III SA/Kr 429/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, wskazując na błędy proceduralne w ustalaniu stanu faktycznego i dowodów.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi w celu umieszczenia tablicy reklamowej. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymały decyzję o karze. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczące sposobu zbierania i oceny dowodów (protokoły z kontroli, ustalenie granic pasa drogowego). Sąd wskazał na potrzebę precyzyjnego udokumentowania zajęcia pasa drogowego i jego powierzchni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę spółki z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Kara została naliczona za umieszczenie tablicy reklamowej na działce stanowiącej pas drogi publicznej. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak przeprowadzenia dowodu z oględzin z udziałem strony oraz wydanie decyzji w oparciu o dowody zgromadzone przed wszczęciem postępowania. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości zajęcia pasa drogowego przez reklamę, a zgromadzone dowody (protokoły z kontroli, zdjęcia, mapy) były niewystarczające i sporządzone bez zachowania wymaganej formy. Sąd podkreślił konieczność precyzyjnego ustalenia granic pasa drogowego oraz powierzchni zajęcia, najlepiej na podstawie dokumentacji geodezyjnej i książki drogowej. W związku z tym uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, takie protokoły, sporządzone bez udziału strony i przed wszczęciem postępowania, mają osłabioną moc dowodową i są niewystarczające do samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, zwłaszcza w zakresie granic pasa drogowego i powierzchni zajęcia.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że protokoły z kontroli pasa drogowego, sporządzone przed wszczęciem postępowania i bez udziału strony, nie spełniają wymogów formalnych dla dowodów w postępowaniu administracyjnym (np. oględzin). Ich moc dowodowa jest osłabiona, a ustalenia na ich podstawie mogą być wadliwe, co przekłada się na wadliwość wymierzonej kary.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (26)
Główne
u.d.p. art. 40 § 1
Ustawa o drogach publicznych
Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej.
u.d.p. art. 40 § 2
Ustawa o drogach publicznych
Zezwolenie dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym reklam.
u.d.p. art. 40 § 12
Ustawa o drogach publicznych
Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządca drogi wymierza karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty.
u.d.p. art. 4 § 1
Ustawa o drogach publicznych
Definicja pasa drogowego.
u.d.p. art. 4 § 23
Ustawa o drogach publicznych
Definicja reklamy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu wykładnią prawa.
uchwała RMK art. 5 § 1
Uchwała Nr XXX/789/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie stawek za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg
Stawka opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego dla pozostałych reklam wynosi 3,90 zł.
Pomocnicze
u.d.p. art. 40 § 6
Ustawa o drogach publicznych
Sposób ustalania opłaty za zajęcie pasa drogowego.
k.p.a. art. 189f
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 206
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 lutego 2005 r. w sprawie sposobu numeracji i ewidencji dróg publicznych, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz rejestracji numerów nadanych drogom, obiektom mostowym, tunelom art. 10
Książka drogowa i dane dotyczące szerokości i powierzchni pasa drogowego.
u.p.z.p. art. 2 § 16b
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Definicja urządzenia reklamowego.
u.p.z.p. art. 2 § 16c
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Definicja urządzenia reklamowego.
p.r.d. art. 7
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Znaki drogowe.
u.o.p. art. 115
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Formy ochrony przyrody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji, w szczególności w zakresie zbierania i oceny dowodów. Niewystarczające udokumentowanie zajęcia pasa drogowego i jego powierzchni. Brak precyzyjnego ustalenia granic pasa drogowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o prawidłowości ustaleń faktycznych i dowodowych. Argumenty organów o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Godne uwagi sformułowania
Zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia powinno być precyzyjnie udokumentowane, bowiem jednym z elementów mających istotny wpływ na wysokość wymierzonej kary pieniężnej jest powierzchnia zajmowania pasa drogowego - brak jednoznacznych ustaleń co do wielkości zajmowanej powierzchni uniemożliwia prawidłowe wymierzenie kary. W rozpatrywanej sprawie zawiadomieniem z dnia 26 lutego 2021 r. (...) organ powiadomił skarżącą Spółkę o wszczęciu postępowania w tej sprawie, to wszelkie 'protokoły' sporządzone sprzed tej daty, (tj. w dniu 22 lutego 2021 r.), nie mają charakteru oględzin, o których mowa w art. 67 § 2 k.p.a. Wobec tego dokąd sięga pas drogowy ul. [...] w K., czy granica jego kończy się na linii wyznaczonej ciągiem latarń, czy też kończy się za wskazanym chodnikiem na linii ogrodzenia.
Skład orzekający
Janusz Kasprzycki
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Marasek-Zybura
członek
Tadeusz Kiełkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego w sprawach o zajęcie pasa drogowego, znaczenie dowodów w postępowaniu administracyjnym, wymogi formalne protokołów i oględzin, sposób ustalania granic pasa drogowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia pasa drogowego przez reklamę, ale zasady dowodowe i proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są błędy proceduralne w postępowaniu administracyjnym i jak ważne jest prawidłowe zbieranie dowodów, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących kar pieniężnych.
“Reklama na płocie kosztowała fortunę, ale sąd ją uchylił. Kluczowy błąd organów!”
Dane finansowe
WPS: 30 251,5 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 429/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1376
Art. 40 ust. 1, 3, 12 w zw. z art. 40 ust. 1 i 2 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
Art. 7, 11, 77, 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2022 r. nr SKO.Dr./4122/193/2021 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 3625 zł (trzy tysiące sześćset dwadzieścia pięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez S. Sp. z o.o. z siedzibą w W., zwaną dalej skarżącą Spółką, decyzja z dnia 21 stycznia 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735; zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), oraz art. 40 ust. 12 pkt 1 w zw. z ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3, ust. 6, ust. 13 i ust. 15 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1376 ze zm.; zwanej dalej ustawą o drogach publicznych), w zw. z § 5 ust. 1 pkt 8 uchwały Nr XXX/789/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie stawek za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2020 r. poz. 7324; zwanej dalej: uchwałą RMK) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 22 czerwca 2021 r. nr [...].
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 22 czerwca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 40 ust. 12 w zw. z art. 20 ust. 6-10 ustawy o drogach publicznych, art. 104 i art. 107 k.p.a., uchwały Nr XXX/789/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie stawek za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg (t. jedn., nadany uchwałą Nr XLVI 11/1316/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 18 listopada 2020 r. Dz. Urz. Woj. Małop. z 2020 r., poz. 7324), § 3 ust. 2 pkt 1 uchwały Nr CVIII/2809/18 Rady Miasta Krakowa z dnia 29 sierpnia 2018 r. w sprawie reorganizacji jednostki budżetowej Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie, zmiany jej nazwy i nadania statutu oraz upoważnienia Dyrektora Zarządu Dróg Miasta Krakowa do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej (t. jedn., nadany uchwałą Nr XLVIII/1315/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 18 listopada 2020 r. Dz. Urz. Woj. Małop. z 2020 r., poz. 7323), Prezydent Miasta Krakowa ustalił i nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 30 251,50 zł (słownie: trzydzieści tysięcy dwieście pięćdziesiąt jeden złotych i pięćdziesiąt groszy) za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego ulicy: [...] (działka nr [...] obr. [...], j. ewid. Ś.) powierzchnią reklamową o treści: zmienna w dniach od 22 lutego 2021 r. do 26 kwietnia 2021 r.
Obliczając wysokość kary pieniężnej organ pierwszej instancji uwzględnił ilość dni zajmowania pasa drogowego w okresie od 22 lutego 2021 r. do 26 kwietnia 2021 r. (64 dni), powierzchnię reklamy (12,12 m2), a także stawkę opłaty dziennej za zajęcie 1 m2 pasa drogowego wynikającą z uchwały RMK - 3,90 zł.
Wyjaśnił, że w trakcie kontroli pasa drogowego ulicy [...] w K., przeprowadzonej w dniu 18 lutego 2021 r., stwierdzono zajęcie tego pasa przez jednostronną tablicę reklamową o treści zmiennej, o wymiarach 5,05 m x 2,4 m (o całkowitej powierzchni 12,12 m2). Tablica ta była zamontowana na ogrodzeniu (działka nr [...], obr. [...], Ś.) bez zezwolenia zarządcy drogi. Pomiarów tablicy reklamowej dokonano za pomocą urządzenia mierniczego - dalmierza laserowego Leica Disto D810. Właścicielem tablicy jest skarżąca Spółka, zaś działka nr [...] stanowi pas drogi publicznej, powiatowej, jaką jest ulica [...] i pozostaje we władaniu Zarządu Dróg Miasta Krakowa.
Organ pierwszej instancji przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Wyjaśnił, że na skutek ustaleń inspekcyjno-kontrolnych podejmowanych bez udziału strony skarżącej w dniu 22 lutego 2021 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomiono Stronę. Przeprowadzone kontrole ul. [...] w K. wykazały, że będąca przedmiotem sprawy jednostronna tablica reklamowa umieszczona była we wskazanej lokalizacji bez zezwolenia zarządcy drogi nieprzerwanie w okresie od 22 lutego 2021 r. do 26 kwietnia 2021 r. (64 dni) i ostatecznie została usunięta, co zostało udokumentowane sporządzonymi protokołami z czynności kontrolnych pasa drogowego oraz na wykonanych podczas kontroli fotografiach. Pismem z dnia 4 maja 2021 r. poinformowano stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Z zestawienia powołanych przepisów prawa oraz dokonanych ustaleń faktycznych organ wywiódł, że kara pieniężna w przedmiotowej sprawie powinna wynosić 30 251,50 zł. Skoro bowiem pas drogowy był zajmowany przez 64 dni (od 22 lutego 2021 r. do 26 kwietnia 2021 r.), powierzchnia reklamy wynosiła 12,12 m2, a stawka dzienna opłaty wynikająca z § 5 ust. 1 pkt 8 uchwały RMK za zajęcie 1 m2 pasa drogowego drogi powiatowej w celu umieszczenia reklamy lub urządzenia reklamowego dla reklam tego typu wynosi 3,90 zł, to iloczyn tych wartości (64 dni x 12,12 m2 x 3,90 zł) daje liczbę 3 025,15 zł (która stanowi wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego), a dziesięciokrotność tej kwoty stanowi w myśl ustawy wysokość nakładanej kary pieniężnej.
Organ pierwszej instancji rozważył możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a., jednakże nie znalazł podstaw do takiego działania. Zdaniem organu waga naruszenia prawa w postaci zajęcia pasa drogowego bez zgody zarządcy drogi przez profesjonalne podmioty obrotu gospodarczego (przedsiębiorców działających z zamiarem określonego zysku, nie może być traktowana jako znikoma w rozumieniu ww. przepisu. Dodał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.
W ocenie organu orzeczona kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego jest sankcją za niedostosowanie się do przepisów art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, a zatem za działanie będące wyrazem braku poszanowania lub lekceważenia obiektywnego porządku prawnego. Celem nałożenia kary administracyjnej jest nie tylko zastosowanie sankcji wobec podmiotu dokonującego naruszenia, ale także przywrócenie zaufania do porządku prawnego.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca Spółka, zarzucając decyzji naruszenie przepisów:
- art. 79 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin z udziałem strony skarżącej, na okoliczność powierzchni zajęcia pasa drogowego oraz faktu pozostawania nośnika w pasie drogowym;
- art. 6 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów w toku postępowania dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o dowody zgromadzone przez organ przed wszczęciem postępowania, a w konsekwencji pozbawienie strony skarżącej prawa czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało treść przepisów art. 127 §1, 189f k.p.a., art. 40 ust. 1, 2 i 8 ustawy o drogach publicznych mających zastosowanie w sprawie oraz przedstawił przebieg postępowania i ustalenia organu pierwszej instancji, przyjmując je za własne.
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie doszło do zajęcia w dniach od 22 lutego 2021 r. do 26 kwietnia 2021 r. pasa drogowego ul. [...] w K. (działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Ś.; droga powiatowa) przez umieszczenie w nim - bez zezwolenia zarządcy drogi - jednostronnej tablicy reklamowej o treści zmiennej, o wymiarach 5,05 m x 2,4 m (powierzchnia całkowita: 12,12 m2), która to tablica została zamontowana na ogrodzeniu, a na obramowaniu tablicy od góry widniało logo o treści "S". W aktach sprawy znajdują się protokoły z kontroli pasa drogowego, przeprowadzonych w dniach: 22 lutego 2021 r., 27 lutego 2021 r., 1 marca 2021 r., 8 marca 2021 r., 9 marca 2021 r., 19 marca 2021 r., 12 kwietnia 2021 r., 20 kwietnia 2021 r., 22 kwietnia 2021 r., 26 kwietnia 2021 r. Protokoły te zawierają fotografie obrazujące miejsce, rodzaj zajęcia oraz wygląd tablicy, a także wskazują na pomiary tablicy reklamowej, których dokonywano za pomocą dalmierza laserowego Leica Disto D810 Touch. Akta sprawy zawierają dowód z mapy (karta nr 3 akt sprawy) w postaci uwierzytelnionej kopii mapy ewidencyjnej z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Prezydenta Miasta Krakowa, wykonanej w skali 1:1000, na której oznaczono granicę pasa drogowego ul. [...] w K. oraz miejsce położenia reklamy. Mapa zawiera również odpowiedni opis - legendę i obrazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że przedmiotowa tablica reklamowa znajdowała się w pasie drogowym ul [...] w K. Organ pierwszej instancji ustalił również, że strona skarżąca nie legitymuje się zezwoleniem na zajęcie pasa drogowego i umiejscowienie tablicy.
Zdaniem Kolegium przyjęta przez organ pierwszej instancji powierzchnia jednostronnej tablicy reklamowej o zmiennej treści, zlokalizowanej przy ul. [...] w K. i ujawnionej podczas kontroli pasa drogowego, została obliczona prawidłowo. Nie budzi wątpliwości to, że tablica reklamowa stanowi własność skarżącej Spółki (tablica opatrzona jest logiem tejże Spółki, co wyraźnie widać na zdjęciach znajdujących się w aktach sprawy), z kolei jak wynika z publicznie dostępnych danych, przedmiotem działalności skarżącej Spółki jest m.in. działalność reklamowa, w tym pośrednictwo w sprzedaży miejsca na cele reklamowe (dowód - wypis z KRS w aktach sprawy).
Kolegium wyjaśniło, że dokonywanie czynności inspekcyjno-kontrolnych względem pasa drogowego przez zarządcę drogi stanowi praktykę wymaganą przepisami prawa i realizowaną w ramach ustawowych zadań zarządcy drogi
(do których zgodnie z art. 20 ustawy o drogach publicznych należy m.in. przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dróg i drogowych obiektów inżynierskich, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na stan bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym weryfikacja cech i wskazanie usterek, które wymagają prac konserwacyjnych lub naprawczych ze względu na bezpieczeństwo ruchu drogowego; przeciwdziałanie niszczeniu dróg przez ich użytkowników itd.). Naturalną i logiczną konsekwencją realizacji owych zadań pozostaje to, że ustalenia dokonane w trakcie kontroli pasa drogowego (takie jak np. stwierdzenie samowolnego zajęcia pasa drogowego), w określonych przypadkach stanowią impuls do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary, a dokonane i udokumentowane w trakcie kontroli ustalenia stanowią część materiału dowodowego w tym postępowaniu. Na etapie kontroli pasa drogowego organy ustalają również - m.in. na podstawie posiadanej dokumentacji geodezyjnej i ewidencyjnej oraz prowadzonych rejestrów - czy wystąpiono o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, kto jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie oraz czy faktycznie doszło do naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych.
Zdaniem Kolegium przeprowadzona w toku postępowania administracyjnego czynność dowodowa w postaci oględzin z udziałem strony byłaby niezbędna wtedy, gdyby strona zakwestionowała ustalone przez organ - na podstawie samodzielnie przeprowadzonych kontroli - fakty, tymczasem strona skarżąca nie twierdziła i nie twierdzi, że okoliczności zajęcia pasa drogowego były w istocie inne od ustalonych przez organ. Tym samym zarzuty strony skarżącej w zakresie wadliwego zbierania materiału dowodowego, czy braku uczestnictwa jej przedstawiciela w oględzinach, Kolegium uznało za bezzasadne.
Kolegium wskazał nadto, że strona skarżąca zajmowała bezprawnie pas drogowy przez ponad dwa miesiące (64 dni), zatem skala naruszenia prawa jest znaczna. Ponadto przed organem toczą lub toczyły się inne postępowania dotyczące odpowiedzialności administracyjnokarnej strony skarżącej z tytułu podobnych naruszeń. Słusznie zauważył więc organ pierwszej instancji, że pas drogowy podlega szczególnej ochronie prawnej i co do zasady służyć ma umieszczaniu na nim jedynie infrastruktury ściśle związanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Umieszczanie w pasie drogowym infrastruktury innej, niż mieszcząca się we wspomnianym katalogu, odbywa się w ramach wyjątku, jedynie w "szczególnie uzasadnionych przypadkach" i wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi (art. 40 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 3 UDP). Taka konstrukcja służy celowi wyższemu, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego - osiągane nie tylko poprzez brak urządzeń bezpośrednio kolidujących z ruchem, ale także brak czynników rozpraszających uwagę uczestników ruchu (np. reklamy, szyldy itp.).
Nadto skarżąca Spółka jako podmiot profesjonalnie i na szeroką skale zajmujący się działalnością reklamową powinna mieć świadomość, że w stosunku do niej stawiane są wyższe wymagania.
Zdaniem Kolegium przepis art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma w sprawie zastosowania, gdyż za ten sam delikt na stronę skarżącą nie została nałożona prawomocną decyzją administracyjna kara pieniężna. Zastosowania nie znajdzie również przepis art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Rzeczona kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego jest sankcją za działanie będące wyrazem braku poszanowania bądź zlekceważenia obiektywnego porządku prawnego. Celem nałożenia przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej jest nie tylko represja, ale także przywrócenie zaufania do porządku prawnego. Biorąc to pod uwagę, słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że nie można postawić w gorszej sytuacji podmiotu, który podjął działania zmierzające do zgodnego z prawem uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (a w konsekwencji poniósł z tego tytułu stosowne opłaty) od podmiotu, który tenże pas zajął nielegalnie, bez ponoszenia kosztów takiego działania. W takiej sytuacji odstąpienie od ukarania nie pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna w rozumieniu art. 189f § 2 k.p.a. Dodatkowo celem przedmiotowej kary pieniężnej jest także wzbudzenie wewnętrznego przekonania strony o konieczności respektowania na przyszłość obowiązku uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi publicznej (funkcja wychowawcza, stymulacyjna), a także związana z nią funkcja prewencyjna, albowiem celem kary jest przeciwdziałanie podobnym naruszeniom w przyszłości. Zdaniem Kolegium cele te nie zostaną osiągnięte w sytuacji zastosowania art. 189f § 2 i 3 k.p.a, a wręcz przeciwnie - odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu zniweczy zwłaszcza prewencyjnej stymulacyjne cele kary.
Kolegium wyjaśniło nadto, że zgodnie z art. 40 ust. 6 ustawy o drogach publicznych opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia reklamy ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, a wedle art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych kara pieniężna za samowolne zajęcie pasa drogowego przez umieszczenie reklamy wynosi 10 - krotność opłaty ustalanej zgodnie z art. 40 ust. 4-6 ustawy o drogach publicznych. Zauważył, że cechy reklamy będącej przedmiotem niniejszego postępowania nie pozwalają zakwalifikować jej do opisanych w § 5 ust. 1 pkt 1-7 uchwały RMK rodzajów reklam i urządzeń reklamowych, stąd stawka za umieszczenie tego typu nośnika reklamowego powinna być przyjęta według kategorii opisanej w § 5 ust. 1 pkt 8 uchwały RMK ("pozostałe reklamy"). Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 8 uchwały RMK stawka dzienna za każdy dzień zajęcia 1 m2 pasa drogowego drogi powiatowej w celu umieszczenia reklamy lub urządzenia reklamowego ("pozostałe reklamy") wynosi 3,90 zł.
