III SA/KR 418/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję odrzucającą zarzuty do danych ewidencji gruntów, uznając, że przebieg granic działki powinien być zgodny z dokumentacją źródłową, a nie z opisem w akcie własności ziemi.
Skarżący kwestionował dane dotyczące przebiegu granic i powierzchni działki w ewidencji gruntów, powołując się na zapis w akcie własności ziemi o "połowie stodoły". Organy administracyjne, a następnie WSA, uznały, że przebieg granicy powinien być zgodny z dokumentacją geodezyjną z lat 1972 i 1990, która wskazuje na przebieg granicy po ścianie budynku, a nie w jego połowie. Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o prawa własności, które powinny być dochodzone przed sądem cywilnym.
Sprawa dotyczyła skargi A. D. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Oświęcimskiego o odrzuceniu zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Zarzuty skarżącego dotyczyły przebiegu granic działki nr [...] i jej powierzchni, które miały być niezgodne z aktem własności ziemi z 1972 r., gdzie mowa była o "połowie stodoły". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd wyjaśnił, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter wyłącznie informacyjno-techniczny i deklaratoryjny, odzwierciedlając stan prawny wynikający z dokumentów, a nie kształtując go. Ewidencja nie rozstrzyga sporów o prawa własności ani o przebieg granic, które powinny być dochodzone przed sądami cywilnymi. Analiza dokumentacji geodezyjnej z lat 1972 i 1990 wykazała, że przebieg granicy między działkami nr [...] a nr [...] nie przebiegał w połowie stodoły, lecz po ścianie budynku, zgodnie z miarami zawartymi w szkicach polowych. Modernizacja ewidencji gruntów i budynków polegała na wprowadzeniu danych zgodnych z tymi dokumentami źródłowymi. Sąd podkreślił, że nie można dopasowywać przebiegu granic do oczekiwanej powierzchni, a zapis "połowa stodoły" w akcie własności ziemi nie jest wystarczająco precyzyjny, aby zmienić dane ewidencyjne ustalone na podstawie dokumentacji geodezyjnej. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, odniosły się do zarzutów skarżącego i zastosowały właściwe przepisy prawa, w tym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Sąd wskazał, że ewentualne spory dotyczące rozgraniczenia działek mogą być rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu cywilnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zapis "połowa stodoły" nie jest wystarczająco precyzyjny, aby zmienić dane ewidencyjne ustalone na podstawie dokumentacji geodezyjnej, która wskazuje na przebieg granicy po ścianie budynku.
Uzasadnienie
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i odzwierciedla dane wynikające z dokumentów geodezyjnych. W przypadku rozbieżności między opisem w akcie własności ziemi a danymi z dokumentacji geodezyjnej, sąd administracyjny uznał prymat tej drugiej, podkreślając, że ewidencja nie rozstrzyga sporów o prawa własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.p.g.k. art. 24a § ust. 9
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Określa tryb zgłaszania zarzutów do danych wynikających z operatu powstałego w toku modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
Pomocnicze
u.p.g.k. art. 20
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Definiuje zakres informacji objętych ewidencją gruntów i budynków.
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie egib art. 36
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Określa dokumenty, na podstawie których można wykazać przebieg granic działek ewidencyjnych.
rozporządzenie egib art. 37 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Określa sposób pozyskiwania danych o przebiegu granic w przypadku braku wiarygodnej dokumentacji.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dane ewidencyjne powinny być zgodne z dokumentacją geodezyjną stanowiącą podstawę ich utworzenia. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o prawa własności. Zapis "połowa stodoły" w akcie własności ziemi jest nieprecyzyjny i nie może zastąpić danych z dokumentacji geodezyjnej.
Odrzucone argumenty
Zapis "połowa stodoły" w akcie własności ziemi powinien decydować o przebiegu granicy działki. Organ administracyjny powinien dokonać pomiaru w terenie w celu ustalenia przebiegu granicy.
Godne uwagi sformułowania
Ewidencja gruntów i budynków, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów lub ich części i nie nadaje prawa własności do tych gruntów, nie rozstrzyga także o zasięgu prawa własności do nieruchomości. Ewidencja z założenia ma charakter wtórny, jest wyłącznie "kalką" dokumentów, które z mocy przepisów prawa stanowiły podstawę dokonanych w niej wpisów. nie można dopasować przebiegu granic w celu osiągnięcia zadanej powierzchni.
Skład orzekający
Jakub Makuch
przewodniczący
Ewa Michna
członek
Ewelina Dziuban
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących modernizacji ewidencji gruntów i budynków, charakteru deklaratoryjnego ewidencji oraz rozgraniczenia kompetencji organów administracji ewidencyjnej i sądów cywilnych w sprawach spornych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności między zapisem w akcie własności ziemi a dokumentacją geodezyjną; ogólne zasady dotyczące ewidencji gruntów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje częsty konflikt między historycznymi dokumentami własności a precyzyjnymi danymi geodezyjnymi, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości.
“Połowa stodoły czy ściana budynku? Sąd rozstrzyga spór o granicę działki.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 418/25 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-09-25 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-03-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewelina Dziuban /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6120 Ewidencja gruntów i budynków Hasła tematyczne Ewidencja gruntów Skarżony organ Inne Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1151 Art. 24a ust. 9 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 stycznia 2025 r., nr IG-II.7221.133.2024.KG w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Uzasadnienie Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r., znak IG-II.7221.133.2024.KG utrzymał w mocy decyzję Starosty Oświęcimskiego z 14 października 2024 r. znak: SGG.6620.5.223.1.2020.WN, w której odrzucono zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu Z., jednostka ewidencyjna B. - obszar wiejski. W podstawie prawnej decyzji podano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. 2024 póz. 572 - dalej: K.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz.U. 2024 póz. 1151 ze zmianami - dalej: ustawa Pgik). Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Starosta Oświęcimski - po rozpatrzeniu zarzutów zgłoszonych przez D. i A. D. do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, dotyczących danych działki nr [...] położonej w obrębie Z., jednostka ewidencyjna B. -obszar wiejski, decyzją z 14 października 2024 r. znak: SGG.6620.5.223.1.2020.WN orzekł o ich odrzuceniu. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli D. i A. D. nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu ww. opisanej decyzji z 8 stycznia 2025 r. organ odwoławczy wskazał, że przepisami prawa materialnego regulującymi kwestie modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków są postanowienia art. 24a ustawy Pgik. Na tej podstawie przeprowadzono modernizację operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu Z., jednostka ewidencyjna B. - obszar wiejski. Od 31 stycznia do 18 lutego 2022 r. w siedzibie Starostwa Powiatowego w Oświęcimiu został wyłożony do publicznego wglądu projekt operatu opisowo-kartograficznego między innymi dla obrębu Z. (art. 24a ust. 4 ustawy Pgik). Następnie, działając w myśl przepisu art. 24a ust. 8, Starosta Oświęcimski ogłosił w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z 28 marca 2022 r. poz. 2037 informację, że dane objęte modernizacją zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stały się z dniem 21 marca 2022 r. danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 24a ust. 9 każdy, czyjego interesu prawnego dotyczyły dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, mógł w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji o modernizacji zgłaszać zarzuty do tych danych. Tym samym termin zgłoszenia zarzutów upływał 27 kwietnia 2022 r. D. D. i A. D. pismem z 28 marca 2022 r.(data wpływu do organu) zgłosili zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic działki nr [...] i jej powierzchni (cyt.) wskazując, że: działka [...] nie jest zgodna z aktem własności ziemi z połową stodoły i odcinek granicy 12 m, nie zgadza się powierzchnia działki [...] - powinno być 2,86a. Z uwagi na treść pisma oraz termin jego wniesienia, tj. 28 marca 2022 r. Starosta Oświęcimski zasadnie uznał, iż stanowi ono zgłoszenie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, o których mowa w art. 24a ust. 9 i 10 ustawy Pgik. Na skutek odwołania D. i A. D. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z 9 listopada 2022 r. znak: IG-II.7221.143.2022.KG uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uznał bowiem, że zachodzi konieczność ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych w sprawie oraz uzasadnienia przez organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący wszystkich aspektów sprawy. W toku postępowania ustalono, że w rejestrze gruntów operatu opisowo-kartograficznego obrębu Z. w jednostce rejestrowej [...] jest ujawniona działka nr [...] o powierzchni 0,0286 ha stanowiącą własność D. i A. D. ([...]). Do czasu przeprowadzenia w latach 2020-2021 modernizacji ewidencji gruntów i budynków obowiązująca mapa ewidencyjna prowadzona była w postaci wektorowej jako wynik modernizacji ewidencji gruntów wykonanej w 2011 roku (operat [...]), która dostosowywała dane ewidencyjne do wówczas obowiązujących przepisów oraz obejmowała założenie ewidencji budynków i lokali i obowiązywała na mocy obwieszczenia Wojewody Małopolskiego z 29 grudnia 2011 r. (Dz. Urz. 2011 póz. 7253). Materiały pierwotne z założenia ewidencji oparte były na bazie katastru austriackiego. Celem modernizacji ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonej w latach 2020-2021 było dostosowanie danych do obowiązujących przepisów prawnych i modeli pojęciowych oraz ich aktualizacja dla obiektów - budynków ewidencyjnych. Zgodnie z Warunkami Technicznymi (WT) zamówienia pn. "Weryfikacja i poprawa jakości bazy ewidencji gruntów i budynków w trybie modernizacji ewidencji gruntów i budynków" wykonawca pracy zobowiązany był do weryfikacji obiektów EGiB wskazanych w WT, ich atrybutów, relacji oraz obiektów powiązanych i harmonizowanych baz danych. (...) Starosta Oświęcimski rozpatrując przedmiotową sprawę dotyczącą zarzutów do zmodernizowanych danych dokonał ponownie analizy materiałów zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym dotyczących przedmiotowej działki, tj. operatów nr nr [...], [...] oraz prac wykonywanych podczas modernizacji. Z materiałów źródłowych stanowiących o przebiegu granic działki [...] wynika, że operatem 1972 r. ([...]) wydzielono z parceli gruntowej nr [...] parcele nr [...] i nr [...]. Linia podziałowa uwidoczniana na szkicu polowym oraz mapie uzupełniającej w skali 1:2880 z 3 sierpnia 1972 r. Ze sprawozdania technicznego wynika, że celem tej pracy było wydzielenie działek do uwłaszczenia. Powyższa mapa znajduje się przy aktach uwłaszczeniowych dotyczących działki nr [...], dla której 31 sierpnia 1972 r. wydano Akt Własności Ziemi nr [...]. Analiza powyższego opracowania (szkicu z miarami - karta 36 akt sprawy) dowodzi, że granica pomiędzy działkami nr [...] a nr [...] nie przebiega w połowie budynku usytuowanego na tych działkach, jak wskazuje zapis na AWZ (cyt.: "połowa stodoły"). Długość ówczesnego budynku wynosiła 14,1 m, z czego linia podziałowa dzieliła budynek na części o długości 5 m i 9,1 m. Wynika to ze szkicu polowego i miar na nim zawartych. Również dokumenty znajdujące się w operacie technicznym nr [...], a w szczególności protokół graniczny z 26 maja 1990 r. (karta 42) opisujący granice istniejące na gruncie oraz szkic polowy potwierdzający sytuowanie granicy pomiędzy działkami nr [...] a nr [...] (później nr [...]) (cyt.) (...) granica biegnie w kierunku północno-zachodnim, od punktu 5, wzdłuż ogrodzenia trwałego, dalej przez stodołę do punktu 6 (...). Jak wynika z opisu granic zawartego w ww. protokole punkty nr 5 i nr 6 wznowiono na podstawie miar szkicu podstawowego i utrwalono w terenie rurkami żelaznymi. Ze szkicu polowego (karta 38) wynika także, że granica pomiędzy działkami nr [...] a nr [...] nie przebiegała w połowie budynku (stodoły), miary odpowiednio 4,88 m i 9,12 m (po ścianie budynku), co zgadza się ze szkicem z 1972 r. Wskazano również na znajdujący się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym operat nr [...] dotyczący podziału działek nr [...] i nr [...] przylegających do działki nr [...] objętej zarzutami. Sporządzony wówczas protokół ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych potwierdza, że przebieg granicy działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] został ustalony 8 grudnia 2015 r. na podstawie dokumentów i analizy z ODGiK. Organ odwoławczy zaznaczył, że w zakresie przebiegu granic działki nr [...] w ramach obecnie przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków nie były wykonywane czynności ustalenia jej przebiegu. Nadto wskazano, że wykonawca prac modernizacyjnych dokonał pomiaru istniejących budynków znajdujących się na działce nr [...] i nr [...] stwierdzając, że (cyt.) dotychczasowe położenie budynków w bazie danych ewidencji gruntów i budynków jest błędne. (...) Wykonawca prac geodezyjnych wykonał w terenie pomiar miar czołowych budynków zlokalizowanych na działkach [...] i [...] stwierdzając, że są to te same budynki, które znajdują się na szkicu polowym w operacie [...]. Położenie punktów nr [...] i [...] zostało obliczone z miar zawartych w operacie [...] na budynki uprzednio pomierzone w terenie, które stanowiły osnowę pomiarową dla punktów z operatu [...]. Granica z operatu [...] została poprowadzona po ścianie budynków co jest również zgodne z danymi z operatu 2/1990. (...) Powyżej opisane działania dokonane podczas modernizacji wskazują, że została dokonana korekta przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w stosunku do wcześniej ujawnionej (na podstawie wektoryzacji mapy analogowej). W ocenie organu odwoławczego powyższe działania są prawidłowe, wprowadzenie danych dotyczących przebiegu granic z dokumentów źródłowych jest zgodne z § 36 rozporządzenia egib 2001. Granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] przebiega po ścianie budynków zlokalizowanych na tych działkach, a szerokość tych budynków, wynosząca odpowiednio 4,89 m i 9,08 m (szkic z pomiaru - karta 23), jest zgodna z miarami zawartymi na szkicach z 1972 r. i 1990 r. Odnosząc się do uwag skarżących dotyczących powierzchni działki nr [...], organ II instancji wskazał, że nie było podstaw do takiej zmiany (powołując się na przepis § 62 ust. 1 oraz § 61 rozporządzenia. Organ II instancji zaznaczył przy tym, że to przebieg granic decyduje o powierzchni, nie można natomiast dopasować przebiegu granic w celu osiągnięcia zadanej powierzchni. Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii użytego w Akcie Własności Ziemi nr [...] sformułowania "potowa stodoły", wyjaśniono, że Starosta Oświęcimski zgromadził w aktach sprawy dokumentację dotyczącą uregulowania własności gospodarstwa rolnego, w tym protokół przesłuchania stron i świadków, z którego wynikają zapisy o części stodoły (jeden sążeń) w innym miejscu połowy stodoły (jeden sążeń). Opisu tego w żaden sposób nie można uznać za precyzujący dane metryczne. Ponadto podkreślić należy, że dokumentacja ta zawiera również załącznik graficzny -Mapę uzupełniającą w skali 1:2880 z 3 sierpnia 1972 r, powołaną również w Akcie Własności Ziemi, będącą wynikiem pracy opisanej w niniejszym uzasadnieniu - operat nr [...], z której wynika, że przedmiotowa granica nie przebiega w "połowie stodoły" wówczas istniejącej jak tego oczekują odwołujący. Świadczą o tym miary zawarte w szkicu polowym. Odnosząc się do miar na szkicu z 1972 r. wskazywanych przez odwołujących (cyt.) 10m / 12m od strony ulicy, organ odwoławczy wskazał, że miary te nie są możliwe do odtworzenia, ponieważ nie zostały dowiązane do żadnych szczegółów sytuacyjnych, tym bardziej takich, które mogłyby być obecnie zidentyfikowane. W przeciwieństwie do tego, istniejący budynek (a jak wynika z pomiaru dwa budynki) oraz wymiary odnoszące się do niego są znane i zgodne z ww. szkicem. W końcowej części uzasadnienia, organ odwoławczy podsumowując stwierdził, że uwzględnienie zarzutów co do zasięgu użytkowania czy własności wiązałoby się z koniecznością przeniesienia prawa własności, co w postępowaniu ewidencyjnym (czy to aktualizacyjnym, czy modernizacyjnym) jest niedopuszczalne bez uprzedniego udokumentowania prawa własności stosownym tytułem (postanowienie sądu, akt notarialny itp.). Ewidencja gruntów i budynków, pełniąc funkcje informacyjno- techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów lub ich części i nie nadaje prawa własności do tych gruntów, nie rozstrzyga także o zasięgu prawa własności do nieruchomości. W razie powstania sporu co do tego, czyją własnością jest nieruchomość ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W skardze od ww. decyzji organu odwoławczego A. D. nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem. Skarżący nie rozumie dlaczego organy administracyjne podważają treść aktu własności ziemi intepretując słowo połowa jako część i dlaczego wniosek o pomiar w ternie został odrzucony. Obecnie przeprowadzona granica powoduje zmniejszenie powierzchni działki skarżącego i zwiększenie powierzchni działki sąsiada. Zależy mu na prawidłowym naniesieniu granic i odniesieniu do budynków zgodnie z aktem własności ziemi. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując zawartą w skardze argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 8 stycznia 2025 r., znak IG-II.7221.133.2024.KG utrzymująca w mocy decyzję Starosty Oświęcimskiego z 14 października 2024 r. znak: SGG.6620.5.223.1.2020.WN, w której odrzucono zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu Z., jednostka ewidencyjna B. - obszar wiejski. Wyjaśnienie istoty sporu prawnego w niniejszej sprawie wymaga pewnego systemowego wstępu, który pozwoli w sposób przystępny przedstawić argumentację uzasadniającą przyjęty przez Sąd kierunek rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm.), zwanej dalej u.p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące gruntów to jest ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Ewidencja gruntów, jak wynika z ustawowej definicji przyjętej w art. 2 pkt 8 p.g.i.k., stanowi system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Oznacza to, że ewidencja jest wyłącznie publicznym rejestrem, w którym odzwierciedla się dane dotyczące stanu prawnego nieruchomości, a wynikające z dokumentów, którym przepisy prawa przypisują walor źródła danych ewidencyjnych. W orzecznictwie przyjęto, że rejestr ewidencji gruntów ma być wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19.10.2011 r., I OSK 1764/10, LEX nr 1131488). Na jej podstawie strona nie nabywa więc prawa. W orzecznictwie podkreśla się, że ewidencja nie rozstrzyga natomiast sporów co do gruntów, organy ewidencyjne nie są zaś uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji. Ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą natomiast księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach (zob. uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi z 14.03.2012 r., III SA/Łd 24/12, LEX nr 1139539). Ewidencja z założenia ma charakter wtórny, jest wyłącznie "kalką" dokumentów, które z mocy przepisów prawa stanowiły podstawę dokonanych w niej wpisów. W konsekwencji, każdy wpis w ewidencji jest deklaratoryjny, nie kreuje żadnego prawa, nie decyduje o jego zasięgu, a jedynie potwierdza, że takie prawo określonemu podmiotowi przysługuje i wskazuje, jaki zgodnie z przyjętymi do zasobu dokumentami jest jego zasięg. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień, do władania nieruchomością. Jeżeli istnieje spór co do prawa do nieruchomości, wyrażający się w braku zgody właścicieli działek sąsiednich co do tego, jak przebiega granica pomiędzy tymi działkami, nie jest dopuszczalne rozstrzyganie tego sporu przed organami ewidencyjnymi. Wiążące ustalenie granic nieruchomości w ewidencji gruntów może nastąpić, albo w oparciu o dokumenty, które już znajdują się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym, albo w oparciu o dokumenty nowowytworzone, wydane w postępowaniach zakończonych orzeczeniem rozstrzygającym spór graniczny. Rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 roku (dalej w skrócie: "rozporządzenie"), rozstrzyga wprost, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; 2) w celu podziału nieruchomości; 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych. Zgodnie z art. 24a ust. 1 u.p.g.k. starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych. Wówczas starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków. Informacje te podlegają wywieszeniu na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego. Z kolei projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego, a także udostępnieniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344). Następnie starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia, o którym mowa w ust. 4, poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym. Dane ujawnione w ewidencji w wyniku modernizacji mogą zostać zakwestionowane, przez każdego, kto ma w tym interes prawny, poprzez wniesienie zarzutów – art. 24a ust. 9 p.g.i.k. Co kluczowe, w przepisie tym chodzi o operat, powstały w toku postępowania mającego na celu modernizację ewidencji. Tryb zgłaszania zarzutów przewidziany w art. 24a ust. 9 p.g.i.k. dotyczy zatem tylko danych wynikających z operatu powstałego dla potrzeb przeprowadzenia modernizacji ewidencji i ogranicza zakres wnoszonych uwag i zarzutów do danych stanowiących zapisy nowe. P.g.i.k. nie daje racjonalnych podstaw do przyjęcia poglądu, iż zamiarem ustawodawcy było, by przy okazji modernizacji ewidencji można było skutecznie podnieść wszelkie zarzuty będące poza zakresem i przedmiotem prowadzonej modernizacji – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2018 r., sygn. I OSK 2778/17. W kontrolowanej sprawie - projekt stał się operatem ewidencji gruntów i budynków z dniem 21 marca 2022 r. Informację, że dane objęte modernizacją zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego obrębu Z. stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków, ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego 28 marca 2022 r. poz. 2037. Zatem prawidłowo zakwalifikowano pisma stron z 28 marca 2022 r. (data wpływu do organu) jako zgłoszenie zarzutów do danych ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, o którym mowa w art. 24a ust. 9 i 10 ustawy Pgik. Okoliczność ta była niesporna w tym postępowaniu. Organy administracyjne dokonały analizy materiałów zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym, dotyczących przebiegu granic działki skarżących [...] tj.: - dokumentację z operatu z 1972 r. o nr [...] - ze szkicu polowego (katastralnego) z miarami na (k. 35, akta uwłaszczeniowe), z której wynika, że granica miedzy [...] a [...] (obecnie [...]) nie przebiega w połowie budynku znajdującego się na tych działkach (nie jest to spójne z zapisem który znajduje się w Akcie Własności Ziemi z 1972 r. w którym jest mowa o połowie stodoły); - dokumentację z operatu technicznego z [...] – w szczególności protokół graniczny z 26 maja 1990 (k. 41, 42), szkic polowy k. 38 – z której wynika, że granica miedzy [...] a [...] (obecnie [...]) nie przebiega w połowie budynku znajdującego się na tych działkach. Dokonany podczas modernizacji pomiar miar czołowych budynków zlokalizowanych na działkach [...] i [...] wykazał, że są to te same budynki, które wkreślono na szkicu polowym w operacie [...]. Położenie punktów nr [...] i [...] zostało obliczone z miar zawartych w operacie [...] na budynki uprzednio pomierzone w terenie, które stanowiły osnowę pomiarową dla punktów z operatu [...]. Granica z operatu [...]została poprowadzona po ścianie budynków co jest również zgodne z danymi z operatu [...]. Należy zgodzić się z organem II instancji, że wprowadzenie danych dotyczących przebiegu granic z dokumentów źródłowych było zgodne z przepisem par. 36 ww. rozporządzenia. Z powołanego wyżej § 36 rozporządzenia wynika bowiem, za pomocą jakich dokumentów można wykazać przebieg granic działek ewidencyjnych, i to w tej sprawie zostało uczynione. Natomiast § 37 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Brak było podstaw do zastosowania ww. § rozporządzenia, bo nie wystąpiły ku temu przesłanki tam wymienione. Odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji należy zaznaczyć, że mapa dołączona do AWZ z 1972 r. – nie wskazuje na przebieg granicy zgodny z oczekiwaniami skarżącego. Podsumowując, w tej sprawie organy prawidłowo przytoczyły i wyjaśniły podstawę prawną swoich decyzji. Postępowanie wyjaśniające zostało zatem przeprowadzone z uwzględnieniem wymogów opisanych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a uzasadnienie zaskarżonego aktu zostało sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 kpa, ponieważ pozwala zapoznać się z dokonanymi przez organ ustaleniami faktycznymi, mającymi zastosowanie przepisami prawa, a także motywami podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Organy odniosły się wyczerpująco i prawidłowo do wszystkich zarzutów skarżącego. Prawidłowo też pouczyły strony, że kwestie rozgraniczenia działek nie leżą w kompetencjach organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków. Przeprowadzone postępowanie administracyjne w żaden sposób nie ingerowało w prawo własności stron tego postępowania i nie wyklucza także możliwości przeprowadzenia ustalenia granic nieruchomości w trybie rozgraniczenia. Jeżeli w postępowaniu rozgraniczeniowym zostaną ustalone inne granice pomiędzy działkami, to w konsekwencji inne też będą powierzchnie tych działek. Zarzuty skargi nie są zatem zasadne. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI