III SA/Kr 493/08

III SA/Kr 493/08 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2008-05-30
Data wpływu
2008-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Karcz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I OSK 604/09 - Wyrok NSA z 2009-11-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów,ustanowiono adwokata
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Art. 161 par. 1 pkt 3 , art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7, art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 245 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie.
Uzasadnienie
Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.
Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym.
Określając swój majątek uwidocznił, że poza 48 metrowym mieszkaniem kwaterunkowym nie ma żadnych nieruchomości, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.
Szacując swoje dochody podał, że choć ma rentę inwalidzką w wysokości 1177,25 zł to jednak faktycznie wypłacanych jest mu tylko 318,15 zł.
Uzasadniając swoje starania podniósł, że legitymuje się orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy z uwagi na stan zdrowia zaś z dochodów w wysokości 318,15 zł miesięcznie nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych ani opłacić adwokata, którego udział w sprawie uważa za potrzebny. Jak powiada egzystuje na granicy borykając się nieraz z dylematem co zakupić: jedzenie czy lekarstwo.
Do wniosku skarżący dołączył kopie dokumentów źródłowych w postaci kopii orzeczenia lekarza orzecznika ZUS w treści której znajduje się ustalenie, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego przy czym ułomność ta datuje się od 1 września 2005 r. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że wydanie go poprzedziło bezpośrednie badanie skarżącego w poradni specjalistycznej i ogólnej, analiza przedstawionych kart informacyjnych z leczenia szpitalnego w okresie od 1998 r. do miesiąca kwietnia 2005 r., zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących a także wyników dodatkowych badań laboratoryjnych. Prócz kopii wymienionego orzeczenia skarżący przedłożył kopie odcinków otrzymywanego świadczenia z których wynika, że do końca lutego bieżącego roku wypłacanych mu było po 298,73 zł miesięcznie a od marca kwota ta nieznacznie wzrosła do 322,15 zł aby w kwietniu przyjąć poziom 318,15 zł.
Ponieważ przedstawione wraz ze skargą akta administracyjne zawierają szereg dokumentów, które można uznawać za źródłowe więc na zasadzie notorii okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje i to, że wydatki na czynsz za zajmowane przez skarżącego mieszkanie wynoszą ok. 210 zł, na energię elektryczna ok. 9-10 zł (protokół aktualizacji wywiadu k. 503 i n.). Skarżącego obciążają alimenty a ich egzekucja powoduje, że z przyznanej rent z tytułu niezdolności do pracy dokonywane są znaczne potrącenia tak, że w efekcie rzeczony do wypłaty otrzymuje wskazywane kwoty (kopia zaświadczenia ZUS k. 477; pismo ZUS k. 475). Konsekwentnie – choć z rożnym skutkiem - ubiega się o różne formy pomocy społecznej. Powiada, że korzysta z pomocy osób znajomych.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Zacząć należy od tego, że skoro niniejsza sprawa tyczy świadczenia w formie zasiłku stałego i jeśli opatrzono ją symbolem "6321" więc jest z zakresu pomocy i opieki społecznej oznacza to, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli więc skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżący ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek.
Z tych względów należało postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa.
Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienie adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu lub referendarza że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.)
Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Dla wykazania swych racji dołączył kopie dokumentów źródłowych w postaci orzeczenia lekarza orzecznika ZUS oraz odcinków renty za miesiące listopad 2007 – kwiecień 2008 r. Przedstawiony przezeń obraz uzupełniają i potwierdzają dołączone do skargi przez organ odwoławczy akta administracyjne.
Skarżącego trudno uznawać za osobę zamożną. Daleko prędzej mu do osób ubogich w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem wypada postrzegać osobę bez majątku, ze znikomym dochodem, która zmuszona jest korzystać z dobroczynności osób trzecich i ubiegać się o wsparcie oferowane przez państwo w ramach pomocy społecznej. Wziąwszy pod uwagę ograniczenia zawodowe powodowane stanem zdrowia skarżącego trudno zarazem czynić mu zarzut, iż nie stara się poprawić swojej sytuacji bytowej.
Biorąc to wszystko pod uwagę należało w konsekwencji przyjąć, iż skarżącego nie będzie stać na opłacenie własnym sumptem kosztów kwalifikowanego zastępcy prawnego bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Z tych względów należy mu się pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zwrócenia uwagi przy tym wymaga, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 kpc). Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika.
Mając na uwadze powyższe orzeczono więc jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.