III SA/Kr 477/25

III SA/Kr 477/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Maria Zawadzka /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III OZ 402/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-09
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 742
Art. 86  ust. 4, art. 93  ust. 407
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Ewa Michna WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 10 lipca 2024 r. nr 1141.4071.24.2023/2 w przedmiocie stypendium socjalnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 lipca 2024 r. nr 1141.4071.24.2023/2 Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, działając na podstawie art. 104 § 1 i 2, art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2023 poz. 775 z późn. zm.) oraz w związku z art. 86 ust. 4, art. 93 ust. 4-7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2023 poz. 742, z późn. zm. – dalej: ustawa), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 8 stycznia 2024 r. nr 1141.4071.24.2023/1 o uchyleniu decyzji Komisji Stypendialnej dla Studentów UJ z dnia 28 lutego 2022 r. znak: 405.40721.21.2022, na mocy której M. M. (dalej: Skarżący) przyznano stypendium socjalne w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją Komisji Stypendialnej dla Studentów UJ z dnia 28 lutego 2022 r. znak 405.40721.21.2022 przyznano Skarżącemu++ stypendium socjalne w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 w kwocie 1.100 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 5 września 2023 r. Prorektor UJ ds. dydaktyki wszczął postępowanie w sprawie uchylenia ww. decyzji w trybie nadzoru, na podstawie art. 86 ust. 4 ustawy.
W odpowiedzi na zawiadomienie w dniu 21 września 2023 r. Skarżący złożył pisemne wyjaśnienia, z których wynika, że podważa ilość semestrów studiowania na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach na kierunku [...]. Zdaniem Skarżącego nie zaliczył on drugiego semestru studiów, w związku z czym nie był wpisany na 3 semestr (zimowy roku akademickiego 2016/2017), a na potwierdzenie tej okoliczności dołączył zaświadczenie wystawione przez Uniwersytet Śląski w Katowicach z dnia 18 września 2023 r. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 93 ust. 6 ustawy, do okresu, przez który przysługują studentowi świadczenia liczą się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry, a Skarżący nie rozpoczął trzeciego semestru, w związku z czym jego oświadczenie podczas składania wniosku o stypendium socjalne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie było poprawne. Również w rozmowie z pracownikiem dziekanatu Wydziału [...] Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Skarżący uzyskał informację, że w systemie POL-on widnieje jako student dwóch semestrów (zimowego i letniego roku akademickiego 2015/2016).
W dniu 8 stycznia 2024 r. wydano decyzję nr 1141.4071.24.2023/1 o uchyleniu decyzji Komisji Stypendialnej dla Studentów UJ z dnia 28 lutego 2022 r. znak 405.40721.21.2022.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Skarżący wskazał, że ubiegał się o stypendium socjalne na semestr letni w roku akademickim 2021/2022 z powodu trudnej sytuacji materialnej. Na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach zaliczył semestr zimowy roku akademickiego 2015/2016, natomiast nie zaliczył semestru letniego w roku akademickim 2015/2016 (nie podchodził do sesji) i dlatego nie został wpisany na trzeci semestr w roku akademickim 2016/2017. Ponieważ nie wszczęto wobec niego procedury skreślenia, dlatego złożył podanie o skreślenie go w dniu 27 października 2016 r. Następnie Skarżący podjął studia na PAT w Krakowie (8 semestrów), a od 1 października 2020 r. rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Skarżący wskazał, że organ nie uwzględnił przedłożonego przez niego zaświadczenia z Uniwersytetu Śląskiego z września 2023 r., a ponadto Skarżący nie uzyskał informacji o danych zawartych z systemu POL-on o okresie studiowania. Zdaniem Skarżącego za rozpoczęty należy uznać taki semestr, w którym faktycznie student został wpisany na studia, przypisany do zajęć, mógł ubiegać się o stypendium, a wyrażenie "świadczenie przysługuje" nie jest tożsame z "posiada status studenta", ponieważ samo posiadanie statusu studenta nie skutkuje powstaniem uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. Skarżący ponowienie wskazał, że nie rozpoczął trzeciego semestru na Uniwersytecie Śląskim, a tym samym nie miał możliwości złożenia wniosku o stypendium, dlatego nie przekroczył okresu 12 semestrów. Zatem oświadczenie składane we wniosku o stypendium było prawidłowe. Skarżący zauważył, że organ stypendialny UJ w trakcie wydawania decyzji o przyznaniu stypendium miał dostęp do danych zawartych w systemie POL-on, jednak nie skorzystał z możliwości kwerendy we wspomnianym systemie.
Rozpatrując sprawę ponownie, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego wskazał, że osią sporu w rozpoznawanej sprawie jest ilość rozpoczętych przez Skarżącego semestrów, zgodnie z art. 93 ust. 4-7 ustawy, w szczególności to, czy Skarżący rozpoczął semestr zimowy roku akademickiego 2016/2017.
Organ powołał treść art. 93 ust. 3-8 ustawy i wskazał, że zgodnie z ust. 4 tego przepisu łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Wyjaśniono, że ustawodawca w uzasadnieniu do ustawy zmieniającej (druk nr IX. 1569) wprost określił, że nie ma znaczenia, czy kształcenie w danym semestrze trwa jeden, dwa dni lub więcej, zatem jeśli student w danym semestrze studiował choćby jeden dzień oznacza, iż semestr został przez niego rozpoczęty. Powyższe rozumienie pojęcia "rozpoczęty semestr" znajduje także odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowo administracyjnym (organ wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 146/23).
Dalej organ wskazał, że ustawodawca w art. 93 ustawy ograniczył studentom, co do zasady do 9 semestrów okres, przez który przysługuje prawo do świadczeń na studiach pierwszego stopnia, o których mowa w art. 86 ustawy, bez względu na okres pobierania świadczeń. Do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywanych równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Z art. 93 ust. 8 ustawy wynika, że przepisy ust. 1-7 stosuje się odpowiednio do studentów, którzy kształcili się lub uzyskali tytuły zawodowe za granicą.
W świetle powyższego, w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma okres, w którym Skarżący posiadał status studenta, bez względu na to, czy w tym okresie pobierał świadczenia stypendialne, czy przebywał na urlopie.
Wiarygodnym dowodem odnośnie okresu studiowania są dane ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on odnośnie studiów odbywanych w Polsce (oraz uzupełniająco dane z systemu USOS w zakresie okresów studiów odbywanych na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz informacje podane przez Skarżącego we wniosku o świadczenie), w których uczelnie na podstawie posiadanej przez nich dokumentacji, określają datę rozpoczęcia studiów oraz ich zakończenia (np. w przypadku skreślenia z listy studentów datę ostateczności decyzji).
Na podstawie danych z systemu POL-on (pobranych w dniu 28 czerwca 2024r.), wynika, że Student do końca semestru zimowego roku akademickiego 2021/2022 (do 24 lutego 2022 r.) odbywał studia przez okres 12 semestrów tj.:
1) Uniwersytet Śląski w Katowicach, kierunek [...], stacjonarne pierwszego stopnia w latach akademickich: 2015/2016 (2 semestry) 2016/2017(1 semestr, data skreślenia 22.12.2016 r.)
2) Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, kierunek [...], studia stacjonarne jednolite magisterskie w latach akademickich: 2017/2018 (2 semestry) 2018/2019 (2 semestry) 2019/2020 (2 semestry) 2020/2021 (2 semestry, data skreślenia 14.07.2021 r.)
3) Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, kierunek [...], studia stacjonarne pierwszego stopnia w latach akademickich: 2021/2022 (2 semestry) 2022/2023 (2 semestry).
Analiza powyższych danych prowadzi do wniosku, że okres 12 semestrów studiowania upłynął 24.02.2022 r. Oznacza to, że na dzień wydania decyzji o przyznaniu świadczenia, tj. 28.02.2022 r. Skarżący studiował powyżej 12 semestrów. Organ stypendialny decyzję z dnia 28 lutego 2022 r. wydał na podstawie danych zawartych w systemie USOSweb, jak i wniosku Studenta.
Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że nie uzyskał informacji o danych z systemu POL-on odnośnie toku studiowania, organ wyjaśnił, że pełna informacja w tym zakresie znalazła się w decyzji z 8 stycznia 2024 r. Ponadto, w dniu 5 marca 2024r., Uczelnia przesłała Skarżącemu wiadomość mailową, w której podano, że cyt. "(...) zgodnie z raportem z systemu POL-on na 5.03.24 r. na Uniwersytecie Śląskim: data rozpoczęcia studiów to 1.10.2015 r.; data skreślenia to 22.12.2016 r.; data ukończenia - brak; ostatni raportowany semestr to letni 2015/2016. Proszę o informację, czy w tym zakresie będzie Pan jeszcze kontaktował się z Uniwersytet Śląskim w celu ewentualnego sprostowania danych?".