Biorąc zatem pod uwagę liczbę metrów kwadratowych powierzchni reklamy (12,12 m2), liczbę dni zajmowania pasa drogowego (64 dni) oraz stawkę opłaty (3,90 zł), należy stwierdzić, że iloczyn wskazanych czynników (12,12 x 64 x 3,90) stanowi wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego i wynosi 3.025,15 zł, z kolei dziesięciokrotność tej opłaty, to jest: 30.251,50 zł, stanowi kwotę kary, jaką należy uiścić za samowolne zajęcie pasa drogowego przez przedmiotową reklamę. Wysokość kary za przedmiotowy delikt administracyjny została przez organ pierwszej instancji naliczona prawidłowo, a przyjęte wartości i podstawa prawna zostały szczegółowo wskazane w treści rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżąca Spółka zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie naruszenie przepisów:
- art. 40 ust. 12 w związku z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez przyjęcie, iż reklama zajmowała pas drogowy, podczas gdy brak jest jednoznacznego ustalenia granic pasa drogowego, nie wykazano kolizji reklamy z psem drogowym, nie wykazano powierzchni zajęcia pasa drogowego;
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. poprzez:
niewykazanie przebiegu granic pasa drogowego, brak powołania się na ustalone granice pasa drogowego wraz z datą, od której takie granice obowiązują, a także podstawy prawnej ich wytyczenia, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności w zakresie wykazania kolizji reklamy z pasem drogowym oraz powierzchni zajęcia pasa drogowego, niepodjęcie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nienależyte uzasadnienie decyzji co skutkowało błędnym wydanie decyzji w przedmiocie nałożenia na spółkę kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi.
Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd stwierdził bowiem, że przy wydawaniu kontrolowanych decyzji organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1693, zwaną dalej ustawą o drogach publicznych).
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.
W myśl art. 40 ust. 2 ustawy o drogach publicznych zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy:
1) prowadzenia robót w pasie drogowym;
2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego;
3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam;
4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3.
Stosownie natomiast do postanowień art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi - zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.
Jak stanowi art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych pas drogowy, to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.
Z kolei reklama, w świetle art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych, to umieszczone w polu widzenia użytkownika drogi tablice reklamowe lub urządzenia reklamowe w rozumieniu art. 2 pkt 16b i 16c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r., poz. 293) także każdy inny nośnik informacji wizualnej, wraz z jej elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, niebędący znakiem drogowym, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 i 1002), ustawionym przez gminę znakiem informującym o obiektach zlokalizowanych przy drodze, w tym obiektach użyteczności publicznej, znakiem informującym o formie ochrony zabytków lub tablicą informacyjną o nazwie formy ochrony przyrody w rozumieniu art. 115 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r., poz. 916).
Analiza powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że prawidłowe ustalenie zajęcia powierzchni pasa drogowego bez wymaganego przepisami zezwolenia zarządcy drogi determinuje ustalenie wysokości kary pieniężnej wymierzanej określonemu podmiotowi za popełnienie tego deliktu administracyjnego.
Nie ulega też wątpliwości, że obowiązkiem organów prowadzących dane postępowanie administracyjne, jest w świetle postanowień artykułów 7 oraz 77§ 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy we wzajemnej łączności, w myśl swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a.
Zdaniem Sądu trafnie wskazał WSA w Krakowie, w wyroku z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1038/18, że: "W sprawach dotyczących kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego postępowanie wyjaśniające powinno być przeprowadzone wyjątkowo starannie i ze szczególną dbałością. Zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia powinno być precyzyjnie udokumentowane, bowiem jednym z elementów mających istotny wpływ na wysokość wymierzonej kary pieniężnej jest powierzchnia zajmowania pasa drogowego - brak jednoznacznych ustaleń co do wielkości zajmowanej powierzchni uniemożliwia prawidłowe wymierzenie kary. Z regulacji ustawy o drogach publicznych wynika, że zasadą jest nieumieszczanie obiektów budowlanych lub innych niezwiązanych z potrzebami zarządu drogą lub ruchu drogowego w pasie drogowym, a ewentualne lokalizacja tego rodzaju obiektów wymaga spełnienia określonych warunków - a więc uprzedniego uzyskania zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego (art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych) w drodze decyzji, o której mowa w art. 40 ust. 1 tejże ustawy (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 614/19).
Ponadto, jak zasadnie podniósł WSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 885/18; LEX nr 2627250, prowadzone przez organ postępowanie dowodowe winno doprowadzić do ustalenia wskazanych okoliczności w sposób zgodny z regułami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. "Zgodnie z art. 67 § 1 k.p.a. czynność postępowania mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinna być utrwalona protokołem, a tylko inne czynności (mniej istotne), z których nie sporządza się protokołu, mogą być zgodnie z art. 72 k.p.a. utrwalone w formie adnotacji podpisanej przez pracownika (notatki służbowej)". Protokół zatem, jeśli ma stanowić dokument urzędowy, powinien odpowiadać zasadom wynikającym z art. 67 i art. 68 k.p.a. Powinno z niego wynikać, kto, gdzie i kiedy jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze przy tym był obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono. Zasadniczo protokół z czynności postępowania powinien być sporządzony z zapewnieniem stronie czynnego udziału. Zgodzić się też należy z WSA w Warszawie, że kontroli pasa drogowego, przeprowadzonej przed wszczęciem postępowania administracyjnego nie można przypisać charakteru oględzin w rozumieniu art. 67 § 2 k.p.a., a notatki i protokoły z takich kontroli nie są dokumentami o których mowa w przytoczonych przepisach, pomimo takiego ich nazwania. Również i NSA na te kwestie zwrócił uwagę w wyroku z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1763/11, LEX nr 1367156.
Skoro w rozpatrywanej sprawie zawiadomieniem z dnia 26 lutego 2021 r. (k. 8 akt administracyjnych), doręczonym z dniem 4 marca 2021 r., organ powiadomił skarżącą Spółkę o wszczęciu postępowania w tej sprawie, to wszelkie "protokoły" sporządzone sprzed tej daty, (tj. w dniu 22 lutego 2021 r.), nie mają charakteru oględzin, o których mowa w art. 67 § 2 k.p.a. Wobec tego ustalenia organów ilości dni zajętego pasa drogowego, zarówno organu pierwszej instancji, jak i orzekającego w tym zakresie na nowo Kolegium, są w ocenie Sądu wadliwe, co przekłada się na wadliwość ustalenia wysokości wymierzonej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego.
Z treści tzw. "protokołów", sporządzanych w dniach: 22 lutego 2021 r., 27 lutego 2021 r., 1 marca 2021 r., 8 marca 2021 r. 9 marca 2021 r., 19 marca 2021 r., 12 kwietnia 2021 r., 20 kwietnia 2021 r., 22 kwietnia 2021 r., 26 kwietnia 2021 r. wynika, kto, kiedy i jakich dokonał ustaleń, w jaki sposób i przy użyciu jakiego urządzenia mierniczego dokonano pomiaru powierzchni reklamowej, wskazano powierzchnię przedmiotowej reklamy i sposób jej obliczenia. Nie wynika natomiast, by w tych czynnościach organu brał udział ktokolwiek z ramienia skarżącej Spółki. Wobec powyższego moc dowodowa tego rodzaju dokumentów została poważnie osłabiona poprzez brak udziału w tych czynnościach skarżącej Spółki. Nie oznacza to jednak, że materiały te nie mogą być w ogóle zaliczone w poczet materiału dowodowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Tego rodzaju jednak dokumenty, jakie zgromadzono w niniejszej sprawie, są, zdaniem Sądu, niewystarczające i sporządzone zostały bez zachowania wymaganej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego formie, co także ma znaczenie dla prawidłowości ustalenia wysokości wymierzonej skarżącej Spółce kary.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zostały więc dostatecznie wyjaśnione okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla oceny faktu zajęcia pasa drogowego przedmiotową reklamą i określenia wysokości kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
Zwrócić należy uwagę, że w skład pasa drogowego wchodzi nie tylko droga, ale np. również chodnik, jeżeli taki się znajduje (zob. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3098/15; LEX nr 2359720).
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. w wyroku WSA w Łodzi z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 967/15; LEX nr 1946110, czy w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Po 64/18; LEX nr 2464194) w celu wykazania granic pasa drogowego, a co za tym idzie weryfikowalnego udokumentowania, że doszło do zajęcia tego pasa, niezbędnym jest przedłożenie planu gruntu w formie dokumentu geodezyjnego, z wyraźnie zaznaczonymi liniami granicznymi tego gruntu.
W rozpatrywanej sprawie orzekające Kolegium oraz organ pierwszej instancji uznało w ocenie Sądu po raz kolejny - a priori - że znajdujące się w aktach na k. 1, 2 i 3 oraz 5 akt administracyjnych kopie mapy wyznaczenia punktów granicznych, mapy zasadniczej oraz kopia mapy ewidencyjnej z zasobu geodezyjnego i kartograficznego, informacja opisowo-graficzna z mapy ewidencyjnej i rejestru gruntów, wymóg ten spełniają. Ocena ta jest błędna, gdyż takie dokumenty
nie są wystarczające i prawidłowe. Na ich podstawie nie można stwierdzić z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że ustalenia organu, iż doszło do zajęcia pasa drogowego są prawidłowe. Istotnie na kopii map zasadniczej i ewidencyjnej wyrysowano kolorem różowym "granice pasa drogowego" ul. [...] w K., zaznaczając przy tym kreską koloru niebieskiego, a na pozostałych mapach kolorem różowym, umiejscowienie przedmiotowej reklamy.
Wskazać bowiem należy, że nie jest cechą jedyną i wystarczającą dla uznania danego gruntu za pas drogowy stwierdzenie, że przylega on do drogi. Niezbędne jest ustalenie, że na gruncie tym znajdują się obiekty budowlane lub urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu lub potrzebami zarządzania drogą (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 227/15; LEX nr 1468094).
Wbrew zatem temu co twierdzi Kolegium nie ma zdaniem Sądu w aktach administracyjnych sprawy takiego dokumentu, na podstawie którego można byłoby zweryfikować prawidłowość ustaleń organów w tym zakresie. Wskazane mapy nie mogły być więc uznane za dokumenty wystarczające.
W ocenie Sądu wymiary pola powierzchni zajętego pasa drogowego winny się znaleźć na urzędowym dokumencie geodezyjnym, i co najważniejsze, z naniesioną szerokością i wymiarami pasa drogowego z książki drogi, o której mowa w § 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 lutego 2005 r. w sprawie sposobu numeracji i ewidencji dróg publicznych, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz rejestracji numerów nadanych drogom, obiektom mostowym, tunelom (Dz. U. z 2005 r. Nr 67, poz. 582), by dysponować niepodważalnym materiałem dowodowym. W kolumnie nr 35 książki drogi podane są bowiem dane dotyczące szerokości i powierzchni pasa drogowego. Podzielić w pełni więc należy stanowisko WSA w Warszawie, wypowiedziane w wyroku z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 885/18; LEX nr 2627250, " (...) aby udowodnić, że dany obiekt znajdował się bez cienia wątpliwości w pasie drogi publicznej, należy w pierwszej kolejności na mapie geodezyjnej wykazać - opierając się na treści książki drogowej - jaki jest przebieg granic pasa drogowego. Na tak przygotowanej mapie winna zostać przeprowadzona kolizja umieszczonego w pasie obiektu z liniami granicznymi pasa (...)." w odpowiedniej skali, oraz na osobnym dokumencie - rysunku technicznym - przedstawiającym dany obiekt z wymiarami we wszystkich istotnych płaszczyznach.
Obowiązkiem organów, jak to wskazał w przywołanym orzeczeniu WSA
w Krakowie, (wyrok z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1038/18), jest bowiem takie sporządzenie protokołów z kontroli, aby mogłyby dawać one podstawę sądowi administracyjnemu do weryfikacji zasadności przyjęcia, że rzeczywiście zajęto pas drogowy o takiej, określonej w nim powierzchni. Stanowiące zatem integralną część "protokołów" z czynności kontrolnych zdjęcia nie mogły dawać takiej podstawy.
W świetle bowiem treści wskazanego wyroku WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 227/15 (LEX nr 1468094) oraz uwidocznionego na zdjęciach, stanowiących integralną część tzw "protokołów" z kontroli pasa drogowego, położenia przedmiotowej reklamy, budzi poważne wątpliwości kategoryczne stwierdzenia orzekających organów, że uwidaczniają one bez cienia wątpliwości zajęcie pasa drogowego ul. [...] w K. skoro na nich w sposób wyraźny widać nie tylko chodnik ale i ciąg latarni ulicznych, posadowionych na pasie zieleni, a więc urządzeń związanych z obsługą ruchu, wyznaczających linię znajdującą się przed chodnikiem, usytuowanym przed przedmiotową reklamą. Wobec tego dokąd sięga pas drogowy ul. [...] w K., czy granica jego kończy się na linii wyznaczonej ciągiem latarń, czy też kończy się za wskazanym chodnikiem na linii ogrodzenia. Ponadto z dokumentacji fotograficznej wynika, że ogrodzenie najprawdopodobniej znajduje się na podmurówce, a tablica reklamowa może mieścić się wewnątrz przestrzeni nad podmurówką ogrodzenia. Tymczasem organy nawet nie wskazały czy granica działki przebiega w osi ogrodzenia, czy też całe ogrodzenie wraz z podmurówką znajduje się w granicy działki, którą ogradza, nie mówiąc o wykazaniu przez organy, decydujących dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, linii granicznych pasa drogowego i ich relacji do położenia spornego nośnika reklamowego, co do ewentualnej kolizji tego nośnika z pasem drogowym. Okoliczność zajęcia pasa drogowego przedmiotową reklamą ma zatem kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie dla treści rozstrzygnięcia. Niewątpliwe bowiem niewadliwe ustalenie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi otwiera dopiero możliwość nałożenia kary administracyjnej, przewidzianej przepisem art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi na określony podmiot.
Organy dopuściły się więc naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 40 ust. 12 i ust. 3 i ust. 6 w zw. z art. 40 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych przez niewłaściwe zastosowanie w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania - artykułów 7 i 77 § 1 , 10 i 80 oraz 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy są determinantem niewadliwego ustalenia i wymierzenia określonemu podmiotowi kary administracyjnej za zajęcie pasa drogowego i w określonej wysokości.
Zwrócić też należy uwagę, że w art. 189f k.p.a. ustawodawca ukształtował instytucję prawną, a zatem organ jest zobowiązany zastosować ją co do zasady z urzędu (z wyłączeniem art. 189f § 2 i 3 k.p.a.) w przypadku spełnienia się przesłanek wskazanych w art. 189f k.p.a. (vide: Hanna Knysiak - Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II do art. 189f w LEX i powołane tam publikatory). Najpierw jednak musi dojść do niewadliwego ustalenia popełnienia przez określony podmiot deliktu administracyjnego - zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia. Dopiero więc niewadliwe ustalenie popełnienia deliktu administracyjnego, a więc uznania, że decyzja wymierzająca administracyjną karę pieniężną z tego tytułu skarżącej Spółce jest decyzją prawidłową da podstawę do wypowiedzenia się, czy rzeczywiście waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub czy zaistniała przesłanka, o której mowa w pkt 2 art. 189f § 1 k.p.a. Waga naruszenia prawa ma też związek z wysokością administracyjnej kary pieniężnej, a póki co nie można stwierdzić, że materiał dowodowy daje podstawy do uznania prawidłowości ustaleń także i w kwestii wysokości kary. Podobnie, co do zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., bo także jest to związane z niewadliwym ustaleniem zajęcia pasa drogowego. Wówczas, gdy organy to ustalą niewątpliwie, powinny rozważyć, czy zaprzestanie naruszenia prawa i istnienie obiektu w sposób niezagrażający ruchowi drogowemu - może pozwolić na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W tym kontekście zaznaczyć jedynie należy, że Kolegium powinno poszerzyć swoją argumentację, co do prawidłowości odstąpienia od wymierzenia kary. Wobec obowiązujących w postępowaniu administracyjnym naczelnych zasad – zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) Kolegium winno należycie uzasadnić swoje stwierdzenie z jakich powodów uważa, że oczywiste jest w takim wypadku naruszenie prawa większej wagi. Czy li tylko decyduje o tym kwestia, że mamy do czynienia z podmiotem prowadzącym profesjonalną działalność, czy też inne okoliczności mają znaczenie. Podkreślić należy, że to nie mierzona w złotych kwota zysku z tytułu wynajmu przedmiotowej reklamy ma miarodajne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., lecz chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Wobec tego, że na gruncie przywołanego przepisu prawa ustawodawca operuje pojęciem niedookreślonym (nieostrym, o cechach zwrotu szacunkowego, a to gdy uwzględnić, że rekonstrukcja sytuacji opisanej w hipotezie dekodowanej z niego normy prawnej wymaga "ustalenia" "wagi naruszenia prawa", co wobec istoty tego środka techniki prawodawczej ma służyć zapewnieniu prawu koniecznej dynamiki, a tym samym jego aktualności i adekwatności w relacji do kontekstu jego stosowania), to za uzasadnione trzeba uznać oczekiwanie odnośnie do potrzeby zajęcia stosownego stanowiska wobec tego pojęcia - lecz jednak z pominięciem treści art. 115 ustawy - Kodeks karny, który to przepis, zważywszy na przedmiot, cele oraz funkcje regulacji administracyjnoprawnej należy uznać za nieprzydatny dla potrzeb rekonstrukcji wskazanego pojęcia. Za warunek konieczny uznania go za prawidłowe trzeba uznać to, aby stanowisko to zawierało uargumentowaną i wiążącą propozycję rozumienia tego pojęcia na gruncie - co trzeba podkreślić - okoliczności rozpatrywanego przypadku, co innymi słowy wiąże się z kwalifikowaniem lub oceną określonych faktów (zdarzeń, zachowań, zjawisk), jako podpadających albo niepodpadających pod daną normę prawną oraz jako objętych albo nieobjętych zakresem normowania i zastosowania tej normy prawnej. Art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności sprawy. Organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 11, 77 § 1 i 80 oraz 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego - art. 40 ust. 12 w zw. z art. 40 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych przez niewłaściwe zastosowanie w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, skoro prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy są determinantem niewadliwego ustalenia zajęcia pasa drogowego i wymierzenia określonemu podmiotowi kary administracyjnej za zajęcie pasa drogowego i w określonej wysokości.
Skarga musiała więc wywrzeć zamierzony skutek, skoro zarzuty naruszenia art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych oraz wskazanych w jej treści przepisów postepowania potwierdziły się.
W ponownym rozpatrzeniu sprawy organy zobowiązane będą wziąć pod uwagę powyższe wskazania, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a. Zobowiązane będą zgromadzić w sposób niewadliwy materiał dowodowy dający ewentualną podstawę do wymierzenia kary za zajęcie psa drogowego wykorzystując przewidziane Kodeksem postepowania administracyjnego środki dowodowe i w przepisanej formie, a następnie ponownie rozważyć zastosowanie instytucji z art. 189f k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zasądzając od organu na rzecz skarżącej Spółki zwrot kwoty 3625 zł, na którą to składał się wpis od skargi w wysokości 908 zł, wynagrodzenie radcy prawnego, ustalone zgodnie z 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) wynoszące 2700 zł., opłata od pełnomocnictwo w wysokości 17 zł.
Na podstawie art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), kwota opłaty za czynności radcy prawnego została miarkowana z uwagi na nakład pracy niezbędny do wniesienia skargi, przy uwzględnieniu jej w istocie tożsamej treści w dwóch analogicznych sprawach, dotyczących tej samej skarżącej Spółki. Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego "zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powołanego przepisu wynika, że katalog sytuacji, w których sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania lub je miarkować, jest otwarty. Uwzględnienie skargi w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu jest tylko jednym uzasadnionym przypadkiem uzasadniającym takie rozstrzygnięcie, wskazanym przez ustawodawcę. Świadczy o tym użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności". Zastosowanie w konkretnej sprawie miarkowania kosztów ma charakter uznaniowy. Z powyższego nie można natomiast wywieść, że miarkowanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego poniżej stawki minimalnej jest możliwe tylko w przypadku częściowego uwzględnienia skargi. Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, miarkowanie kosztów dopuszczalne jest w sytuacji, gdy ten sam pełnomocnik reprezentuje stronę skarżącą w podobnych sprawach (zob. postanowienia NSA: z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt II OZ 319/20; 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OZ 237/21)" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt II OZ 646/21, opubl. LEX nr 3247060, analogicznie postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OZ 515/21, opubl. LEX nr 3231894).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI