III SA/Kr 403/25

III SA/Kr 403/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 3  par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 138 par. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 277
Art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1836
Par. 8  ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Zakładów [...] "B." S.A. w B. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 stycznia 2025 r., nr NP.9081.2.34.2024 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 stycznia 2025 r. znak: NP.9081.2.34.2024 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MWIS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 5 pkt 4a, art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 416, dalej: u.p.i.s.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836), po rozpatrzeniu odwołania Zakładów [...] "B." S.A. w B. (dalej: skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Olkuszu (dalej: PPIS) nr 13 z dnia 15 października 2024 r. znak: NHP.9081.1.26.2021 w sprawie stwierdzenia u W. S. (dalej: uczestnik) choroby zawodowej: obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277 z późn. zm., dalej: k.p.).
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Olkuszu, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej, decyzją nr 13 z dnia 15 października 2024 r. znak: NHP.9081.1.26.2021, stwierdził u uczestnika chorobę zawodową t.j. obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 k.p.
W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego w zakresie, w jakim organ powinien to uczynić z urzędu, a w szczególności brak wyjaśnienia wszystkich zarzutów i co do przedmiotu postępowania, objętych odwołaniem od decyzji nr 9 z dnia 18 lipca 2023 r. wydanej przez PPIS w Olkuszu, a w tym ustalenie i wyjaśnienie na etapie ponownie prowadzonego postępowania okoliczności:
- dlaczego uczestnik jest podatny na uszkodzenie słuchu przy natężeniu hałasu poniżej 85dB i brak uzyskania wyjaśnień, opinii i merytorycznego stanowiska jednostek orzeczniczych w tym zakresie, które to w swej treści powoływały się (bez bliższego uzasadnienia i powołania na wiedzę medyczną) właśnie na osobniczą podatność ww. osoby;
- nieustalenie czy w okresie aktywności zawodowej uczestnik był leczony laryngologicznie, miał wykonywane badania słuchu i czy nastąpiło u niego pogorszenie stanu słuchu, kiedy takie pogorszenie nastąpiło i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej - art. 25 k.p.a., poprzez nieustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania,
2. art. 2351 k.p. w zw. z § 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające w szczególności na:
- uznaniu, że uczestnik należy do części populacji narażonej na hałas, której może występować zwiększona osobnicza podatność na uszkodzenie narządu słuchu przez hałas przy niższych poziomach ekspozycji niż NDN, tj. z przedziału intensywności 80-85 db(A)", zwłaszcza, że w treści orzeczenia lekarskiego nie wskazano żadnych podstaw uzasadniających taką diagnozę wobec uczestnika, a w efekcie powyższego, do uznania, że wykonywał prace w narażeniu zawodowym w rozumieniu ww. przepisu k.p. i rozporządzenia, w szczególności w okresie pracy u strony skarżącej, w trakcie którego nie były przekroczone poziomy NDN;
- uznaniu, że w świetle materiału dowodowego ewentualna choroba (niedosłuch), jest chorobą zawodową w rozumieniu ww. przepisów, jako że została spowodowana występowaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy i działaniem tych czynników szkodliwych (tj. w narażeniu zawodowym), w sytuacji, gdy uczestnik nie świadczył pracy w warunkach przekroczenia NDN (w narażeniu zawodowym), a tym samym nie występowała sytuacja "narażenia zawodowego" na utratę słuchu w rozumieniu art. 2351 k.p.;
- wydaniu orzeczenia i decyzji bez zgromadzenia i przeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej pracownika, historii leczenia laryngologicznego, tj. z naruszeniem przepisów prawa w tym art. 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych;
3. art. 10 k.p.a., poprzez brak możliwości zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez brak zgromadzenia w aktach sprawy dokumentacji medycznej uczestnika dotyczącej istnienia chorób współistniejących lub leczenia laryngologicznego, a tym samym brak możliwości podniesienia merytorycznych argumentów i złożenia wniosków w zakresie mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskrzonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto strona skarżąca wniosła o:
- przeprowadzenie badań przez inną niezależną jednostkę orzeczniczą w zakresie wskazania ubytku słuchu uczestnika i stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia choroby zawodowej, a w jej ramach wyjaśnienia czy uczestnik należy do kategorii osób, u których możliwe jest powstanie choroby zawodowej - narządu słuchu, względnie zwrócenie się do właściwych jednostek orzeczniczych o udzielenie wyjaśnień i dodatkowych opinii jednoznacznie wskazujących, w sposób poparty wiedzą medyczną, iż w/w jest osobniczo podatny na uszkodzenie słuchu poniżej progów ustalonych przez ustawodawcę dla zakwalifikowania danego schorzenia jako choroby zawodowej,
- ustalenie, czy uczestnik leczył się laryngologiczne, czy miał wykonywane badania słuchu w okresie aktywności zawodowej, a kolejno uzupełnienie akt postępowania o dokumentację medyczną, a w szczególności wyniki takich badań.
Organ odwoławczy uznał wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją z dnia 13 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że uczestnik był zatrudniony w następujących zakładach pracy:
- od dnia 12 października 1983 r. do dnia 1 października 1994 r. w Przedsiębiorstwie B. w B. (zlikwidowane) na stanowiskach: ładowacz p/z w okresie 12 października 1983 r.- 21 kwietnia 1986 r.; górnik p/z w okresie 27 kwietnia 1987 r. - 2 sierpnia 1991 r.; górnik przodowy p/z w okresie 5 sierpnia 1991 r. - 31 października 1993 r.; górnik strzałowy p/z w okresie 22 listopada 1993 r. - 1 października 1994 r. Brak wyników pomiarów hałasu. Wykonywane czynności to m.in.: wiercenie otworów strzałowych, załadunek materiału wybuchowego, odstrzały i zabezpieczenie przodka, wybieranie węgla, budowa zapór pyłowo-wybuchowych w następujących kopalniach: P., T., O., M., W. Analizując miejsce i charakter wykonywanej pracy nie można wykluczyć narażenia hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu;
- od dnia 1 czerwca 1994 r. do dnia 31 sierpnia 1996 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowym "I." Sp. z o.o. w O. (zawieszone) na stanowisku stolarza, obstukiwał maszyny stolarskie, min. strugi, wielopiły, piły. Brak wyników pomiarów hałasu. Biorąc pod uwagę rodzaj wykonywanych prac nie można wykluczyć, narażenia strony na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu;
- od dnia 9 września 1996 r. do dnia 4 lutego 2009 r. w Przedsiębiorstwie Handlowo-Produkcyjnym "K." Sp. z o.o. (obecnie "K." S.A., [...] K., ul. H. [...]) na stanowiskach: górnik w okresach 9 września 1996 r. – 19 października 1998 r., 27 maja 2005 r. – 30 maja 2005 r., górnik p/z w okresie 31 maja 2005 r. - 13 sierpnia 2005 r. (budowa exportowa Niemcy), górnik przy budowie tunelu w okresach 15 maja 2004 r. - 30 sierpnia 2004 r. (budowa zagraniczna Niemcy), 31 sierpnia 2002 r. - l maja 2004 r. (budowa zagraniczna Niemcy), 30 sierpnia 2002 r. - 1 maja 2004 r. (budowa zagraniczna Niemcy), górnik przy budowie tuneli i szybów w okresach: 28 listopada 2005 r. - 2 grudnia 2005 r., 3 grudnia 2005 r. - 2 grudnia 2007 r. (budowa zagraniczna Szwecja), 1 lutego 2008 - 4 lutego 2008 r., 5 lutego 2008 r. - 4 lutego 2009 r., 5 lutego 2009 r. - 15 lutego 2009 r., (budowa zagraniczna Szwecja). Brak wyników pomiarów hałasu. Wg oświadczenia strony do protokołu przesłuchania na ww. stanowiskach pracy wykonywał prace związane z drążeniem tunelu, prace zbrojarskie i betoniarskie. Obsługiwał koparki, wiertnice, wozy odstawcze, wibratory do betonu, wykonywał roboty strzałowe. Na stanowisku górnik p/z - budowa eksportowa Niemcy wykonywał prace związane z drążeniem chodników p/z. Wykonywał obudowy chodników (głównie prace ręczne). Używał podczas pracy młotków udarowych, wiercił otwory pod obudowę, pod roboty strzałowe, obsługiwał przenośniki zgrzebłowe. Jako górnik przy budowie tuneli i szybów - budowa zagraniczna Szwecja, wykonywał prace związane z drążeniem tunelu, prace zbrojarskie i betoniarskie, prace wykończeniowe. Obsługiwał koparki, wiertnice, wozy odstawcze, wibratory do betonu. Z uwagi na rodzaj wykonywanych czynności nie można wykluczyć narażenia strony na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu;
- od dnia 27 września 1999 r. do dnia 29 lutego 2000 r., oraz od dnia 1 września 2000 r. do dnia 30 listopada 2000 r. w Przedsiębiorstwie [...] M. Sp. z o.o. w O. (zlikwidowane) na stanowisku robotnik budowlany, obsługiwał maszyny stolarskie (strugi, wielopiły, piły itp.). Ponadto budował bloki TBS w O. oraz Market M. w O. (prace ręczne). Narzędzia, jakie stosował to: szlifierki kątowe BOSCH, betoniarki, wibratory do zagęszczania betonu. Biorąc pod uwagę na rodzaj wykonywanych czynności nie można wykluczyć narażenia strony hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu.
- od dnia 1 marca 2000 r. do dnia 31 sierpnia 2000 r. w P.H.U "A." s.c. w O. (zlikwidowane) na stanowisku robotnik budowlany, według oświadczenia strony wykonywał prace polegające na ręcznym kopaniu rowów (bez użycia sprzętu emitującego hałas) na prywatnych posesjach pod przeprowadzane kable elektryczne, ręczne układanie i zakopywanie kabli. Z uwagi na rodzaj wykonywanych czynności przyjęto brak narażenia na hałas;
- od dnia 14 maja 2001 r. do dnia 10 stycznia 2002 r., w Przedsiębiorstwie [...] "I." Zakład [...], Z. C. z siedzibą w O. (obecnie działalność prowadzona pod firmą Z. C. P.H.U "A." z siedzibą w W., gmina C.) na stanowisku robotnik ogólnobudowlany. Na podstawie przesłuchania uczestnika i ustaleń PPIS w Nowym Sączu w P.P.U "I." ZRE na stanowisku robotnik ogólnobudowlany wykonywał prace polegające na ręcznym kopaniu rowów (bez użycia sprzętu emitującego hałas) na prywatnych posesjach pod przeprowadzane kable elektryczne, ręczne układanie i zakopywanie kabli. Z uwagi na rodzaj wykonywanych czynności przyjęto brak narażenia na hałas;
- od dnia 7 grudnia 2009 r. do dnia 31 maja 2010 r. w Przedsiębiorstwie [...] "P." Sp. z o.o. (zlikwidowane) na stanowisku górnik strzałowy; wykonywał czynności na przodku, uczestniczył w drążeniu chodników kombajnem, obsługiwał przenośnik zgrzebłowy. Z uwagi na rodzaj wykonywanych czynności nie można wykluczyć narażenia na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu;
- od dnia 12 maja 1983 r. do dnia 29 grudnia 2020 r. w Zakładach [...] "B." S.A. na stanowiskach: monter instalacji wodno-sanitarnej w okresie 12 maja 1983 r. - 9 października 1983 r., młodszy górnik p/z w okresie 1 września 2010 r.- 30 listopada 2010 r., górnik strzałowy p/z w okresie 1 grudnia 2010 r. - 31 grudnia 2015 r., górnik instruktor strzałowy p/z w okresie 1 stycznia 2016 r. - 29 grudnia 2020 r. Na stanowisku monter instalacji sanitarnej wykonywał następujące czynności: montaż, instalowanie oraz zapewnienie prawidłowego funkcjonowania instalacji grzewczych (centralnego ogrzewania) i wodno-kanalizacyjnych w budynkach biurowych i przemysłowych, czynności wykonywane ręcznie oraz przy użyciu kluczy, młotka, piłki i innych narzędzi prostych. Na stanowisku młodszego górnika p/z wykonywał: obudowy i przebudowy wyrobisk (z wykorzystaniem głównie obudowy kotwowej i/lub sporadycznie podporowej), kasztów, zwarć i innych typów zabezpieczeń, montaż i demontaż rurociągów technologicznych i urządzeń wentylacji odrębnej, prace związane z obrywką wyrobisk, kontrolą stanu obudowy, prace za i wyładunkowe materiałów niezbędnych w cyklu produkcyjnym. Praca wykonywana była ręcznie lub przy pomocy narzędzi, urządzeń oraz z wykorzystaniem maszyn pomocniczych typu: SWS (Samojezdny Woź Strzałowy), ŁK-l (ładowarka). Na stanowisku górnik strzałowy p/z praca polegała na wykonywaniu; robót strzałowych (przy użyciu materiałów wybuchowych i środków inicjujących), obudowie i przebudowie wyrobisk (z wykorzystaniem głównie obudowy kotwowej i/lub sporadycznie podporowej), kasztów, zwarć i innych typów zabezpieczeń, montażu i demontażu rurociągów technologicznych i urządzeń wentylacji odrębnej, prac związanych z obrywką wyrobisk, kontroli stanu obudowy, kontroli bezpieczeństwa i jakości wykonywanych robót strzałowych, prac za i wyładunkowych materiałów niezbędnych w cyklu produkcyjnym oraz transportu materiałów wybuchowych i środków strzałowych. Praca wykonywana była ręcznie lub przy pomocy narzędzi, urządzeń oraz z wykorzystaniem maszyn pomocniczych typu: SWS (Samojezdny Woź Strzałowy), IW-12 (dokrętak hydrauliczny), OSI 500, POS 510 (urządzenia elektroniczne do sprawdzania elektrycznych obwodów strzałowych), TZK 250, TZK 100G/M, ZK 300 (zapalarki elektryczne - detonujące materiał wybuchowy), klucze, łomy, kilof/, nabijaki drewniane, piły ręczne, młotki, siekiery, itp. Na stanowisku górnika instruktora strzałowego p/z wykonywał roboty strzałowe, w tym specjalistyczne roboty strzałowe przy użyciu materiałów wybuchowych i środków inicjujących), przeprowadzał kontrolę i sprawował nadzór nad robotami strzałowymi wykonywanymi przez górników strzałowych, zwarć i innych typów zabezpieczeń, prac związanych z obrywką wyrobisk, kontroli stanu obudowy, kontroli bezpieczeństwa i jakości wykonywanych robot strzałowych, prac za i wyładunkowych oraz transportu materiałów wybuchowych i środków strzałowych. Praca wykonywana była ręcznie lub przy pomocy narzędzi, urządzeń oraz z wykorzystaniem maszyn pomocniczych typu; SWS (Samojezdny Woź Strzałowy), wozy szynowe do transportu materiałów wybuchowych, OSI 500, POS 510 (urządzenia elektroniczne do sprawdzania elektrycznych obwodów strzałowych), TZK 250, TZK 100G/M, ZK 300 (zapalarki elektryczne - detonujące materiał wybuchowy), łomy, nabijaki drewniane. W latach 2010-2019 wyniki badań i pomiarów hałasu wykazały natężenia dźwięku w zakresie od 81,3 dB do 84,2 dB. Brak wyników pomiarów z okresu zatrudnienia na stanowisku montera instalacji wodno-sanitarnej.
Z charakterystyki wykonywanej pracy oraz dostępnych wyników pomiarów wynika, że w ww. zakładzie uczestnik pracował w ekspozycji na hałas przekraczający próg działania (80 dB), którego przekroczenie zobowiązuje pracodawcę do podjęcia działań mających na celu ograniczenie ryzyka zawodowego związanego z hałasem (udostępnienie środków ochrony indywidualnej słuchu). Ponadto z opracowań naukowych wynika, ze uszkodzenie słuchu może wystąpić przy niższych poziomach ekspozycji niż NDN, tj. z przedziału 80-85 dB ("Zasady orzekania o predyspozycjach zawodowych do pracy w narażeniu na hałas lub nadmierny wysiłek głosowy oraz diagnostyka i profilaktyka chorób narządu słuchu i narządu głosu pod redakcją, prof. dr. med. Mariola Śliwińska-Kowalska). Nie można zatem wykluczyć narażenia pracownika na poziomy hałasu stwarzające ryzyko uszkodzenia słuchu.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że uczestnik badany był w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy w Krakowie, który w dniu 8 maja 2023 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej: obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 d B w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - poz. 21.
W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano m.in., że: "w ramach postępowania orzeczniczego przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, badania laryngologiczne, badania laboratoryjne, EKG, zapoznano się z dostarczoną dokumentacją medyczną oraz dokonano analizy narażenia zawodowego. Wykonana diagnostyka audiologiczna (badanie audiometrii impedancyjnej, badanie otoemisji akustycznej, badanie potencjałowi słuchowych wywołanych z pnia mózgu ABR-latencje) oraz badanie videonystagmograficzne wykazały ślimakową lokalizację niedosłuchu. Podwyższenie progu słuchu w trzech kolejnych badaniach audiometrii tonalnej (25.11.2021 r., 20.12.2021 r., 11.01.2022 r.), obliczone, jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz wynosiło dla ucha prawego - 66, 66, 68 dB, ucha lewego - 55, 55, 5S, dB. Analiza narażenia zawodowego wykazała potencjalne narażenie pacjenta na hałas, przy czym w ostatnim zakładzie pracy przedstawione przez pracodawcę wartości natężenia hałasu mieściły się w przedziale 81,3 dB (pomiar z czerwca 2013 r.) - 84.2 dB (pomiar z października 2010 r.). Z definicji NDN wynika, że najwyższe dopuszczalne natężenie fizycznego czynnika szkodliwego dla zdrowia (w tym przypadku hałasu) jest ustalone na takim poziomie ekspozycji, którego oddziaływania na pracownika w okresie aktywności zawodowej nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia. Nie mniej jednak, z opracowań naukowych wynika, że u części osób narażonych na hałas, może występować zwiększona podatność osobnicza na uszkodzenie narządu słuchu przy niższych poziomach ekspozycji niż NDN, tj. z przedziału natężeń 80 - 85 dB(A) czyli przekraczających wartość progu działania dla hałasu (80dB) określonego Rozporządzeniem Ministra Gospodarki Pracy z dnia 05 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych i narażeniem i na hałas lub drgania mechaniczne. Biorąc pod uwagę powyższe istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą, a warunkami pracy i rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu".
Dalej MPWIS, podkreślił, że przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana przez PPIS w Olkuszu, który decyzją z dnia 18 lipca 2023 r., znak: NHP.9081.1.26.2021, Nr 9 stwierdził u uczestnika chorobę zawodową — obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości, co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego, jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, schorzenia wymienionego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Decyzja ta została uchylona przez Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r. znak: NP.9081.2.53.2023 i przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Realizując wytyczne MPWIS zawarte w decyzji z dnia 29 stycznia 2024 r., PPIS w Olkuszu przeprowadził postępowanie uzupełniające.
W toku prowadzonego postępowania, w dniu 30 kwietnia 2024 r., organ I instancji w obecności przedstawicieli Zakładów [...] B. w S.A. w B. przesłuchał uczestnika na okoliczność przebiegu jego pracy zawodowej, co w połączeniu z informacjami uzyskanymi od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Nowym Sączu pozwoliło na sporządzenie karty oceny narażenia zawodowego w Przedsiębiorstwie [...] "I." Zakład [...]. Analizując charakteru pracy na stanowisku robotnika ogólnobudowlanego wykazała, że czynności polegające na ręcznym kopaniu rowów pod kable elektryczne na prywatnych posesjach oraz ich ręcznym układaniu i zakopywaniu organ stwierdził brak narażenia na czynniki mogące negatywnie wpłynąć na narząd słuchu. Analogiczną ocenę braku narażenia na hałas przyjęto w odniesieniu do zatrudnienia w P.H.U "A." s.c. w O., gdzie na podstawie informacji od uczestnika ustalono, iż na stanowisku robotnika budowlanego wykonywał on tożsame, ręczne prace ziemne. Zgoła odmienne ustalenia poczynił PPIS w Olkuszu w odniesieniu do zatrudnienia w Przedsiębiorstwie [...] "K." Sp. z o.o., gdzie po ponownej ocenie opartej na zeznaniach uczestnika uwzględniono szeroki zakres prac w warunkach uciążliwych, obejmujący m.in. drążenie tuneli, prace zbrojarskie, betoniarskie, roboty strzałowe, torkretowanie oraz obsługę ciężkiego sprzętu mechanicznego (koparki, wiertnice, wozy odstawcze, wibratory do betonu, przenośniki zgrzebłowe, młoty udarowe), co pozwoliło na przyjęcie, iż uczestnik pracował w warunkach narażenia na hałas stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu. Tak zweryfikowany materiał dowodowy w postaci kart oceny narażenia zawodowego został przekazany do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie, który w odpowiedzi z dnia 4 lipca 2024 r. jednoznacznie wskazał, iż przedstawione dokumenty nie dają podstaw do zmiany wydanego wcześniej orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 8 maja 2023 r., rozpoznającego u uczestnika chorobę zawodową w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem.
Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie orzekała upoważniona jednostka tj. Małopolski Ośrodek Pracy w Krakowie. W ocenie MPWIS wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie oraz opinia uzupełniająca są wiarygodne i w sposób wyczerpujący uzasadnione dla przyjęcia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Jednostka orzecznicza I stopnia diagnostycznego rozpoznała u uczestnika chorobę zawodową narządu słuchu wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Aby uznać chorobę za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę, ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Przyczyną wywołującą chorobę jest sama praca, jej rodzaj, sposób i warunki jej wykonywania, co określa się mianem "narażenia zawodowego" i na co wskazuje karta oceny narażenia zawodowego, jako dowód zasadniczy na potwierdzenie tej przesłanki choroby zawodowej. Wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi też nastąpić w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Spełnienie wskazanych powyżej przesłanek jednocześnie, stanowi podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej. W przypadku choroby zawodowej narządu słuchu czynnikiem szkodliwym, który wywołuje chorobę jest hałas. Przepisy w zakresie chorób zawodowych dokładnie precyzują jakie przesłanki uprawniają do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu.
Zgodnie z obowiązującym wykazem chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., chorobę zawodową narządu słuchu można rozpoznać pod warunkiem wystąpienia w okresie do 2 lat od zakończenia narażenia zawodowego na hałas (kryterium czasowe) udokumentowanych objawów chorobowych spełniających warunki określone w punkcie 21 wykazu, tj.: obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego (kryterium jakościowe) oraz ubytek wynoszący co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym (kryterium ilościowe). Spełnienie tych trzech kryteriów jednocześnie jest warunkiem koniecznym do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie spełnione zostały wszystkie warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej u uczestnika.
Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak również Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie - zgodnie uznały, iż uczestnik w trakcie zatrudnienia w latach 1983-2020 w Przedsiębiorstwie [...] w B., Przedsiębiorstwie [...] "I." Sp. z o.o., O.; "K."- S.A, K., oraz Zakładach [...] "B." S.A. B., pracował w narażeniu zawodowym na hałas stwarzający ryzyko rozwoju trwałego uszkodzenia słuchu.
Uprawniona jednostka orzecznicza, w wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, rozpoznała u uczestnika obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, schorzenie wymienione w póz. 21 wykazu chorób zawodowych.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania uznając je za bezpodstawne.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku ustalenia historii leczenia laryngologicznego, wcześniejszych badań słuchu oraz momentu pogorszenia stanu zdrowia uczestnika, organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, decyzję wydaje się w oparciu o materiał dowodowy, którego podstawę stanowią orzeczenie lekarskie oraz karta oceny narażenia zawodowego, a ocena dokumentacji medycznej i stanu zdrowia leży w wyłącznej kompetencji uprawnionych jednostek orzeczniczych. W przedmiotowej sprawie, Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie przeprowadził kompleksową diagnostykę obejmującą badania ogólnolekarskie, laryngologiczne, laboratoryjne, EKG, audiometrię impedancyjną, otoemisję akustyczną, badanie potencjałów słuchowych wywołanych z pnia mózgu (ABR) oraz videonystagmografię, na podstawie, których rozpoznano ślimakową lokalizację niedosłuchu z ubytkami wynoszącymi dla ucha prawego 66, 66, 68 dB oraz lewego 55, 55, 58 dB dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz, co pozwoliło na stwierdzenie z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy, czyniąc tym samym zbędnym prowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie historycznego przebiegu pogorszenia słuchu.
Organ odwoławczy odrzucił również wniosek o przeprowadzenie badań przez inną niezależną jednostkę, wskazując, iż prawo do wnioskowania o ponowne badanie w instytucie badawczym przysługuje wyłącznie pracownikowi, natomiast organ nie powziął wątpliwości co do treści orzeczenia, które uzasadniałyby wystąpienie o opinię uzupełniającą.
W kwestii osobniczej wrażliwości na hałas, organ odwoławczy podkreślił, że nie jest uprawniony do wypowiadania się w kwestiach medycznych, jednakże jednostka orzecznicza uwzględniła fakt, iż ryzyko uszkodzenia słuchu występuje już przy poziomie hałasu powyżej 80 dB, a szczególnie niebezpieczny jest hałas impulsowy, na który uczestnik był narażony pracując w latach 2010–2020 w Z [...] "B." S.A. jako górnik strzałowy wykonujący roboty z użyciem materiałów wybuchowych. Przywołując orzecznictwo NSA, wyrok sygn. II OSK 335/10, organ odwoławczy wskazał na możliwość stwierdzenia choroby zawodowej nawet w sytuacji nieprzekroczenia normatywnych stężeń czynników szkodliwych, o ile istnieje związek przyczynowy, co w niniejszej sprawie zostało potwierdzone orzeczeniem lekarskim traktowanym jako opinia biegłego, której organ inspekcji sanitarnej nie jest uprawniony podważać merytorycznie.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez:
a) nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie, w jakim organ powinien to uczynić z urzędu, jak też ze względu na treść wniosków i zarzutów składanych przez stronę skarżącą na etapie postępowania administracyjnego, a w szczególności brak wyjaśnienia wszystkich zarzutów i wątpliwości objętych odwołaniem od skarżonej decyzji a w tym ustalenie i wyjaśnienie na etapie ponownie prowadzonego postępowania okoliczności:
- dlaczego uczestnik jest osobniczo podatny na uszkodzenie słuchu przy natężeniu hałasu poniżej 85dB, w tym uwzględniają dokumentację medyczną ww. (z którą ani organ ani strona skarżąca nie mogła się zapoznać na etapie prowadzonych postępowań administracyjnych), jego aktualny stan zdrowia oraz ewentualne schorzenia współistniejące i brak uzyskania wyjaśnień, opinii i merytorycznego stanowiska jednostek orzeczniczych w tym zakresie, które to w swej treści powoływały się na analizę dokumentacji medycznej, lecz nie wskazały żadnych informacji i danych precyzujących fakty wynikające z takiej dokumentacji;
- nieustalenie, czy w okresie aktywności zawodowej uczestnik był leczony laryngologicznie, miał wykonywane badania słuchu i czy nastąpiło u niego pogorszenie stanu słuchu, kiedy takie pogorszenie nastąpiło i przeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej, które to czynności pozwalały na ustalenie, czy w/w jest osobniczo podatny na wystąpienie schorzeń słuchu, a nadto czy (ze względu na potencjalne leczenie, występowanie schorzeń współistniejących), czy ubytek słuchu jest związany z warunkami pracy, czy też wynika ze stanu zdrowia badanego lub przebytych uprzednio chorób;
2) art. 77 k.p.a. oraz 78 k.p.a., poprzez brak zgromadzenia i uwzględnienia przed wydaniem decyzji i ocenie wydanego orzeczenia dokumentacji medycznej i wyników badań uczestnika, pomimo faktu, że dokumentacja ta stanowiła materiał źródłowy (pierwotny) do wydania orzeczenia i do tej dokumentacji orzeczenie jednostki orzeczniczej nawiązywało, a tym samym miała ona istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nadto zgromadzenie i udostępnienie tej dokumentacji objęte było żądaniami strony skarżącej złożonymi na etapie postępowań administracyjnych
3) art. 2351 k.p. w zw. z par. 6 ust. 2 pkt 1 Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (dalej rozporządzenie), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie lub błędne zastosowanie polegające w szczególności na uznaniu, mimo zarzutów objętych odwołaniem wydanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego że:
a) w oparciu o materiał dowody zgromadzony w sprawie, istniały podstawy do stwierdzenia, że uczestnik należy do części populacji narażonej na hałas, której może występować zwiększona osobnicza podatność na uszkodzenie narządu słuchu przez hałas przy niższych poziomach ekspozycji niż NDN, tj. z przedziału intensywności 80-85 db(A), uwzględniając że w treści w/w orzeczenia lekarskiego nie wskazano żadnych podstaw uzasadniających taką diagnozę wobec osoby uczestnika, a w efekcie powyższego, do uznania, że uczestnik wykonywał pracę w narażeniu zawodowym w rozumieniu w/w przepisu Kodeku pracy i rozporządzenia, w szczególności w okresie pracy u strony skarżącej, w trakcie którego nie były przekroczone poziomy NDN. Strona skarżąca wskazała, że wątpliwości w powyższym zakresie nie zostały usunięte i wyjaśnione merytorycznie i w sposób przekonujący w etapie ponownego rozpoznania sprawy;
b) w świetle materiału dowodowego ewentualna choroba (niedosłuch), jest chorobą zawodową, jako że została spowodowana występowaniem czynników w narażeniu rozumieniu ww. szkodliwych w środowisku pracy i działaniem tych czynników szkodliwych (tj. zawodowym), w sytuacji, gdy uczestnik nie świadczył pracy w warunkach przekroczenia NDN (w narażeniu zawodowym), a tym samym nie występowała sytuacja "narażenia zawodowego" na utratę słuchu w rozumieniu art. 2351 k.p., a nadto organy administracji, mimo wniosków i zarzutów strony skarżącej, nie zweryfikowały w postępowaniu, czy podatność osobnicza badanego nie wynika z istnienia innych schorzeń nie związanych z pracą, a tym samym czy ubytek słuchu i jego stopień ma etiologię zawodową czy może pozazawodową;
c) wydaniu orzeczenia i decyzji bez zgromadzenia i przeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej pracownika, historii leczenia laryngologicznego, tj. z naruszeniem przepisów prawa, w tym art. 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
4) art. 10 k.p.a., poprzez brak możliwości zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez brak zgromadzenia w aktach sprawy dokumentacji medycznej uczestnika dotyczącej istnienia chorób współistniejących lub leczenia laryngologicznego, a tym samym brak możliwości podniesienia merytorycznych argumentów i złożenia wniosków w zakresie mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym w szczególności, co do rzekomej osobniczej podatności na niedosłuch badanego, zawodowej lub pozazawodowej etiologii ubytku słuchu.
W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto strona skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji z badań i dokumentacji lekarskiej zgromadzonej przez jednostkę orzeczniczą I stopnia na potrzeby wykonania badań i stwierdzenia lub braku stwierdzenia choroby zawodowej (tj. dokumentacji zgromadzonej w sprawie przez Małopolski Ośrodek Medycyny Prawy w Krakowie) i umożliwienie stronie skarżącej zapoznanie się z tą dokumentacją w celu złożenia stosownych wniosków i zarzutów, które mogą być oparte na treści tej dokumentacji, w szczególności w zakresie etiologii schorzenia i poprawności wykonanych badań jednostki orzecznicze.
W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 235(¹) k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową, konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz, aby istniał związek przyczynowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę, ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowym z wykonywaną pracą.
Istnienie choroby zawodowej determinowane jest spełnieniem następujących przesłanek: występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a czynnikami szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak, organ orzekający jest obowiązany ustalić po przeprowadzeniu postępowania na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego. W wyroku z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. II OSK 567/19 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na gruncie art. 235(1) k.p., nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową, zależy od ustalenia wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.
W myśl art. 235(²) k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika, może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jednak pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, a regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu, stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje wnioskodawcę, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Należy zwrócić uwagę, że wbrew zarzutom skarżącej, to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. W przypadku, gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). W przypadku uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o sposobie uzupełnienia materiału dowodowego, poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez opinii, bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest zatem uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych, ani też dokonania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn. II OSK 335/10 i z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. II OSK 2269/18, z dnia 28 września 2021 r., sygn. II GSK 451/21, CBOSA). Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów. Innymi słowy, skoro organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, to są związane orzeczeniami lekarskimi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. II OSK 1408/18, CBOSA). Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. II OSK 3694/19, CBOSA).
Podstawowym, ale nie jedynym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej, jest więc pozytywna opinia lekarska wydana w trybie określonym w rozporządzeniu. Kontrola oraz podważenie opinii lekarskich są możliwe, ale w ograniczonym zakresie. Organ jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Wiedzy tej nie posiadają bowiem organy administracyjne czy też sądy, zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. W przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany.
Właściwy lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydaje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 stycznia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Olkuszu z dnia 15 października 2024 r. przedmiocie stwierdzenia u pracownika, choroby zawodowej: "obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz" wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p.
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na sądową ocenę prawidłowości ustalonej charakterystyki stanowisk pracy pracownika oraz weryfikację prawidłowości opracowania kart oceny narażenia zawodowego. W decyzji zostało omówione orzeczenie lekarskie, które należało oceniać jak dowód z opinii biegłych, a jego przydatność organ powiązał z pozostałym materiałem dowodowym.
W niniejszej sprawie bezsporne jest rozpoznanie u pracownika choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu, sporne natomiast jest czy działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy u skarżącej, przyczyniło się do jej powstania.
Istota sporu w sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy powyższe ustalenia dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u skarżącej.
W przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r., sygn. II OSK 3175/19 i z dnia 9 maja 2018 r. sygn. II OSK 1502/16 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. II SA/Bd 538/11, we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. IV SA/Wr 134/12, CBOSA). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2019 r., sygn. II OSK 993/17, CBOSA). Dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, wbrew zarzutom skarżącej, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Stąd istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej, jest ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2020 r., sygn. II OSK 2217/18, CBOSA).
Należy dodatkowo zauważyć, że w judykaturze współistnienie czynników pozazawodowych, przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym, wbrew zarzutom skarżącej, nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. IV SA/Gl 183/15, CBOSA). Szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma jedynie znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę.
Należy także podkreślić, że wystąpienie szkodliwych czynników w miejscu pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. II OSK 1408/18, CBOSA).
W niniejszej sprawie z całą pewnością, jak wskazały organy, praca w skarżącej spółce na stanowiskach: młodszy górnik p/z w okresie 1 września 2010 r.- 30 listopada 2010 r., górnik strzałowy p/z w okresie 1 grudnia 2010 r. - 31 grudnia 2015 r., górnik instruktor strzałowy p/z w okresie 1 stycznia 2016 r. - 29 grudnia 2020 r., podczas której uczestnik pracował w ekspozycji na hałas przekraczający próg działania (80 dB), którego przekroczenie zobowiązuje pracodawcę do podjęcia działań mających na celu ograniczenie ryzyka zawodowego związanego z hałasem (udostępnienie środków ochrony indywidualnej słuchu), ponadto z opracowań naukowych wynika, ze uszkodzenie słuchu może wystąpić przy niższych poziomach ekspozycji niż NDN, tj. z przedziału 80-85 dB; mogła mieć wpływ na powstanie schorzenia u pracownika.
Uczestnik badany był w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy w Krakowie, który w dniu 8 maja 2023 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej: obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 d B w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - poz. 21.
Następnie, w ponownie prowadzonym postępowania przez organ I instancji, zweryfikowany materiał dowodowy w postaci kart oceny narażenia zawodowego został przekazany do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie, który w odpowiedzi z dnia 4 lipca 2024 r. jednoznacznie wskazał, iż przedstawione dokumenty nie dają podstaw do zmiany wydanego wcześniej orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 8 maja 2023 r., rozpoznającego u uczestnika chorobę zawodową w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem.
Mając na względzie powyższe, za niezasadne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 77 § 1, art. 78 oraz 80 k.p.a., bowiem sam fakt niezgadzania się z ustaleniami dokonanymi przez organ nie daje podstaw do twierdzenia, że są one wadliwe i dowolne. Organy bowiem oparły się na opiniach właściwej instytucji, wezwały je do zajęcia stanowiska. Dokonały ich oceny i stwierdziły, że są one kompletne oraz jasno i wyczerpująco uzasadnione.
Należy wskazać, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy, nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 445/19, CBOSA). O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego, lub pominięcia określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. II OSK 837/20, CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie, organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe, a wyprowadzone z oceny materiału dowodowego wnioski są logiczne i znajdują potwierdzenie w treści dowodów, odpowiadają wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy.
Odnosząc się do wniosków dowodowych skarżącej, należy zwrócić uwagę, że, jak wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., zakres postępowania dowodowego prowadzonego przed sądem administracyjnym ograniczony jest do dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Przy czym celem tego postępowania dowodowego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne wówczas, gdy postulowany bądź dopuszczony z urzędu dowód będzie pozostawał w związku z przeprowadzaną przez sąd oceną legalności działalności organu administracji publicznej. Biorąc pod uwagę zakres tez dowodowych zgłoszonych przez skarżącą, uwzględnienie wskazanych w skardze dowodów prowadziłoby zatem do przeprowadzenia przez Sąd samodzielnych ustaleń faktycznych. Tymczasem zakres kognicji sądu administracyjnego ogranicza się do kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu, co następuje w oparciu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.