W odpowiedzi na powyższą wiadomość Skarżący poinformował Uczelnię, że jest w kontakcie z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach w celu wyjaśnienia okresu studiowania na tej uczelni. W czerwcu 2024 r., drogą mailową, Skarżący przekazał, że Uniwersytet Śląski w Katowicach potwierdził, że Skarżący nie był raportowany w systemie POL-on na 3 semestrze studiów w roku akademickim 2016/2017 (co też miało zostać potwierdzone przez Ministerstwo właściwe ds. szkolnictwa wyższego).
Organ podkreślił, że okolicznością bezsporną jest data skreślenia Skarżącego z listy studentów Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, tj. 22 grudnia 2016 r. (potwierdza to Skarżący m.in. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, potwierdzają to również wiarygodne dane z systemu POL-on). Przy czym rolą organu w tym postępowaniu nie jest badanie przyczyn i okoliczności towarzyszących skreśleniu, jak np. powodów złożenia rezygnacji, czasu trwania postępowania w przedmiocie skreślenia, czy też ewentualnych błędów pracowników uczelni w zakresie daty skreślenia.
Rezygnację ze studiów może złożyć student, zatem skoro w październiku 2016r. Skarżący złożył rezygnacją ze studiów odbywanych na Uniwersytecie Śląskim to oznacza, że w październiku 2016 r. (rok akademicki 2016/2017) nadal posiadał status studenta na ww. uczelni. Okoliczność ta przesądza, że Skarżący rozpoczął semestr zimowy roku akademickiego 2016/2017. Tym samym, nawet gdyby skreślenie z listy studentów Uniwersytetu Śląskiego nastąpiło w październiku 2016 r. tzn. tuż po złożonej przez Skarżącego rezygnacji to w dalszym ciągu skreślenie odbyłoby się w semestrze zimowym roku akademickiego 2016/2017.
Organ podkreślił, że wpis np. na kolejny rok akademicki, czy też semestr jest czynnością techniczną, która potwierdza co do zasady np. zaliczenie danego roku. Jednakże w świetle art. 93 ust. 4-7 ustawy wpis na kolejny rok akademicki, czy też semestr nie jest okolicznością przesądzającą. Ustawodawca bowiem nie posłużył się sformułowaniem "wpisu" aby doprecyzować sposób liczenia okresu studiowania (semestrów). Aktualne pozostają rozważania odnośnie skutków skreślenia z listy studentów, które następuje w drodze decyzji administracyjnej w przypadku spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 108 ustawy. Decyzja o skreśleniu z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym, do którego stosuje się przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu. Istotnym jest, że skreślenie z listy studentów jest decyzją konstytutywną. Wywołuje skutek ex nunc, co oznacza, że skutek prawny powstaje dopiero z chwilą doręczenia takiego aktu stronie postępowania, uchylając tym samym istniejący stosunek materialnoprawny.
Zgodnie z art. 66 zdanie pierwsze ustawy rok akademicki trwa od dnia 1 października do dnia 30 września i dzieli się na 2 semestry. Zatem semestr określany jako "zimowy" rozpoczyna się z dniem 1 października każdego kolejnego roku. Jak słusznie zauważył WSA w Gdańsku w wyroku z 11.05.2023 r. sygn. akt III SA/Gd 146/23, utrata statusu studenta następuje dopiero po upływie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o skreśleniu go z listy studentów. Uznać należy zatem, że student zachowuje wszelkie uprawnienia studenckie do daty uzyskania ostateczności przez decyzję skreślająca go z listy studentów.
W konsekwencji irrelewantne jest to, czy dany semestr został ukończony przez studenta, czy też w jego trakcie został skreślony z listy studentów bądź uzyskał tytuł zawodowy. Stąd informacje w systemie POL-on o raportowanych semestrach nie mają w sprawie wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem zgodnie z art. 93 ust. 4-7 ustawy za semestr rozpoczęty należy uznać semestr, w którym decyzja o skreśleniu studenta stała się ostateczna, bez względu na to, czy student w tym semestrze faktycznie uczęszczał na zajęcia, czy też został "wpisany na ten semestr". Jak już wyżej zostało objaśnione w niniejszym postępowaniu istotne są dane o dacie rozpoczęcia studiów (wpis na listę studentów) oraz data o utracie statutu studenta (np. data ostateczności decyzji o skreśleniu lub data uzyskania tytułu licencjata), nie zaś dane o raportowanych semestrach w systemie POL-on.
Skarżący rozpoczął semestr zimowy roku akademickiego 2016/2017 (zrezygnował ze studiów 27 października 2016 r., a ostateczne skreślenie z listy studentów nastąpiło w grudniu 2016 r.).
Odnosząc się do materiału dowodowego organ wyjaśnił, że zaświadczenie wystawione przez Uniwersytet Śląski jest wiarygodne i zostało uwzględnione, podobnie jak korespondencja mailowa z Uniwersytetem Śląskim, ponieważ potwierdzeniem informacji zawartych w ww. dowodach są dane w systemie POL-on. Data skreślenia z listy studentów zawarta w zaświadczeniu jest tożsama, jak widniejąca w systemie POL-on.
Zgodnie z art. 86 ust. 4 ustawy rektor w każdym czasie może uchylić niezgodną z przepisami prawa decyzję komisji stypendialnej, co też nastąpiło w niniejszej sprawie, a organ stypendialny wydając decyzję opierał się głównie na danych zawartych w oświadczeniu Skarżącego, które jak się okazało po wydaniu decyzji nie było pełne. Ustawa nie zawiera ograniczeń czasowych dotyczących uchylenia decyzji.
Podsumowując organ wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania nie są okoliczności trudnej sytuacji życiowej, materialnej, przyczyny lub powody okresu trwania kształcenia na studiach, w tym wyboru danej uczelni, kierunku. W konsekwencji decyzja Komisji Stypendialnej dla Studentów UJ, na mocy której Skarżącemu przyznano stypendium socjalne w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 była niezgodna z art. 93 ust. 4-7 ustawy. W związku z powyższym zasadne było utrzymanie w mocy decyzji 8 stycznia 2024 r. nr 1141.4071.24.2023/1 o uchyleniu Komisji Stypendialnej dla Studentów UJ z dnia 28 lutego 2022 r. znak 405.40721.21.2022, na mocy której przyznano Skarżącemu stypendium socjalne w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przez błędną jego wykładnię i uznanie, że stypendium przysługuje przez okres 12 pierwszych semestrów studiowania, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że do okresu 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 ww. ustawy, zalicza się tylko te semestry, w których student objęty był świadczeniami pomocy materialnej, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ww. ustawy, na podstawie pozytywnej decyzji w przedmiocie przyznania pomocy materialnej;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 93 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przez błędną jego wykładnię i uznanie, że sformułowanie "rozpoczęty semestr" należy łączyć z datą skreślenia z listy studentów, gdy z przepisu art. 93 ust. 6 wynika, że "rozpoczęty semestr" łączy się z przypisaniem do konkretnego etapu studiowania, podczas którego student korzysta z pomocy materialnej na podstawie decyzji w przedmiocie przyznania tej pomocy;
3) naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, 77 § 1, 79a § 1 i 80 k.p.a., to jest niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności pominięcie wyjaśnień skarżącego, jak również zaświadczeń wystawionych przez Uniwersytet Śląski, co doprowadziło do uwzględnienia w ramach czasookresu 12 semestrów - dowolnych semestrów, w nadmiernej liczbie, gdy z art. 344 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji w zw. z § 3 ust. 2 pkt 4-5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 marca 2019r. w sprawie danych przetwarzanych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on jednoznacznie wynika, że należało uwzględnić tylko semestry zaliczone, bowiem tylko takie semestry raportowane są w POL-on, a w powiązaniu z zarzutem, o którym mowa w pkt 1 należy uwzględniać tylko semestry zaliczone objęte pomocą.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że główną przyczyną uchylenia decyzji Komisji Stypendialnej dla Studentów UJ, była błędna wykładnia ograniczenia zawartego w art. 93 ust. 4 ustawy. W ocenie organu bowiem istotne są semestry studiowania, a nie semestry objęte pomocą materialną. To błędne założenie stanowiło podstawę do uznania, że skoro student studiował dłużej niż 12 semestrów, to nieuzasadnione było przyznanie mu stypendium socjalnego w semestrze letnim 2021/2022. Zdaniem Skarżącego organ nie tylko dopuścił się błędnej wykładni ograniczenia zawartego w art. 93 ust. 4 ustawy, ale również błędnie uznał, że o rozpoczętym semestrze przesądza data skreślenia, co miało wpływ na uznanie, że Skarżący zbyt długo studiował. Wreszcie, organ nie ustalił prawidłowego stanu faktycznego, pomijając nie tylko treść zaświadczenia i wyjaśnień złożonych przez Skarżącego, a także uwzględniając do okresu 12 semestrów także semestry niezaliczone, chociaż z ustawy i rozporządzenia wykonawczego dot. POL-on wynika, że należy raportować tylko semestry zaliczone.
Zdaniem Skarżącego obie decyzje Rektora są błędne, a postępowanie w przedmiocie nadzoru w ogóle nie powinno zostać wszczęte. Organ mylnie definiuje oś sporu, jakoby chodzi o ilość rozpoczętych semestrów, gdy w rzeczywistości chodzi o spór na kanwie przepisu art. 93 ust. 4 ustawy. Przepis art. 93 ust. 4 ustawy nie prowadzi do uznania, że chodzi o dwanaście pierwszych semestrów studiowania. Przyjęcie stanowiska organu, jakoby chodziło o pierwsze dwanaście semestrów studiowania prowadzić będzie do wniosku, że np. studentka w ciąży zamiast skorzystać z urlopu powinna zrezygnować ze studiów, aby zachować na przyszłość uprawnienie do objęcia pomocą. Wykładnia prawa nie może prowadzić do wniosków absurdalnych.
Dalej Skarżący podniósł, że przepis art. 93 ust. 4 ustawy budzi bardzo poważne wątpliwości, zaś wykładnia językowa oparta na słowniku języka polskiego, a także analiza projektu nowelizacji, nie pozwalają przyjąć, że chodzi o pierwsze dwanaście semestrów studiowania, jak chce tego organ w zaskarżonej decyzji. Brzmienie tego przepisu z uwzględnieniem zasad języka polskiego, jego systemowe odczytanie oraz cel wprowadzonej zmiany muszą prowadzić do przyjęcia stanowiska, że istotne są te semestry, w których student objęty był pomocą materialną na podstawie decyzji w przedmiocie przyznania pomocy materialnej.
Na poparcie swojego stanowiska Skarżący wskazał na orzeczenia, w których przyjęto, że prawidłowa wykładnia art. 93 ust. 4 ustawy oparta jest na koncepcji liczenia semestrów, w których student objęty był pomocą materialną (m.in. wyroki WSA w Łodzi z dnia 5 października 2022 r. sygn. III SA/Łd 414/22; WSA w Bydgoszczy z dnia 15 marca 2023 r. sygn. II SA/Bd 529/22; WSA w Poznaniu z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. II SA/Po 136/23).
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie z dnia 10 lipca 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia 8 stycznia 2024 r. o uchyleniu decyzji Komisji Stypendialnej dla Studentów UJ z dnia 28 lutego 2022 r., na mocy której Skarżącemu przyznano stypendium socjalne w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wydając decyzje organ nie naruszył prawa materialnego ani przepisów postępowania.
Materialnoprawną podstawę i tryb przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym stypendiów, regulują przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm., zwanej dalej ustawą), obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W myśl art. 86 stanowią, że student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora; 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego; 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy wykładni przepisu art. 93 ust. 4 i ust. 6 ww. ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2223 z późn. zm., dalej: ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 93 ust. 1 i ust. 4 ustawy, po zmianach mocą ustawy z dnia 17 grudnia 2021 świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (ust. 1). Łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
W myśl art. 93 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.
Zatem ustawa zmieniająca w zasadniczy sposób zmodyfikowała warunki korzystania przez studentów z przyznawanych im świadczeń, w tym stypendiów socjalnych. W uprzednio obowiązujących przepisach ustawy (przed zmianą treści art. 93 ust. 2 pkt 1) świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługiwały na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Powołany przepis nie zawierał zatem wprowadzonego ustawą zmieniającą stwierdzenia: "bez względu na ich pobieranie przez studenta". Obecne brzmienie ustawy wyraźnie i w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych ogranicza zakres czasowy przez jaki przysługuje prawo do świadczeń odnosząc go do okresu studiowania, a nie pobierania świadczeń. Celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy było zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Okres przysługiwania świadczeń przed nowelizacją wynosił 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Wprowadzona nowa regulacja przewidziała przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Ponadto - w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń zaproponowano doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego.
Odnosząc powyższe przepisy ustawy do przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że Skarżący ubiegał się o stypendium socjalne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie na studiach stacjonarnych pierwszego stopnia, na kierunku [...] na semestr letni w roku akademickim 2021/2022 z powodu trudnej sytuacji materialnej. Wcześniej skarżący:
- zaliczył semestr zimowy roku akademickiego 2015/2016 na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach na studiach stacjonarnych pierwszego stopnia dwa semestry w roku akademickim 2015/2016. Ponieważ nie podszedł do sesji, nie został wpisany na trzeci semestr w roku akademickim 2016/2017. Jednak podanie o skreślenie go z listy studentów złożył dopiero w dniu 27 października 2016 r. Ostatecznie został skreślony z listy studentów w dniu 22 grudnia 2016 r.;
- następnie Skarżący podjął studia na PAT w Krakowie - łącznie 8 semestrów w latach 2017/2018 (2 semestry), w latach 2018/2019 (2 semestry), w latach 2019/2020 (2 semestry), w latach 2020/2021 (2 semestry), po czy został skreślony z listy studentów w dni 14 lipca 2021 r. ;
- od 1 października 2021/2022 r. skarżący rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (2 semestry) i kontynuował je w latach 2022/2023 (2 semestry).
W konsekwencji Rektor prawidłowo uznał, że okres 12 semestrów studiowania upłyną w dniu 24 lutego 2022 r.
W skardze skarżący zarzucił Rektorowi błędną wykładnię art. 93 ust. 4 ustawy. Zdaniem skarżącego prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że do okresu 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 ww. ustawy, zalicza się tylko te semestry, w których student objęty był świadczeniami pomocy materialnej, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ww. ustawy, na podstawie pozytywnej decyzji w przedmiocie przyznania pomocy materialnej;
Nadto skarżący zarzucił Rektorowi naruszenie art. 93 ust. 6 ustawy przez błędną jego wykładnię i uznanie, że sformułowanie "rozpoczęty semestr" należy łączyć z datą skreślenia z listy studentów, podczas gdy z treści powołanego przepisu wynika, że "rozpoczęty semestr" łączy się z przypisaniem do konkretnego etapu studiowania, podczas którego student korzysta z pomocy materialnej na podstawie decyzji w przedmiocie przyznania tej pomocy.
Zdaniem Sądu dokonana przez Skarżącego wykładnia przepisów art. 93 ust. 4 i ust. 6 jest błędna. Art. 93 ust. 6 ustawy jasno wskazuje, że do okresu o którym mowa w ust. 4 i ust. 5 wlicza się "wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach". W konsekwencji wyrażenie "rozpoczęty semestr" należy traktować jako pełny semestr, niezależnie od tego czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej.
W przedmiotowej sprawie skarżący na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach na studiach stacjonarnych pierwszego stopnia, w roku akademickim 2015/2016 zaliczył dwa semestry. Co prawda nie został wpisany na trzeci semestr w roku akademickim 2016/2017 jednak podanie o skreślenie go z listy studentów złożył dopiero w dniu 27 października 2016 r. Ostatecznie został skreślony z listy studentów w dniu 22 grudnia 2016 r. Prawidłowo zatem Rektor zaliczył do okresu 12 miesięcy rozpoczęty przez skarżącego semestr w październiku 2016 r.
Zgodnie z art. 16 ustawy zmieniającej, "do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym". Oznacza to, że ustawodawca zmienił dotychczasowe zasady (warunki) przyznawania świadczeń odstępując od stwierdzenia "świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat " (art. 93 ust. 2 pkt 1) na rzecz obecnej zasady stwierdzającej, że zależą one od okresu studiowania, nie zaś pobierania świadczeń. Okoliczność dokonania ww. zmiany i wskazany w powołanym uzasadnieniu projektu ustawy cel zmian dowodzi, że stanowi to świadomy i czytelny zamysł ustawodawcy, który nie może być wykładany odmiennie niż to przyjęto w zaskarżonej decyzji.
Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 2697/23 wskazał, że ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania studentowi świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.), uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 tej ustawy. Sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" użyte w art. 93 ust. 4 ustawy łączy zatem prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia.
Tym samym brak podstaw do formułowania przez skarżącego zarzutów w zakresie nieprawidłowej wykładni powołanych przepisów, jak również zarzutów naruszenia przez Rektora wskazanych w skardze przepisów postępowania.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym oddalił skargę.