¹ § 4, art. 598²², art. 756² § 1 pkt 3 wskazujące na stan, w którym dziecko w powtarzających się okresach mieszka z każdym z rodziców. Podkreślenia przy tym wymaga, że jest to stan, którego nie da się sprowadzić do kwestii kontaktów z dzieckiem Opieka naprzemienna związana jest bowiem z wykonywaniem władzy rodzicielskiej i sprawowaniem pieczy nad dzieckiem, a w przypadku pieczy nad dzieckiem chodzi właśnie o cykliczne, naprzemienne zamieszkiwanie dziecka z każdym z rodziców (por. wyroki NSA z 27.01.2025 r., sygn. akt I OSK 21/23 oraz z 27.08.2025 r., sygn. akt I OSK 1990/23). Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że systematyka działu II Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazuje na odrębność takich właśnie kwestii jak władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem. Zgodnie z art. 92 k.r.o. dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom (art. 93 k.r.o.). Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 k.r.o.). Piecza nad dzieckiem wchodzi w zakres władzy rodzicielskiej. Jak stanowi art. 96 § 1 k.r.o. rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Zgodnie natomiast z art. 97 k.r.o. jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Natomiast kontakty z dzieckiem są niezależne od władzy rodzicielskiej, co wprost wynika z art. 113 § 1 k.r.o., który stanowi, że niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Natomiast sposób realizacji tych kontaktów w sposób niewyczerpujący określono w § 2 art. 113 k.r.o., który stanowi, że kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej. Z powyższych przepisów jasno zatem wynika, że prawo (i obowiązek) utrzymywania kontaktów jest niezależne od władzy rodzicielskiej i nie wchodzi w jej zakres. Orzeczenie sądu w przedmiocie kontaktów z dzieckiem (lub jego brak) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięć podejmowanych w kwestii władzy rodzicielskiej. W doktrynie prawa rodzinnego podkreśla się, że pozostawienie obojgu rodzicom pełnej władzy rodzicielskiej (jak ma to miejsce w kontrolowanej sprawie) i powierzenie im opieki (pieczy) naprzemiennej nie są tożsame, pozostawienie nieuszczuplonej władzy rodzicielskiej nie oznacza automatycznie powstania pieczy naprzemiennej, jakkolwiek orzeczenie o pieczy naprzemiennej jest zawsze rozstrzygnięciem o władzy rodzicielskiej, ale nie odwrotnie (T. Justyński, W sprawie tzw. opieki naprzemiennej, op. cit. s. 6). Do orzekania w sprawach wykonywania władzy rodzicielskiej uprawnione są sądy powszechne, zatem stwierdzenie, że dziecko pozostaje w opiece naprzemiennej właśnie zgodnie z orzeczeniem sądu, oznacza orzeczenie sądu powszechnego. 13. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy w ocenie Sądu okolicznością o relewantnym znaczeniu są postanowienia wydane przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie Wydział III Rodzinny i Nieletnich (por. punkt 1.3. lit a) i b) uzasadnienia). W postanowieniu z dnia 23.02.2023 r. (k. 269 akt adm.) Sąd uregulował kontakty skarżącej z córką A. w następujący sposób: - w tygodniu w każdy poniedziałek i czwartek od odebrania córki z placówki edukacyjnej najpóźniej od godz. 15:00 do 20:00, kiedy po zakończonym kontakcie odprowadzi córkę do jej miejsca zamieszkania (podkreślenie Sądu) - w co drugi weekend od piątku od odebrania córki z placówki edukacyjnej najpóźniej od godz. 15:00 do niedzieli do godz. 20:00, kiedy po zakończonym kontakcie odprowadzi córkę do jej miejsca zamieszkania, - w każde Święta Wielkiej Nocy naprzemiennie w pierwszy dzień świąt od godz. 17:00 do drugiego dnia świąt do godz. 17:00 w co drugi rok począwszy od 2023 r., - w Święta Bożego Narodzenia naprzemiennie w Wigilię i pierwszy dzień świąt od godz. 17:00 do drugiego dnia świąt do godz. 17:00 w co drugi rok począwszy od 24.12.2024 r.; - jeden tydzień ferii (które ustali wraz z ojcem dzieci dwa tygodnie przez terminem ich rozpoczęcia), - jeden tydzień wakacji (które ustali wraz z ojcem dzieci na miesiąc przez terminem ich rozpoczęcia). Z kolei postanowieniem z 13.04.2023 r. (k. 273) Sąd ten orzekł, że miejscem zamieszkania małoletnich córek skarżącej oraz jej męża będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ojca. Jednocześnie Sąd stwierdził brak podstaw do ograniczenia władzy rodzicielskiej rodziców. 14. W tych okolicznościach w ocenie Sądu stwierdzić należy, że w powołanych orzeczeniach sądu powszechnego nie została – wbrew twierdzeniu skarżącej - ustalona piecza (opieka) naprzemienna nad dzieckiem. Opieka skarżącej nad córką, zgodnie z tymi orzeczeniami, wykonywana jest poprzez osobiste kontakty w okresach określonych w tymi orzeczeniami, przy czym miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone każdorazowo w miejscu zamieszkania ojca. Wprawdzie zarówno skarżąca, jak i jej mąż mają przez Sąd powierzoną władzę rodzicielską nad dzieckiem, która obejmuje wykonywanie pieczy nad dzieckiem, to jednak z uwagi na sposób ustalenia przez Sąd osobistych kontaktów skarżącej z dzieckiem, nie sposób uznać, że wykonywana jest piecza (opieka) naprzemienna. Z orzeczeń sądów powszechnych nie wynika, aby córka zamieszkiwała i koncentrowała swoje sprawy życiowe cyklicznie, na zmianę u obojga rodziców. Ustalony orzeczeniami zakres i sposób osobistych kontaktów ojca z dzieckiem nie wskazuje na powtarzalność zamieszkiwania dziecka u każdego z rodziców. Opieka skarżącej jest opieką sprawowaną w ograniczonym zakresie określonym ww. orzeczeniach sądów, to jednak miejscem zamieszkania dziecka pozostaje miejsce zamieszkania ojca i to w tym miejscu koncentrują się sprawy życiowe dziecka. Potwierdza to chociażby zawarte w postanowieniu stwierdzenie, że "po zakończonym kontakcie (skarżąca – przyp. sądu) odprowadzi dziecko do jego miejsca zamieszkania". Z powyższego postanowienia Sądu wynika, że skarżąca sprawuje opiekę (pieczę) nad córką w mniejszym zakresie czasowym niż ojciec. O ile jeżeli chodzi o święta (zarówno Bożego Narodzenia, jak i Wielkiej Nocy) czy weekendy i ferie, to ta opieka jest sprawowana w porównywalnym zakresie, o tyle biorąc pod uwagę zakres opieki w tygodniu taka sytuacja nie ma miejsca. Skarżąca bowiem sprawuje opiekę jedynie w poniedziałek i czwartek od czasu odebrania córki z placówki edukacyjnej (najpóźniej od godz. 15:00) do godziny 20:00, a zatem tylko kilka godzin. Ponadto po zakończonym kontakcie ma obowiązek odprowadzić córkę do miejsca jej zamieszkania (czyli do ojca). W tygodniach, kiedy skarżącej "wypada" weekend z córką, to wówczas sprawuje ona opiekę w poniedziałki i czwartki przez kilka godzin (i po tym kontakcie odprowadza córkę) oraz od piątku od odebrania córki z placówki edukacyjnej najpóźniej od godz. 15:00 do niedzieli do godz. 20:00, kiedy po zakończonym kontakcie odprowadzi córkę do jej miejsca zamieszkania (czyli wtedy małoletnia śpi w mieszkaniu skarżącej dwie noce). Z kolei w tygodniach, kiedy to weekend "należy" do ojca dziecka, skarżąca sprawuje pieczę nad córkę tylko przez kilka godzin dwa dni w tygodniu (poniedziałek i czwartek, bez nocowania). Zwrócić należy także uwagę, że w wakacje (trwające trochę ponad dwa miesiące) skarżąca sprawuje opiekę nad córką jedynie przez tydzień, a zatem także w znacznie mniejszym czasowo zakresie niż ojciec. 15. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że sprawuje opiekę w większym zakresie niż wynika z orzeczenia sądu, "ponieważ mąż pracuje i nie ma czasu ani zajmować się dziećmi, ani siedzieć z nimi w szpitalu czy sanatorium", w tym np. spędziła z córką 3 tygodnie w sanatorium czy dwa tygodnie w szpitalu (a mąż nawet się nie zainteresował dziećmi) na dowód czego przedłożyła szereg dokumentów (por. punkt 3 uzasadnienia), kluczowe są dwie kwestie. Po pierwsze, pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest okolicznością możliwą do ustalania przez organ administracji prowadzący postępowanie, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny. Okoliczność ta powinna wynikać bezpośrednio z orzeczenia sądu powszechnego, jako wyłącznie właściwego do jej ustalenia (wyrok NSA w 14.05.2024 r., sygn. akt I OSK 1695/22). Fakt, że taka opieka jest sprawowana w większym niż wynikającym z orzeczenia sądu powszechnego zakresie, może być jedynie podstawą do zainicjowania przez rodzica przed sądem powszechnym wniosku o zmianę orzeczenia (np. poprzez ustanowienie np. opieki naprzemiennej czy też szerszych kontaktów z jednoczesnym ustaleniem miejsca zamieszkania dziecka przy matce). Dopiero takie prawomocne orzeczenie sądu, z którego będzie wprost wynikać, że opieka ma charakter naprzemienny (tj. dziecko zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe cyklicznie, na zmianę u obojga rodziców) będzie podstawą do przyznania świadczenia wychowawczego każdemu z rodziców po połowie – czego domaga się skarżąca (vide protokół rozprawy z 29.10.2025 r. – k. 47 a.s.) Po drugie, przedłożone przez skarżącą do odwołania dokumenty w większości pochodzą z okresu sprzed daty (tj. 30.04.2023 r.) złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Zaświadczenie lekarskie (k. 55 akt adm.), jest datowane na 02.08.2022 r., a karta informacyjna z wizyty lekarskiej (k. 59 verte akt adm.) została wystawiona w dniu 15.03.2023 r. Z kolei harmonogram kontaktów z dziećmi (k.62 verte akt adm.) dotyczy okresu 20.09.2022 r. do 02.11.2022 r., natomiast harmonogram opieki nad dziećmi w lipcu i sierpniu (k. 61 akt adm.) ma nieczytelną datę roczną. 16. Przedstawione rozważania stanowią ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które Sąd uznał za niezasadne. 17. Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI