III SA/Kr 469/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-09-04
NSArolnictwoWysokawsa
płatności bezpośrednieobszary z ograniczeniami naturalnymitytuł prawny do gruntuzabiegi agrotechniczneAgencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwawspólna polityka rolnaPlan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnejrolnik aktywny zawodowo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi rolniczki na decyzje odmawiające przyznania płatności rolnych z powodu nieprzedstawienia tytułów prawnych do wszystkich deklarowanych działek oraz niewykazania wykonania wymaganych zabiegów agrotechnicznych.

Rolniczka złożyła skargi na decyzje odmawiające przyznania płatności rolnych za 2023 r. Głównymi przyczynami odmowy było ustalenie mniejszej powierzchni kwalifikującej się do płatności niż zadeklarowana oraz brak wykonania wymaganych zabiegów agrotechnicznych na niektórych działkach. Rolniczka argumentowała, że inni rolnicy nie wywiązali się z ustnych umów, a ona sama wykonała zabiegi. Sąd administracyjny oddalił skargi, stwierdzając, że skarżąca nie przedstawiła dowodów na posiadanie tytułów prawnych do wszystkich deklarowanych działek ani nie wykazała skutecznie wykonania zabiegów agrotechnicznych, a zdjęcia lotnicze i satelitarne stanowiły wystarczający dowód.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargi E. R. na decyzje Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które utrzymały w mocy decyzje organu I instancji odmawiające przyznania płatności bezpośrednich i płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi za 2023 r. Przyczyną odmowy było ustalenie, że powierzchnia działek kwalifikująca się do płatności była mniejsza niż zadeklarowana (23,86 ha zamiast 29,49 ha) oraz brak wymaganych zabiegów agrotechnicznych na niektórych z nich. Skarżąca podnosiła, że inni rolnicy nie wywiązali się z ustnych umów, a ona sama wykonywała zabiegi, zarzucała też opieszałość organów. Sąd oddalił skargi, uznając, że skarżąca nie przedstawiła dowodów na posiadanie tytułów prawnych do wszystkich deklarowanych działek, a także nie wykazała skutecznie wykonania zabiegów agrotechnicznych. Sąd podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, posiadanie gruntu na podstawie tytułu prawnego jest warunkiem przyznania pomocy, a zdjęcia lotnicze i satelitarne stanowiły wystarczający dowód w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, brak posiadania tytułu prawnego do wszystkich deklarowanych działek jest podstawą do odmowy przyznania płatności, zgodnie z art. 22 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że aktualne przepisy wymagają posiadania tytułu prawnego do gruntu, a nie tylko jego posiadania (nawet bezumownego), co jest zgodne z zasadą proporcjonalności i zapobiega bezprawnemu korzystaniu z terenów innych podmiotów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.PS.WPR art. 22

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu na podstawie tytułu prawnego.

u.PS.WPR

Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Główny akt prawny regulujący przyznawanie płatności rolnych.

Pomocnicze

u.PS.WPR art. 59

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Zadeklarowanie powierzchni mniejszej o ponad 3% niż powierzchnia stwierdzona może skutkować zmniejszeniem płatności.

u.PS.WPR art. 3 § pkt 1

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Definicja rolnika.

u.PS.WPR art. 24

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Definicja rolnika aktywnego zawodowo.

u.PS.WPR art. 25 § ust. 2

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Wyjątki od wymogu posiadania min. 1 ha.

u.PS.WPR art. 5

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Zastosowanie K.p.a. w postępowaniu.

u.PS.WPR art. 66 § ust. 2

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne.

u.PS.WPR art. 66 § ust. 3

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Zdjęcie geotagowane jako dowód.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania z urzędu.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zapewnienia czynnego udziału strony.

p.p.s.a. art. 111 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość połączenia spraw do wspólnego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 35 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Katalog osób mogących być pełnomocnikiem.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

rozp.MRiRW art. 45

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r.

Konsekwencje zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności.

rozp.UE

Rozporządzenie UE nr 2021/2115

Definicja rolnika.

u.p.s.b. art. 18 § ust. 4

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Poprzednia regulacja dotycząca tytułu prawnego do gruntu.

Dz.U. 2024 poz 1741 art. 20

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przedstawienia przez skarżącą tytułów prawnych do wszystkich deklarowanych działek. Niewykazanie przez skarżącą wykonania wymaganych zabiegów agrotechnicznych. Zdjęcia lotnicze i satelitarne jako wystarczający dowód stanu działek.

Odrzucone argumenty

Zarzut braku szybkiej kontroli terenowej przez organy. Twierdzenia o ustnych umowach z właścicielami działek. Zarzut naruszenia art. 7, 77, 80 k.p.a. przez organy. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez brak czynnego udziału strony.

Godne uwagi sformułowania

Rolnik ma obowiązek możliwie dokładnie wskazywać w swym wniosku o płatności wszystkie grunty stanowiące użytki rolne... Teren zakrzewiony, zachwaszczony, niewykoszony nie jest terenem użytkowanym rolniczo w sposób uprawniający do płatności. W rozpatrywanej sprawie, skoro skarżąca powoływała się jedynie na ustne uzgodnienia z właścicielami działek, to organy miały prawo nie dać wiary jej zapewnieniom... Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Skład orzekający

Ewa Michna

przewodniczący sprawozdawca

Maria Zawadzka

sędzia

Marta Kisielowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntu przy ubieganiu się o płatności rolne oraz znaczenia dowodów w postaci zdjęć lotniczych i satelitarnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności rolnych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z przyznawaniem płatności rolnych, które mają bezpośredni wpływ na dochody rolników. Pokazuje, jak istotne jest formalne udokumentowanie posiadania gruntów i wykonania prac.

Rolniku, czy masz tytuł prawny do każdej działki? Sąd wyjaśnia, dlaczego to kluczowe dla unijnych dopłat.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 469/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Zawadzka
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1741
Art. 20
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. spraw ze skarg E. R. na decyzje Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 20 stycznia 2025 r. nr 9/OR06/2025 oraz nr 10/OR06/2025 w przedmiocie odmowy przyznania płatności na rok 2023 oddala skargi.
Uzasadnienie
Ponownie wydanymi w sprawie decyzjami z 29 listopada 2024 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Suchej Beskidzkiej (organ I instancji) odmówił skarżącej (E. R.) przyznania płatności bezpośrednich za 2023 r. (dec. nr 0113-2024-004635) oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za 2023 r. (dec. nr 0113-2024-004636).
Przyczyną odmowy przyznania płatności było między innymi ustalenie, że powierzchnia działek rolnych kwalifikowana do podstawowego wsparcia dochodów była mniejsza niż zadeklarowana przez skarżącą, tj. wynosiła 23,86 ha, a nie 29,49 ha.
W od odwołaniach skarżąca podniosła, że inni rolnicy nie wywiązali się z ustnych umów jakie wcześnie z nimi zawarła i sami zgłosili tereny wykoszone do przyznania płatności. Odnoście działek zakwestionowanych z powodu braku wymaganych zabiegów agrotechnicznych skarżąca wskazała, że do 31 lipca 2023 r. były one wykoszone lub wykonano na nich wypas. Skarżąca zarzuciła, że zarówno kontrola terenowa działek zgłoszonych do płatności, jak również samo wydanie rozstrzygnięcia nie nastąpiło odpowiednio szybko, co utrudniło jej przedłożenie dowodów. Zarzuciła organowi nadto zmienność dotyczącą ustalania powierzchni uprawnionych do płatności (w oparciu o te same zdjęcia). Do odwołań załączyła kopię rachunku za zakup kosiarki i 9 faktur z zakupów oleju napędowego.
Decyzjami z 20 stycznia 2025 r. nr 9/OR06/2025 i nr 10/OR06/2025 Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ II instancji, organ odwoławczy) utrzymał w mocy odpowiednie ww. decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskami z 26 czerwca 2023 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie jej na 2023 r. podstawowego wsparcia dochodów (PWD), płatności redystrybucyjnej (PR) oraz płatności dla młodych rolników (MR), a także płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami typ górski oraz typ specyficzny strefa II (ONW). Do wymienionych płatności zadeklarowała łączną powierzchnię 29,49 ha (po uwzględnieniu wycofania części powierzchni 5 lipca 2023 r.).
W toku sprawy stwierdzono, że działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] zostały zadeklarowana do płatności za 2023 r. zarówno przez skarżącą jak i innego rolnika (E. G.). Taka sama sytuacja dotyczyła działki 1/34, którą do płatności obok skarżącej zadeklarował M. G., jak również działek: [...] (M. H.), [...] (Z. F.), [...] (S. P.), [...] (I. N.), [...] (A. K.), [...] (J. M.).
Na wezwanie organu organ I instancji skarżąca złożyła wyjaśnienia co do zaistniałej sytuacji (pismo z 6 lutego 2024 r.), w których podała, że działkę 1/34 wpisała we wniosku przez pomyłkę; działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] zostały skoszone przez nią omyłkowo; działki [...], [...], [...], [...] miały być użytkowane na podstawie ustnych umów z ich właścicielami, ale inne osoby uprzedziły skarżącą w ich wykoszeniu.
W piśmie z 6 lutego 2024 r. A. K. wskazała, że sporną działkę użytkuje na podstawie umowy z jej właścicielem W. P. (załączono potwierdzające tą sytuację oświadczenie właściciela i wydruk wypisu z Księgi Wieczystej). I. N. nie zareagowała na wezwanie dotyczące działki nr [...]. S. P. nie zareagował na wezwanie dotyczące działki nr [...]. Z. F. w piśmie z 26 lutego 2024 r. oświadczył, że użytkuje sporną działkę na podstawie umowy z jej właścicielami (przedłożono kopię umowy użyczenia i wydruk z Księgi Wieczystej). M. H. w piśmie z 5 lutego 2024 r. oświadczył, że użytkuje sporną działkę na podstawie umowy z jej właścicielami (przedłożono kopię umowy użyczenia i wydruk z Księgi Wieczystej). M. G. w piśmie z 9 lutego 2024 r. oświadczył, że wraz z żoną jest właścicielem spornej działki, którą wspólnie użytkują (załączono kopię umowy kupna). E. G. w swoim piśmie z 4 lutego 2024 r. wskazała, że sporne działki są jej własnością i są przez nią użytkowane (załączono m.in. wydruki z Ksiąg Wieczystych). J. M. w piśmie z 13 lutego 024 r. wskazał, że sporna działka jest własnością jego i jego żony, była przez niego użytkowana w 2023 r. i nie była wydzierżawiana.
Łączną powierzchnię uprawnioną do płatności ustalono na poziomie 23,91 ha. Różnice między powierzchnią zgłoszoną do płatności i uprawnioną do płatności dotyczyły działek rolnych: AB, AD, AE, AF, AK, AL, AM, AN, AO, AQ, AS, AT, AV, AW, AX, AY, BA, BD, BE, BH, BK, BL, BQ, BS, BU, I, J, Y. W przypadku działek rolnych BU, BS, AM, BE, BH, BD (przynajmniej w części swojej deklaracji) skarżąca nie wykazała ich użytkowania i dysponowania tytułem prawnym do ich użytkowania (takie okoliczności wykazali inni rolnicy, którzy także zadeklarowali te działki do płatności za 2023 r.). W przypadku pozostałych działek zakwestionowanych powodem ich wykluczenia z płatności było stwierdzenie braku w wymaganych zabiegach agrotechnicznych.
Organ odwoławczy wskazał, że konsekwencje zawyżenia (przedeklarowania) powierzchni uprawnionej do płatności reguluje od 2023 r. § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (tekst jednolity: Dz. U z 2025 r., poz. 1186) i art. 51 ustawy o Planie Strategicznym.
Rolnik ma obowiązek możliwie dokładnie wskazywać w swym wniosku o płatności wszystkie grunty stanowiące użytki rolne i jednostki gruntu nierolniczego będące w jego posiadaniu oraz ich powierzchnię i położenie. Zadeklarowanie do płatności powierzchni mniejszej o ponad 3 % niż powierzchnia stwierdzona może skutkować zmniejszeniem przysługującej płatności (art. 59 ustawy o Planie Strategicznym).
Jeżeli wnioskujący o płatności nie będzie rolnikiem (według art. 3 pkt 1 rozporządzenia UE nr 2021/2115) lub nie będzie rolnikiem aktywnym zawodowo (według art. 24 ustawy o Planie Strategicznym) lub nie będzie dysponował min. 1 ha łącznej powierzchni uprawnionej do płatności (wyjątki wskazano w art. 25 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym) płatności zostaną takiemu rolnikowi odmówione (§ 49 ust. 1 rozporządzenia).
Stan faktyczny został ustalony w oparciu o zdjęcia lotnicze z systemu elektronicznego ARiMR (z 22 czerwca 2022 r.), zdjęcia satelitarne z portalu Sentinel (dostępne dla każdego miesiąca), wyjaśnienia rolnika i świadków dotyczące działek, w przypadku których stwierdzono jednoczesne zadeklarowanie ich przez skarżącą i innych rolników.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo określił obszar zatwierdzony, tj. spełniający warunki przyznania wnioskowanej pomocy. Ponadto prawidłowo przyjęto też, że teren zakrzewiony, zachwaszczony, niewykoszony nie jest terenem użytkowanym rolniczo w sposób uprawniający do płatności. Taka ocena wynika z tego, że na obszarze z taką roślinnością działalność rolnicza (np. utrzymywanie użytku zielonego) nie jest możliwa do normalnego prowadzenia. Nie są to grunty orne, użytki zielone lub inny rodzaj roślin uprawnionych do płatności. Zakwestionowane tereny nie były utrzymywane w odpowiedniej kulturze rolnej przez istotną dla płatności część 2023 r. Z tego powodu nie były to obszary kwalifikujące się do wnioskowanych płatności.
Nadto analiza zgromadzonych dowodów nie pozwalała na uznanie, że w 2023 r. skarżąca posiadała i jednocześnie dysponowała tytułem prawnym do takiego posiadania co do działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W takiej sytuacji działki te zostały wykluczone z płatności i potraktowane jako zawyżenie pow. uprawnionej do tych płatności.
Nie ustalono też, aby nieprawidłowości wykryte w sprawie nieprawidłowości były wynikiem: prawidłowo zgłoszonej siły wyższej; zaistniały przez oczywisty błąd, który byłby możliwy do sprostowania z urzędu; nie mogły być skarżącej znane i wynikały z błędu organów, były zupełnie niezawinione przez skarżącą, zostały zgłoszone do ARiMR przed ich wykryciem przez jej pracowników; są na tyle nieznaczne, że mogłyby zostać pominięte. Z tego powodu niemożliwe było uznanie wykrytych w sprawie nieprawidłowości za niewpływające na jej ocenę lub zrezygnowanie z sankcji będących konsekwencją tych nieprawidłowości.
Organ odwoławczy uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącej o istnieniu umów ustnych jakie miała zawrzeć z miejscowymi rolnikami odnoście spornych działek w 2023 r. Ponadto w sytuacji, w której organy dysponowały zdjęciami pozwalającymi na ustalenie, czy dana działka była użytkowana w 2023 r. zarzut braku odpowiednio szybkiej kontroli terenowej został uznany za niezasadny. Organ odwoławczy dodawał, że załączone do odwołania dokumenty nie mogły być uwzględnione odnośnie 2023 r., gdyż pochodziły z 2024 r.
W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.
Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:
I. przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie z urzędu, a także na kilkukrotne wnioski skarżącej, wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpoznanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a przede wszystkim:
1) zaniechanie ustalenia rzeczywistego stanu działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2023 r., w szczególności brak dokonania przez organ weryfikacji twierdzeń i wyjaśnień strony co do stanu faktycznego poszczególnych działek gruntu objętych złożonym wnioskiem o dopłaty za pomocą kontroli w terenie (na gruncie) i oparcie się jedynie na treści zdjęć lotniczych z systemu elektronicznego ARIMR wykonanych w dniu 22 czerwca 2022 r. oraz zdjęć satelitarnych z portalu Sentinel w sytuacji, gdy najprostszą i niebudzącą żadnych wątpliwości metodą weryfikacji twierdzeń strony była możliwość przeprowadzenia stosownej kontroli poszczególnych działek gruntu przez pracowników ARIMR, co zostało zaniechane i w efekcie doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia nieznajdującego oparcia w faktach,
2) bezpodstawne przyjęcie, że ustalenie stanu działek ewidencyjnych objętych wnioskiem jest wystarczające na podstawie jedynie zdjęć lotniczych i satelitarnych, podczas gdy organ powołuje się jedynie na rok ich wykonania (2023) bez wskazania konkretnej daty, co nie może stanowić podstawy dla wiążących w tym zakresie ustaleń,
3) brak działania organu celem ustalenia stanu faktycznego poszczególnych nieruchomości gruntowych na dzień 31 lipca 2023 r., co uniemożliwiło skarżącej obronę jej interesów chociażby z uwagi na fakt, że w chwili obecnej niemożliwym będzie stwierdzenie stanu faktycznego poszczególnych działek, który miał miejsce na dzień 31 lipca 2023 r. z uwagi na upływ czasu, a co w sposób oczywisty stawia skarżącą w gorszej pozycji,
II. art. 10 § 1 k.p.a. przez brak zapewnienia skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania i brak zawiadomienia skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów.
W odpowiedzi organ odwoławczy potrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonych decyzjach i wniósł o oddalenie skarg.
Na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając w oparciu o przepis art. 111 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz.935) – dalej: "p.p.s.a.", postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt III SA/Kr 469/25 i III SA/Kr 470/25 i prowadzić je pod wspólną sygnaturą akt III SA/Kr 469/25.
Sąd nie dopuścił do udziału w sprawie teścia skarżącej, który przedstawił udzielone mu pełnomocnictwo. Jednocześnie Sąd pouczył go o treści art. 35 p.p.s.a. informując o możliwości przysłuchiwanie się rozprawie w charakterze publiczności.
Pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skarg, wskazując, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą to rolnik ma obowiązek wykazać, że wątpliwości organu co do prawidłowości deklarowanych gruntów są niezasadne. W przeciwnym razie zdjęcia lotnicze są wystarczającym dowodem na okoliczności podnoszone w zaskarżonych decyzjach. Dalej pełnomocnik organu podkreślił, że zdjęcia udostępnione przez skarżącą zostały wykonane w sierpniu 2024 r., a więc w następnym sezonie wegetacyjnym; nie mogły być więc dowodem na okoliczność prac wykonanych w 2023 r. Skarżąca sama przy tym przyznała, że nie dysponuje umowami dotyczącymi wszystkich zgłoszonych do dopłat gruntów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga nie została uwzględniona ponieważ skarżąca nie przedstawiła dowodów na posiadanie tytułów prawnych do zgłoszonych do dopłat wszystkich działek gruntowych, a także nie potrafiła skutecznie zakwestionować ustaleń organu co do częściowego braku wykonania zabiegów agrotechnicznych.
Na wstępie Sąd zaznacza, że nie dopuścił teścia skarżącej do reprezentowania jej w sprawie ponieważ art. 35 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Teść jest powinowatym (tj. osobą powiązaną ze skarżącą poprzez jej małżeństwo), a więc nie należy do kręgu osób mogących reprezentować skarżącą przed sądem administracyjnym.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że faktycznie wykonała zabiegi agrotechniczne na zakwestionowanych działkach lub ich częściach to podkreślić należy, że zgromadzony przez organ materiał dowodowy zawierał zdjęcia wykonane w latach 2022, 2023 i 2024 i, zdaniem Sądu, nie został skutecznie podważony przez dołączone do skargi faktury na zakup paliwa. W ocenie Sądu, koszty jakie miała ponosić skarżąca (zakup paliwa) w związku z zabiegami agrotechnicznymi nie podważają ustaleń organów, ponieważ zakwestionowane zostały tylko częściowo niewykonane prace. Nie ma więc jakiegokolwiek dowodu, że zakupione przez skarżącą paliwo zostało wykorzystane do prac na spornych działkach.
Dodatkowo sama skarżąca przyznawała, że część właścicieli działek wycofała się z ustnych umów, samodzielnie wykonując prace agrotechniczne lub zlecając je osobom trzecim.
W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd zaakceptował ustalenia organów.
Na wstępie Sąd podkreśla, że skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu na posiadanie tytułu prawnego do zgłoszonych do płatności, a ostatecznie zakwestionowanych przez organy, gruntów. Orzekający Sąd w całości podziela poglądy sądów administracyjnych wskazujących na konieczność posiadania przez zgłaszającego się do dopłat rolnika – tytułów prawnych do deklarowanych gruntów. Przykładowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 1 kwietnia 2025 r., III SA/Po 41/25 bardzo szeroko uzasadniał, że wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnego korzystania z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości UE za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności w wyroku z 24 czerwca 2010 r. w sprawie C-375/08 - Luigi Pontini i inni, ECLI:EU:C:2010:365.
W dniu złożenia wniosku przez skarżącą obowiązywał przepis art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, który stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego.
Powyższy przepis odmiennie reguluje warunki przyznawania płatności posiadaczom aniżeli miało to miejsce w dotychczasowym stanie prawnym, w którym obowiązywał art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 z późn. zm.).
W dotychczasowej regulacji warunkiem przyznania płatności do działek prywatnych było bowiem ich posiadanie (nawet bezumowne), natomiast w odniesieniu do działek publicznych wymagane było legitymowanie się przez rolnika tytułem prawnym do nich.
W aktualnie obowiązującym art. 22 ustawy o Planie Strategicznym różnice te nie występują, gdyż jak stanowi ten przepis, warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, a pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego.
Wprowadzając ograniczenie w art. 22 ustawy przez wymóg legitymowania się tytułem prawnym do gruntu, Rzeczpospolita Polska uwzględniła cele przepisów unijnych dotyczących pomocy oraz obowiązki przestrzegania ogólnych zasad prawa unijnego, w szczególności zasady proporcjonalności. Z uwagi na występujące sytuacje bezumownego korzystania z gruntu - jak w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy - w Polsce koniecznym stało się przyjęcie rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie płatności do gruntu użytkowanego bez tytułu prawnego.
W tym zakresie należy zgodzić się z organami, że w przypadku gruntu - tak jak w kontrolowanej sprawie - nie jest wystarczające władanie (użytkowanie, posiadanie) deklarowaną do płatności działką rolną, lecz dodatkowo wymagane jest legitymowanie się do niej tytułem prawnym.
W rozpatrywanej sprawie, skoro skarżąca powoływała się jedynie na ustne uzgodnienia z właścicielami działek, to organy miały prawo nie dać wiary jej zapewnieniom, skoro z akt wynikało, że albo ci właściciele sami zgłosili swoje grunty do dopłat, albo formalnie komu innemu je wydzierżawili.
Odnosząc się natomiast do argumentów brakach w udowodnieniu przeprowadzenia wymaganych zabiegów agrotechnicznych to Sąd zwraca uwagę, że postępowanie dowodowe zgodnie z art. 5 i art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 toczy się w nieco ograniczonym zakresie.
Z jednej bowiem strony, zgodnie z art. 5 ustawy o Planie Strategicznym z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Istotne jest również, że zgodnie z art. 66 ust. 2 powołanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Następnie, zgodnie z art. 66 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym zdjęcie wykonane i przesłane przez stronę postępowania, o którym mowa w ust. 1, z wykorzystaniem aplikacji udostępnionej przez Agencję, w tym zdjęcie geotagowane będące zdjęciem zawierającym informacje o długości i szerokości geograficznej miejsca wykonania tego zdjęcia, ustalonych na podstawie dostępnych systemów pozycjonowania satelitarnego, stanowi dowód tego, co zostało zobrazowane na tym zdjęciu oraz zapisane w pliku zawierającym to zdjęcie. Zdjęcie przesłane z wykorzystaniem tej aplikacji ma charakter dokumentu, o którym mowa w art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Z akt nie wynika, aby skarżąca udokumentowała wykonanie zabiegów agrotechnicznych w sposób, o którym mowa w ww. art. 66 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym tj. zdjęciem z roku 2023. Słusznie bowiem organy argumentowały, że zdjęcia wykonane w następnym sezonie wegetacyjnym (w 2024 r.) nie mogły być dowodem na okoliczności roku 2023.
Skoro więc wyliczona w zaskarżonych decyzjach różnica pomiędzy deklarowaną do dopłat powierzchnią działek rolnych, a ustaloną w toku postępowania – przekraczała 20%, to zasadnie, w obu decyzjach organy odmówiły przyznania płatności.
Z tych to powodów Sąd skargi oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI