III SA/Kr 404/25

III SA/Kr 404/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Maria Zawadzka
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Dz.U. 2022 poz 1836
par 8 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Maria Zawadzka Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2025 roku sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 grudnia 2024 roku znak NP.9081.2.35.2024 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 20 grudnia 2024 r., znak NP.9081.2.35.2024 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu z 7 października 2024 r. o stwierdzeniu u E. S. (dalej: "uczestniczka") choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. 2024 poz. 416, dalej: "u.p.i.s.") oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1836, dalej: "rozporządzenie").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 3 lipca 2023 r. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy zgłosił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu (PPIS) podejrzenie choroby zawodowej u uczestniczki – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, pozycja 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
W dniu 23 sierpnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu z urzędu wszczął postępowanie w sprawie choroby zawodowej uczestniczki.
8 września 2023 r. uczestniczka została przesłuchana w charakterze strony. Wskazała, że była zatrudniona w M. sp. z o.o. od 14 czerwca 2004 r. do 31 stycznia 2005 r. na stanowisku kasjer sprzedawca, praca polegała na rozkładaniu towaru, obsłudze klienta, obsłudze kasy fiskalnej, nie wykonywała prac związanych z krojeniem wędlin, serów itp. Od 1 października 2005 r. do 30 września 2006 r. w "A" PPHU A. S. na stanowisku kasjer-sprzedawca, praca związana była z obsługą klienta, rozkładaniem towaru spożywczego, nie wykonywała prac związanych z krojeniem wędlin, serów itp. W okresie od 18 grudnia 2006 r. do 28 lutego 2010 r. w B sp. z o.o. (dalej: "skarżący") w wymiarze ¾ etatu do 17 marca 2007 r., a od 18 marca 2007 r. do 28 lutego 2010 r. całego etatu. Praca polegała na szyciu elementów do samochodów z różnych materiałów na maszynie przemysłowej, dłuższa nieobecność w pracy. W okresie od 28 stycznia 2011 r. do 20 lipca 2017 r. w C sp. z o.o. Agencja Pracy Tymczasowej, praca wykonywana w V. na stanowisku magazyniera, w okresie do 29 lutego 2012 r. w wymiarze ½ etatu; od 1 marca 2012 r. do 20 lipca 2012 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, praca polegała na dowożeniu komponentów na wózku, praca manualna rąk nie była wykonywana. W okresie od 8 marca 2013 r. do 30 września 2012 r. w D sp. z o.o. na stanowisku pracownik produkcji ogrodniczej. Od 4 listopada 2013 r. do 17 grudnia 2013 r. E. sp. z o.o. na stanowisku monter wiązek, operator maszyn, ustawianie parametrów wycinania na komputerze. Od 18 grudnia 2013 r. do nadal D sp. z o.o. praca na stanowisku pracownik produkcji ogrodniczej. Skarżąca przedłożyła świadectwa pracy od wskazanych pracodawców.
20 września 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu sporządził Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej uczestniczki – okres zatrudnienia łącznie 9 lat, 3 miesiące, 24 dni- stanowisko pracy- pracownik produkcji ogrodniczej; pracodawca - D sp. z o.o.; czynniki szkodliwe/uciążliwe: ruchy monotypowe i obciążające w obrębie kończyn górnych.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu 30 października 2023 r. sporządził Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej uczestniczki – wskazując na okres od 18 grudnia 2006 r. do 28 lutego 2010 r., szwaczka, pracodawca – skarżący, czynniki szkodliwe – sposób wykonywania pracy; praca monotypowa, narażająca kończyny górne w stawach nadgarstkowych.
Orzeczeniem lekarskim nr [...] Małopolski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy rozpoznał u uczestniczki chorobę zawodową - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Jako miejsce zatrudnienia lub wykonywania pracy, w którym nastąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia choroby zawodowej, wskazano skarżącego oraz D sp. z o.o. Jako wskaźnik narażenia zawodowego stanowiący przyczynę choroby zawodowej wskazano sposób wykonywania pracy, okresy narażenia zawodowego: od 18 grudnia 2006 do 15 marca 2009 r.; od 8 marca 2013 r. do 30 września 2013 r.; od 18 grudnia 2013 do 30 marca 2016 r., od 3 kwietnia 2017 r. do nadal. W uzasadnieniu wskazano, że wykonano badania ogólnolekarskie, neurologiczne, laboratoryjne, EKG, zapoznano się z dokumentacją medyczną oraz dokonano analizy narażenia zawodowego na ruchy monotypowe nadgarstków. W wywiadzie uczestniczka podawała drętwienie ręki, oraz palców IV i V ręki lewej. Obustronny zespół cieśni nadgarstka stwierdzono badaniem EMG z 12 listopada 2021 r., operowano po stronie lewej 5 marca 2022 r.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że cieśnie w kanale nadgarstka powstają w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją przedramienia, palców i pleców. Seryjne (monotypowe, wielokrotnie powtarzalne) ruchy zginania i prostowania nadgarstka w ciągu dnia pracy, dodatkowo połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia pracy palcami, używanie siły nacisku na narzędzia przez zginacze palców, powodują podwyższone ciśnienie w kanale nadgarstka, które wiedzie do powstania ciastnoty w kanale, niedokrwienia nerwu pośrodkowego powodującego powstanie zespołu cieśni nadgarstka. Analiza kart ocen narażenia zawodowego opracowanych przez PPIS w zakresie sposobu wykonywania pracy wykazała, że w trakcie zatrudnienia na stanowisku szwaczki oraz pracownika produkcji ogrodniczej sposób wykonywania pracy wiązał się z ruchami monotypowymi nadgarstków, co pozwala na uznanie z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzanym schorzeniem a sposobem wykonywania pracy i rozpoznanie choroby zawodowej.
Decyzją z 7 października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu stwierdził u uczestniczki chorobę zawodową przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni nadgarstka wymienioną w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy. W uzasadnieniu organ przytoczył historię zatrudnienia skarżącej, wskazując, że w czasie zatrudnienia u skarżącego w okresie od 18 grudnia 2006 r. do 28 lutego 2010 r. na stanowisku szwaczki uczestniczka była narażona na powtarzalne ruchy, prostowania i zginania nadgarstka, łokciowe i promieniowe odchylenie nadgarstka, nawracanie i odwracanie nadgarstka, które mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej z poz. 20/1. W czasie zatrudnienia w D sp. z.o.o. w okresie od 8 marca 2013 r. do 30 września 2013 r., od 18 grudnia 2013 r. do 30 marca 2016 r. oraz od 3 marca 2017 r. do nadal uczestniczka wykonywała pracę na stanowisku pracownika produkcji ogrodniczej. Praca obejmuje czynności związane z zbieraniem sadzonek roślin matecznych - praca polega na przycinaniu ręcznym pędów roślin przy pomocy sekatora / skalpela – 4 miesiące w roku, średnia wydajność - 800-1000 szt./h; sadzonkowanie do paletek wielooczkowych - zebrane pędy z roślin matecznych wkłada się do otworów w ziemi w paletkach wielooczkowych - ok 7 miesięcy w roku, średnia wydajność - 1000- 1500 szt./h. w zależności od kultury, ziół ok.1000 szt./godzinę, kwiatów rogatkowych ok 1000 szt./godzinę; sadzenie ukorzenionych sadzonek na stole, obecnie na doniczkarce - praca polega na włożeniu do otworu w ziemi (doniczce) ukorzenionej sadzonki - 1 miesiąc w roku, średnia wydajność - 4000- 8000 szt./zmianę roboczą; pielęgnacja - podlewanie, nawożenie- łączenie węży za pomocą szybkozłączy - ok. 2 razy w tygodniu, w zależności od potrzeb; pakowanie roślin dla klientów do palet wodnych - po 12-15 sztuk w opakowaniu, ok 2 miesiące w roku, ok. 1000 sztuk/zmianę roboczą, pakowanie doniczek 1,5-2 litrowych, przenoszenie, pakowanie na wózki, przyklejanie kodów kreskowych na doniczkę. Pakowanie odbywa się okresowo z większą intensyfikacją w okresie kwiecień-maj - kwiaty sezonowe, sierpień-wrzesień-wrzosy, listopad-grudzień - poinsecja, byliny okresowo przez cały rok; rozkładanie i przestawianie roślin - pakowanie roślin w doniczkach do skrzynek i transport w inne miejsce, a następnie rozkładanie ich w większych rozstawach na stoły. - ok 1 miesiąc w roku; przesadzanie iglaków, wycinanie i zakładanie na nie kołderek - od ok 2 lat nie prowadzi się uprawy iglaków; w okresie letnim - plewienie bylin i krzewów ozdobnych, kiedyś plewienie iglaków; czerwiec/lipiec sadzenie, uszczykiwanie Poinsecji (listopad, grudzień - pakowanie), praca miała charakter monotypowy.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu wskazał, że w trakcie pracy u skarżącego oraz w D sp. z.o.o. uczestniczka była narażona na obciążenie stawów ruchami monotypowymi w obrębie stawów nadgarstkowych. W pozostałych zakładach praca monotypowa nie była wykonana lub była wykonywana przez okres zbyt krótki by mogła przyczynić się do powstania choroby zawodowej z poz. 20/1. Organ podniósł, że uczestniczka była badana w Poradni Chorób Zawodowych Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie i otrzymała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 17 lipca 2024 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej: "Przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka" wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. W rezultacie, w ocenie organu zachodziły przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej u uczestniczki.
W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia uczestniczki, wyrażające się zaniechaniem ustalenia przyczyn powstania u uczestniczki stwierdzonej choroby cieśni nadgarstka, czy była ona związana z wykonywaną pracą;
- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie wskazuje na fakt przeprowadzenia u uczestniczki operacji w obrębie lewego nadgarstka, nie odnosi się do pozazawodowych czynników zespołu cieśni nadgarstka, zostało sporządzone w sposób lakoniczny, ogólnikowy, nie zawiera podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych u uczestniczki, nie zawiera merytorycznego i dostatecznego uzasadnienia rozpoznania u uczestniczki zespołu cieśni nadgarstka, nie zawiera dokumentacji medycznej sprzed rozpoczęcia zatrudniania u skarżącego;
- § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane z naruszeniem przepisów rozporządzenia.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ustalenie, czy występowały inne czynniki mogące mieć wpływ na powstanie schorzenia stwierdzonego u uczestniczki, zażądanie uzupełnienia lekarskiego o wymagane uzasadnienie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Decyzją z 20 grudnia 2024 r. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że w sprawie orzekała jednostka orzecznicza pierwszego stopnia diagnostycznego właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie, która stwierdziła istnienie u uczestniczki choroby zawodowej zespołu cieśni nadgarstka. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, orzeczenia lekarskie są w istocie opiniami biegłych. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do podważania takich opinii. Jednakże zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie których prowadzone jest postępowanie administracyjne w sprawach chorób zawodowych, organ ocenił wydane orzeczenia w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. W cenie organu wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jest jasno i wyczerpująco uzasadnione. MPWIS podniósł, że aby uznać schorzenie za chorobę zawodową muszą być spełnione następujące warunki: rozpoznana choroba figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych; pracownik był narażony w środowisku pracy na czynnik chorobotwórczy mogący stanowić potencjalną przyczynę jej wystąpienia; zachodzi związek przyczynowo - skutkowy między narażeniem na czynnik szkodliwy w środowisku pracy, a stwierdzaną chorobą, w stopniu bezspornym lub z wysokim prawdopodobieństwem; udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej wystąpiły w trakcie pracy lub w okresie wskazanym przez ustawodawcę w wykazie chorób zawodowych.
