III SA/KR 448/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie uchylił decyzję odmawiającą policjantowi wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, uznając, że wyrok TK o niekonstytucyjności przelicznika 1/30 powinien być stosowany wstecz.
Skarżący, funkcjonariusz Policji zwolniony ze służby przed datą publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) dotyczącego ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, domagał się wyrównania na podstawie nowej, korzystniejszej dla niego interpretacji. Organy Policji odmówiły, powołując się na przepisy przejściowe i datę zwolnienia. WSA w Krakowie uchylił decyzje organów, stwierdzając, że wyrok TK ma skutek ex tunc i powinien być stosowany również do spraw sprzed jego publikacji, a organy błędnie zinterpretowały przepisy przejściowe.
Sprawa dotyczyła wniosku funkcjonariusza Policji, J. F., o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe, naliczonego według korzystniejszego przelicznika po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). TK orzekł, że art. 115a Ustawy o Policji, w zakresie w jakim ustalał wysokość ekwiwalentu w wymiarze 1/30 miesięcznego uposażenia, był niezgodny z Konstytucją RP. Skarżący został zwolniony ze służby przed datą publikacji wyroku TK (6 listopada 2018 r.), a organy Policji odmówiły mu wyrównania, stosując przelicznik 1/30 i powołując się na przepisy przejściowe ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach. Organy argumentowały, że ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. należy ustalać na zasadach obowiązujących przed tą datą, czyli z zastosowaniem niekonstytucyjnego przelicznika. Skarżący wniósł skargę, zarzucając organom błędną wykładnię wyroku TK i przepisów przejściowych, wskazując, że wyrok TK ma skutek ex tunc i powinien obejmować również jego sytuację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przychylił się do skargi. Sąd uznał, że wyrok TK usuwa z systemu prawnego niekonstytucyjne zapisy, a przepisy przejściowe nie mogą prowadzić do tzw. 'wtórnej niekonstytucyjności' poprzez powtarzanie wadliwych rozwiązań. Sąd podkreślił, że zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, oznaczają konieczność uwzględnienia wyroku TK przy wykładni art. 115a ustawy o Policji. W związku z tym, ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. powinien być obliczony zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o Policji w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK, czyli jako wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, z uwzględnieniem ostatniego uposażenia. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutek wsteczny i powinien być stosowany do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego publikacji, obejmując również sytuację funkcjonariuszy zwolnionych przed tą datą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK usuwa z systemu prawnego niekonstytucyjne zapisy, a przepisy przejściowe nie mogą powtarzać wadliwych rozwiązań, prowadząc do 'wtórnej niekonstytucyjności'. Zasady wynikające z przepisów przejściowych wymagają uwzględnienia wyroku TK.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.o.p. art. 115a
Ustawa o Policji
Przepis w zakresie, w jakim ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Po nowelizacji stosuje się go do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do spraw policjantów zwolnionych od tej daty, ale z uwzględnieniem wyroku TK.
Konst. RP art. 66 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do wypoczynku, które w przypadku niemożności realizacji w naturze (np. po zwolnieniu ze służby) powinno być rekompensowane ekwiwalentem pieniężnym.
Konst. RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym przypadku, a nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
u.o.s.s.m. art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych...
Reguluje stosowanie art. 115a Ustawy o Policji w brzmieniu nadanym nową ustawą, wskazując, że stosuje się go do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do spraw policjantów zwolnionych od tej daty. Ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach obowiązujących przed tą datą, ale z uwzględnieniem wyroku TK.
Pomocnicze
Konst. RP art. 190 § ust. 3 i 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Organy władzy publicznej są związane orzeczeniami TK.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
k.p.c. art. 481 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do żądania odsetek ustawowych w przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organów administracji do związania wykładnią prawa przyjętą w orzeczeniu sądu administracyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 7/15 ma skutek wsteczny (ex tunc) i obejmuje sytuację funkcjonariuszy zwolnionych przed datą publikacji wyroku. Przepisy przejściowe (art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach) nie mogą powtarzać niekonstytucyjnych rozwiązań i nakazują stosowanie zasad zgodnych z Konstytucją. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. powinien być obliczony według zasad wynikających z ustawy o Policji w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK, tj. jako wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutek ex nunc i dotyczy tylko stanów faktycznych powstałych po 6 listopada 2018 r. Przepisy przejściowe nakazują stosowanie do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed 6 listopada 2018 r. uregulowań obowiązujących przed tą datą, w tym przelicznika 1/30.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki ex tunc niekonstytucyjny ułamek 1/30 zjawisko tzw. 'wtórnej niekonstytucyjności' narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy
Skład orzekający
Renata Czeluśniak
przewodniczący
Ewa Michna
członek
Marta Kisielowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych, zwłaszcza w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego i interpretacji przepisów przejściowych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie funkcjonariuszy Policji zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r., ale zasady interpretacji wyroków TK i przepisów przejściowych mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacją wyroków Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla prawników i samych funkcjonariuszy.
“Policjanci walczą o wyższe ekwiwalenty za urlopy po wyroku TK – sąd staje po ich stronie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 448/21 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2021-09-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-03-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewa Michna Marta Kisielowska /sprawozdawca/ Renata Czeluśniak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane III OSK 7536/21 - Wyrok NSA z 2024-01-17 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 360 Art. 115a Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj. Dz.U. 2020 poz 1610 Art. 9 ust. 1 Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 Art. 66 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Renata Czeluśniak Sędziowie: SWSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 5 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. zasądza na rzecz skarżącego J. F. od Komendanta Wojewódzkiego Policji kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 20 listopada 2018 r. J. F. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji o wypłatę wyrównania za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem 31 sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, art. 115a Ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący podniósł, że wysokość należnego skarżącemu ekwiwalentu została obliczona w wysokości 1/30 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnim zajmowanym stanowisku służbowym. Z zaświadczenia z dnia 25 marca 2019 r. wynika, że skarżącemu w związku ze zwolnieniem z dniem 31 sierpnia 2011 r. ze służby w Policji wypłacono ekwiwalent pieniężny w kwocie 33100,83 zł brutto za 157 dni niewykorzystanego urlopu. Postanowieniem z dnia 17 września 2019 r. wydanym na wniosek skarżącego Komendant Miejski Policji zawiesił postępowanie w sprawie. Następnie postanowieniem z dnia 23 listopada 2020 r. podjął zawieszone postępowanie. Decyzją z dnia [...] 2020 r., nr [...] Komendant Miejski Policji odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Organ wskazał, że w dniu zwolnienia ze służby skarżącemu pozostało 157 dni z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego, za które wypłacono ekwiwalent pieniężny w kwocie 33100,83 zł brutto, przyjmując, że ekwiwalent za jeden dzień niewykorzystanego urlopu odpowiada wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. W opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r. wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a Ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610, dalej "ustawa o szczególnych rozwiązaniach"). Na mocy ustawy art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym." Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach: "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r.". W rezultacie, zdaniem organu w stosunku do funkcjonariuszy zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. znajdują zastosowanie przepisy dotyczące ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe z zastosowaniem przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia za jeden dzień niewykorzystanego urlopu. W odwołaniu od decyzji Komendanta Miejskiego Policji skarżący zarzucił: - obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 66 ust. 2 oraz art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że ww. wyrok Trybunału rodzi skutki ex nunc i nie ma wpływu na sytuację skarżącego, a dotyczy tylko stanów faktycznych powstałych po 6 listopada 2018 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki ex tunc, obejmując swoim zakresem działania również sytuację skarżącego jako funkcjonariusza Policji zwolnionego ze służby przed datą wydania wyroku, - obrazę przepisów postępowania, mającą istotne znaczenie dla wyniku rozpoznawanej sprawy, tj. art. 7, 77§1 i 107§3 k.p.a. ze względu na niewystarczające wyjaśnienie i zbadanie okoliczności sprawy w kontekście zakresu podmiotowego osób objętych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. W oparciu o wskazane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne ustalenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wraz z odsetkami. Decyzją z dnia 5 lutego 2021 r., nr [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Miejskiego Policji. Organ II instancji wskazał, że od dnia 1 października 2020 roku w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. zastosowanie znajdą wyłącznie przepisy w brzmieniu dotychczasowym, dotyczące obliczania ekwiwalentu za zaległe urlopy wypoczynkowe i dodatkowe z przelicznikiem 1/30 miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie: - art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 7, art. 8 ust. 2, art. 178 ust. 1 i 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30.10.2018 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego rodzi skutki ex nunc i nie ma wpływu na sytuację skarżącego, a dotyczy tylko stanów faktycznych powstałych po 6 listopada 2018 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki ex tunc, obejmując swym zakresem działania również sytuację skarżącego jako funkcjonariusza Policji zwolnionego ze służby przed datą wydania wyroku, a organ winien na wniosek skarżącego doprowadzić do stanu zgodnego z prawem; - art. 115a ustawy o Policji oraz art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez błędne zastosowanie w zakresie w jakim art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach określa zasady wypłaty ekwiwalentu w zależności od daty nabycia urlopu, podczas gdy nie ma uzasadnienia dla tęgiego ograniczenia czasowego; - art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. o 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady praworządności i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z obowiązującymi normami prawnymi, albowiem organ nie działał na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego; - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz poprzez nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności niekonstytucyjności nowowydanych przepisów; - art. 107§ 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez niejasne sformułowanie uzasadnienia. W oparciu o podniesione zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wyrokiem z dnia 30 października 2018 r., (sygn. akt K 7/15, ogłoszonym w Dzienniku Ustaw w dniu 6 listopada 2018 r., poz. 2102) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Skutkiem wyroku była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji w Dzienniku Urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji, w części, czyli w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta, jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Trzeba wskazać, że "niekonstytucyjny" ułamek 1/30 za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. nie został zastąpiony ustawowo innym ułamkiem – np. 1/22 (ew. 1/21), zastosowanym w innych ustawach dotyczących funkcjonariuszy innych służb mundurowych: Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego czy wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy istnieje możliwość przeliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. w sposób zgodny z wyrokiem Trybunału, jak chce tego skarżący, czy też brak jest podstaw prawnych do przeliczenia ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy z zastosowaniem przelicznika 1/21, jak twierdzą to organy administracyjne obu instancji. W ocenie Sądu istnieje możliwość ponownego wyliczenia należnej kwoty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, albowiem na sposób wyliczenia tej kwoty wskazuje wprost uzasadnienie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika wprost z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia – w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, CBOSA). Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji RP gwarantującego prawo do wypoczynku oraz jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Organizacja służby w Policji powinna zatem umożliwiać skorzystanie z niego tak, aby zrealizowany był podstawowy cel prawa do wypoczynku, tj. regeneracja sił funkcjonariuszy potrzebna do dalszego wykonywania służby. Jednakże na skutek okoliczności niezależnych od funkcjonariusza, może niekiedy dojść do sytuacji, że nie zdołał on faktycznie wykorzystać urlopu przed ustaniem stosunku pracy. Wówczas jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Z uzasadnienia wyroku wynika zatem wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Mając na względzie powyższy sposób wyliczenia przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny, całkowite wyliczenie należnego skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie powinno powodować jakichkolwiek trudności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę obowiązujący w dniu podjęcia decyzji stan prawny, tj. przepisy art. 9 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach. Zgodnie z art. 9 ust. 1: "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r." Jak stanowi zatem przepis art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. a nie w wysokości wynikającej z przepisów ww. ustawy. Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad, a nie do wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym oznacza, że ustawodawca nie powtórzył niekonstytucyjnych zapisów tej ustawy, wbrew wyrokowi TK z dnia 30 października 2018 r. i nie nakazał stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia TK) uregulowań, które utraciły moc w wyniku ww. wyroku. Przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organ w przedmiotowej sprawie oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne (K. Kos, O pojęciu wtórej niekonstytucyjności prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2018, nr 2 (42), s. 21). Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę. Dlatego wykładnię przepisów, dokonaną przez organy Policji, Sąd uznał za błędną. Zdaniem Sądu, zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oznaczają konieczność wzięcia pod uwagę, przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji, wyroku TK z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, jak również ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15, w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Druk sejmowy IX 432- s. 2, 13 i 14). Wyrok Trybunału usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne rozumienie art. 115a ustawy o Policji w ww. zakresie, na mocy art. 190 Konstytucji RP. Dlatego zarówno sądy, jak i organy administracji publicznej, w tym organy Policji, winny dokonywać wykładni art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ww. ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zgodnie z Konstytucją RP. Mając powyższe na uwadze, obowiązek ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., co oznacza obowiązek obliczenia go wg zasad podanych w ustawie o Policji, w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, przy czym należy pamiętać, że przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym (tak m.in. wyrok z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 3087/21, CBOSA). Oznacza to, że w niniejszej sprawie dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującej za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonując ponownego obliczenia i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r., organy Policji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 p.p.s.a., w szczególności mając na względzie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby, przyznany za pracę ponad wymiar, otrzymuje ekwiwalent pieniężny) oraz art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i stanowiskiem TK wyrażonym w wyroku z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), przyjmując że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Odnosząc się natomiast do żądania zasądzenia ustawowych odsetek podnieść należy, że zarówno przepisy ustawy o Policji, jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie zawierają regulacji, która przyznaje organowi Policji kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych. Analiza różnorodnych uregulowań stosunków służbowych i zapadłego na ich tle orzecznictwa sądowego – sądów powszechnych i administracyjnych – prowadzi do wniosku, że droga administracyjna w przedmiocie dochodzenia odsetek przysługuje tam, gdzie przepis określonej pragmatyki służbowej przewiduje prawo do odsetek, a jednocześnie nie przewiduje dla ich dochodzenia drogi przed sądem powszechnym. Rozbieżną pozornie praktykę orzekania w sprawach odsetek funkcjonariuszy tłumaczy treść art. 7 Konstytucji RP. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jeśli zatem istnieje regulacja określonej pragmatyki, która przewiduje prawo do odsetek, w sprawie właściwa pozostaje droga administracyjna, jeżeli (jak w przypadku Służby Celnej) ustawa nie zastrzegła drogi przed sądem powszechnym. Sąd powszechny będzie natomiast rozpatrywał roszczenia o odsetki w tych wszystkich sprawach, w których pragmatyka służbowa wprost nie przewiduje uprawnienia do odsetek, co uniemożliwia organowi działanie w granicach prawa i przyznanie takiego świadczenia. Mając zatem na uwadze, że ustawa o Policji nie przewiduje prawa funkcjonariusza do odsetek, a niewypłacenie w terminie uposażenia funkcjonariuszowi Policji stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego żądanie odsetek przed sądem powszechnym, w sprawie właściwy pozostaje ten sąd (zob. np. wyrok NSA 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1467/13). O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205§2 p.p.s.a. w zw. z §14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265 ze zm.). Mając na względzie naruszenie przez organy Policji przepisów prawa materialnego, tj. przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, szczególnie art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 oraz art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI