III SA/Kr 381/23

III SA/Kr 381/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1278/24 - Wyrok NSA z 2025-04-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
Art. 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi C. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt SKO.PS/4110/997/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zarządza zwrot nienależnie uiszczonego wpisu w wysokości 200 zł (dwieście złotych) z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz skarżącego C. G.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt SKO.PS/4110/997/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy S. z dnia 30 listopada 2022 r. odmawiającej przyznania dodatku węglowego C. G. (dalej: "skarżący"). Podstawę prawną decyzji stanowił art. 2 ust.1, ust. 3 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1692, dalej: "u.d.w.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 22 listopada 2022 r. skarżący wniósł o przyznanie dodatku węglowego dla adresu ul. L. [...] w S. Wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, głównym źródłem ogrzewania jest koza. Z dołączonego do wniosku postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny (sygn. akt [...]) wynika, że na rzecz skarżącego została ustanowiona bezpłatna dożywotnia służebność mieszkania w domu usytuowanym na działce ew. nr [...] polegająca na korzystaniu z mieszkania urządzonego w zachodniej części domu składającego się z ganku, kuchni, pokoju z używalnością polowej ubikacji i stajni.
Z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 10 sierpnia 2022 r. wynika, że w budynku jednorodzinnym w S. przy ulicy L. [...] jest ogrzewanie elektryczne/bojler pełniące funkcję c.w.u. oraz kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe (drewno/pellet/inny rodzaj biomasy/węgiel) pełniący funkcję c.o. Deklarację złożył S. K.
Z notatki urzędowej z dnia 22 listopada 2022 r. wynika, że w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego ustalono, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo w budynku, którego nie jest właścicielem. Na lokal składa się pokój, kuchnia, osobne wejście, posiada własne źródło ogrzewania, ponosi opłaty za odpady oraz wszystkie inne opłaty związane z użytkowaniem mieszkania. Skarżący wyjaśnił, że nie podjął działań zmierzających do wyodrębnienia lokalu, ponieważ jest osobą schorowaną, nie posiada środków na dokonanie tych czynności, a ponadto posiada tylko dożywotnie prawo do lokalu. W wywiadzie potwierdzono, że skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.
Decyzją z dnia 30 listopada 2022 r. Wójt Gminy S. odmówił przyznania skarżącemu prawa do dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazał, że z treści wniosku wynika, że w gospodarstwie skarżącego głównym źródłem ogrzewania jest koza zasilana węglem lub paliwami węglopochodnymi. Z posiadanych przez organ dokumentów wynika jednak, że na ten sam adres został już przyznany dodatek węglowy. Organ wskazał, że został przeprowadzony wywiad środowiskowy, z którego wynika, że pod adresem L. [...] funkcjonują dwa odrębne gospodarstwa domowe. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w którym posiada pokój, kuchnię i łazienkę. Złożył deklarację na gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie zostały podjęte formalne kroki, zmierzające do wyodrębnienia lokalu z powodów osobistych uniemożliwiających wyodrębnienie.
W odwołaniu od decyzji skarżący wskazał, że pod adresem L. [...] są dwa gospodarstwa domowe. Skarżący prowadzi osobne gospodarstwo, opłaca rachunki, opłaty za prąd, odpady osobno. Nie stać go na zakup węgla, jest schorowany, zniedołężniały. Nie ma też środków finansowych, aby wyodrębnić lokal. Stan zdrowia i wiek również mu na to nie pozwalają. Przedłożył potwierdzenia uiszczania opłat za media.
Decyzją z dnia 10 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie został przeprowadzony wywiad środowiskowy, z którego wynika, że skarżący mieszka w lokalu, którego nie jest właścicielem. Lokal posiada osobne wejście, kuchnię, łazienkę i pokój oraz osobne źródło ogrzewania. Skarżący oddzielnie ponosi wszystkie płatności za lokal, nie posiada środków na wyodrębnienie lokalu, został pokrzywdzony, ponieważ osoba, która otrzymała dodatek nie podzieli się z nim, a jego nie stać na zakup węgla. Organ zwrócił uwagę, że w sprawie nie zachodzi obiektywna przeszkoda wyodrębnienia lokalu, a skarżący nie oświadczył aby podjął, czy planował podjąć jakieś kroki w tym kierunku. Zatem, w ocenie organu do 30 listopada 2022 r. było możliwe wyodrębnienie lokalu i uzyskanie odrębnego adresu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący nie zgodził się z przyjętym rozstrzygnięciem. Wskazał, że jest osobą schorowaną, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, utrzymuje się z niskiej emerytury. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, samodzielnie opłaca wszystkie rachunki. Właścicielem budynku, w którym mieszka jest osoba zupełnie niespokrewniona ze skarżącym. Właścicielka złożyła wniosek wcześniej niż skarżący, a to uniemożliwiło skarżącemu uzyskanie dodatku węglowego. Skarżący powołał się na zasadę określoną w art. 2 Konstytucji RP. Zwrócił się o przyznanie dodatku węglowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością jest, że skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo w budynku położonym przy ulicy L. [...], zajmuje lokal na podstawie ustanowionej postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia 15 listopada 2010 r. nieodpłatnej służebności mieszkania, nie posiada innego tytułu prawnego do nieruchomości. Niesporną okolicznością jest również uiszczanie przez skarżącego opłat, m. in. za wywóz śmieci dla prowadzonego przez niego odrębnego gospodarstwa domowego. Okoliczność prowadzenia przez skarżącego odrębnego gospodarstwa została potwierdzona w czasie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz wskazana w sporządzonej notatce urzędowej.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 u.d.w., zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W art. 2 ust. 3a u.d.w. ustanowiono zasadę, w świetle której na jeden adres zamieszkania przysługuje jeden dodatek węglowy. Ustawodawca w art. 2 ust. 3c u.d.w. przewidział wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym, gdy pod jednym adresem zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3 i 3b do gospodarstwa domowego, którego głównym źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Zgodnie z ust. 3d, w przypadku, o którym mowa w ust. 3c gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, organ ten ustalił zamieszkiwanie od jednym adresem odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
W ocenie organu I i II instancji przyznanie dodatku węglowego w stosunku do odrębnego gospodarstwa znajdującego się pod tym samym adresem, jak inne gospodarstwo, któremu uprzednio przyznano dodatek węglowy, jest możliwe jedynie wówczas, gdy osoba która składa wniosek wykaże, że podjęła kroki formalne do nadania odrębnego adresu dla jej gospodarstwa, a nadanie tego adresu nie było obiektywnie możliwe w terminie do 30 listopada 2022 r. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem ustawy oraz orzecznictwem sądów administracyjnych, w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Wprowadzona regulacja nie wymaga w szczególności wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. m. in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 września 2023 r., II SA/Gl 871/23). W rezultacie, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 2 ust. 3c u.d.w.
Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 3c u.d.w. konieczną przesłanką do przyznania dodatku węglowego jest ustalenie, że pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.
Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 1048) wyodrębnienie lokalu może nastąpić w drodze umowy, jednostronnej czynności prawnej albo orzeczenia sądu znoszącego współwłasność. W świetle powołanych przepisów nie budzi wątpliwości, że skarżący - posiadający jedynie bezpłatną osobistą służebność mieszkania w domu usytuowanym na działce ew. nr [...], nie posiada środków prawnych do wyodrębnienia w budynku samodzielnych lokali w drodze umowy, ani jednostronnej czynności prawnej, ani też w trybie postępowania sądowego. Nie ma też środków prawnych, aby uzyskać takie wyodrębnienie od właściciela. Co więcej, tylko właściciel może w wyniku podziału nadać lokalom odrębne numery. W ocenie Sądu zatem, w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie było możliwe wyodrębnienie lokalu oraz ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych do dnia 30 listopada 2022 r. Zwrócić należy uwagę, że okoliczności podnoszone przez skarżącego dotyczące braku możliwości finansowych oraz problemy zdrowotne nie wykluczają samoistnie wyodrębnienia lokalu, jednakże w połączeniu z uwarunkowaniami prawnymi – brakiem prawa własności do budynku, potwierdzają, że skarżący nie miał możliwości wyodrębnienia lokalu oraz uzyskania odrębnego adresu do dnia 30 listopada 2022 r. Z tej przyczyny w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 2 ust. 3c u.d.w. w sytuacji, gdy do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym samym adresem w odrębnych lokalach nie znajduje zastosowania zasada przyznawania jednego dodatku węglowego na jedno miejsce zamieszkania. W takim przypadku, zgodnie z treścią art. 2 ust. 3d u.d.w., dodatek węglowy jest przyznawany w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustali zamieszkiwanie pod tym samym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła.
Konieczne jest zatem ustalenie faktycznego istnienia pod wskazanym adresem więcej niż jednego samodzielnego lokalu. W toku prowadzonego postępowania okoliczność ta została ustalona i potwierdzona w notatce urzędowej z dnia 22 listopada 2022 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organy ustalą czy spełnione są przesłanki przyznania dodatku węglowego w postaci ustalenia źródła ciepła w lokalu skarżącego oraz rodzaju paliwa stosowanego w źródle ciepła.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd zarządził ponadto zwrot nienależnie uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, ponieważ skarżący na mocy ustawy jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.