W ocenie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w sprawie zostały spełnione wszystkie warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej u uczestniczki - upoważniona jednostka orzecznicza rozpoznała schorzenie, które figuruje pod poz. 20.1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych, analiza narażenia zawodowego wykazała, iż sposób wykonywania pracy wiązał się z monotypią w zakresie stawów nadgarstkowych oraz udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w trakcie zatrudnienia (zespól cieśni nadgarstka rozpoznano u uczestniczki badaniem EMG wykonanym w dniu 12 listopada 2021 r.). Zarówno organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jak i jednostka orzekająca - MOMP w Krakowie, zgodnie uznały, iż uczestniczka wykonywała czynności, które wymagały długotrwałej powtarzalności, wiązały się z koniecznością wykonywania seryjnych ruchów zginania i prostowania nadgarstka w ciągu dnia pracy, stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej - zespołu cieśni nadgarstka.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, MPWIS wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że organ I instancji ustalił przebieg pracy zawodowej uczestniczki, następnie dokonał oceny narażenia zawodowego z całego okresu zatrudnienia wskazując, w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe. Odnosząc się natomiast do wniosku o zwrócenie się do jednostki orzeczniczej o uzasadnienie orzeczenia, organ II instancji wskazał, że w jego ocenie w wydanym orzeczeniu lekarskim MOMP w sposób wiarygodny uzasadnił podstawy do rozpoznania z wysokim prawdopodobieństwem u uczestniczki choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Odnosząc się do zarzutu braku poddania analizie możliwości pozazawodowych czynników powodujących powstanie u uczestniczki choroby zawodowej, podniósł, że nawet jeśli stwierdzi się współistnienie czynników pozazawodowych – przy uznanym narażaniu zawodowym – nie jest to wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby, a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie.
Podsumowując rozważania, MWPIS wskazał, że w sprawie został zebrany wyczerpujący materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie wydane przez MOMP w Krakowie o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka oraz ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez organy Inspekcji Sanitarnej, dały podstawę do stwierdzenia u uczestniczki choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:
- przepisów postępowania:
- art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia uczestniczki, wyrażające się zaniechaniem:
- ustalenia przyczyn powstania stwierdzonej choroby przewlekłego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także ustalenia, czy była ona związana wyłącznie z wykonywaną pracą, zwłaszcza biorąc pod uwagę całkowity brak odniesienia się przez organ do ogólnego stanu zdrowia uczestniczki, w tym do występowania u niej ewentualnych schorzeń, mogących mieć istotny wpływ na rozwój zespołu cieśni w obrębie nadgarstka oraz weryfikacji, czy wobec stwierdzenia przez lekarzy orzeczników zespołu cieśni nadgarstka, istniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u uczestniczki;
- art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to:
- wskazuje na fakt przeprowadzenia u pacjentki w dniu 5 marca 2022 r. operacji w obrębie lewego nadgarstka, nie odnosi się do pozazawodowych czynników etiopatogenezy zespołu cieśni nadgarstka, co oznacza, że domniemanie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a wystąpieniem choroby zawodowej jest nieuzasadnione;
- zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u uczestniczki zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem, nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy u skarżącego, a także dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, u których występowało narażenie zawodowe;
- § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez oparcie decyzji na orzeczeniu lekarskim, wydanym z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;
- naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 2351 kodeksu pracy, poprzez wydanie decyzji w sytuacji, gdy do stwierdzenia choroby zawodowej wymagane jest udowodnienie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u skarżącego.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.
Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 277, dalej: "k.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz, aby istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę, ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą. Podkreślenia wymaga fakt, że chorobę zawodową można stwierdzić nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że spowodowało ją działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę, nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1430/22).
W myśl art. 235² k. p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jednak pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, a regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje wnioskodawcę, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie, lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W § 6 ust. 2 zostały wymienione czynniki, które lekarz orzecznik winien uwzględnić przy dokonaniu oceny narażenia zawodowego, w szczególności w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – czynników biologicznych – rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia, stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia tego czynnika. Należy zwrócić uwagę, że to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Pracownik badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1).
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. W przypadku, gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2). W razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o sposobie uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z 22.06.2020 r., II OSK 3694/19). Bez opinii bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa (por. wyrok NSA z 22.06.2020 r., II OSK 3694/19).
Podstawowym, ale nie jedynym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej jest pozytywna opinia lekarska wydana w trybie określonym w rozporządzeniu. Trzeba podkreślić, że możliwa jest kontrola oraz podważenie opinii lekarskich, ale w ograniczonym zakresie. Organ jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Wiedzy tej nie posiadają bowiem organy administracyjne czy też sądy, zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. W przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest zatem uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych, ani też dokonania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, CBOSA, tak też wyrok NSA z 18 listopada 2020 r., II OSK 2269/18).
Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować jedynie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z tego punktu widzenia, że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez należytego uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza. Nie może to jednak dotyczyć merytorycznej treści prawidłowo sporządzonego orzeczenia lekarskiego. (por. m.in. wyrok NSA z 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06 i powołane w nim orzecznictwo).
Należy podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, z punktu widzenia art. 235¹ k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia a stwierdzoną dolegliwością (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2012r., sygn. II OSK 748/12).
Stwierdzenie przez organ z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego powstaniem choroby zawodowej, nie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona bezspornym dowodem (por. wyrok NSA z 29 października 2024 r., II GSK 993/24).
Jak wskazuje się w orzecznictwie, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2012r., sygn. akt II OSK 748/12). Na gruncie art. 2351 k.p. nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem (por. wyrok NSA z 2 marca 2021r., sygn. akt II OSK 1102/18).
Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że z analizowanych przepisów wynika domniemanie polegające na tym, że jeżeli właściwy lekarz uznał, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie chorób zawodowych, a ze stanu faktycznego ustalonego w sprawie wynika, że pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, to dane schorzenie należy uznać za chorobę zawodową (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2024 r., II GSK 915/24).
Sąd nie podziela podniesionych w skardze zarzutów o pozazawodowej przyczynie schorzenia uczestniczki. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2024 r. (sygn. akt II GSK 1744/23), że wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie. Jak słusznie wskazał NSA w powołanym wyroku, tylko wykazanie, że choroba została spowodowana (wyłącznie) przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.
Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przez organy I i II instancji przepisów postępowania poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego oraz poprzez brak rozważenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Należy bowiem zaznaczyć, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Tymczasem jak wskazano powyżej, organy przeprowadziły szeroko zakreślone postępowanie dowodowe, a wyprowadzone z oceny materiału dowodowego wnioski znajdują potwierdzenie w treści dowodów, odpowiadają wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy, a taki charakter mają w ocenie Sądu zawarte w skardze zarzuty skarżącego, dotyczące uchybienia w zakresie niezebrania dostatecznego materiału dowodowego oraz dokonania błędnej oceny dowodów dotychczas zgromadzonych.
W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody dawały podstawę do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, a organy administracji publicznej nie naruszyły reguł zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., wyjaśniając dokładnie zajęte stanowisko jak i zasady rządzące postępowaniem w zakresie ustalenia choroby zawodowej, co spełniło wymagania art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej oraz zasadami określonymi w rozporządzeniu. Wydane w sprawie decyzje zostały oparte o całokształt materiału dowodowego oraz poprzedzone oceną kompletności, rzetelności i jasności orzeczenia lekarskiego.
W przedmiotowej sprawie Małopolski Instytut Medycyny Pracy dysponował kartą oceny narażenia zawodowego uczestniczki, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych przez nią na zajmowanych stanowiskach pracy. Stwierdzono w nim, że w czasie pracy u skarżącego oraz D sp. z o.o. uczestniczka wykonywała pracę monotypową obciążającą kończyny górne w stawach nadgarstkowych. W rezultacie, jak wskazały organy, z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że narażenie zawodowe w okresie zatrudnienia doprowadziło do powstania u uczestniczki przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Orzeczenie jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia zostało wydane w oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, wyniki badań dodatkowych, prawidłowo stwierdzono, że istnieją podstawy do rozpoznania u uczestniczki - z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Z tych przyczyn nie można podzielić stanowiska skarżącego o konieczności wykluczenia pozazawodowej etiologii schorzenia i braku należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy.
Nie można również podzielić zarzutu skarżącego, że organy nie dopełniły obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego poprzez zaniechanie zebrania dokumentacji medycznej uczestniczki dotyczącej okresu przed podjęciem pracy u skarżącego. Podkreślić bowiem należy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 406/25), że w świetle brzmienia przepisów rozporządzenia to lekarz orzecznik jako osoba posiadająca wymagane prawem kwalifikacje decyduje o tym, czy materiał dowodowy sprawy, którym dysponuje, jest wystarczający do wydania orzeczenia o stwierdzeniu bądź niestwierdzeniu choroby zawodowej. Zatem to on podejmuje decyzję, czy zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia wystąpić o uzupełnienie tej dokumentacji do wymienionych w tym przepisie podmiotów.
W ocenie Sądu, organy w sposób właściwy zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, a ponadto prawidłowo ustaliły, zinterpretowały i zastosowały przepisy Kodeksu pracy, powołanej ustawy oraz rozporządzeń.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.