III SA/Kr 449/25

III SA/Kr 449/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 138 par. 1  pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a par. 1, art. 145 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1988
Art. 4
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Jakub Makuch Sędziowie: SWSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) ASR WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 11 października 2024 r. Nr WO-II.6233.2.2.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 października 2025 r. znak: WO-II.6233.2.2.2024, Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 61a § 1, art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art.14 ust. 32 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1988, dalej: ustawa o zmianie imienia i nazwiska), po rozpatrzeniu zażalenia D. B. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie z dnia 23 lipca 2024 r. nr USC.5355.15.2018 o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania, zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie z dnia 8 maja 2018 r. nr USC. 5355.15.2018 orzekającą o zmianie nazwiska rodowego A. B. na nazwisko P.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 13 czerwca 2024 r. skarżący wystąpił do organu I instancji o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie z dnia 8 maja 2018 r. nr USC 5355.15.2018 orzekającą zmianę nazwiska małoletniego A. B., urodzonego w dniu 16 września 2013 r. w Chrzanowie syna D. i K. z domu P., na nazwisko P., podnosząc że pierwotny wniosek o wznowienie postępowania złożył w dniu 6 lipca 2018 r., ale nie został on rozpoznany.
Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie, postanowieniem z dnia 23 lipca 2024 r. nr USC.5355.15.2018, odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie z dnia 8 maja 2018 r. nr USC.5355.15.2018 orzekającą o zmianie nazwiska rodowego małoletniego A. B. na nazwisko P.
W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji wyjaśnił, że z akt postępowania w przedmiocie zmiany nazwiska A. B., wynika, że zostało wszczęte na wniosek matki małoletniego, która wraz z podaniem o zmianę nazwiska dziecka przedstawiła postanowienie Sądu Rejonowego w Chrzanowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. [...] (prawomocne i wykonalne z dniem 13 października 2017 r.) na mocy którego Sąd orzekł m.in. o zawieszeniu wykonywania przez ojca dziecka władzy rodzicielskiej nad małoletnim A. B. Mając powyższe na uwadze, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie nie uznał skarżącego za stronę przedmiotowego postępowania. Wydana decyzja została doręczona 14 maja 2018 r. wyłącznie matce dziecka i uzyskała walor ostateczności.
W związku z powyższym, organ I instancji stwierdził, że skarżący nie posiada przymiotu strony w sprawie wznowienia postępowania, zakończonego decyzją nr USC.5355.15.2018 z dnia 8 maja 2024 r. Wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę niebędącą stroną stanowi natomiast przesłankę odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61 § 1 k.p.a.
W zażaleniu wniesionym od ww. decyzji, skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska "(...) polegającą na absolutnie dowolnym, wykraczającym ponad ramy swobodnej i właściwej oceny i interpretacji przepisów prawa przyjęciu, że moja osoba nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zmiany nazwiska mojemu synowi, skutkująca bezprawnym pomijaniem mojej osoby jako strony postępowania zaskarżonego niniejszym pismem i wydaniem zaskarżonego postanowienia (...) podczas gdy prawidłowa i w żaden sposób nieskomplikowana ocena przepisu określonego art. 8 ust. 2 ustawy po zmianie ustawy o zmianie nazwiska, który nie wyszczególnia w swej treści albo ma zawieszoną władzę rodzicielską’ (...) bezwzględnie wymaga obowiązku pozyskania zgody drugiego rodzica, który nie jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, na zmianę nazwiska dziecku (...)";
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska - "(...) absolutnie dowolnym i całkowicie sprzecznym z precyzyjnie wyszczególnionymi przez ustawodawcę przesłankami, w których można pominąć zgodę drugiego rodzica na zmianę nazwiska dziecku, dopisywanie sobie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i u jej podstawy – od początku tego postępowania - instytucji zawieszenia władzy rodzicielskiej, skutkująca próbą tworzenia nowej ustawy przez organ wykonawczy wydający zaskarżoną decyzję; bezprawnym powoływaniem się na treść art. 8 ust. 2 ustawy o zmianie nazwiska, (...) podczas gdy prawidłowa ocena naruszonych przepisów absolutnie nie zezwala organowi wydającemu zaskarżoną decyzję na jakiekolwiek rozszerzenie precyzyjnie wyszczególnionych przesłanek przez ustawodawcę, stanowiących o możliwości pominięcia zgody drugiego rodzica, a tym samym nieuwzględnienia go jako strony postępowania administracyjnego (...)";
- art. 147 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 1, pkt 5, pkt 6 k.p.a. "(...) polegającą na bezprawnej odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na mój wniosek, zakończonego absolutnie bezprawną na wielu płaszczyznach i rażąco gwałcącego prawo oraz moją godność patodecyzją (...) z dnia 8 maja 2018 r. (...) orzekającą o zmianie nazwiska mojemu synowi A. B. i próby utrzymania tej anarchii i patologii w obrocie prawnym (...)".
W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że nie jest i nigdy nie będzie pozbawiony władzy rodzicielskiej, zatem żadna z czterech precyzyjnie wskazanych przez ustawodawcę w art. 8 ust. 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska nie występuje w niniejszej sprawie, w związku, z czym prawo wymaga konieczności pozyskania jego zgody na merytoryczne rozpoznanie wniosku, co jest równoznaczne z posiadaniem przezeń statusu strony. Na poparcie tego stanowiska przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie z dnia 23 lipca 2024 r., a także uchylenie decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie nr USC.5355.15.2018 z 8 maja 2018 r. o zmianie nazwiska małoletniego A. B.
Wojewoda Małopolski, uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione i opisanym na wstępie postanowieniem orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem służącym weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. Podkreślono, że możliwość wznowienia otwiera się, gdy postępowanie, w którym zapadła decyzja, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych, wyczerpująco wyliczonych w art. 145 § 1, 145a § 1, 145aa § 1 oraz 145b § 1 k.p.a. Następnie organ wyjaśnił definicję strony postępowania administracyjnego w myśl art. 28 k.p.a., podkreślając, że przez interes prawny rozumie się przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu, kształtujący jego sytuację prawną, a jego cechami są: indywidualność, konkretność, aktualność, sprawdzalność obiektywna i potwierdzenie istnienia w okolicznościach faktycznych uzasadniających zastosowanie norm prawa materialnego.
Organ wskazał również, że materialną podstawę orzekania w przedmiocie zmiany nazwiska małoletniego syna D. B. stanowi ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska. Organ zaznaczył, że zmiana imienia lub nazwiska następuje na wniosek osoby ubiegającej się o zmianę, a w przypadku małoletniego dziecka – na wniosek przedstawiciela ustawowego (art. 9 ust. 1 i 2 ustawy), a decyzję wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego lub jego zastępca (art. 12 ust. 1 ustawy). Organ przytoczył, że zmiana nazwiska obojga rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i dzieci, które zrodzą się z tego małżeństwa (art. 8 ust. 1 ustawy). Jednocześnie podkreślił, że art. 8 ust. 2 ustawy uzależnia rozciągnięcie zmiany nazwiska jednego z rodziców na małoletnie dzieci od wyrażenia na to zgody przez drugiego z rodziców, chyba, że nie ma on pełnej zdolności do czynności prawnych, jest pozbawiony władzy rodzicielskiej albo nie żyje. Wyjaśnił, że zgoda dziecka, które ukończyło 13 lat, jest również potrzebna do zmiany nazwiska. Następnie organ zaznaczył, że zmiana nazwiska samego dziecka na wniosek jednego z rodziców (art. 9 ust. 2 ustawy) również wymaga zgody drugiego rodzica, z odpowiednim zastosowaniem wyjątków z art. 8 ust. 2 ustawy. Organ stwierdził, że wszystkie te wyłączenia sprowadzają się w praktyce do sytuacji, w której wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem w istocie przysługuje tylko jednemu z rodziców.
Następnie Wojewoda podkreślił, że wszelkie kwestie dotyczące władzy rodzicielskiej uregulowane zostały w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (k.r.o.), którą należy rozumieć, jako ogół obowiązków i praw rodziców względem dziecka, mający na celu należytą pieczę nad jego osobą i majątkiem. Organ wskazał, że władza rodzicielska trwa do pełnoletności dziecka (art. 92 i 93 ust. 1 k.r.o.) i co do zasady przysługuje obojgu rodzicom. Pozbawienie władzy rodzicielskiej następuje na podstawie art. 111 § 1 k.r.o. w przypadku trwałej przeszkody w wykonywaniu, nadużywania władzy lub rażącego zaniedbywania obowiązków, co oznacza utratę ogółu praw i obowiązków składających się na tę władzę. Z kolei zawieszenie władzy rodzicielskiej (art. 110 k.r.o.) może nastąpić w razie przemijającej przeszkody w jej wykonywaniu i jest uchylane, gdy przyczyna odpadnie. Choć zawieszenie nie pozbawia rodzica władzy, to jego istota polega na tym, że rodzic nie może tej władzy wykonywać. W konsekwencji zawieszenie władzy rodzicielskiej ma podobny skutek jak pozbawienie tej władzy, gdyż wyłącza wykonywanie przez rodzica władzy rodzicielskiej.
W świetle powyższego, wobec faktu, że wykonywanie przez skarżącego władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem zostało wyłączone na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Chrzanowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. [...] prawomocnego z dniem 13 października 2017 r. o zawieszeniu władzy rodzicielskiej, nie został uznany za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany nazwiska syna, ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Jak wynika z informacji udzielonej Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie przez Sąd Rejonowy w Chrzanowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich pismem z dnia1 lipca 2024 r. stan faktyczny nie uległ zmianie, gdyż wspomniane postanowienie nadal pozostaje w obrocie prawnym. Nie sposób zatem uznać, że skarżący uzyskał status strony w sprawie, tym samym, że jest legitymowany do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie nr USC 5355.15.2018 z dnia 8 maja 2018 r.
W ocenie organu odwoławczego nie można podzielić stanowiska przedstawionego w zażalenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2009 r. (sygn. II SA/Gl. 355/09), zgodnie, z którym fakt zawieszenia władzy rodzicielskiej nie pozbawia rodzica prawa do współdecydowania o nazwisku małoletniego dziecka, tj. statusu strony w sprawie. Słuszności tego poglądu przeczy wskazane wyżej podobieństwo skutków zawieszenia władzy rodzicielskiej do skutków jej pozbawienia tj. utrata, (choć czasowa) ogółu atrybutów tej władzy rozumianych jako sfera praw i obowiązków względem osoby dziecka, które kształtując sytuację rodzica w zakresie prawa materialnego określają interes prawny rodzica jako strony w postępowaniu administracyjnym.
Organ stwierdził, że brak podstaw do wszczęcia postępowania został stwierdzony przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie w rezultacie prostego zestawienia treści wniosku z informacjami wynikającymi z akt sprawy, których aktualność została jedynie zweryfikowana przy współpracy z Sądem Rejonowym w Chrzanowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich. Poczynione przez organ I instancji ustalenia miały zatem charakter czynności wyjaśniającej wyłącznie w zakresie niezbędnym dla zbadania czy zachodzi przesłanka zastosowania art. 61a § k.p.a. Organ wskazał, że okoliczność, iż w rezultacie tej czynności podjętej przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie (zapytanie skierowane do Sądu), ustalono, iż skarżący, jako osoba, której wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem A. pozostaje wyłączone - nadal nie posiada przymiotu strony w sprawie dotyczącej nazwiska dziecka, stanowi oczywistą przeszkodę dla wszczęcia na jego wniosek postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie nr USC.5355.15.2018 z dnia 8 maja 2018 r.
Końcowo, organ odwoławczy, wyjaśnił, że nie może ustosunkować się do sformułowanego w zażaleniu żądania uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie nr USC.5355.15.2018 z dnia 8 maja 2018 r. z przyczyn określonych dyspozycją art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., 145 § 1 pkt 4 k.p.a., 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Organ wyjaśnił, że kwestia oceny zaistnienia określonych wskazanymi przepisami przesłanek uchylenia ww. decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie znajduje się bowiem w gestii tego organu, jako organu który wydał decyzję w I instancji (właściwego do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy) i podlegałaby rozpatrzeniu, o ile wniosek skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją zostałby uwzględniony.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, wyraził m.in. swoje niezadowolenie z ww. rozstrzygnięcia oraz zarzucił kłamstwa i nierzetelność urzędnikom odmawiającym mu przymiotu strony. Wniósł o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia profesjonalnej skargi.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Pismem z dnia 16 październik 2025 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu, w całości podtrzymał stanowisko wyraźne przez skrzącego w skardze i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu, pełnomocnik skarżącego wskazał, że w przypadku zawieszenia władzy rodzicielskiej, zmiana nazwiska małoletniego dziecka nadal wymaga zgody obojga rodziców. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska zmiana nazwiska lub nazwiska rodowego jednego z rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i na dzieci, które pochodzą od tych samych rodziców, pod warunkiem, że drugi z rodziców wyraził na to zgodę, chyba że nie ma on pełnej zdolności do czynności prawnych łub jest pozbawiony władzy rodzicielskiej albo nie żyje. Powyższy katalog nie wymienia sytuacji zawieszonej władzy rodzicielskiej (ani nawet ograniczonej) i brak jest przesłanek, aby zastosować wykładnię rozszerzającą. Przepis wymienia jedynie trzy wyjątki, kiedy zgoda drugiego rodzica do zmiany nazwiska nie jest wymagana: śmierć, pozbawienie władzy rodzicielskiej, brak zdolności do czynności prawnych. Żaden przepis prawa nie wskazuje, aby zawieszoną władzę rodzicielską traktować, jako tożsamą do pozbawionej władzy rodzicielskiej. W konsekwencji zawieszenie władzy rodzicielskiej nie jest równoznaczne z jej pozbawieniem, więc zgoda skarżącego, jako ojca małoletniego syna w sprawie o zmianie nazwiska była konieczna i skarżący winien być stroną tegoż postępowania, a zaskarżenie decyzji administracyjnej było prawidłowe i zasadne. Skarżący o toczącym postępowaniu w sprawie zmiany nazwiska małoletniego syna nie był zawiadomiony i nie miał możliwości obrony swych praw. Organ administracyjny nie tylko naruszył przepisy ustawy o zmianie imienia i nazwiska, ale również art 10 § 1 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, iż interesem prawnym skarżącego było branie udziału w sprawie o zmianie nazwiska biologicznego syna, nadto organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący posiada również interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., ponieważ jako ojciec dziecka wpisany do aktu urodzenia, ma prawo i miał prawo współdecydować o nazwisku dziecka niezależnie od zawieszonej władzy rodzicielskiej. Zmiana nazwiska syna i uchybienia organu administracyjnego naruszyły prawa rodzicielskie skarżącego oraz jego dobra osobiste, a także godzą w więź emocjonalną ojca z synem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Stosownie do art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska 1. Zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2) na imię lub nazwisko używane; 3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Stosownie do z art. 9 ust. 2 tej ustawy, zmiana imienia lub nazwiska małoletniego dziecka następuje na wniosek przedstawiciela ustawowego dziecka. Przepisy art. 8 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 8 ust. 2 ww. ustawy, zmiana nazwiska lub nazwiska rodowego jednego z rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i na dzieci, które pochodzą od tych samych rodziców, pod warunkiem że drugi z rodziców wyraził na to zgodę, chyba że nie ma on pełnej zdolności do czynności prawnych lub jest pozbawiony władzy rodzicielskiej albo nie żyje. Jeżeli w chwili zmiany nazwiska dziecko ukończyło 13 lat, do zmiany nazwiska dziecka jest potrzebne także wyrażenie zgody przez dziecko. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 tej ustawy, w przypadku braku porozumienia między rodzicami dziecka każde z nich może zwrócić się do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na zmianę nazwiska dziecka.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Chrzanowie II Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt [...], D. B. ma zawieszone prawo wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem A. Postanowienie to pozostawało w obrocie prawnym w dniu 1 lipca 2024 r. (informacja z Sądu Rejonowego w Chrzanowie, k. 12). Zawieszenie w wykonywaniu władzy rodzicielskiej jest wydawane przez sąd opiekuńczy na podstawie art. 110 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2809, dalej: k.r.o.), w razie ujawnienia przemijającej przeszkody w jej wykonywaniu. Zawieszenie będzie uchylone, gdy jego przyczyna odpadnie (§ 2). Istota zawieszenia władzy rodzicielskiej polega na tym, że takie orzeczenie nie pozbawia wprawdzie rodzica tej władzy, ale nie może on jej wykonywać, wynikające z niej obowiązki i prawa rodzica nie przestają wprawdzie istnieć, jednakże przez pewien czas nie mogą być one wykonywane. Wobec powyższego organy uznały, że skarżący, jako osoba, której wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem pozostaje wyłączone - nadal nie posiada przymiotu strony w sprawie dotyczącej nazwiska dziecka, co stanowi przeszkodę dla wszczęcia na jego wniosek postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Chrzanowie nr USC.5355.15.2018 z dnia 8 maja 2018 r.
Rozstrzygnięcie czy w przypadku zawieszenia prawa wykonywania władzy rodzicielskiej, do zmiany nazwiska dziecka potrzebna jest zgoda tego rodzica, któremu wykonywanie władzy rodzicielskiej zostało zawieszone, leży poza zakresem niniejszego postępowania w sprawie odmowy wznowienia postępowania. Natomiast istotną w niniejszej sprawie kwestią jest, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2020 r. sygn. II OSK 889/20 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA), że dla wypełnienia przesłanki ważnych powodów zmiany nazwiska lub ich braku, rodzice dziecka mają chroniony interes prawny, a zatem mają prawo udziału w postępowaniu w tym przedmiocie. Ustalenie ważnych powodów zmiany nazwiska dziecka w sprawie należy do kierownika urzędu stanu cywilnego, ale badając ww. przesłankę materialnoprawną zmiany nazwiska, organ winien dać możliwość wyrażenia stanowiska przez oboje rodziców. Tym samym uznać należy, że skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, którego wznowienia żąda. Co więcej, jeżeli podanie o wznowienie postępowania jest oparte na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to jest na twierdzeniu, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to ocena, czy wnoszący podanie rzeczywiście był stroną postępowania, nie powinna co do zasady stanowić podstawy do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W takim szczególnym przypadku ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia nierozerwalnie łączy się bowiem z badaniem samej podstawy wznowienia. Rozstrzygnięcie tej kwestii powinno zatem nastąpić po wznowieniu postępowania, w ramach postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2025 r., sygn. II OSK 442/23, CBOSA).
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracji, na zasadzie art. 153 p.p.s.a. uwzględnią ww. stanowisko.
Mając na względzie powyższe, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.