III SA/Kr 414/20

III SA/Kr 414/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /sprawozdawca/
Hanna Knysiak-Sudyka /przewodniczący/
Renata Czeluśniak
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 412/21 - Wyrok NSA z 2024-05-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 146 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 414/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Hanna Knysiak - Sudyka, Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Ewa Michna (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 25 czerwca 2020 r. skargi M. D., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 3 lutego 2020 r. nr [...], , , skargę oddala, , , ,
Uzasadnienie
Decyzją z 10 września 2014 r. Nr [...] Prezydent Miasta orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr [...] składającej się z działki nr [...] o pow. 0,0428 ha położonej w obrębie [...] jedn. ewid. K. stanowiącej własność B. T. i A. T. na prawach własności ustawowej majątkowej małżeńskiej w 2/3 części oraz S. T. w 1/3 części z nieruchomością sąsiednią objętą księgą wieczystą nr [...] składającą się z działki nr [...] o pow. 0,0266 ha położonej w obr. [...] jedn. ewid K. stanowiącej własność Gminy. Rozgraniczenie nastąpiło w sposób ustalony i wskazany na gruncie, od punktu [...] przez punkt nr [...] do punktu [...], szczegółowo opisany na szkicu graficznym sporządzonym przez geodetę uprawnionego Pana mgr. inż. J. S. 10 czerwca 2014 r.
Na wniosek M. D. Prezydent Miasta postanowieniem z 26 kwietnia 2018 r. wznowił postępowanie rozgraniczeniowe, a następnie w decyzji z 21 czerwca 2018 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Nr [...], podnosząc, że M. D. nie był stroną postępowania rozgraniczającego zakończonego ostateczną decyzją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 sierpnia 2018 r. uchyliło decyzję organu I instancji i sprawa została przekazana organowi I instancji celem ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 26 listopada 2018 r., III SA/Kr 1096/18 oddalił sprzeciw M. D. wobec ww. decyzji organu odwoławczego.
W następstwie ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta, decyzją z 23 sierpnia 2019 r. Nr [...], uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Nr [...] i umorzył z urzędu postępowanie rozgraniczeniowe oraz przekazał sprawę do rozpoznania przez sąd powszechny właściwy dla miejsca położenia nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po wniesieniu odwołania przez B. T. od decyzji Prezydenta Miasta Nr [...], wydało 3 lutego 2020 r. decyzję nr [...], w której uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta Nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania rozgraniczniowego doszło wprawdzie do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1, art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256), polegającego na niezapewnieniu M. D. czynnego udziału w postępowaniu. Jednak ze względu na zaistnienie ujemnej przesłanki uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania określonej w art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (termin, o którym mowa w tym przepisie rozpoczął bieg od 19 września 2014 r. – daty chronologicznie ostatniego doręczenia jednej ze stron decyzji Nr [...] – i upłynął 19 września 2019 r.) nie było możliwe merytoryczne orzekanie przez Kolegium w sprawie i uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Nr [...].
Na decyzję Kolegium nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego w Krakowie wniósł M. D., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.) art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ I instancji wydając rozstrzygnięcie we wznowionym postępowaniu, zachował pięcioletni termin zakreślony w art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego;
2.) art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji i stwierdzenie, że decyzja Prezydenta Miasta Nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, podczas gdy upływ okresu przedawnienia oznaczonego w przepisie art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie;
3.) art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa bez wskazania okoliczności, z powodu których organ nie uchylił tej decyzji, podczas gdy art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie stanowi, że w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Nr [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późń. zm.) w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego opinii dla zachowania terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wystarczy wydanie w okresie pięcioletnim decyzji organu I instancji (i organ I instancji wydajac decyzję 23 sierpnia 2019 r. termin ten zachował), a upływ tego terminu na etapie rozpoznania odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji skutkuje jedynie utratą możliwości ponownego, wszechstronnego rozpatrzenia całej sprawy przez organ odwoławczy. Poza tym w ocenie skarżącego bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie oznacza nie tylko brak uprawnienia do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwyczajnym, z powodu upływu pięcioletniego terminu. Organ nie miał kompetencji, aby uchylić decyzję organu I instancji, która została wydana z zachowaniem pięcioletniego terminu i była zgodna z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Ponadto organ nie wskazał na jakiej podstawie uchylił objętą odwołaniem decyzję Prezydenta Miasta Nr [...], a uchylając ją wbrew zakazowi, wydał rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Skarżący zarzucił także, że organ odwoławczy orzekając na podstawie art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wskazał okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji, a w osnowie jego decyzji nie zawarto formalnego rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Nr [...].
Skarżący uzasadniając wniosek o stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji Prezydenta Miasta Nr [...], podniósł, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszenim prawa – art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficznego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 276), gdyż granice ustalono nie na podstawie dokumentów, ale zgodnego oświadczenia jedynie części stron postępowania, podczas gdy skarżący powinien być taką stroną postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego punktu granicznego nr 2788. Ponadto decyzja o rozgraniczeniu została wydana po fakcie wydania orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, I OSK 1124/11, w którym to wyroku, w tym samym punkcie 2788 Naczelny Sąd Administracyjny przyznał status strony członkom rodziny T. w rozgraniczeniu pomiędzy działką skarżącego nr [...], a działką Gminy nr [...], które jest prowadzone od 2006 r. Zainteresowani współwłaściciele nieruchomości nie zawarli w sprawie ugody i nie było możliwe ustalenie przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia woli stron, tak więc zgodnie z art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego Prezydent Miasta powinien umorzyć postępowanie administracyjne i przekazać sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Decyzja rozgraniczeniowa była dla skarżącego dyskryminująca, naruszając art. 32 Konstytucji RP, i jako dotknięta kwalifikowaną wadą z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępownia admnistracyjnego uzasadniającą stwierdzenie nieważności, powinna zostać uchylona przez Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując że istota zarzutów skargi sprowadzała się do kwestionowania skuteczności zastosowania przez organ odwoławczy art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administarcyjnego i prawidłowowści wyrzeczenia o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta Nr [...] z naruszeniem prawa. Nie było natomiast sporne, że w dacie orzekania przez Kolegium pięcioletni termin upłynął, a ww. decyzja została wydana z naruszeniem prawa, które zostało wykazane w decyzji Kolegium, objętej skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Odnosząc się do zarzutów skargi, Kolegium powołało się na zgodne stanowisko judykatury i doktryny, zgodnie z którym obowiązek zważania na terminy przewidziane w art. 146 § 1 Kodeksu postępownia administarcyjnego będzie też dotyczył organu II instancji, rozpatrującego odwołanie od decyzji kończącej wznowione postępowanie, i ilekroć organ I instancji "zdążył" i wydał w postępowaniu wznowionym decyzję przewidzianą w art. 151 § 1 pkt 2, tylekroć – jeżeli zostanie wniesione od niej odwołanie - organ II instancji będzie musiał ją uchylić.
Organ odwoławczy podniósł też m.in., że stwierdzone w sentencji zaskarżonej decyzji wydanie decyzji Prezydenta Miasta Nr [...] z naruszeniem prawa zostało szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – wraz z podaniem okoliczności, z powodu których Kolegium nie uchyliło tej decyzji, tj. upływ terminu z art. 146 § 1 k.p.a.
Kolegium oceniło również jako bezpodstawny i niemożliwy do spełnienia wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji zbadanej przez organy we wznowionym postępowaniu, a nie decyzji zaskarżonej, a także wskazało, że nie istnieje w obrocie prawnym art. 156 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W piśmie z 8 czerwca 2020 r. skarżący powołał się m.in. na stanowisko prezentowane w doktrynie o orzecznictwie, zgodnie z którym obowiązkiem sądu administracyjnego jest – przez wydanie orzeczenia – stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodna z prawem. Ponownie podkreślił rażące naruszenie art. 33 Prawa geodezyjnego i kartograficznego i pominięcie dochodzenia do prawdy obiektywnej w dotychczasowym postępowaniu o rozgraniczenie, powołał się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu III SA/Wr 258/10, w której sąd administracyjny uchylił tylko decyzję II instancji, pozostawił decyzję I instancji nietkniętą i stwierdził nieważność decyzji podstawowej, tej w której postępowanie wznowiono, gdyż dopatrzył się rażącego naruszenia prawa przy jej wydaniu. Skarżący podkreślił również m.in., że jego pierwsza skarga do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 listopada 2017 r. zawierała wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pierwotnej z powodu rażącego naruszenia prawa, jednak Kolegium odrzuciło tą skargę twierdząc, że skarżący powinienem wnioskować o wznowienie postępowania z powodu niebrania udziału w postępowaniu, co też był uczynił. Podkreślił, że długi ciąg procedowania w sprawie doprowadził do przedawnienia, co uznaje on za krzywdzące. Skarżący przyznał się również do omyłki w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administarcyjnymi i wyjaśnił, że chodziło mu o art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administarcyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga nie była zasadna ponieważ z powodu długości prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego nie było możliwe orzeczenie przez organ II instancji merytorycznej decyzji.
Zgodnie z art. 146 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Fakt pominięcia M. D. jako strony postępowania został potwierdzony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 26 listopada 2018 r., III SA/Kr 1096/18 (wyrok prawomocny).
Bezspornie decyzja z Prezydenta Miasta z 10 września 2014 r. Nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości została doręczona ówczesnym stronom postępowania (B. T., A. T. i S. T. 19 września 2014 r., a więc termin pięcioletni, o którym mowa w ww. art. 146 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego upłynął 19 września 2019 r.
Skarżący został pominięty w prowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym jako jego strona z naruszeniem art. 145 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sposób liczenia terminu w latach został określony w art. 57 § 3a Kodeksu postępowania administracyjnego, który został dodany ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) i na podstawie jej art. 16 znajdował zastosowanie do spraw wszczętych po jej wejściu w życie (tj. po 1 czerwca 2017 r.).
Sąd zwraca uwagę, że art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego biegu terminu prekluzyjnego, określonego w powołanym przepisie, nie przerywa wydanie decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku postępowania. Dopiero rozstrzygnięcie organu II instancji powoduje ostateczne załatwienie sprawy (także we wznowionym postępowaniu). Wobec tego uznać należy, że dla zachowania terminów zakreślonych w art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego konieczne jest wydanie decyzji przez organy obu instancji, jeśli orzeczenie organu pierwszej instancji poddane zostało kontroli instancyjnej. Nie można tutaj mówić, o rozszerzaniu wyjątku od zasady praworządności, skoro, regulacja art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jest "wyrazem kompromisu pomiędzy zasadą praworządności a zasadą trwałości decyzji na rzecz zasady trwałości decyzji. Dlatego upływ terminu, przewidzianego w art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przed wydaniem decyzji ostatecznej skutkuje ograniczeniem możliwości organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu co do istoty sprawy (wyrok NSA z 19 grudnia 2012 r., II OSK 1521/11).
Zaskarżona decyzja z 3 lutego 2020 r. była więc zgodna z ww. art. 146 § 1Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżącemu w tej sytuacji przysługuje odszkodowanie z art. 417 i 4171 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm.). Sąd zaznacza przy tym, że znany jest mu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017 r., II OSK 841/17 zgodnie z którym konieczne jest rozstrzygnięcie – jaka zostałaby wydana decyzja. Wyrok ten jednak nie ma zastosowania w sprawie ponieważ właściwym do orzekania wobec braku zgody stron na rozgraniczenie jest sąd powszechny zgodnie z art. 34 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 276 z późn. zm.).
W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.